Header Page 1 of 161.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

ĐINH THỊ ĐỊNH

QUẢN TRỊ RỦI RO GIAN LẬN THẺ
TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ
VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH TÂY HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
Mã số: 60 34 01 02

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. ĐINH VĂN TOÀN

Footer Page 1 of 161.


Header Page 2 of 161.

XÁC NHẬN CỦA

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN



1.3. Nội dung và yêu cầu của quản trị rủi ro thẻ .................................... 23
1.3.1. Nhận diện rủi ro ...................................................................................25
1.3.2 Đánh giá rủi ro .....................................................................................27
1.3.3. Kiểm soát rủi ro...................................................................................30
1.3.4. Tài trợ rủi ro.........................................................................................31

1.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro thẻ tại Ngân hàng
thương mại .......................................................................................... 32
1.4.1. Bộ máy quản lý, nhân sự ......................................................................32
1.4.2. Quy trình nghiệp vụ ..............................................................................32

Footer Page 3 of 161.


Header Page 4 of 161.

1.4.3. Công nghệ thông tin .............................................................................33
1.4.4. Môi trường kinh doanh : ......................................................................34

CHƢƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ........................................ 35
2.1. Mô hình nghiên cứu ....................................................................... 35
2.2. Thiết kế nghiên cứu ....................................................................... 35
2.3. Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong đề tài .............. 36
2.3.1 Phương pháp thống kê ..........................................................................36
2.3.2. Phương pháp phân tích tổng hợp: .......................................................36
2.3.3. Phương pháp so sánh: ..........................................................................36
2.3.4. Phương pháp định tính: .......................................................................37
2.3.5. Phương pháp định lượng .....................................................................37
2.3.6 Phương pháp điều tra ..........................................................................37

not defined.

3.4 Thực trạng công tác quản trị rủi ro gian lận thẻ tại BIDV Chi nhánh
Tây Hà nội.................................................... Error! Bookmark not defined.
3.4.1 Tình hình thực hiện các nội dung quản trị rủi ro gian lận thẻ tại BIDV
Tây hà nội ........................................................ Error! Bookmark not defined.
Giai đoạn đánh giá rủi ro ................................ Error! Bookmark not defined.
Giai đoạn kiểm soát rủi ro ............................... Error! Bookmark not defined.
Giai đoạn tài trợ rủi ro .................................... Error! Bookmark not defined.
3.4.2. Đánh giá công tác quản trị rủi ro gian lận thẻ tại BIDV Chi nhánh Tây
Hà Nội .............................................................. Error! Bookmark not defined.
3.4.3. Một số hạn chế trong công tác quản trị rủi ro gian lận thẻ .......... Error!
Bookmark not defined.
3.4.4.Nguyên nhân của những hạn chế trong công tác quản trị rủi ro gian
lận thẻ tại BIDV Chi nhánh Tây Hà Nội .......... Error! Bookmark not defined.

CHƢƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI
RO GIAN LẬN THẺ TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN
ĐẦU TƢ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH TÂY HÀ NỘI
............................................................................. Error! Bookmark not defined.
4.1 Mục tiêu và định hướng của Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư
và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Tây Hà nội trong hoạt động kinh
doanh thẻ .................................................... Error! Bookmark not defined.
4.1.1 Đánh giá chung về xu hướng phát triển của thị trường thẻ Việt Nam . Error!
Bookmark not defined.

Footer Page 5 of 161.


Header Page 6 of 161.



Header Page 7 of 161.

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

STT

Ký hiệu

Nguyên nghĩa

1

ATM

Máy rút tiền tự động

2

BIDV

Ngân hàng Thương Mại Cổ Phần Đầu tư và Phát
triển Việt Nam

3

CNTT

Công nghệ thông tin


9

TMCP

Thương mại cổ phần

10

TGĐ

Tổng giám đốc

i

Footer Page 7 of 161.


Header Page 8 of 161.

DANH MỤC BẢNG

STT

Bảng

Nội dung

1


ii

Footer Page 8 of 161.

Trang


Header Page 9 of 161.

iii

Footer Page 9 of 161.


Header Page 10 of 161.

DANH MỤC HÌNH

STT

Bảng

Nội dung

Trang

1

Hình 1.1 Phân loại rủi ro thẻ tại Ngân hàng thương mại


Tỷ lệ rủi ro gian lận/tổng doanh số mảng phát
hành thẻ năm 2014-2015
Tỷ lệ rủi ro gian lận/tổng doanh số mảng thanh
toán thẻ giai đoạn 2013-2014
Tỷ lệ rủi ro gian lận/tổng doanh số mảng thanh
toán thẻ giai đoạn 2014-2015

iv

Footer Page 10 of 161.

37

37

39

40


Header Page 11 of 161.

v

Footer Page 11 of 161.


Header Page 12 of 161.
LỜI MỞ ĐẦU


công phá máy ATM để lấy tiền, lừa đảo đối với giao dịch không xuất trình thẻ
tại các đơn vị chấp nhận thẻ kinh doanh dịch vụ lữ hành, khách sạn, du lịch
(đây là trường hợp kẻ gian sử dụng thẻ giả để đặt vé máy bay, đặt phòng
khách sạn, tuor du lịch…sau đó có thể sử dụng để bán lại cho người khác hoặc
hủy lệnh đã đặt để lấy tiền). Các Ngân hàng thương mại để xảy ra tình trạng
trên một phần là do công tác quản trị rủi ro chưa được chú trọng. Chính vì vậy
mà các Ngân hàng thương mại Việt nam đang là miếng mồi béo bở cho bọn tội
phạm quốc tế tấn công và lĩnh vực thẻ là một trong những mảng hoạt động
của chúng. Trong quá trình kinh doanh dịch vụ thẻ các Ngân hàng thương mại
không nhận biết được hết các dấu hiệu rủi ro cũng như các thiệt hại do chúng
mang lại để đưa ra các cảnh báo thích hợp cũng như các biện pháp kiểm soát
và tài trợ rủi ro để giảm bớt thiệt hại khi chúng xảy ra. Khi những rủi ro xảy ra
làm ảnh hưởng không nhỏ tới doanh thu và uy tín của các Ngân hàng phát
hành thẻ cũng như quyền lợi của khách hàng.
Hơn nữa tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt nam Chi nhánh Tây hà nội hiện nay công tác quản trị rủi ro gian lận thẻ chưa được
thực hiện theo đúng quy trình và chưa được quan tâm đúng mức .Câu hỏi đặt
ra là làm thế nào để vừa tăng trưởng dịch vụ tốt vừa quản trị rủi ro tốt ? Chính
vì vậy mà tác giả chọn đề tài « Quản trị rủi ro gian lận thẻ tại Ngân hàng
Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt nam - Chi nhánh Tây hà nội »
làm đề tài nghiên cứu của mình.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
7

Footer Page 13 of 161.


Header Page 14 of 161.
2.1. Mục đích nghiên cứu
- Tìm ra những nguyên nhân dẫn đến rủi ro từ đó đề xuất các biện pháp hoàn
thiện công tác quản trị rủi ro gian lận thẻ tại BIDV nói chung, BIDV Tây Hà Nội

- Lời mở đầu
- Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở l{ luận về quản trị rủi
ro gian lận thẻ tại Ngân hàng thương mại.
- Chương 2: Phương pháp nghiên cứu.
- Chương 3: Thực trạng quản trị rủi ro gian lận thẻ tại Ngân hàng Thương mại
cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Tây Hà nội.
- Chương 4: Giải pháp hoàn thiện công tác quản trị rủi ro gian lận thẻ tại
Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Tây Hà
nội.
- Kết luận

9

Footer Page 15 of 161.


Header Page 16 of 161.
CHƢƠNG 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI
RO GIAN LẬN THẺ TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI

1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Gần đây hoạt động quản trị rủi ro đã được các NHTM trên thế giới quan tâm
đầu tư và đã xây dựng chiến lược quản trị rủi ro trong chiến lược phát triển chung
của mình. Đặc biệt hoạt động quản trị rủi ro gian lận thẻ cũng được quan tâm chú
trọng do sự gia tăng tội phạm công nghệ cao trên toàn thế giới. Đã có nhiều bài
viết, công trình khoa học có giá trị được công bố trên các tạp chí khoa học, các hội
thảo, cũng như trong các sách chuyên đề tham khảo có liên quan. Trong phạm vi
đề tài luận văn, tác giả thấy có các vấn đề đã được nhiều cá nhân và tổ chức tập

đánh giá rủi ro các NHTM cần phải làm những công việc cụ thể nào. Đề tài « Quản trị
rủi ro gian lận thẻ tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt
nam - Chi nhánh Tây hà nội » được viết dựa trên sự kế thừa những ưu việt của các
công trình nghiên cứu nói trên và dựa trên cơ sở vận dụng kiến thức đã học tại
trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội và những kinh nghiệm trong
những năm công tác tại BIDV Tây Hà Nội.
1.2. Cơ sở lý luận về quản trị rủi ro thẻ tại Ngân hàng thƣơng mại
1.2.1. Khái niệm rủi ro và quản trị rủi ro

Rủi ro là một điều không may mắn, không lường trước được về khả năng
xảy ra, về thời gian và không gian xảy ra, cũng như mức độ nghiêm trọng và hậu
quả của nó.

11

Footer Page 17 of 161.


Header Page 18 of 161.
Những hậu quả mà rủi ro mang lại có thể là hậu quả vật chất hoặc phi vật
chất, đó là những kết quả ngoài mong đợi mà các NHTM không đoán định trước
được về thời gian và không gian có thể xảy đến trong quá trình hoạt động kinh
doanh. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro có thể là do khách quan như rủi ro do môi
trường kinh tế, chính trị, xã hội mang lại hoặc có yếu tố chủ quan như rủi ro đạo
đức nghề nghiệp của cán bộ,…và nhiệm vụ của các nhà quản trị rủi ro là tìm ra
nguyên nhân đó để tìm cách khắc phục, giảm nhẹ hậu quả mà những rủi ro mang
lại.
Trong bài phát biểu của mình với Thời báo kinh tế Sài gòn năm 2013, tiến sĩ
S. L. Srinivasulu, Chủ tịch tập đoàn KESDEE Inc – nơi cung cấp các giải pháp tài chính
trực tuyến có trụ sở tại California, Hoa Kz đã từng nói : “ hãy nói cho tôi biết bạn

có kinh nghiệm và trình độ mới có thể nhìn thấy trước những bất ổn có thể xảy
đến trong tương lai và lên kế hoạch để né tránh, kiểm soát mức độ thiệt hại của
chúng.
Quá trình quản trị rủi ro bao gồm 4 bước, đó là: nhận diện rủi ro - đánh giá
rủi ro - kiểm soát rủi ro - tài trợ rủi ro. Giữa chúng có mối liên hệ mật thiết với
nhau, kết quả của giai đoạn trước là tiền đề, cơ sở cho giai đoạn sau tiến hành
được chính xác.
1.2.2. Khái niệm rủi ro thẻ tại Ngân hàng thương mại

Rủi ro trong hoạt động kinh doanh thẻ là các tổn hại vật chất hoặc phi vật
chất có liên quan tới hoạt động kinh doanh thẻ bao gồm : phát hành thẻ, sử dụng
thẻ, thanh toán thẻ. Rủi ro thẻ là một loại rủi ro trong hoạt động tác nghiệp của
mỗi NHTM mà đối tượng phải chịu rủi ro là Ngân hàng, chủ thẻ và đơn vị chấp
nhận thẻ.

13

Footer Page 19 of 161.


Header Page 20 of 161.
1.2.3. Các loại rủi ro trong kinh doanh dịch vụ thẻ tại Ngân hàng thương mại
Rủi ro trong kinh doanh thẻ
tại NHTM

Rủi ro

Rủi ro trong

Rủi ro trong

hồi được nợ
đối với thẻ
tín dụng

-Rủi ro đạo
đức của
nhân viên
ĐVCNT

-Thẻ bị đánh
cắp thông tin

14

Footer Page 20 of 161.


Header Page 21 of 161.

Hình 1.1 :Phân loại rủi ro thẻ tại Ngân hàng thƣơng mại
(Nguồn: Tác giả tự tổng hợp)

1.2.3.1. Rủi ro trong phát hành thẻ

Giả mạo thông tin phát hành thẻ :
Là trường hợp khách hàng cung cấp thông tin giả mạo về bản thân, về thu
nhập, về khả năng tài chính cho Ngân hàng để phát hành thẻ, nếu Ngân hàng
không thẩm định thông tin đầy đủ chính xác sẽ dẫn đến rủi ro tín dụng cho Ngân
hàng khi chủ thẻ không có khả năng thanh toán hoặc chủ thẻ lợi dụng để lấy tiền
của Ngân hàng.

hàng để chiếm đoạt tiền.
Không thu hồi được nợ đối với thẻ tín dụng : Thẻ tín dụng là hình thức Ngân
hàng cấp cho khách hàng một khoản tín dụng để chi tiêu. Khi khách hàng chi tiêu
mà không trả được nợ hoặc không đúng thời hạn thì Ngân hàng đứng trước nguy
cơ không thu hồi được nợ, lúc này Ngân hàng sẽ xử l{ bằng quỹ dự phòng rủi ro.
1.2.3.3. Rủi ro trong thanh toán thẻ

Rủi ro về đạo đức của nhân viên đơn vị chấp nhận thanh toán thẻ :Đây là
trường hợp nhân viên của đơn vị chấp nhận thẻ liên kết với tội phạm làm thẻ
giả để lấy tiền của Ngân hàng mà không hề có giao dịch mua bán hàng hóa
nào, hoặc trường hợp nhân viên của đơn vị chấp nhận thẻ lợi dụng sơ hở của
khách hàng để quẹt thẻ nhiều lần cho một hóa đơn thanh toán.
Rủi ro trong giao dịch qua mạng : Đồng thời với xu hướng thanh toán
không dùng tiền mặt và giao dịch qua mạng hiện nay thì loại tội phạm công nghệ
16

Footer Page 22 of 161.


Header Page 23 of 161.
cao cũng ngày càng gia tăng. Bọn tội phạm công nghệ cao thường lấy cắp thông
tin cá nhân và thông tin số tài khoản mà chủ thẻ cung cấp trên những trang mua
sắm online để làm một thẻ giả sau đó lấy tiền của khách hàng. Vì vậy các NHTM
phải thường xuyên khuyến cáo khách hàng của mình không nên đăng nhập vào
những đường link lạ ở đó thường có virus đánh cắp thông tin, hoặc không nên
cung cấp thông tin cá nhân trên những trang web không đáng tin cậy.
1.2.4 . Thành phần tham gia hoạt động thẻ và hậu quả của rủi ro gian lận thẻ

1.2.4.1 Thành phần tham gia hoạt động thẻ
Hoạt động phát hành, sử dụng và thanh toán thẻ ngân hàng trong nước có

Ngân hàng phát hành quy định các điều khoản, điều kiện sử dụng thẻ đối với
khách hàng. Ngân hàng có quyền k{ kết hợp đồng đại l{ với bên thứ ba là một ngân
hàng hoặc một tổ chức tài chính tín dụng khác trong việc thanh toán và phát hành
thẻ. Trong trường hợp này, ngân hàng phát hành tận dụng được ưu thế của bên thứ
ba về kinh nghiệm, khả năng thâm nhập thị trường và những ưu thế về vị trí địa l{.
Tuy nhiên cũng phải chịu chấp nhận rủi ro về tài chính bởi ngân hàng đứng ra bảo
lãnh cho bên thứ ba làm ngân hàng đại l{ của mình trong việc phát hành thẻ. Bên
thứ ba khi k{ kết hợp đồng đại l{ với ngân hàng phát hành được gọi là ngân hàng đại
l{ phát hành. Nếu tên của ngân hàng đại l{ xuất hiện trên tấm thẻ của khách hàng thì
nhất thiết ngân hàng đại l{ đó phải là thành viên chính thức của tổ chức thẻ hoặc
công ty thẻ quốc tế.
Ngân hàng thanh toán: là ngân hàng chấp nhận các loại thẻ như một phương
tiện thanh toán thông qua việc k{ kết hợp đồng chấp nhận thẻ với các điểm cung
ứng hàng hoá dịch vụ trên địa bàn. Ngân hàng thanh toán sẽ cung cấp cho các
18

Footer Page 24 of 161.


Header Page 25 of 161.
ĐVCNT thiết bị phục vụ cho việc thanh toán thẻ, hướng dẫn đơn vị cách thức vận
hành, chấp nhận thanh toán thẻ cũng như quản l{ và xử l{ những giao dịch thẻ tại
các đơn vị này. Thông thường ngân hàng thanh toán sẽ thu từ các ĐVCNT một mức
phí chiết khấu cho việc chấp nhận thanh toán thẻ của đơn vị, nó có thể tính phần
trăm trên giá trị mỗi giao dịch hoặc tính theo tổng giá trị giao dịch thẻ. Mức chiết
khấu cao hay thấp phụ thuộc vào từng ngân hàng và vào mối quan hệ chiến lược của
ngân hàng với ĐVCNT.
Trên thực tế rất nhiều ngân hàng vừa là ngân hàng phát hành vừa là ngân hàng
thanh toán thẻ. Với tư cách là ngân hàng phát hành, khách hàng của họ là chủ thẻ
còn với tư cách là ngân hàng thanh toán, khách hàng là các đơn vị cung ứng hàng