BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

…………/…………

…………/…………

VŨ THỊ THANH HƢƠNG

CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN KIM ĐỘNG,
TỈNH HƢNG YÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành: Quản lý Công
Mã số: 60 34 04 03

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. LƢU KIẾM THANH

HÀ NỘI - NĂM 2017


LỜI CẢM ƠN
Em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban giám đốc, Quý thầy cô khoa
sau đại học, cùng Lãnh đạo các khoa, phòng tại Học viện Hành chính, thầy
chủ nhiệm lớp đã tận tình giảng dạy và tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ
em trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu tại học viện.
Đặc biệt, em xin kính gửi lòng biết ơn đến PGS.TS. Lưu Kiếm Thanh Phó Giám đốc Học viện Hành chính quốc gia đã tận tình hướng dẫn em trong
suốt quá trình thực hiện và hoàn thiện luận văn.

1.1. Khái quát về thủ tục hành chính ....................................................... 10
1.1.1. Khái niệm thủ tục hành chính...................................................... 10
1.1.2. Đặc điểm của thủ tục hành chính ................................................ 11
1.1.3. Vai trò của thủ tục hành chính .................................................... 14
1.1.4. Phân loại thủ tục hành chính ....................................................... 17
1.2. Cải cách thủ tục hành chính .............................................................. 19
1.2.1. Quan niệm về cải cách thủ tục hành chính ................................. 19
1.2.2. Các yếu tố tác động đến cải cách thủ tục hành chính................. 21
1.3. Nội dung cải cách thủ tục hành chính .............................................. 23
1.4. Ý nghĩa của cải cách thủ tục hành chính .......................................... 26
TIỂU KẾT CHƢƠNG 1 ............................................................................... 30
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TẠI
UBND HUYỆN KIM ĐỘNG........................................................................ 31
2.1. Vài nét về Ủy ban nhân dân huyện Kim Động, tỉnh Hƣng Yên ..... 31
2.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Kim Động, tỉnh Hưng
Yên............................................................................................................ 31
2.2.2. Cơ cấu tổ chức bộ máy của Ủy ban nhân dân huyện Kim Động,
tỉnh Hưng Yên. ........................................................................................ 33
2.2.3. Hoạt động của UBND huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên ........... 34
2.2. Quá trình triển khai tổ chức thực hiện cải cách thủ tục hành chính
ở UBND huyện Kim Động, tỉnh Hƣng Yên ............................................. 37
2.3. Kết quả cải cách thủ tục hành chính trên một số lĩnh vực ............. 40
2.3.1. Cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực Tài nguyên – MT .. 40
2.3.2. Cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực Tư pháp - Hộ tịch . 45
2.3.3. Cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực Kế hoạch – đầu tư 61


2.4. Đánh giá chung ................................................................................... 67
2.4.1. Kết quả đạt được ............................................................................ 67
2.4.2. Hạn chế .......................................................................................... 70

CCHC

Cải cách hành chính

CB,CC

Cán bộ, công chức

GCN

Giấy chứng nhận

HCNN

Hành chính nhà nước

HĐND

Hội đồng nhân dân

PBGDPL

Phổ biến giáo dục pháp luật

TTHC

Thủ tục hành chính

UBND


hiện các quyền và nghĩa vụ của công dân cũng như sự hoạt động nhịp nhàng
của bộ máy hành chính nhà nước và điều đáng ngại là tệ nạn đó làm giảm
lòng tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước và chế độ.
Thủ tục hành chính có thể hiểu là trình tự thực hiện thẩm quyền của các
cơ quan hành chính nhà nước hoặc cá nhân, tổ chức được ủy quyền trong việc
giải quyết các công việc của nhà nước; các kiến nghị, yêu cầu chính đáng của
công dân hoặc tổ chức nhằm thi hành nghĩa vụ hành chính đảm bảo công vụ
nhà nước và phục vụ nhân dân.
Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, một trong những mục tiêu,
nhiệm vụ phát triển đất nước 5 năm 2011-2015 là đẩy mạnh cải cách hành
chính. Điều này xuất phát từ đòi hỏi chung của sự phát triển kinh tế - xã hội
và thực tế tình hình áp dụng thủ tục hành chính trong giải quyết công việc có
liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức.
Đặc biệt, trong báo cáo đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ phát triển
kinh tế - xã hội 5 năm 2011 - 2015 và phương hướng, nhiệm vụ phát triển
kinh tế - xã hội 5 năm 2016 - 2020 (Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần
thứ XII) đã nêu “Cải cách hành chính một số mặt chưa đạt yêu cầu. Năng lực
xây dựng và thực thi luật pháp, cơ chế, chính sách chưa cao; một số văn bản
pháp luật ban hành còn chậm, chưa phù hợp với thực tiễn; nhiều chính sách
còn chồng chéo, chậm khắc phục. Chất lượng xây dựng và quản lý chiến lược,


2

quy hoạch, kế hoạch phát triển chưa đáp ứng yêu cầu. Cơ cấu tổ chức bộ máy
nhà nước còn cồng kềnh; chức năng, nhiệm vụ nhiều cơ quan, đơn vị vẫn
còn chồng chéo và chưa đủ cụ thể, chưa rõ thẩm quyền, trách nhiệm cá nhân,
nhất là người đứng đầu. Thực hiện tinh giản biên chế chưa đạt yêu cầu. Chi
lương và phụ cấp chiếm phần lớn trong tổng kinh phí hoạt động của cơ quan,
đơn vị. Công tác thông tin truyền thông về chính sách, pháp luật, quản lý, điều

TTHC diễn ra ở UBND huyện tuy mạnh mẽ, sôi động xong vẫn còn nhiều
TTHC gây tốn kém không ít thời gian, chi phí cho người dân và doanh
nghiệp, thậm chí còn gây bức xúc trong dư luận, do đó việc cải cách TTHC
đặc biệt cải cách TTHC đối với UBND huyện Kim Động cần phải tiếp tục và
coi đây là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục.
Được lựa chọn là một trong những nội dung quan trọng của chương
trình tổng thể CCHC, nhưng cho đến nay chưa có nhiều công trình đi sâu
nghiên cứu cải cách TTHC tại UBND huyện Kim Động, việc đổi mới, cải
cách TTHC tại UBND huyện Kim Động vừa có ý nghĩa lý luận vừa có tính
thực tiễn cấp thiết. Chính vì vậy tôi mạnh dạn chọn đề tài “Cải cách thủ tục
hành chính tại UBND huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên” cho luận văn thạc
sỹ của mình.


4

2. Tình hình nghiên cứu của luận văn
Lý luận về CCHC nói chung và cải cách TTHC nói riêng là đề tài thu
hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý. Những vấn
đề này được nêu nên và thảo luận ở nhiều hội thảo, bài viết, các công trình
nghiên cứu về quá trình cải cách hành chính ở Việt Nam.
a) Các công trình nghiên cứu về cải cách hành chính nói chung:
“Cơ sở lý luận và thực tiễn về hành chính nhà nước” (Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội, năm 2013) do PGS.TS: Nguyễn Hữu Hải chủ biên. Sách

gồm 8 chương, tập trung cung cấp những kiến thức cơ bản của khoa học
hành chính nói chung và hành chính nhà nước nói riêng: trình bày sự
hình thành và phát triển của hành chính học, đối tượng, nội dung và
phương pháp tiếp cận nghiên cứu hành chính học các khái niệm cơ bản,
đặc điểm nguyên tắc tổ chức và hoạt động của hành chính nhà nước, các lý

chế một cửa tại UBND huyện thuộc tỉnh Quảng Nam”; Luận văn thạc sỹ quản
lý hành chính công của Đàm Thị Hồng Hạnh về “Đánh giá hiệu quả thực hiện
thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển
nông thôn”; Luận văn thạc sỹ quản lý hành chính công của Vừ Thị Bịch
Thiều về “Quyền Công dân trong cải cách hành chính Nhà nước từ thực tiễn
tỉnh Thái Nguyên”; Luận văn thạc sỹ quản lý hành chính công của Đỗ Thị
Hồng Tâm về “Cải cách thủ tục hành chính đối với dịch vụ đăng ký tờ khai
nhập khẩu tại cục Hải quan thành phố Hà Nội”; Luận văn thạc sỹ quản lý
hành chính công của Mai Thị Thơm về “Cải cách Thủ tục hành chính theo cơ
chế “Một cửa” về cấp phép xây dựng từ thực tiễn quận Hoàn Kiếm - Hà
Nội”; Luận văn thạc sỹ quản lý hành chính công của Cù Ngọc Tuấn về “Hoàn
thiện việc giải quyết thủ tục hành chính tại UBND quận, huyện thành phố Hà
Nội theo tiêu chuẩn ISO”; Luận văn thạc sỹ quản lý hành chính công của Lê
Thị Bình Minh về “Đẩy mạnh cải cách hành chính Nhà nước tỉnh Hòa Bình
giai đoạn 2011-2020”; Luận văn thạc sỹ quản lý hành chính công của Mai


6

Đức Khánh về “Cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa tại UBND
cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Ninh Bình”; Luận văn thạc sỹ quản lý hành chính
công của Nguyễn Quang Minh về “Cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế
một cửa tại UBND cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Thái Bình”.
Những nghiên cứu này đã tập trung phân tích những nội dung cơ bản
về quản lý hành chính Nhà nước trong một số lĩnh vực cụ thể như: đăng ký tờ
khai, cấp phép xây dựng, cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế “Một
cửa”… góp phần quan trọng vào việc phân tích lý luận và thực tiễn về CCHC
nói chung và cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa nói riêng. Nêu
cao vai trò của các quy định pháp luật về TTHC đối với cơ quan nhà nước, tổ
chức và công dân có ảnh hưởng lớn đến môi trường đầu tư, kinh doanh, hiệu

Đề tài nghiên cứu làm sáng tỏ các vấn đề lý luận về thủ tục hành chính
và cải cách thủ tục hành chính.
Đánh giá tình hình công tác cải cách TTHC tại UBND huyện Kim
Động, tỉnh Hưng Yên.
Đề xuất các giải pháp tiếp tục hoàn thiện cải cách TTHC tại UBND
huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
a) Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động cải cách thủ tục hành
chính tại UBND huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên. Trong đó, luận văn tập
trung nghiên cứu sâu về cải cách TTHC trong lĩnh vực chứng thực, tư pháp hộ tịch, tài chính - kế hoạch, tài nguyên - môi trường. Đây là những mảng
công việc liên quan nhiều TTHC, có nhu cầu giải quyết thường xuyên, liên
tục đối với người dân nhưng cũng gây nên khá nhiều bức xúc trong dư luận,
vì vậy đòi hỏi phải cải cách nhiều hơn, triệt để hơn nữa để kịp thời đáp ứng
nhu cầu của các tổ chức, công dân.


8

b) Phạm vi nghiên cứu của luận văn
Luận văn tập trung nghiên cứu cải cách TTHC đối với UBND huyện
Kim Động, giai đoạn chủ yếu từ năm 2010 đến 2015. Những minh họa từ
thực tiễn sẽ tập trung khai thác triệt để các hoạt động giải quyết công việc liên
quan đến TTHC của một số lĩnh vực tại UBND huyện Kim Động, từ đó có
những kiến nghị, đề xuất các giải pháp tiếp tục hoàn thiện việc thực hiện công
tác cải cách TTHC tại UBND huyện Kim Động giai đoạn 2016-2025.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu của luận văn
Đề tài dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, vận dụng
tư tưởng Hồ Chí Minh trong giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn liên
quan đến nội dung đề tài.


10

Chƣơng 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CẢI CÁCH
THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
1.1. Khái quát về thủ tục hành chính
1.1.1. Khái niệm thủ tục hành chính
Thủ tục theo nghĩa tiếng việt là cách thức tiến hành công việc theo một
trình tự hay một luật lệ đã quen, theo từ điển từ ngữ và hán việt, nhà xuất bản
TPHCM.
Thủ tục hành chính (TTHC) theo cuốn Đại từ điển tiếng việt của nhà
xuất bản Văn hóa thông tin năm 1998 là cách thức tiến hành một công việc
với nội dung và trình tự nhất định theo quy định của cơ quan nhà nước.
Theo Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 08/6/2010 của Chính phủ quy
định Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu,
điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết
một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức.
Có thể nhận thấy qua các khái niệm trên thủ tục hành chính là một quy
phạm pháp luật quy định về trình tự về thời gian, về không gian khi thực hiện
một thẩm quyền nhất định của bộ máy Nhà nước, là cách thức giải quyết công
việc của các cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền trong mối quan hệ
nội bộ của hành chính và giữa các cơ quan hành chính nhà nước với các tổ
chức cá nhân công dân.
TTHC là một bộ phận chế định của Luật hành chính. Nói cách khác,
TTHC là một loại hình quy phạm mang tính công cụ để giúp các cơ quan Nhà
nước có điều kiện thực hiện chức năng của mình. Nếu không có các quy định
bắt buộc về thủ tục hành chính sẽ không có những căn cứ pháp lý để thực hiện
các hoạt động công vụ, giao dịch hành chính gây cản trở một phần hoặc
ngưng trệ hoàn toàn hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước. TTHC được

TTHC được nhà nước xác lập nhằm mục đích thực hiện các quyền và nghĩa


12

vụ của các bên tham gia quan hệ pháp luật hành chính. Nếu một hoạt động mà
luật pháp không quy định cần những TTHC nhất định thì các nhà quản lý nhà
nước không được tự đặt ra thủ tục. TTHC là một nhân tố bảo đảm cho sự hoạt
động chặt chẽ, thuận lợi và đúng chức năng quản lý của cơ quan nhà nước, vì
nó là những hành vi chuẩn mực cho mọi công dân, cán bộ, công chức nhà
nước tuân theo và thực hiện nghĩa vụ của mình đối với nhà nước. TTHC còn
là thủ tục giải quyết các công việc liên quan đến quyền, nghĩa vụ của cá nhân,
tổ chức nếu không được pháp luật quy định đầy đủ và chặt chẽ thì rất khó
trong việc ngăn ngừa khả năng xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp của họ.
Hai là, thủ tục hành chính rất đa dạng, phong phú. TTHC là tổng thể
các hoạt động diễn ra theo trình tự, được thực hiện bởi cơ quan nhà nước,
công chức nhà nước nhằm giải quyết các công việc của nhà nước và các công
việc liên quan đến quyền, nhiệm vụ pháp lý của công dân. Nói cách khác sự
đa dạng và phong phú của thủ tục hành chính được quy định bởi hoạt động
quản lý nhà nước diễn ra ở hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội. Mặt
khác, bộ máy hành chính bao gồm rất nhiều các cơ quan từ trung ương đến
địa phương, mỗi cơ quan trong đó thực hiện thẩm quyền của mình đều phải
tuân theo những thủ tục nhất định.
Trong điều kiện hiện nay, TTHC ở nước ta phong phú, đa dạng và phức
tạp bởi nền hành chính nhà nước hiện nay đang chuyển từ hành chính cai
quản (hành chính đơn thuần) sang hành chính phục vụ, từ quản lý tập trung
sang quản lý theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đồng thời xu
hướng hợp tác quốc tế làm cho các TTHC phải tính đến yếu tố nước ngoài.
Ba là, TTHC diễn ra theo trật tự các bước nhất định, là trình tự thực
hiện thẩm quyền trong quản lý hành chính nhà nước: lĩnh vực chấp hành, điều

không phải luật hành chính.
Tóm lại, về việc nghiên cứu các đặc điểm của TTHC giúp chúng ta
phân biệt được TTHC với thủ tục của các cơ quan lập pháp và tư pháp (thủ


14

tục lập pháp và thủ tục tư pháp), đồng thời cũng là căn cứ lớn để thực hiện
đơn giản hóa thủ tục trong giai đoạn hiện nay.
1.1.3. Vai trò của thủ tục hành chính
TTHC giữ một vai trò rất quan trọng trong việc điều hành bộ máy công
quyền, bởi mục tiêu của nền hành chính là hướng tới việc quản lý nhà nước
một cách có hiệu lực, hiệu quả, do đó TTHC đảm bảo tính pháp chế và đem
lại hiệu quả hoạt động của các cơ quan nhà nước nói chung và của UBND
huyện nói riêng.
Nghị quyết Đại hội đại biểu lần thứ XI của Đảng gần 20 lần nói đến
vấn đề CCHC. Trong đó, đặc biệt nhấn mạnh: “bãi bỏ các thủ tục hành chính
gây phiền hà cho tổ chức và công dân”, “đẩy mạnh cải cách thủ tục hành
chính trong Đảng khắc phục tình trạng rườm rà, bất hợp lý về thủ tục”.
Hoạt động quản lý của các cơ quan hành chính nhà nước là tổ chức
thực hiện các quy định của pháp luật nhằm đạt được các mục tiêu, nhiệm vụ
đã đặt ra. TTHC là cơ sở pháp lý vững chắc để các chủ thể tiến hành thực hiện
các hoạt động giải quyết công việc thuộc chức năng của mình đồng thời là
chuẩn mực để đánh giá và đảm bảo tính hợp pháp của quá trình thực hiện các
nhiệm vụ công vụ. Cũng nhờ đó mà hoạt động quản lý nhà nước được bảo
đảm theo tinh thần công khai, minh bạch và tuân thủ nguyên tắc pháp chế. Từ
quan điểm trên thì TTHC thuộc về yếu tố thể chế tức là vấn đề ban hành và
thực hiện TTHC. Không phải vô tình mà có quan niệm gắn TTHC với
phương diện tiên quyết là thể chế, quy định quyền, nghĩa vụ và cách thức,
điều kiện để thực hiện các quyền, nghĩa vụ đó. Về phương diện khác thì

phương diện sau. Thứ nhất, TTHC là phương tiện để cá nhân hay tổ chức thực
hiện quyền, nghĩa vụ của mình một cách chính đáng. Họ chủ động thực hiện
các hành vi cần thiết theo quy định của pháp luật để cộng tác cùng các cơ
quan hành chính để đạt được kết quả như mong muốn. Thứ hai, về phía các cá
nhân, tổ chức nếu nhận thấy quyền lợi hay lợi ích hợp pháp của mình bị cơ


16

quan nhà nước vi phạm thì cũng bằng chính các quy định pháp luật về TTHC,
họ thực hiện quyền khiếu nại để được xem xét, giải quyết.
Thứ ba, TTHC là cơ sở pháp lý hình thành hoạt động quản lý hành
chính nhà nước trên địa bàn. Nếu không thực hiện các TTHC cần thiết thì một
quyết định hành chính sẽ không được đưa vào thực tế hoặc bị hạn chế tác
dụng, hoặc bị thực hiện sai. Ví dụ, trong thủ tục xin đăng ký kinh doanh, tổ
chức, công dân muốn được nhà nước cấp phép thì điều đầu tiên tổ chức hay
công dân đó phải kê khai đơn và bản cam kết theo mẫu quy định. Đây là
những quy định bắt buộc người có yêu cầu xin phép phải thực hiện trước khi
muốn được nhà nước cấp phép. Việc thực hiện này nếu không được diễn ra
theo đúng trình tự thủ tục là đi từ những tổ chức, công dân có nhu cầu đến các
cơ quan có thẩm quyền thì quá trình cấp phép là không được thực hiện hoặc
được thực hiện sai về mặt nguyên tắc. Bởi vậy, tự các thủ tục sẽ không có ý
nghĩa gì nếu cơ quan nhà nước có thẩm quyền không tuân thủ chúng. Chẳng
hạn hồ sơ sẽ được cấp không đúng phép, từ đó người có quyền, lợi ích chính
đáng có thể bị xâm hại.
Như vậy, việc tuân thủ TTHC là yếu tố bảo đảm hoạt động của bộ máy
hành chính nhà nước. Bảo đảm thực hiện các quyền tự do của cá nhân, tổ
chức, tính công khai, minh bạch trong hoạt động chấp hành, điều hành và qua
đó tạo điều kiện để giám sát, kiểm soát hoạt động của các chủ thể tiến hành
thủ tục hành chính.

cơ quan, công sở trong hệ thống cơ quan nhà nước và trong bộ máy nhà nước
nói chung. Nó bao gồm các thủ tục quan hệ lãnh đạo, kiểm tra các cơ quan
Nhà nước cấp trên với cấp dưới, quan hệ hợp tác, phối hợp giữa các cơ quan
Nhà nước cùng cấp, ngang cấp, quan hệ công tác giữa chính quyền cấp các
cấp với nhau.


18

Thủ tục hành chính nội bộ còn rườm rà không trật tự và thậm chí sai
các nguyên tắc của quan hệ hành chính như các thủ tục hành chính nội bộ
giữa các ngành, các cấp còn mâu thuẫn chồng chéo nhau, nhiều chính sách.
TTHC nội bộ liên quan chặt chẽ với các vấn đề tổ chức và hoạt động
của các cơ quan Nhà nước. Có nhiều TTHC nội bộ như thủ tục ban hành văn
bản quy phạm pháp luật, thủ tục thành lập, sát nhập, giải thể cơ quan Nhà
nước, tuyển dụng, bổ nhiệm, khen thưởng, kỷ luật cán bộ, công chức…
b) Thủ tục hành chính liên hệ
Là thủ tục giải quyết các công việc liên quan đến quyền và lợi ích hợp
pháp của công dân, phong ngừa, ngăn chặn, xử phạt các hành vi vi phạm hành
chính, trưng thu, trưng mua các động sản và bất động sản của tổ chức và của
công dân khi Nhà nước có nhu cầu giải quyết một nhiệm vụ nhất định vì lợi
ích cộng đồng. Việc xây dựng và thực hiện các thủ tục này thuộc vào quan
niệm về mối quan hệ giữa Nhà nước và nhân dân, về vai trò nhà nước trong
quản lý. TTHC liên hệ ảnh hưởng rõ rệt tới hiệu quả quản lý và người dân
đánh giá thái độ, năng lực hoạt động của chính quyền chủ yếu thông qua việc
thực hiện các thủ tục này.
Thủ tục hành chính liên hệ rất đa dạng, thường được cụ thể thông qua
ba dạng sau:
- Thủ tục cho phép: Là thủ tục xem xét, giải quyết các yêu cầu, đề nghị
của công dân khi cần xin ý kiến.