ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÊ THỊ THANH THỦY

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ
CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI TẠI CÁC TRƯỜNG
MẦM NON HUYỆN PHÚ LƯƠNG, TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÊ THỊ THANH THỦY

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ
CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI TẠI CÁC TRƯỜNG
MẦM NON HUYỆN PHÚ LƯƠNG, TỈNH THÁI NGUYÊN
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số : 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS. PHAN HỮU THAM

trình tôi nghiên cứu, thực hiện đề tài.
Tôi xin chân thành cảm ơn các đồng chí lãnh đạo, chuyên viên Phòng
Giáo dục và Đào tạo, các đồng chí cán bộ quản lý, giáo viên các trường mầm
non trên địa bàn huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên đã tạo điều kiện về thời
gian, cung cấp số liệu, đóng góp ý kiến. Chân thành cảm ơn bạn bè, đồng
nghiệp giúp đỡ, động viên để tôi hoàn thành luận văn.
Mặc dù rất cố gắng, nhưng chắc chắn luận văn không thể tránh khỏi
những thiếu sót. Kính mong được sự chỉ dẫn, góp ý của quý thầy cô, các nhà
khoa học trong hội đồng khoa học cùng các bạn đồng nghiệp để luận văn hoàn
thiện hơn.
Thái Nguyên, tháng 8 năm 2015
Tác giả luận văn

Lê Thị Thanh Thủy

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
ii

http://www.lrc.tnu.edu.vn


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .................................................................... iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
DANH MỤC SƠ ĐỒ .......................................................................................... vi
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1

ở trường mầm non ............................................................................................. 22
1.3.5. Phương pháp tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi ở trường mầm non ........................................................................ 22
1.3.6. Hình thức tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong
trường mầm non................................................................................................. 27
1.4. Một số vấn đề lí luận về quản lí hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ
mẫu giáo 5-6 tuổi trong trường mầm non.......................................................... 27
1.4.1. Trường mầm non trong hệ thống giáo dục quốc dân .......................... 27
1.4.2. Nội dung quản lí hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi ...................................................................................................... 29
1.4.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ
cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trường mầm non .................................................... 32
Kết luận chương 1.............................................................................................. 33
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN
NGÔN NGỮ HO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI TẠI CÁC TRƯỜNG
MẦM NON HUYỆN PHÚ LƯƠNG, TỈNH THÁI NGUYÊN .................... 35
2.1. Tổng quát về tình hình kinh tế, xã hội, giáo dục huyện Phú Lương, tỉnh
Thái Nguyên ...................................................................................................... 35
2.1.1. Đặc điểm vị trí địa lý, dân số ............................................................... 35
2.1.2. Đặc điểm tình hình kinh tế, xã hội ...................................................... 35
2.1.3. Đặc điểm tình hình giáo dục Mầm non huyện Phú Lương ................. 36
2.2. Khái quát về khảo sát thực trạng ................................................................ 36
2.2.1. Mục đích khảo sát ................................................................................ 36
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
iv

http://www.lrc.tnu.edu.vn


2.2.2. Đối tượng khảo sát............................................................................... 37

http://www.lrc.tnu.edu.vn


2.5.2. Khó khăn.............................................................................................. 50
Kết luận chương 2.............................................................................................. 50
Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN
NGÔN NGỮ CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI TẠI CÁC TRƯỜNG
MẦM NON HUYỆN PHÚ LƯƠNG .............................................................. 52
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp .............................................................. 52
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và phát triển ................................. 52
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và tính thực tiễn ............................. 52
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính cần thiết ...................................................... 53
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ......................................................... 53
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ ....................................................... 53
3.2. Một số biện pháp quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi tại các trường mầm non huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên ... 53
3.2.1. Bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ
giáo viên............................................................................................................. 54
3.2.2. Chỉ đạo, hướng dẫn giáo viên tạo môi trường chữ cái trong và
ngoài lớp học cho trẻ hoạt động ........................................................................ 58
3.2.3. Hướng dẫn giáo viên tổ chức tốt các hoạt động cho trẻ mẫu giáo 56 tuổi làm quen với chữ cái và làm quen với văn học trong giờ học và lồng
ghép, tích hợp giáo dục trẻ ở mọi lúc, mọi nơi.................................................. 63
3.2.4. Tổ chức tốt các chuyên đề, hội thi cấp trường, phối hợp với các
nhà trường tổ chức tốt các chuyên đề, hội thi cấp cụm, bồi dưỡng giáo viên
cốt cán để tham gia các hội thi cấp huyện, cấp tỉnh .......................................... 75
3.2.5. Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học tích cực trong việc tổ chức
hoạt động cho trẻ làm quen với văn học và chữ viết. ........................................ 77
3.2.6. Thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phối hợp với các bậc cha mẹ
trẻ nhằm nâng cao chất lượng hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi ....................................................................................................... 80

NỘI DUNG

1

BGH

Ban giám hiệu

2

CBQL

Cán bộ quản lý

3

CNTT

Công nghệ thông tin

4

CSGD

Chăm sóc, giáo dục

5

CSVC


Quản lý

11

QLGD

Quản lý giáo dục.

12

TW

Trung ương

13

UBND

Uỷ ban nhân dân

14

VBHN

Văn bản hợp nhất

15

HĐPTNN


ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ................................................ 46
Bảng 2.6: Thực trạng việc kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động phát triển
ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở các trường mầm non huyện
Phú Lương ........................................................................................ 48
Bảng 3.1: Tổng hợp kết quả khảo sát về tính cần thiết và tính khả thi của
các biện pháp quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ
mẫu giáo 5-6 tuổi tại các trường mầm non huyện Phú Lương,
tỉnh Thái Nguyên ............................................................................. 84

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
v

http://www.lrc.tnu.edu.vn


DANH MỤC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1.1: Mối quan hệ giữa chủ thể quản lý và đối tượng quản lý ................. 13
Sơ đồ1.2: Mối quan hệ của các chức năng trong chu trình quản lý .................. 14
Sơ đồ 3.1: Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý ......................................... 84

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
vi

http://www.lrc.tnu.edu.vn


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Giáo dục đối với hầu hết các quốc gia trên thế giới được xác định là một
lĩnh vực quan trọng, là chìa khóa đưa đến thành công của đất nước. Đại hội lần

sống hàng ngày, dùng ngôn ngữ như một phương tiện, công cụ để thể hiện các
khả năng năng lực của bản thân, năng lực hợp tác, giao tiếp với mọi người để
tăng cường nhận thức về thế giới xung quanh.
Phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi là nhiệm vụ không thể
thiếu và có ý nghĩa để chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1. Tuy nhiên việc quản lý các
hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại các trường mầm
non huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên còn bộc lộ nhiều hạn chế như: Một số
nhà trường chưa coi trọng việc quản lý các hoạt động này, còn thực hiện một
cách dập khuôn, máy móc, một số nhà trường còn nặng về việc dạy chữ cho trẻ,
chưa bám sát vào đặc điểm tâm sinh lý của trẻ cũng như điều kiện thực tế tại
địa phương để lựa chọn nội dung dạy trẻ cho phù hợp.
Là một chuyên viên phụ trách chuyên môn cấp học mầm non mặc dù
kinh nghiệm chưa nhiều, tôi vẫn mạnh dạn lựa chọn đề tài "Quản lý hoạt động
phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại các trường mầm non huyện
Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên", với hy vọng những biện pháp này khi được
áp dụng vào thực tế sẽ giúp các đồng chí hiệu trưởng các trường mầm non quản
lý tốt hơn các hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, góp
phần nâng cao chất lượng giáo dục trẻ tại các trường mầm non.
2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực trạng quản lý hoạt động phát triển ngôn
ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại các trường mầm non huyện Phú Lương, tỉnh
Thái Nguyên, từ đó đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt
động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi đáp ứng yêu cầu của đổi
mới giáo dục, chuẩn bị tốt cho trẻ vào lớp 1.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Nghiên cứu cơ sở lý luâ ̣n quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho
trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non.
3.2. Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 56 tuổi tại các trường mầm non huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
2

Mầm non Động Đạt 1, Trường Mầm non Ôn Lương, Trường Mầm non Phủ Lý,
Trường Mầm non Hợp Thành, Trường Mầm non Yên Lạc, Trường Mầm non
xã Yên Đổ, Trường Mầm non xã Yên Ninh, Trường Mầm non xã Yên Trạch.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
3

http://www.lrc.tnu.edu.vn


6. Giả thuyết khoa học
Quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại các
trường mầm non huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên đã đạt được một số kết
quả song còn nhiều bất cập và hạn chế trong quá trình thực hiện. Đề xuất được
các biện pháp quản lý và áp dụng đồng bộ các biện pháp thì việc quản lý hoạt
động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi sẽ được nâng cao, chất
lượng giáo dục toàn diện sẽ được cải thiện.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Sử dụng các phương pháp: Phân tích, tổng hợp lý thuyết, phương pháp
so sánh, phương pháp hệ thống hóa để nghiên cứu các văn bản, Chỉ thị, Nghị
quyết của Đảng, Nhà nước, Chiến lược phát triển GD&ĐT giai đoạn 20112020, các tài liệu về dự báo giáo dục của các nhà giáo dục, nhà khoa học, các
tài liệu về giáo dục mầm non, quản lý giáo dục, quản lý giáo dục mầm non...
làm cơ sở lý luận trong luận văn.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Điều tra bằng hệ thống phiếu hỏi đối tượng là CBQL, tổ trưởng chuyên
môn tổ mẫu giáo và giáo viên dạy lớp mẫu giáo 5-6 tuổi nhằ m tìm hiểu và đánh
giá sơ bộ về thực trạng quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ của cán bộ quản
lý và giáo viên mầm non.
- Phỏng vấn sâu: CBQL cấp trường; Tổ trưởng chuyên môn tổ mẫu giáo
và giáo viên trực tiếp chăm sóc, giáo dục trẻ tại các lớp mẫu giáo 5-6 tuổi của


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN
NGÔN NGỮ CHO TRẺ MẪU GIÁO Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
Giáo dục con người như việc thả diều, cánh diều dù có bay cao, bay xa
đến đâu đều bắt nguồn từ một sợi dây bám vào mặt đất và giáo dục mầm non
chính là mặt đất, nơi tạo đà cho những ước mơ bay cao, bay xa hơn.
Chương trình giáo dục mầm non với các lĩnh vực phát triển như: Phát
triển thể chất, phát triển thẩm mỹ, phát triển nhận thức, phát triển tình cảm và
quan hệ xã hội, phát triển ngôn ngữ, trong đó lĩnh vực phát triển ngôn ngữ là
lĩnh vực vô cùng quan trọng. Ngôn ngữ của trẻ phát triển tốt sẽ giúp cho trẻ
nhận thức và giao tiếp tốt góp phần to lớn vào việc hình thành và phát triển
nhân cách cho trẻ. Việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ trong giao tiếp sẽ
giúp trẻ dễ dàng tiếp cận với các môn khoa học khác như: Môn làm quen với
môi trường xung quanh, làm quen với toán, âm nhạc, tạo hình...đặc biệt là
thông qua bộ môn làm quen văn học bộ môn văn học trẻ được đọc thơ, kể
chuyên, đóng kịch tạo cho trẻ được hoạt động nhiều, giúp trẻ khả năng phát
triển trí nhớ, tư duy và ngôn ngữ, phát triển khả năng cảm thụ cái hay, cái đẹp,
cái tốt cái xấu của mọi vật xung quanh. Song song với hoạt động cho trẻ làm
quen với văn học để phát triển ngôn ngữ cho trẻ chúng ta cần thực hiện có hiệu
quả hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái. Cho trẻ làm quen với chữ cái là
một quá trình sư phạm được tổ chức đặc biệt theo cách tiếp cận ngôn ngữ trọn
vẹn nghĩa là tất cả các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết đều được phát triển và có
mối quan hệ qua lại với nhau, trẻ làm quen với chữ cái khi được hoạt động và
bị thu hút vào các hoạt động đa giác quan. Cách tiếp cận này sẽ thúc đẩy các
nhu cầu của trẻ, giúp trẻ phát triển trí óc, sự hiểu biết về xã hội, tình cảm và thể
chất, làm quen với chữ cái là hoạt động giúp trẻ hình thành, phát triển năng lực
và thái độ cần thiết chuẩn bị cho trẻ học Tiếng việt ở lớp 1.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

các thời đại khác nhau, các thế hệ khác nhau có thể tìm hiểu nhau hoặc giao lưu
với nhau… Hơn thế ngôn ngữ là công cụ để chúng ta tư duy, là chìa khoá vạn
năng thông minh nhất để chúng ta mở kho tàng tri thức khổng lồ của nhân loại
để chiếm lĩnh nó, phát triển nó, đưa nó đến với mọi người… Cứ như thế cá
nhân ngày càng hoàn thiện, xã hội ngày càng văn minh hơn, hiện đại hơn.
Phạm Ngọc Định - Trung tâm công nghệ giáo dục khi nghiên cứu những
yếu tố tâm lý cần thiết cho trẻ em vào lớp 1 thu được kết quả là 30% số trẻ
ngôn ngữ nói chưa rành rọt (nghiên cứu trên 240 trẻ lúc mới vào lớp 1).
Khi nói về ngôn ngữ, nhà giáo dục nổi tiếng người Nga E.I. Tikheeva đã
khẳng định " Tiếng mẹ đẻ là cơ sở phát triển trí tuệ và là nguồn gốc để chiếm
lĩnh kho tàng kiến thức của dân tộc và nhân loại" [6].
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
9

http://www.lrc.tnu.edu.vn


Bởi vậy giáo dục ngôn ngữ cho trẻ là vô cùng cần thiết và phải bắt đầu ngay
từ rất sớm từ tuổi mầm non (0-6 tuổi) đặc biệt là lứa tuổi trẻ 5-6 tuổi, lứa tuổi này
ngôn ngữ trẻ có điều kiện phát triển cực kỳ nhanh về tất cả các mặt: ngữ âm, từ
vựng và ngữ pháp mà không giai đoạn nào có thể sánh bằng. Nếu nhà giáo dục bỏ
qua giai đoạn phát cảm trong ngôn ngữ này sẽ là thiệt thòi lớn cho sự phát triển của
đứa trẻ, trẻ sẽ khó theo kịp sự phát triển của các bạn cùng lứa tuổi.
Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng phát triển ngôn ngữ cho trẻ là khâu chủ yếu
của hoạt động trong trường mầm non, là tiền đề cho mọi sự thành công khác.
Mặt khác khi hết tuổi mẫu giáo trẻ sẽ chuyển sang trường tiểu học, đây là
bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời của trẻ 6 tuổi vì trẻ phải chuyển qua một
lối sống mới với sự thay thế của hoạt động chủ đạo từ vui chơi sang học tập.
Đồng thời trẻ cũng chuyển qua một vị trí xã hội mới với những quan hệ mới
của một người học sinh thực thụ. Sự thay đổi đó đòi hỏi trẻ phải có những điều

Việc tạo cơ hội cho trẻ trải nghiệm, khám phá qua các hoạt động còn hạn
chế. Tại các lớp học, các bài tập còn dở dang để trẻ tiếp tục tư duy, hoạt động
còn chưa nhiều. Các mảng chính là phần thể hiện hoạt động của cô và trẻ trong
suốt chủ đề thì chủ yếu lại là các tranh ảnh giáo viên sưu tầm dán lên tường,
chưa mang tính chất gợi mở cho trẻ, môi trường để trẻ làm quen với chữ viết
còn hạn chế, chưa khơi gợi được sự tò mò, hứng thú của trẻ. Một số giáo viên
chưa linh hoạt, sáng tạo trong quá trình tổ chức các hoạt động học tập và vui
chơi cho trẻ, đội ngũ giáo viên cao tuổi còn khó khăn trong việc cập nhật những
đổi mới nội dung, hình thức dạy học đặc biệt là việc ứng dụng công nghệ thông
tin: Chưa biết thiết kế bài giảng điện tử, chưa biết khai thác nguồn thông tin từ
Internet... vì vậy quá trình giảng dạy chương trình giáo dục mầm non mới còn
gặp nhiều khó khăn.
Ban giám hiệu một số nhà trường chưa sáng tạo trong việc tổ chức các
chuyên đề mà trường mình còn yếu để nâng cao dần chất lượng giáo dục. Một
số nhà trường còn trông chờ sự hướng dẫn của cấp trên.
Cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi phục vụ cho các hoạt
động giáo dục còn thiếu thốn. Một số trường chưa có đủ lớp học nên việc thu
hút trẻ nhà trẻ đến trường và việc tạo môi trường giáo dục trong và ngoài lớp
còn hạn chế.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
11

http://www.lrc.tnu.edu.vn


Góc tuyên truyền tại các trường mầm non còn ít, công tác tuyên
truyền qua đài truyền hình còn chưa nhiều, các bài gửi đài phát thanh còn
chưa thường xuyên.
Số lượng máy chiếu và máy vi tính phục vụ cho công tác giảng dạy còn
thiếu, vì vậy ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng tổ chức các hoạt động phát

mầm non huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên nhằm nâng cao chất lượng chất
lượng phát triển ngôn ngữ nói riêng và chất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ nói
chung đáp ứng nhu cầu đổi mới của cấp học, sự tin yêu của nhân dân.
1.2. Các khái niệm cơ bản
1.2.1. Khái niệm quản lý
* Quản lý là gì?
Quản lý là sự điều khiển, phối hợp, tác động của chủ thể quản lý tới đối
tượng quản lý trong quá trình hoạt động (lao động, học tập, nghiên cứu, ứng
dụng...) của một tổ chức, một đơn vị với các điều kiện nhất định (không gian,
thời gian, nguồn lực...) nhằm đạt được mục tiêu đề ra.
Quá trình tác động này có thể khái quát theo sơ đồ sau:
Môi trường quản lý

Mục tiêu quản lý

Chủ thể
quản lý

Đối tượng bị
Quản lý

Sơ đồ 1.1: Mối quan hệ giữa chủ thể quản lý và đối tượng quản lý
* Chức năng của quản lý
Quản lý có 4 chức năng cơ bản sau:
- Chức năng lập kế hoạch là bước quan trọng cơ bản nhất trong số các
bước nhằm xác định khối lượng công việc, lựa chọn mục tiêu, khái quát các
công việc phải làm, đặt ra những quy định, xây dựng biện pháp, chọn cách thực
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
13