L I CAM OAN
Tôi cam đoan: Lu n v n này là công trình nghiên c u th c s c a cá nhân,
đ

c th c hi n d

is h

ng d n khoa h c c a PGS. TS. Tr n Vi t

n,

TS. Nguy n V n Tu n
Các s li u, nh ng k t lu n nghiên c u đ
th c và ch a t ng đ

c công b d

c trình bày trong lu n v n này trung

i b t k hình th c nào.

Tôi xin ch u trách nhi m v nghiên c u c a mình.
H c viên

Lê Thu Huy n

i


L IC M


ào

i h c Th y l i đã t n tình giúp đ , truy n đ t ki n

th c chuyên môn trong su t quá trình h c t p.
Xin g i l i cám n t i gia đình, b n bè, các đ ng nghi p
Môi tr

S Tài nguyên và

ng đã c v , đ ng viên, t o đi u ki n thu n l i trong quá trình h c t p

và hoàn thành b n lu n v n này.
V i th i gian và ki n th c còn h n ch nên không th tranh kh i nh ng khi m
khuy t, h c viên r t mong nh n đ

c s góp ý c a các Th y, cô giáo, các cán b

khoa h c và đ ng nghi p đ lu n v n đ

c hoàn thi n h n.
Hà N i, ngày

tháng 8 n m 2016

H C VIÊN

Lê Thu Huy n


1.2 T ng quan v khu v c nghiên c u ...........................................................................6
1.2.1

c đi m đ a lý t nhiên ........................................................................................6

1.2.2.

c đi m khí h u ...................................................................................................8

1.2.3. H sinh thái th y sinh ..........................................................................................10
1.3. i u ki n kinh t - xã h i .......................................................................................10
a. Dân s ........................................................................................................................10
b. Hi n tr ng kinh t ......................................................................................................11
Ngu n: Niên giám thông kê các huy n và thành ph B c Giang 2015 ........................12
1.4.

nh h

ng phát tri n c a các ngành .....................................................................13

CH

NG II. HI N TR NG TÀI NGUYÊN N

2.1. Hi n tr ng tài nguyên n

C..................................................20

c .....................................................................................20


2.3.1. T c đ phát tri n kinh t xã h i gây áp l c l n đ i v i ngu n n

iii

c ...33

c ..................33


2.3.2. Ch t l
CH

ng n

c .................................................................................................. 34

NG III: NHU C U N

TRONG I U KI N BI N

C VÀ XU TH

BI N

NG NGU N N

C

I KHÍ H U ............................................................ 36



c trong đi u ki n bi n đ i khí h u

....................................................................................................................................... 71
3.4.1.Ngu n n

c m t ................................................................................................... 71

3.4.2. D báo m c đ gia t ng ngu n th i, nguy c ô nhi m ngu n n
3.5. ánh giá kh n ng đáp ng ngu n n
3.5.1. Kh n ng đáp ng c a ngu n n

c m t ............ 71

c ................................................................ 74

c ..................................................................... 74

3.5.2. Kh n ng ng n ng a, kh c ph c ô nhi m ........................................................... 74
3.6. Xác đ nh các v n đ liên quan đ n phân b , đi u hòa và b o v ngu n n c V i quan
đi m đ y nhanh t c đ phát tri n kinh t , trong đó chuy n d ch c c u phát tri n kinh
t , chú tr ng công nghi p thì vi c phân b ngu n n

c, b o v ngu n n

cđ đ m

b o các m c tiêu phát tri n là h t s c quan trong. ........................................................ 75
3.6.1.V n đ v phân b tài nguyên n



u tiên ...........................................78

NG ÁN PHÂN B
N N M 2020 VÀ

TÀI NGUYÊN N
NH H

NG

C

NN M

2025 ...............................................................................................................................79
4.1. Quan đi m, đ nh h ng và nguyên t c phân b và b o v tài nguyên n
4.1.1. Quan đi m, đ nh h

ng quy ho ch phân b và b o v tài nguyên n

4.1.2. Nguyên t c phân b và b o v tài nguyên n
4.2 M c tiêu c a ph

c.................79
c ............79

c ..................................................79

ng án phân b ............................................................................80


c giai đo n 2015-2025 ....................................................91
c theo k ch b n, ph

ng án phân b tài nguyên n

c .............................................94

ng án.............................................95

c l u v c sông Th

ng ................... 103

4.5.1 Tiêu chí l a ch n ph

ng án phân b ............................................................... 103

4.5.2 Phân tích l a ch n ph

ng án phân b ............................................................. 103

4.6

ánh giá tác đ ng c a vi c th c hi n ph

sông Th

ng án phân b tài nguyên n


4.7.5 Gi i pháp v B o v , c i t o và ph c h i TNMT n

c ..................................... 110

K T LU N KI N NGH ........................................................................................... 111
1. Nh ng k t qu đ t đ

c c a lu n v n: ................................................................... 111

2. Nh ng h n ch và h

ng m r ng c a lu n v n..................................................... 112

TÀI LI U THAM KH O ........................................................................................ 113
Ti ng vi t ..................................................................................................................... 113
Ti ng anh ..................................................................................................................... 114

vi


DANH M C HÌNH V
Hình 1.1.S đ các n

c, vùng lãnh th đã và đang ng d ng mô hình WEAP ............5

Hình 1.2. S đ v trí vùng nghiên c u trên Sông Th

ng .............................................7

Hình 2.1: Bi u đ vùng th y l i Sông C u ..................................................................28

ng n
ng n

c thi u giai đo n 2015- 2025 ......................93

c thi u giai đo n 2015-2025 ............................94
c thi u giai đo n 2015- 2025(PA1) ....................96

c thi u giai đo n n m 2015-2025 (PA1) .........................96

Hình 4.9: S đ t ng h p các đ i t
Hình 4.10: Bi u đ k t qu l

ng n

ng SDN và NN đ n sông Th

ng(PA2) ..........98

c thi u giai đo n 2015- 2025(PA2) .................99

Hình 4.11: Bi u đ l

ng n

c thi u duy trì DCMT giai đo n 2015- 2025(PA2) .......99

Hình 4.12: K t qu l

ng n

DANH M C B NG BI U
B ng 1.1: Nhi t đ không khí trung bình tháng nhi u n m t i tr m B c Giang............. 8
B ng 1.2:

m không khí trung bình tháng nhi u n m (%) t i tr m B c Giang ......... 8

B ng 1.3: L

ng m a trung bình tháng nhi u n m (%) t i tr m B c Giang .................. 9

B ng 1.4: L

ng b c h i trung bình tháng nhi u n m t i tr m B c Giang .................... 9

B ng 1.5: Dân s c a các huy n/thành ph thu c vùng d án ..................................... 10
B ng 1.6: S l

ng gia súc, gia c m phân theo huy n, th n m 2015 .......................... 11

B ng 1.7: Giá tr SXCN ngoài qu c doanh c a TPKT n m 2015 ................................ 12
B ng 1.8: S n l

ng th y s n các huy n và thành ph B c Giang............................... 12

B ng 1.9: Giá tr s n xu t lâm nghi p các huy n và TP B c Giang n m 2015 ............ 13
B ng 1.10: D báo dân s các huy n vùng d án đ n n m 2025 ................................. 14
B ng 1.11: Quy ho ch CCN t i huy n, thành ph thu c vùng d án ........................... 15
B ng 1.13: Di n tích nuôi tr ng th y s n t i thu c vùng d án.................................... 18
B ng 1.14: Quy ho ch các khu đô th đ n n m 2025.................................................... 19
B ng 2.1: L u l

B ng 3.3 : NCSDN cho ngành công nghi p trên t ng ti u vùng n m 2020 ................. 44
B ng 3.4 : NCSDN cho ngành công nghi p trên t ng ti u vùng n m 2025 ................. 44
B ng 3.5 : M c t

i các lo i cây tr ng - T n su t 85%............................................... 52

B ng 3.6: H s t

i thi t k ......................................................................................... 53

B ng 3.7: M c t

i, HST t i m t ru ng giai đo n n m 2015 - T n su t 85% ............. 54

B ng 3.8: MT, HST t i m t ru ng tính đ n B KH n m 2020 -T n su t 85% ............... 56
B ng 3.9: MT, HST t i m t ru ng tính đ n B KH n m 2025 -T n su t 85% ............... 58
viii


B ng 3.10: Ch tiêu dùng n

c cho ch n nuôi ..............................................................60

B ng 3.11: Nhu c u s d ng n

c cho ngành nông nghi p trên t ng ti u vùng n m

2015 ...............................................................................................................................62
B ng 3.12 : Nhu c u s d ng n


ng c a các ti u l u l c 2020 .......................87

B ng 4.4. N

c đ n sông n m sông Th

ng c a các ti u l u l c 2025 .......................88

B ng 4.6: Quan h F,Z,W c a h Chùa S ng ...............................................................90
B ng 4.7: Quan h F,Z,W c a h Su i C y ..................................................................90
B ng 4.8: K t qu tính toán l

ng n

c thi u hi n tr ng n m 2015 ...........................92

B ng 4.9: Quan h Z,W c a h Ng c Hai ....................................................................97
B ng 4.10. L a ch n các ph

ng án qua các tiêu chí ............................................... 105

ix


CH

VI T T T

TNN


CSSX

C s s n xu t

PA

Ph

DCMT

Dòng ch y môi tr

ng

NCSDN

Nhu c u s d ng n

c

B KH

Bi n đ i khí h u

KTXH

Kinh t xã h i

SDN


1. Tính c p thi t c a đ tài
N

c là tài nguyên thiên nhiên quý giá, là thành ph n thi t y u c a s s ng và

môi tr

ng, c a s t n t i, phát tri n th gi i sinh v t và nhân lo i trên trái đ t.

N

c quy t đ nh s t n t i, phát tri n b n v ng c a m i qu c gia; m t khác

n

c c ng có th gây ra tai h a cho con ng

i và môi tr

ng. Tài nguyên n

c

là ngu n tài nguyên v a h u h n, v a vô h n, có th tái t o nh ng d b t n
th

ng n u khai thác, s d ng không h p lý.

Ngày nay, cùng v i t c đ phát tri n kinh t , xã h i và gia t ng dân s m t cách
m nh m , tài nguyên n


ng xuyên, tr

c m t và lâu dài đ i

v i t t c các l nh v c, các vùng và các c ng đ ng. Bão, l l t, h n hán, m a
l n, n ng nóng, t , l c là thiên tai x y ra hàng n m

nhi u vùng trong c n

c,

gây thi t h i cho s n xu t và đ i s ng. B KH s làm cho các thiên tai nói trên
tr nên kh c li t h n và có th tr thành th m ho , gây r i ro l n cho phát tri n
kinh t - xã h i ho c xóa đi nh ng thành qu nhi u n m c a s phát tri n.
V i nhu c u khai thác, s d ng n
n

c chính đ

c trên đ a bàn thì sông Th

c s d ng ph c v nhu c u n

ng v n là ngu n

c sinh ho t và s n xu t trên đ a

bàn t nh nh thành ph B c Giang và m t s vùng lân c n (các nhà máy cung
c p n

v đ i s ng và s n xu t không đ , v mùa bão l thì l

ng n

không đ m b o ch t l

c cho sinh ho t, do

nh h

ng ph c v cho m c đích c p n

c l i th a và

ng c a m a l , h n hán, khai thác tài nguyên, khoáng s n đ u ngu n và

trên các dòng sông chính làm cho ch t l

ng n

c ngày càng x u đi.

V n đ đ t ra là làm th nào đ khai thác s d ng ngu n tài nguyên n
trên sông Th

ng m t cách h p lý đ ph c v phát tri n kinh t xã h i đ m b o

s phát tri n b n v ng và b o v môi tr
không nh h
ng phó đ


c và xây

c m t h p lý trên

c sinh ho t và s n xu t trên đ a

bàn t nh nh thành ph B c Giang và m t s vùng lân c n trong đi u ki n bi n
đ i khí h u.
3.
-

it
it

ng và ph m vi nghiên c u:
ng nghiên c u: Tài nguyên n

- Ph m vi nghiên c u : Sông Th

c m t c a Sông Th

ng.

ng trên đ a bàn t nh B c Giang, di n tích l u

v c là 3.650 km2.

2


c s đ a ra đ

ng án b o v ngu n n

- K th a các nghiên c u, s li u đã có tr

c gi i pháp phân b

c m t h p lý nh t.

ng pháp k th a, t ng h p, phân tích, th ng kê...;

ng pháp nghiên c u:
ng pháp th ng kê;

- Ph

ng pháp k th a;

- Ph

ng pháp phân tích, x lý, đánh giá s li u;

ng d ng mô hình WEAP đ phân b tài nguyên n

- M t s ph

c. Vi c

c đây c a các ngành liên quan trên

c s d ng cho tính toán, quy ho ch và

c. Nó bi u th m i quan h cân b ng gi a l

ng n

c

ng tr c a m t khu v c, m t l u v c ho c c a m t h th ng

sông trong đi u ki n t nhiên hay có tác đ ng c a con ng

i.

Tu t ng tr

c th ng đ ng và cân

b ng n

ng h p c th , có th phân ra: cân b ng n

c n m ngang; cân b ng n

kinh t c a con ng

i, cân b ng n

c trong đi u ki n t nhiên hay có ho t đ ng
c kinh t .

n

, Mexico,

c, Hàn Qu c, Ghana, Kenya, Nam Phi, Ai C p, Israel và Oman.

4

các


Hình 1.1.S đ các n

1.1.2.2 Trong n

c, vùng lãnh th đã và đang ng d ng mô hình WEAP

c

Các d án phát tri n ngu n n
th y l i d
n

c nh ng n m 80 ch y u c a Vi n Quy ho ch

i d ng các d án quy ho ch chuyên ngành có liên quan đ n ngu n

c v i các tên g i nh quy ho ch th y l i; quy ho ch t

d ng t ng h p ngu n n

c ngoài c quan đ u m i là Vi n Quy ho ch Th y

l i v i kinh nghi m và th c ti n s d ng mô hình MITSIM cùng v i các c
quan thu c Vi n Khoa h c Th y l i (nay là vi n nghiên c u Th y l i); các
tr

ng Tr

ng

i h c (tiêu bi u là

i h c Th y l i); các Vi n nghiên c u

…vv đã b t đ u ti p c n ng d ng mô hình MITSIM.
G n đây, tham gia vào vi c tính toán cân b ng n

c trên các l u v c sông

Nam ngoài vi c ng d ng mô hình MITSIM (đã đ
5

Vi t

c c i ti n ch y trên môi


tr

ng for Window), mô hình MIKE BASIN (đã tr nên ph bi n), mô hình


ng.

c, làng Man, xã Vân th y,

huy n Chi L ng, t nh L ng S n và ch y vào đ a ph n t nh B c Giang, đi qua các
huy n L ng Giang, Yên Th , Tân Yên, Thành ph B c Giang và huy n Yên
D ng, đ a hình chia c t m nh, s

n d c v i các đ nh cao, th p khác nhau và các

thung l ng gi a núi, ho c các bãi b i ven sông.

cao trung bình t 300 - 400m,

đ d c trung bình t 20÷30o và nh p l u v i sông C u th tr n Ph L i c a t nh
H iD

ng và nh p l u v i sông L c Nam t i xã Trí Yên huy n Yên D ng.
Sông Th

ng là ph l u C p I c a sông C u, dòng chính sông Th

ng có

chi u dài 157km, trong đó chi u dài ch y qua đ a bàn t nh B c Giang kho ng 80
km. Th
theo h

ng ngu n n

Mùa nóng t tháng V đ n tháng IX, nhi t đ không khí trung bình các tháng này
bi n đ i t 22,7÷23,4oC tu t ng tháng, t ng n i. Tháng nóng nh t là tháng VII
trong n m, nhi t đ không khí trung bình tháng

h u h t các đi m đo đ t t i 28,2

÷ 28,9oC. Tháng l nh nh t r i vào tháng I v i n n nhi t đ trung bình tháng này là
t 15,2 ÷ 16,1oC.
B ng 1.1: Nhi t đ không khí trung bình tháng nhi u n m t i tr m B c Giang
n v : 0C
N m

Tháng
1

2

3

4

5

6

7

TB
8


3

4

5

6

78 84,25 82,75 85 82,75 83

7

TB
8

9

10

11

12

n m

82,5 84,75 82,5 80,75 79,5 74,75 82

Ngu n: Niên giám th ng kê B c Giang 2015.

8

7

TB
8

9

10

11

12

n m

TB 41,9 21,7 54,8 58,6 173,8 255,4 267,2 342,02 169,6 46,8 41,8 26,5 1500,2

Ngu n niên giám th ng kê B c Giang 2015
d) B c h i
L

ng b c h i trung bình hàng n m trên toàn t nh đ t 1.073,2mm, cao nh t

(n m 2011) đ t 1.108,7mm. L

ng b c h i bi n đ i theo tháng, t cao nh t

132mm (tháng 7) đ n th p nh t 7,9mm (tháng 2). Theo không gian, l

ng b c

11

12

T ng

TB 65,8 67,2 66,7 70,9 121,1 111,8 112,1 82,7 89,0 100,8 99,6 85,5 1.073,2

Ngu n: Trung tâm khí t

ng th y v n Qu c gia

đ) Gió
H

ng gió ch đ o trong n m đ

c phân chia theo 2 mùa: mùa Hè theo h

ông - Nam, t tháng 4-10, t c đ gió trung bình 2m/s; mùa

ông theo h

ng
ng

ông - B c, t tháng 11- 3 n m sau, t c đ gió trung bình 1,9m/s. T c đ gió
l n nh t đ t 28m/s, đ

c t o ra b i các tr n bão xa.


i và th p nh t là huy n Yên Th v i t ng s dân

i.

B ng 1.5: Dân s c a các huy n/thành ph thu c vùng d án
n v : Ng
TT

Huy n/Thành ph

1

Dân s n m 2015 (ng

i

i)

T ng

ô th

Nông thôn

Thành ph B c Giang

149.127

70.557


152.822

5

Yên D ng

129.639

11.279

118.360

Ngu n: Niên giám th ng kê t nh B c Giang, n m 2015

10


b. Hi n tr ng kinh t
* Ch n nuôi
Ch n nuôi là th m nh c a các t nh mi n núi, vài n m g n đây ch n nuôi c a
B c Giang đã có b
l

c chuy n d n theo h

ng đ u t chi u sâu, nâng cao ch t

ng đàn gia súc, gia c m, t ng quy mô hàng hóa trong c c u phát tri n. N m


258.000

2

L ng Giang

8.425

22.421

186.545

1.436.000

3

Tân Yên

4.736

20.348

202.724

2.197.000

4

Yên D ng


Giang.
Theo Niên giám th ng kê 2015 c a thành ph B c Giang và 4 huy n thu c vùng
d án , giá tr s n xu t công nghi p ngoài qu c doanh c a t ng đ n v hành
chính th hi n trong b ng sau:
11


B ng 1.7: Giá tr SXCN ngoài qu c doanh c a TPKT n m 2015
n v : Tri u đ ng
TT

Huy n/Thành

T ng

ph

T p th

T
nhân

1 TP. B c Giang 3.190.010 58.715

Cá th

H nh p

V n



4

Tân Yên

300.040

12.724 123.720 163.596

5

Yên D ng

798.949

15.210

414

159.820

4.850

109.154

69.750

94.548 454.428 125.195

Ngu n: Niên giám th ng kê t nh B c Giang, n m 2015

Khai

Nuôi

Khai

Nuôi

thác

tr ng

thác

tr ng

thác

tr ng

1

Thành ph B c Giang

t n

52

1.569


t n

482

814

618

1.836

619

1.865

4

Tân Yên

t n

473

2.909

412

4.029

440 5.126,6


n v : Tri u đ ng
Tr ng r ng &

Khai thác g và

D ch v và lâm

nuôi r ng

lâm s n

nghi p khác

43,8

400,2

24,1

14.439,0

108.759,0

1.433,0

3 L ng Giang

612,0

5.261,0

a. Phát tri n dân s
Theo Quy ho ch t ng th phát tri n kinh t - xã h i t nh B c Giang giai đo n
2006 - 2020, thì t c đ phát tri n dân s giai đo n 2010 - 2015 là 1,05% và 2016
- 2020 là 1,01%, giai đo n 2021 - 2025 là 1,01%. Khi đó, dân s trên toàn t nh
B c Giang đ n n m 2025 kho ng h n 1,8 tri u ng
247,7 nghìn ng

i, trong đó dân s đô th là

i, dân s nông thôn là 1,57 tri u ng

v n thu c các huy n/thành ph mà sông Th

13

i và t p trung ch y u

ng ch y qua:


B ng 1.10: D báo dân s các huy n vùng d án đ n n m 2025
n v : Ng
Huy n,

N m 2010

N m 2015

N m 2020


196.255

206.366

216.996

3

Tân Yên

159.018

167.543

176.167

185.249

4

Yên D ng

127.885

134.741

141.685

148.984



c chú tr ng ch y u là

y m nh phát tri n ch n nuôi l n theo hình th c công

nghi p và bán công nghi p; vùng mi n núi chú tr ng phát tri n ch n nuôi đ i gia
súc nh trâu, bò, dê, ng a.

i v i ch n nuôi gia c m, c n thay đ i t p quán t

nuôi th rông sang nuôi nh t, nuôi công nghi p nh m ki m soát đ
c.

nh h

c d ch b nh.

ng phát tri n Công nghi p - Xây d ng

Theo báo cáo “Quy ho ch t ng th phát tri n kinh t - xã h i t nh B c
Giang th i k 2006-2020” thì giá tr s n xu t ngành công nghi p đ n n m 2020
là 35.500 t đ ng t ng 9 l n so v i n m 2010 và 2,9 l n so v i n m 2015. T c
đ t ng tr

ng bình quân n m giai đo n 2011-2015 là 24,96% và giai đo n

2016-2025 là 24,14%.
nh h

ng phát tri n các d án thu c các huy n, và thành ph thu c


T ng s

1.341,10

654,90

T.P B c Giang

132,62

69,62

1,10

1,10

9,40

9,40

6,17

6,17

12,70

12,70

C m CN X

r ng

m i

r ng

m i

40,50

310,20

71,50

264,00

63,00

C m CN D nh K II

Xã D nh K

9,80

9,80

6

C m CN Tân M


Xã Song Mai

11,30

11,30

P.Th X

7,40

7,40

II

C m CN Th X
H. Yên D ng

ng

ng

106,55

62,55
15

2021-2025

QH m