Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN ĐẮC LONG

BIỆN PHÁP HUY ĐỘNG CÁC NGUỒN LỰC CỦA
CỘNG ĐỒNG XÃ HỘI VÀO DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG
THCS CỦA HUYỆN NAM SÁCH, TỈNH HẢI DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Thái Nguyên - 2016


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN ĐẮC LONG

BIỆN PHÁP HUY ĐỘNG CÁC NGUỒN LỰC CỦA
CỘNG ĐỒNG XÃ HỘI VÀO DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG
THCS CỦA HUYỆN NAM SÁCH, TỈNH HẢI DƯƠNG
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập và hoàn thiện luận văn, tác giả đã nhận được sự
động viên, khuyến khích và tạo điều kiện giúp đỡ tận tình của các cấp lãnh đạo,
lãnh đạo và chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Nam Sách, lãnh đạo
các trường THCS trong huyện nhất là các trường THCS trong khu I, các thầy
cô giáo, anh chị em đồng nghiệp.
Tác giả chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo Trường Đại học Sư phạm Thái
Nguyên, mà trực tiếp là các thầy, cô Khoa Giáo dục sau Đại học đã tận tình giảng
dạy, hướng dẫn, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập tại trường.
Tác giả chân thành cảm ơn sự động viên, tạo điều kiện giúp đỡ của
Phòng Phổ thông, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hải Dương; của Huyện uỷ,
HĐND, UBND huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương; lãnh đạo Ban Tuyên giáo
Huyện ủy Nam Sách; lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Nam Sách,
lãnh đạo các trường THCS trong huyện trong thời gian tác giả học tập, nghiên
cứu và hoàn thiện luận văn này.
Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc đến
Thầy hướng dẫn khoa học GS.TS KH Nguyên Văn Hộ đã tận tình hướng
dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ tác giả trong quá trình triển khai, nghiên cứu và hoàn
chỉnh luận văn.
Tuy nhiên, do trình độ hiểu biết cũng như thời gian và phạm vi, lĩnh vực
công tác có phần hạn chế cho nên luận văn không thể tránh khỏi những thiết
sót; mặt khác, trong thực tiễn công tác còn đặt ra nhiều vấn đề cần phải giải
quyết, song tác giả có thể chưa nghiên cứu, tìm hiểu hết, do vậy, tác giả rất
mong được sự đóng góp chân thành của quý thầy, cô, đồng nghiệp và bạn đọc
để luận văn được hoàn thiện và ngày càng có tính khả thi hơn.
Thái Nguyên, ngày 20 tháng 6 năm 2016
Tác giả luận văn

Nguyễn Đắc Long


1.2.3. Nguồn lực giáo dục.................................................................................. 16

iii


1.2.4. Huy động các nguồn lực của cộng đồng xã hội vào dạy học .................. 17
1.3. Một số vấn đề cơ bản về huy động các nguồn lực của cộng đồng xã hội ........ 19
1.3.1. Mục đích, nguyên tắc, nội dung và hình thức của huy động các nguồn
lực của cộng đồng xã hội vào dạy học trong phát triển giáo dục THCS ................ 19
1.3.2. Phương pháp huy động các nguồn lực của cộng đồng xã hội vào
dạy học ở bậc trung học cơ sở ........................................................................... 23
1.3.3. Các điều kiện thực hiện huy động nguồn lực của cộng đồng xã hội
vào dạy học trung học cơ sở .............................................................................. 23
1.3.4. Mục tiêu của quản lý các nguồn lực huy động của cộng đồng xã
hội vào dạy học trung học cơ sở ........................................................................ 24
1.3.5. Nguyên tắc quản lý các nguồn lực huy động trong cộng đồng xã
hội vào dạy học trung học cơ sở ........................................................................ 26
1.3.6. Nội dung quản lý các nguồn lực của cộng đồng xã hội vào dạy học
ở bậc THCS ....................................................................................................... 28
1.4. Xây dựng và củng cố mối quan hệ giữa Gia đình - Nhà trường với
cộng đồng........................................................................................................... 33
1.5. Phòng GD&ĐT với công tác quản lý các nguồn lực huy động từ
cộng đồng xã hội vào dạy học THCS ................................................................ 35
1.5.1. Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Phòng GD&ĐT ....................... 35
1.5.2. Nội dung công tác quản lý các nguồn lực huy động của cộng đồng
xã hội vào dạy học THCS của Phòng GD&ĐT................................................. 36
1.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến huy động các nguồn lực của cộng đồng
vào dạy học ở trung học cơ sở. .......................................................................... 44
Kết luận chương 1.............................................................................................. 47
Chương 2: THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG CÁC NGUỒN LỰC CỦA

tỉnh Hải Dương .................................................................................................. 80
2.5.1. Những ưu điểm ........................................................................................ 80
2.5.2. Những hạn chế ......................................................................................... 81
Chương 3: BIỆN PHÁP HUY ĐỘNG CÁC NGUỒN LỰC CỦA
CỘNG ĐỒNG XÃ HỘI VÀO DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ CỦA HUYỆN NAM SÁCH, TỈNH HẢI
DƯƠNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY ................................................ 85

v


3.1. Cơ sở đề xuất các biện pháp ....................................................................... 85
3.1.1. Căn cứ vào mục tiêu thực hiện huy động các nguồn lực của cộng
đồng xã hội vào dạy học ở huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương ........................ 85
3.1.2. Căn cứ vào quan điểm chỉ đạo về huy động các nguồn lực của
cộng đồng xã hội vào dạy học của huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương ............. 87
3.1.3. Chiến lược phát triển giáo dục của huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương ...... 88
3.2. Nguyên tắc đề xuất biện pháp .................................................................... 90
3.2.1. Tính kế thừa ............................................................................................. 91
3.2.2. Tính thực tiễn ........................................................................................... 91
3.3. Các biện pháp huy động các nguồn lực của cộng đồng xã hội vào
dạy học ở các trường THCS của huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương trong
giai đoạn hiện nay .............................................................................................. 93
3.3.1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho cán bộ và các tầng lớp nhân
dân về tầm quan trọng của công tác huy động các nguồn lực của cộng
đồng xã hội ........................................................................................................ 93
3.3.2. Biện pháp 2: Xây dựng cơ chế chỉ đạo của cấp uỷ Đảng và
chính quyền các cấp về huy động các nguồn lực của cộng đồng xã
hôi cho giáo dục ............................................................................................... 98
3.3.3. Biện pháp 3: Nâng cao kỹ năng thực hiện huy động các nguồn lực


KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

BCH

: Ban Chấp hành

CBQL

: Cán bộ quản lý

CMHS

: Cha mẹ học sinh

CNH-HĐH

: Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá

CSVC

: Cơ sở vật chất

CTTHCS

: Chương trình Trung học cơ sở

GD

: Giáo dục


: Nhà xuất bản

SL

: Số lượng

TB

: Trung bình

TB ĐDDH

: Thiết bị, đồ dùng dạy học

THCS

: Trung học cơ sở

THPT

: Trung học phổ thông

TNCS

: Thanh niên Cộng sản

TW

: Trung ương

ở các trường THCS khu I, huyện Nam Sách ..................................... 70
Bảng 2.10. Tổng hợp đánh giá của lãnh đạo các cấp, cán bộ quản lí và
giáo viên ở các trường THCS khu I, huyện Nam Sách ..................... 71
Bảng 3.1. Đánh giá của lãnh đạo các cấp, cán bộ quản lý các nhà trường,
giáo viên về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đã
đề xuất.............................................................................................. 111
Bảng 3.2. Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp
đã đề xuất ......................................................................................... 112
Biểu đồ 2.1. Kết quả khảo sát nhận thức về tầm quan trọng ............................. 68
Sơ đồ 3.1. Mối quan hệ giữa các biện pháp .................................................... 110

v


MỞ ĐẦU
1- Lý do chọn đề tài
Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm đến công tác giáo dục và coi
giáo dục là quốc sách hàng đầu để xây dựng và phát triển đất nước. Huy động
các nguồn lực của cộng đồng xã hội vào dạy học trong tiến trình phát triển sự
nghiệp giáo dục là một tư tưởng chiến lược, một con đường phát triển giáo dục
nước ta. Thực tiễn hiện nay, giáo dục đang trở thành sự nghiệp của toàn xã hội,
ngày càng chứng tỏ tính đúng đắn của chủ trương này và như một giải pháp
thực hiện hiệu quả trong phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo.
Huy động các nguồn lực của cộng đồng xã hội vào dạy học để phát
triển giáo dục, đây là một tư tưởng chiến lược to lớn của Đảng ta. Văn kiện Đại
hội Đảng lần thứ VIII đã chỉ rỗ: "Xuất phát từ nhận thức chăm lo cho con
người, cho cộng đồng xã hội là trách nhiệm của toàn xã hội, của mỗi đơn vị,
của từng gia đình, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân, chúng ta
chủ trương giải quyết các vấn đề xã hội theo tinh thần xã hội hóa" [27].
Quán triệt tư tưởng chiến lược của Đảng, nhằm đẩy mạnh xã hội hoá

hội vào dạy học để phát triển giáo dục những năm qua đã đem lại những đóng
góp đáng kể cho sự nghiệp giáo dục nước nhà, nhận thức xã hội về giáo dục đã
có chuyến biến cơ bản, mọi người ngày càng thấy rõ vai trò quan trọng của
giáo dục đối với phát triển kinh tế - xã hội và nhận thức rõ muốn phát triển
giáo dục phải huy động mọi nguồn lực của xã hội, huy động được sự tham gia
của cả hệ thống chính trị và đông đảo các lực lượng trong xã hội cả về nhân
lực, vật lực, tài lực cho phát triển giáo dục.
Trong những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Huyện ủy, HĐND, UBND
huyện Nam Sách, công tác huy động các nguồn lực của cộng đồng xã hội vào
dạy học trong trường THCS đã được được Phòng GD&ĐT tiến hành dưới
nhiều hình thức, xã hội đang đóng góp nhân lực, tài lực, vật lực, các nguồn đầu
tư cho giáo dục huyện nhà, thực hiện đa dạng hóa các loại hình trường lớp, gắn
kết giáo dục nhà trường với cộng đồng xã hội.

2


Tuy nhiên, trong những thành tích đã đạt được, việc huy động các
nguồn lực xã hội vào dạy học trong phát triển giáo dục nói chung, huy động
các nguồn lực xã hội vào dạy học ở các trường trung học cơ sở nói riêng của
Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Nam Sách vẫn gặp không ít khó khăn, trở
ngại như: Một số cấp uỷ, chính quyền, đoàn thể, phụ huynh học sinh vẫn chưa
nhận thức được đầy đủ vị trí, tầm quan trọng của việc huy động nguồn lực xã
hội vào dạy học để phát triển giáo dục. Hơn nữa không ít quan niệm khác nhau
cho rằng nội dung chính của huy động nguồn lực xã hội vào dạy học chỉ là huy
động kinh phí trong nhân dân, hoặc cho rằng là để dân lo là chính dẫn đến việc
đầu tư nguồn lực cho giáo dục chưa được quan tâm thoả đáng. Mặt khác, việc
quản lý nhà nước về huy động các nguồn lực của cộng đồng xã hội vào dạy học
cũng còn thiếu một số giải pháp phù hợp, hiệu quả.
Vì vậy, việc nghiên cứu các biện pháp huy động các nguồn lực của

trường THCS của huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương trong thời gian qua tuy đã
đạt được những kết quả nhất định, song vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập, khó
khăn. Nếu đề xuất được những biện pháp phù hợp, khả thi hơn sẽ đẩy mạnh và
phát huy tốt hơn nữa thì việc huy động các nguồn lực cộng đồng xã hội của
Phòng Giáo dục và Đào tạo vào dạy học ở các trường THCS của huyện Nam
Sách, tỉnh Hải Dương trong giai đoạn tới.
5- Phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu công tác huy động các nguồn lực của
cộng đồng xã hội vào dạy học ở các trường THCS trên địa bàn huyện Nam
Sách, tỉnh Hải Dương trên các mặt cơ bản sau:
Các biện pháp của Phòng Giáo dục và Đào tạo trong công tác huy động
các nguồn lực của cộng đồng xã hội vào dạy học ở các trường trung học cơ sở
trên địa bàn huyện.
Sự lãnh đạo của cấp uỷ, chính quyền địa phương đối với công tác huy
động các nguồn lực của cộng đồng xã hội vào dạy học ở các trường trung học
cơ sở trên địa bàn huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương.
- Các số liệu được sử dụng trong đề tài giới hạn từ năm 2010 đến 2015
tại 20 trường THCS thuộc Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Nam Sách, tỉnh
Hải Dương.

4


- Đề tài tiến hành khảo sát trên 10 cán bộ quản lý, 60 giáo viên trung
học cơ sở, 100 phụ huynh học sinh và một số lực lượng giáo dục trên địa bàn
huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương.
Sự phối hợp của các cơ quan, đoàn thể, các ban ngành, các tổ chức
chính trị- xã hội, tổ chức xã hội trong huyện để phát triển và nâng cao chất
lượng Giáo dục trung học cơ sở.
Thời gian: Nghiên cứu trực trạng từ năm 2010 - 2015

nguồn lực vào dạy học đã thực hiện ở các trường THCS để thu thập số liệu
thực tiễn, phát hiện những vấn đề mới.
+ Phương pháp bổ trợ: Sử dụng phương pháp thống kê toán học và phần
mềm tin học để xử lý số liệu và phân tích, đánh giá các kết quả nghiên cứu.
+ Phương pháp xin ý kiến chuyên gia nhằm khảo nghiệm tính hiệu quả,
tính khả thi của các biện pháp đề xuất.
8- Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục các tài liệu tham
khảo, luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của việc huy động các nguồn lực trong cộng
đồng xã hội vào dạy học ở các trường THCS trên địa bàn huyện Nam Sách,
tỉnh Hải Dương.
Chương 2: Thực trạng huy động các nguồn lực của cộng đồng xã hội vào
dạy học ở các trường THCS trên địa bàn huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương.
Chương 3: Một số biện pháp huy động các nguồn lực của cộng đồng xã
hội vào dạy học ở các trường THCS trên địa bàn huyện Nam Sách, tỉnh Hải
Dương trong giai đoạn hiện nay.

6


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HUY ĐỘNG CÁC NGUỒN LỰC CỦA CỘNG ĐỒNG
XÃ HỘI VÀO DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Giáo dục là một hoạt động mang tính xã hội cao, là một hình thái ý
thức xã hội, đồng thời là một trong những nhân tố đánh dấu nấc thang trình
độ văn minh của các thời đại trong lịch sử. Giáo dục có liên quan trực tiếp
đến mỗi người và lợi ích của mọi người trong xã hội. Quan tâm, đầu tư, huy

dục dựa trên nền tảng của công nghệ thông tin, xã hội tri thức để đáp ứng và
đón đầu sự phát triển của kinh tế thị truờng, hướng tới các mục tiêu: Mọi người
đều có cơ hội học tập suốt đời, thực hiện nền giáo dục đại chúng với chính sách
trao quyền cho địa phương quản lý giáo dục nhà trường và đa dạng hóa các loại
hình giáo dục: Giáo dục chính quy, giáo dục thường xuyên, giáo dục từ xã hội,
giáo dục trực tuyến [www.vnuitp.edu.vn].
* Kinh nghiệm huy động các nguồn lực của cộng đồng xã hội ở
Singapore
Singapore là một trung tâm thương mại, tài chính và hiện nay là trung
tâm giáo dục của các nước trong khu vực, là quốc gia đảm bảo chất lượng giáo
dục theo chuẩn quốc tế và khu vực. Singapore là nước thành công trong công
việc phát huy nguồn lực từ xã hội và quốc tế trong việc xây dựng và phát triến
hệ thống giáo dục của quốc gia. Khẩu hiệu của toàn quốc gia là: "Nhà trường
tư duy, quốc gia học tập" [anz.edu.vn/home/.../singapore/]
Có thể khẳng định: Mặc dù bản chất của giáo dục ở các nước có khác
nhau nhưng đều có điểm chung là huy động mọi nguồn lực và mọi điều kiện
cho việc dạy và học để phát triển giáo dục.
Ở những nước đang phát triển, việc huy động các nguồn lực của cộng
đồng xã hội cho dạy học nói riêng và cho giáo dục nói chung là phương thức
tốt nhất nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, làm phong phú tài năng, trí
tuệ để phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Việc đầu tư đúng mức
cho con người sẽ tạo tiền đề cho sự ổn định và phát triển bền vững ở các nước
đang phát triển.
1.1.2 Một số nghiên cứu về huy động các nguồn lực của cộng đồng xã hội
vào dạy học ở Việt Nam.
Ở Việt Nam, huy động nguồn lực của cộng đồng xã hội vào dạy học
trong phát triển giáo dục đã có nguồn gốc lâu đời và trở thành một truyền
10



Viện khoa học giáo dục đã triển khai nhiều năm một hệ thống đề tài
về xã hội hoá giáo dục. Năm 1999, cuốn sách "Xã hội hoá công tác giáo
dục" của tập thể tác giả Bùi Gia Thịnh, Võ Quang Tấn, Nguyễn Thanh Bình.
Bộ GD&ĐT cũng đã có "Đề án xã hội hoá Giáo dục và Đào tạo"...
Bàn về huy động nguồn lực của cộng đồng xã hội trong giáo dục còn có
nhiều tài liệu, nhiều bài viết có liên quan của nhiều tác giả như: "Bàn thêm về
huy động các nguồn lực để phát triển Giáo dục- Đào tạo- thời kỳ đổi mới hiện
nay" của tác giả Vũ Đình Chiến- Trường Cán bộ quản lí Giáo dục Thành phố
Hồ Chí Minh đăng trên trang dnulib.edu.vn, bài viết nhấn mạnh đến huy động
các nguồn lực về nhân lực, vật chất, tài chính và thông tin cho phát triển giáo
dục; "Giữ vững 9 nguyên tắc trong xã hội hoá giáo dục" của tác giả Mạnh
Xuân đăng trên trang www.bentre.edu.vn, bài viết nhấn mạnh nguồn lực vật
chất, nguồn lực phi vật chất trong huy động nguồn lực phát triển giáo dục; bài
"Nguồn lực đầu tư cho giáo dục - Đầu tư chưa tương xứng quy mô" - tác giả
Bắc Sơn đăng trên Báo Giáo dục và Thời đại online vv...
Các công trình nghiên cứu trên thế giới và trong nước nói chung đều
chưa có công trình nào nghiên cứu sâu riêng biệt về biện pháp huy động các
nguồn lực của cộng đồng xã hội vào dạy học ở các trường trung học cơ sở
trên địa bàn huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Tuy nhiên các công trình
nghiên cứu liên quan là cơ sở để Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Nam
Sách, tỉnh Hải Dương nghiên cứu, lựa chọn, vận dụng để triển khai thực hiện
huy động nguồn lực của cộng đồng xã hội vào dạy học một cách hiệu quả.
1.2. Một số khái niệm về huy động các nguồn lực trong cộng đồng xã hội
vào dạy học
1.2.1. Cộng đồng xã hội
Theo PGS, TS Phạm Hồng Tung- Đại học Quốc gia Hà Nội. (Thông
tin Khoa học xã hội, số 12.2009)
"Cộng đồng" là một khái niệm đã và đang được sử dụng khá rộng rãi
trên văn đàn khoa học, trong nhiều lĩnh vực như sử học, văn hóa học, xã hội


Có thể hiểu là huy động những nguồn lực về nhân lực, vật lực, tài
chính, thông tin của các tổ chức, cá nhân trong cộng đồng xã hội để thực

13


hiện hay phát triển mục tiêu, chương trình, kế hoạch của một ngành, lĩnh
vực nào đó.
Điều 26, Luật Giáo dục (sửa đổi năm 2009) nêu:
Giáo dục trung học cơ sở được thực hiện trong bốn năm học, từ lớp
sáu đến lớp chín. Học sinh vào học lớp sáu phải hoàn thành chương trình
tiểu học, có tuổi là mười một tuổi;
Chủ trương của Đảng, Nhà nước về huy động nguồn lực của cộng
đồng xã hội trong phát triển giáo dục và đổi mới giáo dục.
Chủ trương của Đảng, Nhà nước về huy động nguồn lực trong phát
triển giáo dục
Đảng và Nhà nước đã thường xuyên có những chính sách và giải
pháp để thúc đẩy sự phát triển của giáo dục của nước nhà.
Khi bàn về công tác giáo dục, Hồ Chủ Tịch đã dạy: "Giáo dục là sự
nghiệp của quần chúng, cần phải phát huy đầu đủ dân chủ xã hội chủ nghĩa,
xây dựng quan hệ thật tốt, đoàn kết thật chặt chẽ giữa thầy với thầy, giữa
thầy với trò, giữa học trò với nhau, giữa cán bộ các cấp, giữa nhà trường với
nhân dân để hoàn thành nhiệm vụ..." [20]
Hiến pháp của nước ta coi "Giáo dục và Đào tạo là quốc sách hàng
đầu"; "mục tiêu của giáo dục là hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất
và năng lực của công dân" (Điều 35); "học tập là quyền và nghĩa vụ của công
dân" (Điều 59). Chính phủ cũng đã ban hành Nghị quyết số 05/2005/NQ-CP
ngày 18/4/2005 về đẩy mạnh công tác xã hội hoá giáo dục, y tế, văn hoá và thể
dục thể thao và nghị định số 53/2006/NĐ-CP ngày 25/5/2006 về chính sách
khuyến khích phát triển các cơ sở cung ứng dịch vụ ngoài công lập đã từng