Header Page 1 of 166.
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VIỆC THỰC HIỆN
QUY TRÌNH TIÊM TĨNH MẠCH
CỦA ĐIỀU DƯỠNG BỆNH VIỆN XÂY DỰNG

Sinh viên thực hiện : Dương Thị Tuấn Anh
Mã sinh viên

: B00028

Chuyên nghành

: Điều dưỡng

HÀ NỘI, 2011

Footer Page 1 of 166.


Header Page 2 of 166.
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VIỆC THỰC HIỆN
QUY TRÌNH TIÊM TĨNH MẠCH
CỦA ĐIỀU DƯỠNG BỆNH VIỆN XÂY DỰNG

Tôi xin gửi lời cảm ơn đến các đồng nghiệp Bệnh viện Xây Dựng, lãnh đạo và
tập thể các khoa đã tạo điều kiện cho tôi trong thời gian học tập và thực hiện
hoàn thành đề tài.
Cuối cùng tôi xin tỏ lòng biết ơn đến gia đình là nguồn động viên, tạo điều
kiện thuận lợi giúp tôi yên tâm học tập và hoàn thành luận văn.

Hà Nội, tháng 1 năm 2011
Dương Thị Tuấn Anh

Footer Page 3 of 166.


Header Page 4 of 166.
MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ .......................................................................................................... 1
Chương 1:TỔNG QUAN TÀI LIỆU ............................................................................ 2
1.1.Sơ lược về mạch máu: ...................................................................................... 2
1.1.1.Các loại mạch máu: Có 3 loại mạch máu chính: ............................................. 2
1.1.2.Cấu tạo chung của thành mạch máu: ............................................................. 2
1.1.3.Đặc điểm cấu tạo của các tĩnh mạch: ............................................................ 2
1.1.4.Hệ thống tĩnh mạch toàn cơ thể: ................................................................... 2
1.2.Tiêm tĩnh mạch: ............................................................................................... 4
1.2.1: Khái niệm: ................................................................................................... 4
1.2.2.Các thuốc cố thể đưa vào đường tĩnh mạch: ...................................................... 4
1.2.3.Các thuốc chống chỉ định tiêm tĩnh mạch. ......................................................... 4
1.2.4.Các tai biến có thể xảy ra trong và sau tiêm tĩnh mạch........................................ 4
1.3.Tiêm an toàn: ................................................................................................... 6
1.3.1.Khái niệm: ................................................................................................. 6
1.3.2.Một số thông tin về tiêm an toàn tại Việt Nam: .............................................. 7

3.2.Thực trạng thực hiện qui trình kỹ thuật tiêm tĩnh mạch ....................................... 17
3.2.1 Chuẩn bị người bệnh ................................................................................. 17
3.2.2 Chuẩn bị người Điều dưỡng ....................................................................... 18
3.2.3 Chuẩn bị dụng cụ và thuốc......................................................................... 19
3.2.4 Tiến hành kỹ thuật. ................................................................................... 20
3.3.Kết quả đánh giá thực hiện QTKT. ................................................................... 21
3.3.1. Đánh giá về thực hành kỹ thuật. ................................................................ 21
3.3.2. Đánh giá về mức độ thành đạt ................................................................... 22
3.3.3 Một số yếu tố liên quan đến việc thực hành của Điều dưỡng.......................... 23
Chương 4: BÀN LUẬN ........................................................................................... 24
4.1. Các thông tin về đối tượng nghiên cứu ............................................................. 24
4.1.1. Giới ....................................................................................................... 24
4.1.2. Tuổi ....................................................................................................... 24
4.1.3. Thâm niên công tác. ................................................................................. 24
4.1.4. Trình độ chuyên môn của điều dưỡng. ....................................................... 24
4.2. Thực trạng thực hiện quy trình kỹ thuật tiêm tĩnh mạch ..................................... 24
4.2.1. Chuẩn bị người bệnh ................................................................................ 24
4.2.2. Chuẩn bị người điều dưỡng....................................................................... 25
4.2.3. Chuẩn bị dụng cụ và thuốc........................................................................ 26
4.2.4. Tiến hành kỹ thuật ................................................................................... 26
4.3. Kết quả đánh giá thực hiện quy trình kỹ thuật. .................................................. 27
4.3.1. Đánh giá về thực hành kỹ thuật ................................................................. 27
4.3.2. Đánh giá mức độ thành đạt ....................................................................... 27
4.3.3. Một số yếu tố liên quan đến mức độ thành đạt của người điều dưỡng ............ 27
KẾT LUẬN: ........................................................................................................... 29
KIẾN NGHỊ............................................................................................................ 30

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Footer Page 5 of 166.

từ thực tế trên chúng tôi tiến hành đề tài: “Đánh giá việc thực hiện qui trình kỹ
thuật tiêm tĩnh mạch của Điều dưỡng tại bệnh viện Xây Dựng” nhằm mục tiêu:
1.

Đánh giá việc thực hiện qui trình kỹ thuật tiêm tĩnh mạch của điều dưỡng
tại bệnh viện Xây Dựng.

2.

Tìm hiểu một số yếu tố liên quan đến thực hành kỹ thuật tiêm tĩnh mạch.

Footer Page 6 of 166.

Thang Long University Library


Header Page 7 of 166.

2

Chương 1:
TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1.Sơ lược về mạch máu:
1.1.1.Các loại mạch máu: Có 3 loại mạch máu chính:
- Các động mạch: các mạch máu vận chuyển máu từ tim đi ở áp lực tương
đối cao.
- Các tĩnh mạch: các mạch máu đưa máu về tim ở áp lực tương đối thấp.
- Các mao mạch: các mạch nối tiếp các động mạch và các tĩnh mạch.
1.1.2.Cấu tạo chung của thành mạch máu:

chậu ngoài tĩnh mạch hiển lớn, tĩnh mạch hiển bé,tĩnh mạch khoeo…
* Tĩnh mạch chi trên: máu từ chi trên trở về tim theo đường tĩnh mạch nông
và các tĩnh mạch sâu tất cả đều tập trung về tĩnh mạch dưới đòn.
+ Các tĩnh mạch sâu: chạy kèm theo các động mạch và có tên như các động
mạch động mạch dưới đòn và động mạch nách có một tĩnh mạch đi kèm, các động
mạch nhỏ hơn có hai tĩnh mạch đi kèm.
+ Các tĩnh mạch nông: nằm ngay dưới da và có thể nhìn thấy được.Chúng
nối tiếp rộng rãi với nhau và với các tĩnh mạch sâu. Các tĩnh mạch nông quan trọng
của chi trên là tĩnh mạch đầu, tĩnh mạch nền, tĩnh mạch giữa khuỷu.
Những tĩnh mạch này thường là nơi hay thực hiện tiêm tĩnh mạch hoặc lấy
máu [3].

Hình 1. Các TM chủ và các TM chính của các chi.

Footer Page 8 of 166.

Thang Long University Library


Header Page 9 of 166.

4

1.2.Tiêm tĩnh mạch:
1.2.1: Khái niệm:
Tiêm tĩnh mạch là đưa một lượng thuốc vào cơ thể theo đường tĩnh mạch.
1.2.2.Các thuốc cố thể đưa vào đường tĩnh mạch:
Thuốc gây mê, gây ngủ, chống xuất huyết, trụy mạch…
Thuốc ăn mòn các mô, có khả năng gây đau.
Chất có màu hoặc nhuộm màu.

5

Khay chữ nhật sạch

6

Trụ cắm kìm Kocher

7

Cồn Iod, cốc đựng bông cầu

Footer Page 9 of 166.

0

1

2


Header Page 10 of 166.

5

8

Cồn 70 0, cốc dựng bông cầu

9


17

Găng tay

18

Gạc bẻ ống thuốc

19

Bông cầu

Kỹ thật tiến hành
20

Mở săng vô khuẩn

21

Xé bơm tiêm vào khay vô khuẩn

22

Điều dưỡng sát khuẩn tay lần 1

23

Thử bơm, kim tiêm


Đậy nắp kim tiêm

32

Để bơm, kim tiêm vào khay vô khuẩn

33

Để người bệnh tư thế thuận lợi

34

Bộc lộ vùng tiêm

35

Xác định vị trí tiêm

36

Đặt gối

Footer Page 10 of 166.

Thang Long University Library


Header Page 11 of 166.

6


Thấy máu vào bơm tiêm tháo dây garô

45

Bơm thuốc từ từ, quan sát người bệnh

46

Bơm hết thuốc rút kim

47

Sát khuẩn lại vị trí tiêm bằng cồn 700

48

Thu dọn dụng cụ

49

Tháo găng

50

Để người bệnh ở tư thế thoải mái

51

Ghi phiếu công khai thuốc


Không rửa tay trước khi chuẩn bị dụng cụ tiêm, không sát khuẩn tay trước khi
đâm kim qua da.

-

Panh và khay tiêm sử dụng lẫn lộn thì sạch, thì bẩn.

-

Dùng tay để đậy nắp kim tiêm đã sử dụng

Footer Page 12 of 166.

Thang Long University Library


Header Page 13 of 166.

8

* Các tồn tại của thực hành tiêm là:
-

Không rửa tay trước khi tiêm.

-

Không sát khuẩn đầu nắp ống thuốc.



Header Page 14 of 166.

9

1.4.Hành vị chưa an toàn liên quan đến tiêm.
1.4.1.Chưa tuyệt đối tuân thủ đúng quy trình tiêm:
- Dùng chung bơm kim tiêm cho những loại thuốc khác nhau, cho những
người bệnh khác nhau.
- Dùng một kim lấy thuốc để pha thuốc và rút thuốc nhiều lần, lưu kim lấy
thuốc trên lọ thuốc.
- Chưa thường xuyên rửa tay trước khi chuẩn bị thuốc, phương tiện tiêm hoặc
trước khi tiêm hoặc chuyển mũi tiêm từ người bệnh này sang người bệnh khác.
- Dùng lại kim tiêm để tiêm cho người bệnh sau mũi tiêm đầu không thành công.
- Cắt giảm các bước của quy trình tiêm: đi tiêm không mang đủ các phương
tiện cấp cứu sốc phản vệ, không có hộp an toàn, không có dây garo trong tiêm
truyền tĩnh mạch, cầm một bơm kim tiêm đã có thuốc đi lại với một khoảng cách
xa để tiêm cho người bệnh.
- Thao tác tiêm chưa tốt, chạm tay vào những vùng vô khuẩn trên bơm tiêm
như: Thân kim, pít tông…
- Dùng panh gắp các dụng cụ sau đó sử dụng gắp bông cồn vô khuẩn để tiêm.
- Mang cùng một đôi găng để vừa chăm sóc bệnh nhân vừa tiêm.
- Sau khi tiêm xong, dùng tay để tháo bơm kim tiêm bằng tay, bẻ cong kim
tiêm, đậy nắp kim tiêm.

Hình 5: Kỹ thuật đuổi khí.

Footer Page 14 of 166.

Thang Long University Library

Header Page 16 of 166.

11

Chương 2:
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1.Đối tượng nghiên cứu:
2.1.1.Tiêu chuẩn chọn mẫu
Các Điều dưỡng tại các khoa lâm sàng hàng ngày thực hiện kỹ thuật tiêm tĩnh
mạch cho người bệnh tại bệnh viện Xây Dựng.
2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ
- Các Điều dưỡng chưa được ký hợp đồng làm việc chính thức tại bệnh viện.
- Các Điều dưỡng về học tập nâng cao trình độ.
- Các Điều dưỡng trưởng, Điều dưỡng hành chính.
- Các học sinh, sinh viên Điều dưỡng.
2.2.Thời gian và địa điểm nghiên cứu
2.2.1.Thời gian: Nghiên cứu được tiến hành 6/2010 – 1/2011.
2.2.2.Địa điểm: Tại 7 khoa lâm sàng: Khoa HSCC, Khoa Nội tim mạch, Khoa Nội
tổng hợp, Khoa Ngoại, Khoa Truyền nhiễm, Nội cán bộ, Khoa Thần kinh – Cơ
xương khớp
2.3.Phương pháp nghiên cứu
- Nghiên cứu: Mô tả cắt ngang
- Cỡ mẫu: Chọn ngẫu nhiên 80 Điều dưỡng hiện đang làm việc tại 7 khoa
lâm sàng của bệnh viện Xây Dựng, mỗi khoa 5 buồng bệnh, mỗi buồng chọn ngẫu
nhiên một số Điều dưỡng viên đủ tiêu chuẩn để nghiên cứu.
2.4.Phương pháp thu thập số liệu:
Sử dụng phiếu điều tra và bảng kiểm quy trình kỹ thuật tiêm tĩnh mạch, người
thu thập số liệu tiến hành quan sát trực tiếp, kín đáo từng Điều dưỡng thực hiện quy
trình từ lức tiến hành đến khi kết thúc kỹ thuật tiêm tĩnh mạch cho người bệnh
(ĐDV không biết là họ đang có người quan sát)

Giỏi


Header Page 18 of 166.

13

Chương 3:
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1.Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu.
3.1.1. Sự phân bố về giới.
Bảng 1: Sự phân bố về giới của các đối tượng nghiên cứu
TT

Giới

Số lượng (n)

Tỷ lệ %

1

Nam

16

20,0

2


14

3.1.2. Sự phân bố về tuổi
Bảng 2: Sự phân bố về tuổi của các đối tượng nghiên cứu.
TT

Nhóm tuổi

Đối tượng nghiên cứu
N

Tỷ lệ %

1

< 30

50

62,5

2

30 – 40

22

27,5


Đối tượng nghiên
cứu

27,5

30
20

10
10

0
0
< 30

30 - 40

41 - 50 >50 tuổi
Biểu đồ 2: Phân bố về tuổi.

Nhận xét: Nhóm tuổi < 30 chiếm tỷ lệ cao nhất 62,5%.Và thấp nhất là nhóm
tuổi 41-50 chiếm tỷ lệ 0%.

Footer Page 19 of 166.


Header Page 20 of 166.

15



4

5

4

> 15 năm

9

11,2

Tổng số

80

100

5%

11%

55%

29%

< 5 năm
5 - 10 năm
11-15 năm

68

85

2

Cao đẳng

8

10

3

Đại học

4

5

Tổng số

80

100

10%

5%
TC


Giải thích động viên người bệnh

100

Mức 2
%

Mức 3

n

%

n

n

%

76

95

4

5

0


40
30
20
5

10

0

0
Đúng,đủ

Thiếu, chưa thành
thạo

0

Không làm, làm sai

Biểu đồ 5: Chuẩn bị người bệnh
Nhận xét: Trong nghiên cứu có 95% Điều dưỡng làm đúng đủ, 5% điều
dưỡng làm không đúng, không đủ các nội dung của bước này. Giải thích, động viên
cho người bệnh có 40% điều dưỡng làm đúng, 60% điều dưỡng làm chưa đầy đủ.

Footer Page 22 of 166.

Thang Long University Library


Header Page 23 of 166.


Mức 3

n

%

n

%

n

%

27

33,8

53

66,2

0

0

0

0

phục (áo, mũ, khẩu trang) theo qui định, sai sót hay gặp là không đủ khẩu trang và
mũ, 95% Điều dưỡng không rửa tay thường qui theo qui định.

Footer Page 23 of 166.


Header Page 24 of 166.

19

3.2.3 Chuẩn bị dụng cụ và thuốc.
Bảng 7: Chuẩn bị dụng cụ và thuốc
Kết quả
TT

Mức 1
Nội dung công việc

Mức 2

Mức 3

n

%

n

%


2,5

0

0

3

Cồn Iod, cốc đựng bông cầu

0

0

5

6,2

75

93,8

4

Cồn 70 0, cốc dựng bông cầu

80

100


11,2

15

18,8

56

70

7

Gối kê tay

0

0

0

0

80

100

8

Dây ga rô


Dao cưa ống thuốc

0

0

0

0

80

100

11

2 khay quả đậu

0

0

8

10

72

90


0

14

Gạc bẻ ống thuốc

0

0

0

0

80

100

15

Bông cầu

80

100

0

0


Nội dung công việc

n

%

n

%

n

%

1

Mở săng vô khuẩn

3

3,8

0

0

77

96,2


100

4

Thử bơm, kim tiêm

76

95

0

0

4

5

5

Kiểm tra ống thuốc

80

100

0

0


0

80

100

8

Dùng gạc bẻ ống thuốc

5

6,2

0

0

75

93,7

9

Lấy thuốc vào bơm tiêm

80

100


0

0

0

12 Đậy nắp kim tiêm

80

100

0

0

0

0

13 Để bơm, kim tiêm vào khay vô khuẩn

8

10

72

90


0

16 Xác định vị trí tiêm

72

90

8

10

0

0

17 Đặt gối

5

6,2

0

0

75

93,7


68

85

12

15

0

0

21 Sát khuẩn vị trí tiêm bằng cồn Iod

0

0

0

0

80

100

22 Sát khuẩn vị trí tiêm bằng cồn 70 0

80


14

17,5

0

0

25 Thấy máu vào bơm tiêm tháo dây garô

72

90

8

10

0

0

Footer Page 25 of 166.