I H C TH I NGUY N
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

NGU

N TH QU NG

NG

LU N V N THẠC S PH T TRI N NÔNG THÔN

THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




I H C TH I NGUY N
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

NGU

N TH QU NG

NGHI N C U TH C TRẠNG V Đ

UẤT

GIẢI PH P TH C HI N TI U CH MÔI TRƯỜNG TRONG
Â




i

LỜI C M ĐOAN
Trong th i gi n th
S nD

t pt i

T n Tr o,

i Ph , V n S n, hu n

ng, t nh Tu n Qu ng, t i

hấp h nh

ủ, nghi m h nh m i

n i qu , qu

nh ủ

T i in
t

tr n v

m

tr n

m

tr

n tron

n u n

ợ thu th p, iều tr , khảo s t th
tr ng ủ

ph

n

u
n

n

tế m t

tn

h trung

ng n i nghi n ứu.
Tuyên Quang, tháng 10 năm 2015

ặ

i t t i in

ủ

n

lu n tốt nghi p
ản th n, t i lu n

ng,

qu n, th

,

tỏ lòng iết n h n th nh tới:
ng

th

ũng nh th i gi n th
L n

o, t n tình ủ nh tr

n è. T i in

, tr n


th nh lu n văn n .
T i in h n th nh ảm n s gi p ỡ ủ
v

UBND
S nD

on nh n d n

T n Tr o,

ng n i t i nghi n ứu ề t i,

th i gi n th

ấp ủ

hính qu ền

n

i Ph , V n S n, UBND hu n

t o m i iều ki n ho t i trong suốt

t p.

Trong th i gi n nghi n ứu vì nhiều lý do hủ qu n v kh h qu n
ũng nh l h n hế về mặt th i gi n ho n n kh ng tr nh khỏi s i s t. T i rất

LỜI C M ĐO N .................................................................................... i
LỜI CẢM

N ....................................................................................... ii

M C L C ............................................................................................ iii
DANH M C CÁC C M TỪ VI T TẮT ............................................. vi
NH M C ẨNG ............................................................................. vii
MỞ ĐẦU ................................................................................................ 1
1.

ặt vấn ề ........................................................................................... 1

2. Mụ ti u .............................................................................................. 2
3. Ý nghĩ kho h

v th

tiễn .............................................................. 3

C ư n 1 T NG QU N T I LI U ..................................................... 4
1.1. C sở lý lu n ủ vấn ề nghi n ứu ................................................. 4
1.1.1. M t số kh i ni m

ản ................................................................ 4

1.1.2. C sở lý lu n ................................................................................. 9
1.1.3. N i dung, ti u hí

d ng n ng th n mới .................................... 9


PHƯ NG PH P NGHI N C U ........... 23

2.1. N i dung nghi n ứu ....................................................................... 23
2.2. Ph m vi nghi n ứu ........................................................................ 23
2.3. Ph
2.3.1. Ph

ng ph p nghi n ứu, ph n tí h .................................................... 23
ng ph p nghi n ứu ................................................................. 23

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




iv

2.3.2. Ph

ng ph p ph n tí h.................................................................... 25

C ư n 3. K T QUẢ NGHI N C U V
3.1.

ặ

iểm

THẢO LU N ................... 27

3.2.1. Tình hình nh n kh u v l o
3.2.2. Về trình

văn h

ủ

hủ h .................................................... 49

3.2.3. Tình hình thu nh p ủ
3.3. Th
hu

tr ng th

nS nD

ng ................................................. 48
h

iều tr ......................................... 50

hi n ti u hí m i tr

ng t i m t số

tr n

n



ng tr n

n hu

n

ng ............................................................................................ 65
nh gi

ủ ng

hi n ti u hí m i tr
3.4.1.

sở sản uất, kinh do nh . 54

ng ảnh h ởng ến m i tr
n

3.3.7. T ng hợp kết quả th
S nD

ng ủ

i d n về m i tr

ng t i

ph


nh gi về

ph

h thứ triển kh i th

hi n ti u hí m i tr

ng t i

ng ............................................................................................ 67

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




v

3.5. Nh ng vấn ề li n qu n t
3.5.1. C ng t

tu

3.5.2. C ng t

l nh

3.5.3. C ng t

giải ph p,

nh h ớng trong th

hi n ti u hí m i tr

ng ....... 71

3.7.1. Giải ph p ấp n ớ sinh ho t ....................................................... 71
3.7.2. Giải ph p ối với

sở sản uất, kinh do nh ............................... 74

3.7.3. Giải ph p về

ho t

3.7.4. Giải ph p về

d ng nghĩ tr ng ............................................... 78

3.7.5. Giải ph p về thu gom,

ng gi dìn, ảo v

m i tr

ng ............... 75

lý hất thải, n ớ thải .......................... 78


L C ............................................................................................. 88

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




vi

DANH M C CÁC C M TỪ VI T TẮT
BC

:B n h

o

CNH-H H

: C ng nghi p h - hi n

HND

: H i N ng d n

HPN

: H i Phụ n

HTX


UBND

:Ủ

VSMT

: V sinh m i tr

WHO

:T

ih

ng

nh

n nh n d n
ng

hứ Y tế Thế giới

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




vii

ng năm 2012 - 2014.................37

h n ng d n iều tr .....................................48

Bảng 3.8. D nh s h

sở ung ấp n ớ s h t p trung

Bảng 3.9. T ng hợp số ng

i

Bảng 3.10. T ng hợp nhu

u về ấp n ớ HVS .................................................53

ợ s dụng n ớ HVS theo từng lo i hình ..52

Bảng 3.11. T ng hợp hi n tr ng
Bảng 3.12. T ng hợp nhu
Bảng 3.13. Th

iều tr 51

u về

sở kinh do nh .......................................54
lý m i tr ng ủ

sở kinh do nh ........55

HVS ..................59

ng .........................................60
sở

ng

ng ........61

Bảng 3.20. T ng hợp hi n tr ng nghĩ tr ng .........................................................62
Bảng 3.21. Nhu

u

d ng nghĩ tr ng .............................................................62

Bảng 3.22. T ng hợp về
Bảng 3.23. Nhu

u về

lý hất thải, n ớ thải ..............................................63
lý hất thải, n ớ thải.................................................63

Bảng 3.24: T ng kinh phí th

hi n ti u hí m i tr

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN



Bảng 3.28:

hi n ti u hí m i tr

ủ ng

i d n về

h ih

th

hi n ti u hí m i

ng trong ph t triển n ng th n..........................................................67
nh gi

m i tr

ủ ng

ng t i

i d n về
ph

h thứ triển kh i th

hi n ti u hí





1

MỞ ĐẦU
1 Đặt vấn đề
Hi n n

ph t triển n ng th n kh ng òn l vi

ng ph t triển m l s qu n t m ủ
n ớ

ả

ng d n, với 80% d n số, 70% l o

ng

ri ng ủ

n ớ

ng thế giới. Vi t N m l

ng n ng nghi p

ng sinh sống ở


l

tinh th n v

i d n n ng th n thấp

sở h t ng thiếu thốn, kém h n ả về số l ợng v

nhi n, n ng th n

p,

hất l ợng. Tuy

i, t i ngu n kho ng sản phong ph ,

iều ki n thu n lợi th

s ph t triển. X

d ng, qu ho h ph t triển n ng th n mới nhằm s dụng hợp lý v hi u quả
ngu n t i ngu n, nh nh h ng th

i

mặt n ng th n, ph t triển n ng

th n to n di n, ền v ng l nhi m vụ



hi n
h i ủ

l

5/8/2008 về vấn ề n ng nghi p,
nh mụ ti u

d ng n ng th n

16/4/2009 Thủ t ớng Chính phủ

n h nh

Qu ết

nh

ti u hí quố gi ( o g m 19 ti u hí) về n ng

sở ể h

o

d ng m hình n ng th n mới nhằm

mụ ti u quố gi về n ng th n phù hợp với iều ki n kinh tế ất n ớ . Mụ ti u ủ vi

d ng n ng th n mới ngo i vi

ng n ng th n. Tu nhi n, kh ng

số ti u hí kh , trong

ng. Nhiều vấn ề về m i tr

ng trở th nh vấn ề n n giải,
l u d i,

n

ng trong

ph

n ng th n mới t i

hi n h

th

hi n

ng n ng th n

ng trình

ng, t nh Tu n Qu ng

tr n


pt

“gặp

nhiễm, su giảm. T nh Tuyên Quang là

ng triển kh i th

n ng th n mới, hi n n

p

n nhìn nh n vi

ấu m rất kh khắ phụ nh

tăng, ngu n n ớ , ất sản uất…

ph

ng

ng n ng th n

ng mứ . Bởi vì, khi m i tr

su giảm, sẽ dẫn ến nhiều h lụ

số

n

nt u

m

tr

n tron

tr n

n u n

n

nh gi rõ h n về th

d ng n ng th n mới t i
ut

tr n v

n m
n tn

u t

n n n t


ng t i

vùng nghi n ứu..

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

ng




3

- X
tr

nh nh ng thu n lợi, kh khăn trong th

ng t i

thu

vùng nghi n ứu.

- ề uất giải ph p th
n hu n S n D
3 Ýn

hi n ti u hí m i



qu n hứ năng tăng

ủ ng

nh th

h

t p v nghi n ứu.

ợ s qu n t m ủ ng

i

ng.

+ L m ăn ứ ể

hu n S n D

kiến thứ

tiễn:

ảo v m i tr

+X

ợ

ng nói riêng và

t nh Tuyên Quang nói chung.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




4

C ư n 1
T NG QU N T I LI U
1 1 C sở lý luận của vấn đề n
1.1.1. M t s k

n m

ên cứu

n

1.1.1.1. Khái niệm về nông thôn mới
m t số diễn giải v ph n tí h về kh i ni m thế n o l n ng th n
mới. N ng th n mới tr ớ ti n phải l n ng th n hứ kh ng phải l th tứ;

l

n ng th n mới hứ kh ng phải n ng th n tru ền thống. Nếu so s nh gi


n ninh, tr t t

hứ

hính tr

h i.

quố gi về n ng th n mới qu
t ủ

nh ng kh ng

u i n; ti u hí

h i v ng m nh; ti u hí về
21 th ng 8 năm 2009 ủ

B N ng nghi p v Ph t triển n ng th n về h ớng dẫn th

mứ

ng h ; ti u hí

tế; ti u hí về văn h ; ti u hí về m i

Th ng t số 54/2009/TT-BNNPTNT, ng

thành phố tr



nghi p v Ph t triển n ng th n, h ng t thấ n ng th n mới l n ng th n to n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




5

di n

o g m tất ả

ảo v m i tr

lĩnh v

từ kinh tế,

h i ến quố phòng, n ninh v

ng sinh th i v phải phù hợp với iều ki n t nhi n, kinh tế - xã

h i ủ từng vùng.
Ng

04 th ng 6 năm 2010 ủ Thủ T ớng Chính phủ

nh số 800/Q -TTg về ph du t Ch



hứ sản uất hợp lý, gắn n ng nghi p với ph t triển nh nh

nghi p, d h vụ; gắn ph t triển n ng th n với
n ng th n d n hủ, n
th i

ợ

ủ ng

nh, gi u ản sắ văn h

ảo v ; n ninh tr t t
i d n ng

th theo qu ho h;

ng

d n t ; m i tr

ợ gi v ng;

ợ n ng

o; theo

ng
h i

d nt

ng sinh th i

ợ

,

i sống v t hất, tinh

ảo v , n ninh tr t t

ợ

gi v ng.
1.1.1.2. Khái niệm về môi trường nông thôn
Với tính hất l m t thu t ng ph p lý, M i tr
trong Lu t Bảo v m i tr
on ng

V m i tr

ợ

nh nghĩ

ng Vi t N m (th ng qu 23/06/2014): “l h thống

các yếu tố v t hất t nhi n v nh n t o
triển ủ

r mối qu n h gi

ếu tố t nhi n v

l “qu n h m t thiết với nh u”.

T m l i ếu tố t nhi n
nh n t o, gi

h ng

mối qu n h m t thiết với ếu tố v t hất

s t

ng qu l i với nh u, ếu tố n

ho ếu tố ki ph t triển.Trong mối qu n h gi
v t hất nh n t o thì on ng
ng

- M i tr

ng l

l m tiền ề

ếu tố t nhi n v

i l trung t m. Bởi vì m i ho t

hi n hu

trình sống ủ mình.
- M i tr
qu nh on ng
của con ng

ng bao g m các yếu tố t nhiên và v t chất nhân t o bao
i, ảnh h ởng ến

i sống sản xuất, s t n t i, s phát triển

i và sinh v t.

- Ô nhiễm m i tr

ng là s biến

không phù hợp với tiêu chu n m i tr

i của các thành ph n m i tr

ng

ng, gây ảnh h ởng xấu ến on ng

i,

sinh v t.
- Ho t


ng phản ánh mứ

í h hủ yếu của công tác
phù hợp của môi tr

ng ối

với s t n t i, ph n vinh ũng nh s phát triển kinh tế xã h i của nhân lo i. ở
nh ng năm 60 ùng với s xuất hi n vấn ề chất l ợng môi tr
ng

ợ qu n t m. Ng

i ta d n d n dùng mứ

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

ng ũng ng

tốt xấu của môi tr



ng,


7

ể biểu th mứ


n ớ

ũng

r t ih

ng. T i ngu n n ớ vừ l ngu n t i ngu n h u h n

v v h n. N ớ l m t t i ngu n v h n. N ớ tr n Tr i ất
lớn, với tr l ợng n ớ l 1,45 tỷ km3
t

ng

ho

ng với m t lớp n ớ d

số l ợng rất

o phủ 71% di n tí h tr n Tr i ất

2700m khi trải r tr n to n

ất. T ng sản l ợng n ớ tr n Tr i ất g m 97,5% n ớ
n ớ ng t. Trong 2,5% n ớ ng t

,



h tiết ki m.

o g m t i ngu n n ớ mặt v t i ngu n n ớ ng m.

- h i ni m n ớ s h v n ớ hợp v sinh:
Theo qu
n ớ

nh ủ Lu t t i ngu n n ớ năm 1998:

p ứng ti u hu n hất l ợng ủ Ti u hu n Vi t N m. Theo t i li u

h ớng dẫn triển kh i B
tr

N ớ s h l

h số theo dõi,

nh gi n ớ s h v v sinh m i

ng n ng th n, do B N ng nghi p v Ph t triển n ng th n

“N ớ hợp v sinh l n ớ

ợ lấ từ

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN


qu n Nh n ớ

nh n

th m qu ền,

ợ Nh n ớ ủ qu ền, th

ng quản lý về t i ngu n n ớ . Theo
ở Trung

ng v

qu n, o n thể , t

mặt nh n ớ

qu n hu n ng nh

ph ng ể quản lý t i ngu n n ớ . Ở Trung
ng th

ngu n v m i tr

ng, trong

v m i tr

qu n hu n m n gi p UBND t nh th


n

ng. Ở

.

- C sở sản uất kinh do nh:
C sở sản uất kinh do nh

o g m: C

hăn nu i, nu i tr ng thuỷ sản, tiểu thủ
n ng, l m, thuỷ sản ủ h
nghi p

ng tr n

h ng
ph t triển m i tr
+ h ng

ng nghi p),

thể, t hợp t , hợp t

ho t
ng

ng g



ng g

+ Trong mỗi th n ( ản, u n, ấp) ều
+

sở hế iến

n.

- h ng
ph t triển m i tr

sở sản uất (tr ng tr t,

n

g m

ng g

nhiễm m i tr ng.

t d n v sinh, kh i th ng

ng thu gom về n i qu

hứ t ng v sinh với s th m gi

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

ng.

h n ớ t o ảnh qu n ẹp v

+ Nghĩ tr ng

ợ

iều ho sinh th i.

d ng theo qu ho h. (B N ng nghi p v

PTNT, 2013 [2]).
1.1.2. C sở lý luận
Qu ho h
v ng, n ng
kinh tế,
g m:
m i tr

d ng n ng th n mới nhằm ph t triển n ng th n ền

o hất l ợng u
h i, m i tr

ng nghi p h

sống ủ ng

- hi n


o, nh ng phải ảm ảo về n i dung n ớ

ng n ng th n. Vì v

d ng n ng th n mới l m t vi
1.1.3.

lĩnh v

ng. N i dung ủ ph t triển n ng th n ền v ng

ph t triển kinh tế vùng n ng th n, ng

tìm r

i d n tr n tất ả

th
l m

vi

nh gi

ng hi n tr ng và

hi n ti u hí về m i tr

ng trong

cán b , khả năng

ph

i sống văn h
ng,

ng g p ủa nhân dân mà từ

ủ ng

i d n. Căn ứ

lợi thế ũng nh năng l c của
nh n i dung xây d ng

nông thôn mới cho phù hợp. Xét trên khía c nh t ng thể thì n i dung chủ yếu
trong xây d ng nông thôn mới bao g m:
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




10

- Quy ho ch xây d ng nông thôn mới
- Phát triển h t ng kinh tế - xã h i
- Chuyển d h

ấu, phát triển kinh tế, nâng cao thu nh p

1.1.3.2. Tiêu chí xây dựng nông thôn mới
Căn ứ qu ết
Chính phủ về vi
C

nh số 491/Q
n h nh

- TTg ng

ti u hí Quố gi về n ng th n mới.

nh m ti u hí: G m 5 nh m

- Nh m I: Qu ho h (

01 ti u hí)

- Nh m II: H t ng kinh tế - Nh m III: inh tế v t
- Nh m IV: Văn h

-

h i(

un
Ti u hí m i tr

nh 491/Q -TTg ng


B ti u hí Quố gi về n ng th n mới.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




11

1.1.4.1. Mục tiêu
Mụ ti u hung ủ ti u hí n
thi n, n ng

o hất l ợng m i tr

ng tu n tru ền, n ng
ấp,

ng nh v

l : Bảo v m i tr

ng khu v

n ng th n th ng qu

o nh n thứ , ý thứ v

ả

ng

tế,

u về ảo v v
35% số

ng sở v

khu d h vụ

ải thi n m i tr

t hu n v

ng

ng; th

ng sinh th i tr n

ến 2020

80% số

n

.

t hu n.

1.1.4.2. Nội dung tiêu chí 17 (môi trường)


p ứng

tiếp hoặ s u khi l

thỏ

u hất l ợng: kh ng m u, kh ng mùi, kh ng v l , kh ng hứ
thể g

ảnh h ởng ến sứ khỏe on ng

i,

thể dùng ể ăn

uống s u khi un s i.
-C

sở sản uất - kinh do nh

+ C sở sản uất kinh do nh
ợ hiểu:

t ủ

ng,

o


ng,…

ợ

hứng nh n…).

ng su giảm m i tr

ng v

ho t

nh, s h, ẹp:

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

ng



ng


12

+ Ph t

ng v th

+ C ph t


n

ng:

qu n

phòng t i ngu n m i

o, ph t ối với h nh vi g

nhiễm

sở kinh do nh.

- Nghĩ tr ng

ợ

d ng theo qu ho h:

+ Nghĩ tr ng nh n d n
ủ nh n d n trong
ph du

ng,

nhiễm m i tr
ng,


ợ UBND hu

t.

+ Mỗi
m i t ng kh

h n n ố trí m t nghĩ tr ng nh n d n với
nh u.

ối với

nhu

t n gi o thì n n ố trí th nh
(Ch thí h : ối với

u kh

hình thứ

nh u theo từng d n t ,

khu t ng ri ng i t.
iểm d n

- n ng th n ủ 2- 3

g n nh u (trong



c

K oản c c tớ n ĩa tran
N ĩa tran
Ng ĩa tran
N ĩa tran
hung táng
c n một lần
cát táng
≥ 1.500 m
≥ 500 m
≥ 100 m
≥ 5.000 m

≥ 5.000 m

≥ 3.000 m

(Trích: Thông tư 31/2009/TT-BXD, Ban hành Tiêu chuẩn
quy hoạch xây dựng nông thôn)
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




13

Vùng


+ Di n tí h ất nghĩ tr ng

ợ

nh tr n

sở :

Tỷ l t vong t nhiên;
Di n tí h ất

d ng ho m t m ph n.

+ Di n tí h ất

d ng ho m

h n ất 1 l n tối

kh ng qu 5 m2

( ối với m hung t ng) v kh ng qu 3 m2 /m ( ối với m
+ M phải ặt theo h ng,
hiều

o qu

nh. Nghĩ tr ng phải

- Chất thải, n ớ thải

+ Mỗi khu d n

t p trung ủ th n,

phải

ung qu nh;
h thống ti u tho t

n ớ thải th ng tho ng;
+ Th n,

t d h vụ thu gom r

+ C sở phải th
+ C
th

hi n thu gom,

sở phải th

ng t i ngu n ằng

thải v

lý t i

ir


ợ s dụng n ớ hợp v sinh, trong

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

60% d n




14

số

ợ s dụng n ớ s h. Tiếp tụ

trung ở 81

ut

d ng

ng trình ấp n ớ t p

kh khăn về ngu n n ớ , n ng ấp ải t o 12 tr m ấp n ớ

t p trung

uống ấp, th

với


lý theo qu trình hợp v sinh

có kiểm so t; 60% số hu ng tr i hăn nu i t p trung
30% số l ng nghề
25.800 (60%) h
-C

nhiễm nghi m tr ng

ho t
ho t

tru ền v n
tr

ợ

ợ

lý hất thải;

lý hất thải, hỗ trợ

ải t o nh ti u ảm ảo hợp v sinh.
ng ảo v m i tr

uất kinh do nh tr n
ng


ho t

ng m t t o m i tr

ng; tăng

ng ảo v m i

ng sinh th i.

- Qu ho h nghĩ tr ng: Hỗ trợ qu ho h 340 (40%) nghĩ tr ng
hu n. Phấn ấu 100% nghĩ tr ng

B n quản tr ng v qu

t

hế quản lý

nghĩ tr ng.
1.1.4.4. Nhiệm vụ của tiêu chí môi trường
* N ệm vụ c un
X

d ng

ng trình ảo v m i tr

th n theo qu ho h, g m:
n ớ trong th n,


o, h sinh th i trong

ng

ng….

* N ệm vụ cụ t
- Tăng

ng

nhi m ảo v m i tr

ng t

tu n tru ền, gi o dụ n ng

ng ho m i ng

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

o ý thứ v tr h

i.



15



ải thi n iều ki n v

ng n ng th n.

- Ch nh tr ng, ải t o nghĩ tr ng.
- Cải t o,
nh ở

d ng

ng trình

o, h sinh th i trong khu d n

ng

1.1.5. C

, ph t triển

ng.

n v t

nt u

m

tr

B ớ 3: Hu

ng v ph n

hi n ti u hí m i tr

ng ng

i d n th m gi

vốn

B ớ 4: Th nh l p d h vụ v sinh m i tr
B ớ 5 : Qu ho h nghĩ tr ng, nghĩ
B ớ 6: iểm tr ,

Vi
ắt u
n ớ ph

ên cứu trên t

ợ
i

,

i

lý r


d ng n ng th n

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

ợ hiểu l

ph

ng. Ở
d ng l ng