BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…………/…………

BỘ NỘI VỤ
……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN QUANG TUẤN

CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN TRÀ BỒNG,
TỈNH QUẢNG NGÃI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

THỪA THIÊN HUẾ - NĂM 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…………/…………

BỘ NỘI VỤ
……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN QUANG TUẤN

CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN TRÀ BỒNG,

Hành chính Quốc gia và Cơ sở Đào tạo của Học viện Hành chính Quốc gia tại
miền Trung đã cung cấp cho tôi những tri thức quý báu trong quá trình học
tập, nghiên cứu.
Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS. Nguyễn Văn
Hậu, Học viện Hành chính Quốc gia, người thầy đã trực tiếp và tận tình
hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này.
Chân thành cảm ơn UBND huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi, các
phòng, ban chức năng huyện Trà Bồng, các đồng nghiệp, bạn bè và người
thân đã hết lòng giúp đỡ, động viên, khích lệ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho
tôi có được kết quả ngày hôm nay.
Mặc dù rất tâm huyết với đề tài luận văn và đã có rất nhiều cố gắng
nhưng không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót, học viên mong nhận
được những ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, quý thầy cô giáo tiếp tục
chỉ dẫn, bạn bè, đồng nghiệp góp ý để luận văn được hoàn thiện hơn.
Học viên
Nguyễn Quang Tuấn


MỤC LỤC
Trang bìa
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Mục lục
Danh mục viết tắt
Danh mục sơ đồ, hình
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 1
Chương 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CẢI CÁCH THỦ
TỤC HÀNH CHÍNH .................................................................................. 11
1.1. Những vấn đề chung về thủ tục hành chính ............................................... 11
1.1.1. Khái niệm thủ tục hành chính và đặc điểm: ........................................ 11

2.1.1. Điều kiện tự nhiên và tình hình kinh tế - xã hội .................................. 43
2.1.2. Cơ cấu tổ chức bộ máy của UBND huyện Trà Bồng........................... 46
2.1.3. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tác động đến cải cách thủ tục hành
chính tại Ủy ban nhân dân huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi ...................... 47
2.2. Thực trạng thực hiện cải cách thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân Trà
Bồng, tỉnh Quảng Ngãi ................................................................................. 48
2.2.1. Công tác chỉ đạo, điều hành, triển khai thực hiện................................ 48
2.2.2. Kết quả thực hiện cải cách thủ tục hành chính .................................... 50
2.3. Đánh giá kết quả thực hiện cải cách thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân
dân huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi. ........................................................ 61
2.3.1. Những kết quả đạt được...................................................................... 61
2.3.2. Tồn tại, hạn chế, khó khăn và nguyên nhân: ....................................... 63
Tiểu kết Chương 2........................................................................................ 65
Chương 3. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO THỰC
HIỆN CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN


HUYỆN TRÀ BỒNG, TỈNH QUẢNG NGÃI ........................................... 67
3.1. Phương hướng thực hiện cải cách thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân
huyện huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi ..................................................... 67
3.1.1. Quy định nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan hành
chính nhà nước cấp huyện: ........................................................................... 67
3.1.2. Tiếp tục kiểm soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính: ......................... 68
3.1.3. Đẩy mạnh việc đầu tư và ứng dụng công nghệ thông tin trong thực hiện
cải cách thủ tục hành chính........................................................................... 69
3.1.4. Củng cố và nâng cao hoạt động của Bộ phận một cửa liên thông hiện
đại của huyện và Bộ phận một cửa hiện đại ở các xã, thị trấn trong giải quyết
thủ tục hành chính. ....................................................................................... 71
3.2. Các giải pháp nâng cao thực hiện cải cách thủ tục hành chính tại UBND
huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi ................................................................ 72


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hiện nay, cải cách hành chính đang là tâm điểm trong các nỗ lực của
Đảng và Nhà nước với mục tiêu xây dựng một nền hành chính công trong
sạch vững mạnh, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả góp phần xây dựng một nhà
nước kiến tạo phát triển, “Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân”;
trong đó, cải cách thủ tục hành chính là yêu cầu cấp thiết của nhân dân, tổ
chức, doanh nghiệp, các nhà đầu tư, là một trong các khâu đột phá của tiến
trình cải cách hành chính Nhà nước. Đây cũng là điều kiện căn bản góp phần
đạt được các mục tiêu mà Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội đề ra. Đẩy
mạnh cải cách hành chính là nội dung lớn, trong phạm vi luận văn chỉ đề cập
đến cải cách thủ tục hành chính (cải cách TTHC) trong tiến trình phát triển và
hội nhập (đây thuộc 1 trong 6 nội dung của công tác cải cách hành chính nói
chung).
Với mục đích đơn giản, công khai và minh bạch thủ tục hành chính
nhằm đáp ứng yêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã hội, Chính phủ đã ban
hành Nghị quyết số 38/CP ngày 04/5/1994 về cải cách một bước thủ tục hành
chính trong việc giải quyết công việc của công dân và tổ chức, mở đầu cho
hoạt động thực hiện đơn giản hóa thủ tục hành chính, đã tạo bước đột phá lớn
trong hoạt động nâng cao hiệu quả quản lý của các cơ quan nhà nước đối với
mọi lĩnh vực, là sự chuyển biến rõ rệt trong việc xây dựng và hoàn thiện thể
chế Nhà nước. Tiếp đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành hàng loạt các quy
định về cải cách thủ tục hành chính, tạo hành lang pháp lý cơ bản cho việc
triển khai thực hiện các thủ tục hành chính theo hướng đổi mới, đáp ứng được
nhu cầu của xã hội. Như: Nghị quyết 30c/NQ-CP ngày 08/11/2011 của Chính
phủ về ban hành chương trình tổng thể cải cách hành chính (CCHC) nhà nước
giai đoạn 2011-2020; Nghị quyết 76/NQ-CP ngày 13/6/2013 của Chính phủ
1



và kết quả giải quyết thủ tục hành chính. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ
thông tin trong hoạt động của các cơ quan nhà nước, cung cấp dịch vụ công
và thực hiện Chính phủ điện tử. Tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát nâng
cao hiệu lực, hiệu quả thực thi chính sách, pháp luật”.
Thực hiện cải cách TTHC được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của các
cấp ủy Đảng và điều hành, thực hiện của Ủy ban nhân dân (UBND) huyện
Trà Bồng. Cán bộ, công chức luôn phấn đấu thực hiện tốt cải cách TTHC, góp
phần tạo chuyển biến đáp ứng nhu cầu giải quyết TTHC cho các cá nhân và tổ
chức. TTHC ngày càng được công khai, minh bạch; từng bước giải quyết
đúng thời gian. Hoạt động kiểm soát TTHC được UBND huyện quan tâm
triển khai thực hiện thường xuyên. Công tác xây dựng ban hành, hướng dẫn
triển khai, phổ biến văn bản quy phạm pháp luật được tổ chức thực hiện
nghiêm túc, đúng quy định. Tổ chức bộ máy các cơ quan hành chính, đơn vị
sự nghiệp được quan tâm rà soát sửa đổi, bổ sung chức năng nhiệm vụ thường
xuyên theo quy định hiện hành, đảm bảo hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
Mặc dù người đứng đầu cơ quan hành chính rất quan tâm và quyết liệt
trong thực hiện cải cách TTHC nhưng công chức thừa hành còn chưa chủ
động và tích cực; chất lượng giải quyết TTHC chưa cao. Tính chuyên nghiệp,
năng động, tinh thần thái độ phục vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, còn có
mặt hạn chế, vẫn còn trường hợp người dân, tổ chức phản ánh về việc trễ hẹn,
phiền hà trong giải quyết TTHC… Phương pháp quản lý, cách thức làm việc,
phối hợp thực hiện công việc trong các cơ quan hành chính trong việc luân
chuyển, giải quyết TTHC chưa thực sự hợp lý, kịp thời.
Một số cơ quan, đơn vị, địa phương chưa chủ động trong việc rà soát,
kiến nghị đơn giản hóa TTHC. Bộ TTHC liên quan đến lĩnh vực đất đai, tài
nguyên – môi trường đề nghị đơn giản hóa chưa nhiều; chưa kịp thời kiến
nghị sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ những TTHC không còn phù hợp. Công tác cải

3

4


“Cải cách hành chính nhà nước - Lý luận và thực tiễn” (Nxb Chính trị
Quốc gia – Sự thật, Hà Nội, năm 2016) do PGS.TS: Nguyễn Hữu Hải chủ
biên. Sách gồm 5 chương, đề cập đến các vấn đề về quyền hành pháp và các
cách tiếp cận về hành chính nhà nước, các mô hình hành chính nhà nước và
xu hướng cải cách hành chính trên thế giới, cải cách hành chính nhà nước Việt
Nam qua các thời kỳ (từ 1945-2012; từ năm 2013 đến nay).
“Quản trị công trong thời kỳ cải cách hành chính Việt Nam” (Nxb Chính
trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội, năm 2016) do TS: Lê Văn Chiến chủ biên.
Sách gồm 5 Chương, nghiên cứu, cung cấp một số vấn đề lý luận về quản trị,
hành chính công và đo lường chất lượng quản trị, hành chính công; những yếu
tố tác động đến chất lượng quản trị và hành chính công cấp tỉnh ở Việt Nam.
“Cải cách hành chính công phục vụ phát triển kinh tế, cải thiện môi
trường kinh doanh” (Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội, năm 2016) do
TS: Đoàn Duy Khương chủ biên. Nội dung sách đề cập, phân tích quá trình
cải cách hành chính ở một số Quốc gia trong khu vực ASEAN và nhận định
xu thế cải cách hành chính trong khu vực; tác động của cải cách hành chính
đến tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam; nhấn mạnh những thay
đổi của cải cách hành chính gắn với cải thiện môi trường kinh doanh.
“Kỹ năng quản lý hành chính” (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, năm
2014) của TS. Phạm Đức Chính và PGS.TS. Ngô Thành Can; Cuốn sách đã
cho thấy những kiến thức cơ bản về một số kỹ năng trong quản lý hành chính
như tư duy, phân tích, giao tiếp, quản lý thời gian làm việc… giúp nhà quản
lý nắm bắt được những kỹ năng cơ bản trong quản lý hành chính từ đó hoàn
thiện chức năng và nhiệm vụ được giao, đạt kết quả cao trong quản lý.
“Thủ tục hành chính - Lý luận và thực tiễn” do GS.TSKH Nguyễn
Văn Thâm và PGS.TS Võ Kim Sơn biên soạn, Nhà xuất bản Chính trị
Quốc gia, năm 2002. Cuốn sách đã nêu ra những kiến thức cơ bản và

chức và công dân. Các chương trình cải cách TTHC trên các lĩnh vực dù có

6


khác nhau về cách thức tiến hành nhưng đều hướng đến đảm bảo cho việc
thành lập và hoạt động của công dân ngày càng thuận lợi và ít tốn kém hơn.
Các công trình nghiên cứu đều xác định các quy định pháp luật về TTHC đối
với tổ chức và công dân luôn có mặt tích cực và hạn chế tác động đến quyền
lợi của tổ chức và công dân.
Những công trình, bài viết trên có giá trị lớn về lý luận và thực tiễn về
cải cách TTHC. Các tác giả đã nêu những lý luận cơ bản nhất về cải cách
hành chính, cải cách TTHC đánh giá thực trạng cải cách hành chính nước ta
trong thời gian qua và đưa ra những những giải pháp rất quan trọng về cải
cách hành chính ở Việt Nam trong những năm tới. Đây là các tư liệu khoa học
quý để học viên tham khảo chọn lọc trong quá trình làm luận văn. Với luận
văn này, học viên sẽ cố gắng tìm hiểu một khía cạnh mới trong cách tiếp cận
và cách nhìn nhận khác về thực hiện cải cách thủ tục hành chính tại Ủy ban
nhân dân huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi.
Tuy nhiên, vấn đề thực hiện cải cách TTHC tại Ủy ban nhân dân huyện
Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn
diện, hệ thống. Đề tài nghiên cứu của tác giả không trùng lắp với các công
trình khoa học đã được công bố và có ý nghĩa cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
3.1. Mục đích nghiên cứu
Mục đích của đề tài là nghiên cứu lý luận về cải cách TTHC và thực
tiễn thực hiện cải cách TTHC trên địa bàn huyện Trà Bồng, luận văn đề xuất
các giải pháp thực hiện cải cách TTHC, đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn hiện nay.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục tiêu trên, Luận văn nghiên cứu và giải quyết ba nhiệm

nước về cải cách TTTHC.

8


* Luận văn được thực hiện dựa trên các phương pháp nghiên cứu
sau:
- Phương pháp phân tích, tổng hợp: luận văn kế thừa, tổng kết lại những
kết quả của các nghiên cứu về cải cách hành chính nói chung, cải cách thủ tục
hành chính nói riêng.
- Phương pháp so sánh: Thông qua một số dẫn chứng về triển khai thực
hiện cải cách TTHC trên địa bàn huyện Trà Bồng.
- Phương pháp lịch sử: xem xét thực hiện cải cách TTHC trong từng giai
đoạn.
- Phương pháp thống kê: Từ những kết quả thống kê, đánh giá về thực
trạng thực hiện cải cách TTHC và thực hiện cải cách TTHC gắn với thực hiện
cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông hiện đại” tại các cơ quan chuyên môn
cấp huyện và UBND các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Trà Bồng.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn:
Các số liệu, thông tin thực tế của luận văn có thể giúp các nhà quản lý,
các nhà hoạch định chính sách làm cơ sở để xây dựng các quy định phù hợp
với thực tế hơn. Trên cơ sở đánh giá được những kết quả đạt được, hạn chế
trong quá trình thực hiện cải cách TTHC tại UBND huyện Trà Bồng, tỉnh
Quảng Ngãi. Chỉ ra được nguyên nhân, đề xuất các giải pháp khả thi về thực
hiện cải cách TTHC tại UBND huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi; tạo điều
kiện thuận lợi thúc đẩy tiến trình phát triển kinh tế, xã hội, giữ vững an ninh,
quốc phòng trên địa bàn huyện. Giúp đội ngũ cán bộ, công chức các cấp nhận
thức sâu sắc hơn, đầy đủ hơn về thực hiện cải cách TTHC nhà nước. Ngoài ra,
kết quả của luận văn còn có giá trị cho việc tham khảo của các lãnh đạo địa
phương nhằm thực hiện hiệu quả hơn các nội dung thực hiện cải cách TTHC

Với những quan niệm trên cho thấy thủ tục là hoạt động được thực hiện
theo trình tự trước sau và cách thức từng bước với những quy định chặt chẽ,
thống nhất; hay nói cách khác trình tự được xem là yếu tố quan trọng, không
thể thiếu của thủ tục nói chung và TTHC nói riêng. Theo quy định của pháp
luật và thực tiễn quản lý nhà nước ở nước ta, hoạt động chấp hành và điều
hành (gọi là hoạt động hành pháp) của các cơ quan hành chính nhà nước được
thực hiện phải tuân thủ theo pháp luật, theo quy định trình tự về thời gian và
cách sử dụng thẩm quyền của từng cơ quan để giải quyết những công việc
được giao nhằm đạt được mục tiêu quản lý đề ra. Đó là những thủ tục quản lý
hành chính nhà nước, được gọi là TTHC.
Cuốn Đại từ điển tiếng việt của NXB Văn hóa thông tin năm 1998,
TTHC là cách thức tiến hành một công việc với nội dung và trình tự nhất
định theo quy định của cơ quan nhà nước. Giáo trình Luật Hành chính Việt

11


Nam của Đại học Luật Hà Nội quan niệm: “thủ tục hành chính là cách thức
tổ chức thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nước được quy định
trong các quy phạm pháp luật hành chính, bao gồm trình tự, nội dung, mục
đích, cách thức tiến hành các hoạt động cụ thể trong quá trình giải quyết các
công việc của quản lý hành chính nhà nước”.
Tại Khoản 1 Điều 1 Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 08/6/2010 của
Chính phủ về kiểm soát TTHC quy định “TTHC là trình tự, cách thức thực
hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền
quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức”.
Quy định nêu trên có tính khái quát cao về TTHC. Từ định nghĩa có tính khái
quát đó, Khoản 2 Điều 8 Nghị định số 63/2010/NĐ-CP quy định một TTHC
phải có 08 bộ phận cấu thành bắt buộc, gồm: Tên thủ tục; hồ sơ của thủ tục;
trình tự thực hiện; cách thức thực hiện; thời hạn giải quyết; đối tượng thực

Ví dụ: Nhà nước muốn thu thuế thì cần có thủ tục để người dân thực hiện
việc nộp thuế. Còn muốn quản lý an toàn giao thông thì cần có thủ tục để
hướng dẫn người dân tham gia giao thông tuân theo, v.v.
Hoạt động quản lý chủ yếu là hoạt động áp dụng pháp luật mà ở đó, hành
vi áp dụng pháp luật liên quan chủ yếu đến việc xác định tình trạng thực tế
của vụ việc, lựa chọn quy phạm pháp luật tương ứng và ra quyết định về vụ
việc đó.
Các hành vi áp dụng pháp luật này được tiến hành theo những TTHC
nhất định. Như vậy nếu thiếu các thủ tục cần thiết thì quyền và nghĩa vụ của
các bên tham gia trọng hoạt động quản lý sẽ không được đảm bảo thực hiện.
TTHC là một nhân tố bảo đảm cho sự hoạt động chặt chẽ, thuận lợi và
đúng chức năng quản lý của cơ quan nhà nước, vì nó là chuẩn mực hành vi
cho công dân và công chức nhà nước để họ tuân theo và thực hiện nghĩa vụ

13


của mình đối với nhà nước. Dựa vào các TTHC các công việc hành chính sẽ
được xử lý và đạt được những hiệu quả pháp luật đúng như dự định.
- Thứ hai, TTHC là trình tự thực hiện thẩm quyền trong hoạt động quản
lý hành chính nhà nước.
Xét trong quá trình giải quyết công việc của các cơ quan hành chính nhà
nước thì TTHC là cách thức, trình tự mà các cơ quan hành chính nhà nước áp
dụng để giải quyết các nhiệm vụ theo quy định của pháp luật. Trình tự này có
thể từ dưới lên, từ cấp trên xuống mà cũng có những trình tự thực hiện song
hành.
Nói như vậy có nghĩa là TTHC được phân biệt với thủ tục lập pháp và
thủ tục tố tụng pháp.
Thủ tục lập pháp là trình tự, cách thức xây dựng Hiến pháp và ban hành
luật thuộc thẩm quyền của cơ quan lập pháp; thủ tục tố tụng tư pháp thuộc

TTHC có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, ảnh hưởng trực tiếp
đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp và đời sống nhân dân. Thông
qua TTHC, các cá nhân, tổ chức thực hiện được quyền lợi, nghĩa vụ của mình
đồng thời các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện chức năng quản lý nhà
nước. Nếu không có TTHC thì mọi chính sách, chủ trương của Đảng, pháp
luật của Nhà nước ban hành khó được thực thi; đồng thời còn là công cụ và
phương tiện để đưa pháp luật vào đời sống. Vai trò của TTHC được thể hiện
qua những nội dung cơ bản sau:
Thứ nhất, TTHC là cơ sở pháp lý quan trọng hình thành nên các hoạt
động quản lý hành chính nhà nước, công cụ để các cơ quan nhà nước thực
hiện chức năng quản lý hành chính. Ví dụ: công dân muốn kinh doanh dịch vụ
Internet thì phải thực hiện đúng quy trình, thủ tục các bước Phòng Văn hóa –
Thông tin mới thực hiện thủ tục cấp giấy phép kinh doanh; Nhà nước muốn
thu Lệ phí trước bạ cần có thủ tục cụ thể để người dân thực hiện việc nộp Lệ

15