ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

TRẦN THÙY LINH

HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN LƯƠNG TÀI,
TỈNH BẮC NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

TRẦN THÙY LINH

HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN LƯƠNG TÀI,
TỈNH BẮC NINH
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ



ii
LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã nhận được sự giúp đỡ và được
tạo điều kiện thuận lợi từ nhiều cá nhân và tập thể.
Trước hết tôi xin nói lời cảm ơn chân thành nhất tới người hướng dẫn
khoa học: TS. Nguyễn Thị Yến; cô đã giúp đỡ tận tình và trực tiếp hướng
dẫn tôi trong suốt thời gian tôi thực hiện nghiên cứu đề tài.
Tôi xin chân thành cảm ơn các ý kiến đóng góp và hướng dẫn của các
Thầy, Cô giáo trong khoa Sau Đại học - trường Đại học kinh tế và Quản trị
kinh doanh - Đại học Thái Nguyên trong suốt thời gian học tập.
Tôi xin chân thành cám ơn Ban lãnh đạo, các ban ngành liên quan trên địa
bàn huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh và bạn bè đồng nghiệp đã giúp tôi trong
suốt quá trình thực hiện Luận văn..
Tôi xin chân thành cám ơn./.

Bắc Ninh, ngày .... tháng .... năm 2015
Tác giả luận văn

Trần Thùy Linh

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ............................................................................................. i

iv
2.2.4. Phương pháp phân tích thông tin .................................................. 39
2.3. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu ............................................................... 39
2.3.1. Các chỉ tiêu phản ánh thu, chi NSNN ........................................... 39
2.3.2. Các chỉ tiêu phản ánh chất lượng, hiệu quả quản lý NSNN ......... 39
Chương 3. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN LƯƠNG TÀI .................................... 40
3.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu ............................................................... 40
3.1.1. Đặc điểm tự nhiên ......................................................................... 40
3.1.2. Đặc điểm về nguồn lực phát triển kinh tế -xã hội ......................... 41
3.2. Thực trạng hệ thống tổ chức quản lý NSNN trên địa bàn huyện
Lương Tài ................................................................................................... 51
3.2.1. Một số quy định của nhà nước về phân cấp, cơ chế quản lý NSNN ...13
3.2.2. Hệ thống tổ chức quản lý NSNN trên địa bàn huyện Lương Tài . 51
3.3. Thực trạng quản lý NSNN trên địa bàn huyện Lương Tài .................. 52
3.3.1. Tình hình lập kế hoạch, thẩm định, giao dự toán thu, chi NSNN
cấp huyện tại huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh ....................................... 52
3.3.2. Tổ chức quản lý NSNN ................................................................. 53
3.3.3. Về quyết toán thu, chi ngân sách cấp huyện ................................. 67
3.3.4. Về giám sát, kiểm tra và thanh tra công tác quản lý NSNN huyện
Lương Tài ................................................................................................ 67
3.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý NSNN trên địa bàn huyện Lương Tài .. 68
3.5. Đánh giá chung về quản lý NSNN trên địa bàn huyện Lương Tài ...... 71
3.5.1. Kết quả đạt được từ công tác quản lý ngân sách cấp huyện ......... 71
3.5.2. Những hạn chế trong công tác quản lý ngân sách Nhà nước
cấp huyện ....................................................................................... 73
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn



: Cộng hòa Liên bang

HĐND

: Hội đồng nhân dân

KSNB

: Kiểm soát nội bộ

KT-XH

: Kinh tế - xã hội

NS

: Ngân sách

NSNN

: Ngân sách nhà nước

QĐ

: Quyết định

QLNN

: Quản lý nhà nước

(2011-2013)..................................................................................... 47
Bảng 3.3: Giá trị sản xuất các ngành kinh tế huyện Lương Tài (2011-2013) 50
Bảng 3.4: Tổng hợp thu ngân sách huyện Lương Tài năm 2011-2013 .......... 58
Bảng 3.5: Tổng hợp chi ngân sách huyện Lương Tài năm 2011-2013 .......... 65

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


viii
DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1: Thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn ........................................ 55
Biểu đồ 3.2: Tỷ trọng các nguồn thu NS huyện .............................................. 56
Biểu đồ 3.3: Chi ngân sách Nhà nước trên địa bàn ......................................... 62
Biểu đồ 3.4: Tỷ trọng cơ cấu chi SN huyện Lương Tài .................................. 64
SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1.1: Các khoản thu ngân sách nhà nước ................................................. 8

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Ngân sách nhà nước là công cụ điều chỉnh vĩ mô nền kinh tế xã hội,
định hướng phát triển sản xuất, điều tiết thị trường, bình ổn giá cả, điều chỉnh

2
Mặc dù đã được thực hiện theo quy định của luật ngân sách nhà nước
nhưng vẫn còn mang tính hình thức, tính áp đặt, số liệu chưa phản ánh
đúng hiện trạng khách quan của từng địa phương. Do đó, ảnh hưởng
không nhỏ đến việc quản lý ngân sách nhà nước trong nền kinh tế thị
trường. Hơn nữa, đội ngũ cán bộ công chức nhà nước làm công tác tài
chính nói chung và công tác quản lý ngân sách nói riêng về trình độ
chuyên môn nghiệp vụ còn nhiều hạn chế, năng lực quản lý chưa đáp ứng
được yêu cầu quản lý trong giai đoạn hiện nay.
Thời gian qua, việc quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện
Lương Tài có sự chuyển biến tích cực, thu ngân sách cơ bản đáp ứng nhu cầu
chi góp phần tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, việc quản lý ngân sách trên địa
bàn huyện Lương Tài còn những tồn tại cơ bản cần khắc phục và hoàn thiện.
Đó là mối quan hệ giữa các cấp ngân sách, nguồn lực ngân sách được sử dụng
kém hiệu quả, đơn vị sử dụng ngân sách được đánh giá thông qua việc chấp
hành những quy định mang nặng tính thủ tục hành chính, không khuyến khích
tiết kiệm, chống lãng phí. Quản lý ngân sách phải vừa đảm bảo tính tập trung
của chính sách tài chính quốc gia, vừa phát huy tính năng động sáng tạo, tính
tự chủ, tính minh bạch và trách nhiệm đang được đặt ra rất cấp bách cả về lý
luận và thực tiễn vì thế tôi chọn đề tài “Hoàn thiện quản lý ngân sách nhà
nước trên địa bàn huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh” làm luận văn thạc sĩ
với mong muốn góp một phần nhỏ vào giải quyết những tồn tại hiện nay và
từng bước hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Lương
Tài góp phần phục vụ cho công cuộc phát triển kinh tế xã hội của địa phương.
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
2.1. Mục tiêu nghiên cứu chung
Trên cơ sở làm rõ những lý luận cơ bản về NSNN, đánh giá đúng thực
trạng quản lý NSNN, tìm ra những điểm mạnh, điểm yếu từ đó đề ra các giải
pháp hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Lương Tài
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

tế xã hội trên địa bàn huyện Lương Tài.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


4
5. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn
gồm có 4 chương cụ thể như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý ngân sách Nhà nước
cấp huyện
Chương 2: Phương pháp nghiên cứu
Chương 3: Thực trạng quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện
Lương Tài
Chương 4: Giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý ngân sách Nhà nước trên
địa bàn huyện Lương Tài.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


5
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN

1.1. Cơ sở lý luận
1.1.1. Ngân sách nhà nước

bộ, cơ quan Trung ương là một đơn vị dự toán của Ngân sách Trung ương.
Ngân sách Trung ương cung ứng nguồn tài chính cho các nhiệm vụ,
mục tiêu chung cho cả nước trên tất cả các lĩnh vực : Kinh tế, chính trị, xã
hội, văn hóa, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và hỗ trợ chuyển giao nguồn tài
chính cho ngân sách tỉnh thành phố trực thuộc trung ương.
Ngân sách địa phương (NSĐP) là tên chung để chỉ ngân sách của các
chính quyền địa phương phù hợp với địa giới hành chính các cấp. Ngân sách
xã, phường, thị trấn vừa là một cấp ngân sách, vừa là một bộ phận cấu thành
của ngân sách huyện, quận, thị xã. Ngân sách huyện, quận, thị xã vừa là một
cấp ngân sách vừa là một bộ phận cấu thành của ngân sách tỉnh, thành phố
trực thuộc Trung ương. Ngân sách địa phương cung ứng nguồn tài chính để
thực hiện các nhiệm vụ của chính quyền Nhà nước ở địa phương và hỗ trợ
chuyển giao nguồn tài chính cho chính quyền cấp dưới.
1.1.1.2. Khái niệm thu, chi NSNN
* Thu ngân sách nhà nước: Thu NSNN là việc Nhà nước dùng quyền
lực của mình để tập trung một phần các nguồn tài chính quốc gia để hình
thành quỹ ngân sách nhà nước nhằm thoả mãn nhu cầu chi tiêu của Nhà nước.
* Chi ngân sách nhà nước: là quá trình phân phối và sử dụng Ngân sách
nhà nước nhằm thực hiện các nhiệm vụ của Nhà nước trong từng thời kỳ. Nội
dung chi ngân sách nhà nước rất phong phú, đa dạng xuất phát từ vai trò quản
lý của Nhà nước đối với phát triển kinh tế - xã hội. Chi ngân sách nhà nước
bao gồm các khoản chi phát triển kinh tế xã hội, chi cho quốc phòng, an ninh,
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
http://www.lrc.tnu.edu.vn


7
chi hoạt động của bộ máy nhà nước, chi trả nợ của Nhà nước, chi viện trợ, các
khoản chi khác.
1.1.1.3. Phân loại thu, chi ngân sách nhà nước


Các tổ chức

Các khoản
đóng góp

Vay và VT
nước ngoài

Các cá nhân

Sơ đồ 1.1: Các khoản thu ngân sách nhà nước
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
http://www.lrc.tnu.edu.vn

Các khoản do
NN vay để bù
đắp bội chi


9
* Phân loại chi NSNN
- Căn cứ vào lĩnh vực hoạt động
+ Chi đầu tư kinh tế
+ Chi cho y tế
+ Chi cho giáo dục
+ Chi cho phúc lợi xã hội
+ Chi quản lý hành chính
+ Chi an ninh quốc phòng
- Căn cứ vào tính chất sử dụng

chính quốc gia, cụ thể:
- Quan hệ tài chính giữa nhà nước và công dân;
- Quan hệ tài chính giữa nhà nước với doanh nghiệp;
- Quan hệ tài chính giữa nhà nước với tổ chức xã hội;
- Quan hệ tài chính giữa nhà nước với tài chính quốc tế;
Ngân sách nhà nước có các đặc điểm cơ bản sau:
- Hoạt động thu chi của ngân sách nhà nước luôn gắn chặt với quyền
lực kinh tế, chính trị của Nhà nước và thực hiện các chức năng của Nhà nước,
được Nhà nước tiến hành trên cơ sở những luật lệ nhất định;
- Hoạt động ngân sách Nhà nước là hoạt động phân phối lại các nguồn
tài chính, nó thể hiện ở 2 lĩnh vực thu và chi của Nhà nước
- Ngân sách Nhà nước luôn gắn liền với sở hữu nhà nước, luôn chứa
đựng lợi ích chung, lợi ích công cộng;
- Ngân sách nhà nước cũng có đặc điểm như các quỹ tiền tệ khác. Nét
khác biệt của ngân sách nhà nước với tư cách là một quỹ tiền tệ tập trung của
Nhà nước được chia thành nhiều quỹ nhỏ có tác dụng riêng, sau đó mới được
chi dùng những mục đích đã định;
- Hoạt động thu chi ngân sách nhà nước được thực hiện theo nguyên tắc
không hoàn trả trực tiếp là chủ yếu.
* Vai trò của NSNN
Ngân sách Nhà nước có vai trò rất quan trọng trong toàn bộ nền kinh tế,
xã hội, an ninh, quốc phòng, đối ngoại của đất nước. Vai trò của ngân sách
nhà nước luôn gắn liền với vai trò của Nhà nước theo từng giai đoạn nhất

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


11

http://www.lrc.tnu.edu.vn


12
thị trường tiền tệ và thị trường vốn thông qua việc sử dụng các công cụ tài
chính như: phát hành trái phiếu chính phủ, thu hút viện trợ nước ngoài, tham
gia mua bán chứng khoán trên thị trường vốn…qua đó góp phần kiểm soát
lạm phát.
- Ngân sách nhà nước là công cụ định hướng phát triển sản xuất
Để định hướng và thúc đẩy tăng trưởng phát triển kinh tế nhà nước
công cụ thuế và chi ngân sách. Bằng công cụ thuế một mặt tạo nguồn thu cho
ngân sách, mặt khác nhà nước sử dụng thuế với các loại thuế, các mức thuế
suất khác nhau sẽ góp phần kích thích sản xuất phát triển và hướng dẫn các
nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư vào những vùng những lĩnh vực cần thiết để hình
thành cơ cấu kinh tế theo hướng đã định. Đồng thời, với các khoản chi phát
triển kinh tế, đầu tư vào cơ sở hạ tầng, vào các ngành kinh tế mũi nhọn...nhà
nước vó thể tạo điều kiện và hướng dẫn các nguồn vốn đầu tư của xã hội vào
những vùng, lĩnh vực cần thiết để hình thành cơ cấu kinh tế hợp lý.
- Ngân sách nhà nước là công cụ điều chỉnh thu nhập giữa các tầng
lớp dân cư.
Nền kinh tế thị trường với những khuyết tật của nó sẽ dẫn đến sự phân
hóa giàu nghèo giữa các tầng lớp dân cư, nhà nước phải có một chính sách
phân phối lại thu nhập hợp lý nhằm giảm bớt khoảng cách chênh lệch về thu
nhập trong dân cư. Ngân sách nhà nước là công cụ tài chính hữu hiệu được
nhà nước sử dụng để điều tiết thu nhập với các sắc thuế như thuế thu nhập lũy
tiến, thuế tiêu thụ đặc biệt…một mặt tạo nguồn thu cho ngân sách mặt khác
lại điều tiết một phần thu nhập của tầng lớp dân cư có thu nhập cao. Bên cạnh
công cụ thuế với các khoản chi của ngân sách nhà nước như chi trợ cấp, chi
phúc lợi cho các chương trình phát triển xã hội: phòng chống dịch bệnh, phổ
cập giáo dục tiểu học, dân số kế hoạch hóa gia đình…là nguồn bổ sung thu

đồng thời mỗi cấp chính quyền địa phương được đề cao vai trò tự chủ,
sáng tạo trong hoạt động quản lý và điều hành ngân sách cấp mình. Luật
NSNN quy định nguồn thu ngân sách địa phương gồm: Các khoản thu NS
trung ương hưởng 100%, các khoản thu để lại địa phương 100% và các
khoản thu phân chia theo tỷ lệ % giữa trung ương và địa phương. Thu
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


14
ngân sách cấp tỉnh lại được phân cấp tiếp tục cho các quận huyện, xã
phường trên cơ sở các quyết định của HĐND-UBND tỉnh, thành phố căn
cứ nhiệm vụ và khả năng quản lý nguồn thu, khả năng khai thác nguồn
thu, chống thất thu của từng quận huyện.
Như vậy, phân cấp NSNN của Việt Nam được hình thành và điều
hành theo hệ thống chính quyền các cấp từ trung ương đến địa phương,
theo nguyên tắc tập trung nguồn lực cho trung ương đồng thời phát huy
tính sáng tạo, linh hoạt của mỗi địa phương.
Trong lĩnh vực quản lý ngân sách, Luật NSNN năm 2002 đã quy định
cụ thể về nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách Trung ương và ngân sách
địa phương, đồng thời giao quyền cho HĐND cấp tỉnh, thành phố trực thuộc
Trung ương quyết định về phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa các cấp
ngân sách chính quyền địa phương (tỉnh, thành phố, quận huyện, phường, xã,
thị trấn) và định mức huy động vốn của địa phương.
Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của đơn vị hành chính các cấp
có Hội đồng Nhân dân và Ủy ban Nhân dân, gồm 3 cấp: Ngân sách cấp tỉnh, ngân
sách cấp huyện và ngân sách xã, phường, thị trấn (gọi chung là ngân sách xã).
Phân cấp quản lý ngân sách giữa các cấp chính quyền tỉnh, huyện và
xã, phường, thị trấn phải đảm bảo các nguyên tắc:

“Quốc hội, Hội đồng nhân dân và các cơ quan khác của Nhà nước đều tổ chức
và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ” trong hoạt động ngân sách
điều này có tầm quan trọng đặc biệt. Một mặt nó đảm bảo sự thống nhất ý chí
và lợi ích thông qua huy động và phân bổ ngân sách để có được những hàng
hóa dịch vụ công cộng có tính chất quốc gia. Mặt khác, nó đảm bảo phát huy
tính chủ động và sáng tạo ở các địa phương, các tổ chức, cá nhân trong đảm
bảo giải quyết các vấn đề cụ thể trong những hoàn cảnh và cơ sở cụ thể. Tập
trung ở đây không phải là độc đoán chuyên quyền mà trên cơ sở phát huy dân
chủ thực sự trong tổ chức hoạt động ngân sách của các cấp chính quyền, các
ngành, các đơn vị. Nguyên tắc này được quán triệt thông qua sự phân công và
phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan Nhà nước trong phân cấp quản lý ở cả 3
khâu của chu trình ngân sách.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn