MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Thanh tra là chức năng thiết yếu của hoạt động quản lý nhà nước.
Pháp luật về thanh tra đã và đang ngày càng được hoàn thiện để đáp ứng
đòi hỏi của thực tiễn với nhiều vấn đề trực tiếp, gián tiếp tác động đến đời
sống của nhân dân. Trong đó, sức khỏe là vấn đề có tác động mạnh mẽ và
trực tiếp.
Xã hội càng phồn thịnh, con người càng quan tâm, chú trọng đến vấn
đề sức khỏe của bản thân và cộng đồng. Ở nước ta, công tác y tế với sứ
mệnh chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân được đặt dưới sự
lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, sự quản lý thống nhất của Chính phủ, trong đó,
Bộ Y tế là cơ quan thuộc Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước
về y tế những năm qua đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận trên các
lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Ngành.Tuy nhiên bên cạnh đó, công tác
y tế vẫn còn tồn tại những bất cập và yếu kém. Ở tỉnh Hà Nam, trong giai
đoạn từ năm 2011 đến năm 2015, thực tiễn công tác quản lý nhà nước về y
tế trên địa bàn tỉnh cho thấy tình trạng vi phạm quy định của pháp luật
chuyên ngành, quy định chuyên môn - kỹ thuật, quy tắc quản lý lĩnh vực
thuộc ngành vẫn còn chậm được ngăn chặn, phát hiện và xử lý, các điển
hình tiên tiến chưa kịp thời được nhân rộng khiến cho hiệu lực, hiệu quả
quản lý nhà nước về y tế ở địa phương đôi khi bị suy giảm, trật tự, kỷ cương
pháp luật chuyên ngành đôi lúc còn chưa được đảm bảo, lợi ích của nhà
nước, quyền, lợi ích hợp pháp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân đôi khi còn
bị hạn chế,....
Tình trạng trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân khách quan, chủ quan
khác nhau, trong đó nguyên nhân quan trọng là do hoạt động quản lý nhà
nước về y tế còn nhiều bất cập, đặc biệt là công tác thực hiện pháp luật về
1


thanh tra chuyên ngành y tế còn hạn chếnhất dịnh cùng với những tồn tại

chuyên ngành y tế - từ thực tiễn tỉnh Hà Nam” để trên cơ sở kế thừa kết
quả của các công trình nghiên cứu pháp luật thanh tra, thanh tra chuyên
ngành, tập trung nghiên cứu pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế từ
thực tiễn tỉnh Hà Nam.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
3.1. Mục đích
Nghiên cứu cơ sở lý luận pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế;
tình hình thực tiễn thực hiện pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế trên
địa bàn tỉnh Hà Nam. Qua đó đề xuất những giải pháp hoàn thiện và bảo
đảm thực hiện pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế tại các địa phương
trên cả nước.
3.2. Nhiệm vụ
- Phân tích, đi từ cơ sở lý luận về thanh tra, thanh tra chuyên ngành
và thanh tra chuyên ngành y tế để từ đó làm rõ khái niệm, đặc điểm, nội
dung, vai trò của pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế.
- Đánh giá các quy định của pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế
và thực trạng thực hiện pháp luật thanh tra chuyên ngành y tế trên địa bàn
tỉnh Hà Nam giai đoạn 2011-2015, từ đó chỉ ra những kết quả đạt được và
những tồn tại, hạn chế, nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế trong việc
thực hiện pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế trên địa bàn tỉnh Hà
Nam.
- Đề xuất những giải pháp hoàn thiện và bảo đảm thực hiện pháp luật
về thanh tra chuyên ngành y tế tại các địa phương trên cả nước
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế từ thực tiễn tỉnh Hà Nam.
4.2. Phạm vi nghiên cứu

3




địa phương trên cả nước đáp ứng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ trong điều kiện
tình hình mới.
- Kết quả nghiên cứu của Luận văn là tài liệu tham khảo đối với các
cấp có thẩm quyền trong hoạt động hoạch định chính sách, pháp luật, đưa
ra cơ chế, chính sách quản lý đối với lĩnh vực có liên quan và đối với các
cá nhân, tổ chức quan tâm đến nội dung nghiên cứu của luận văn.
7. Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận
văn gồm 03 chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận của pháp luật về thanh tra
chuyên ngành y tế.
Chương 2: Pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế tại tỉnh Hà Nam.
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện và bảo đảm thực hiện pháp luật về
thanh tra chuyên ngành y tế từ thực tiễn tỉnh Hà Nam.

5


Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA PHÁP LUẬT VỀ THANH
TRA CHUYÊN NGÀNH Y TẾ
1.1. Khái niệm, đặc điểm của thanh tra chuyên ngành y tế
1.1.1 Khái niệm về thanh tra chuyên ngành y tế
1.1.1.1. Khái niệm thanh tra
Thuật ngữ Thanh tra xuất phát từ gốc tiếng la tinh là “inspectorate”,
có nghĩa là “nhìn vào bên trong”.
Theo Từ điển Luật học Đức: "Thanh tra là sự tác động của chủ thể
đến đối tượng đã và đang thực hiện thẩm quyền được giao nhằm đạt được

Hai là, pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế có nguồn rất đa
dạng.
Ba là, pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế chịu sự tác động của
tiến trình hội nhập quốc tế.

1.2.3. Nội dung của pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế
* Nhóm quy định về tổ chức chuyên ngành y tế:
- Cơ cấu tổ chức bộ máy; nhiệm vụ, quyền hạn về thanh tra chuyên
ngành y tế của các cơ quan thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành y
tế (Cơ quan thanh tra nhà nước: Thanh tra Bộ Y tế, Thanh tra Sở Y tế; cơ
quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành y tế:Tổng
cục, Cục thuộc Bộ Y tế, Chi cục thuộc Sở Y tếđược giao thực hiện chức
năng thanh tra chuyên ngành y tế); nhiệm vụ, quyền hạn trong hoạt động
thanh tra chuyên ngành y tế của Chánh Thanh tra Bộ Y tế, Chánh Thanh
tra Sở Y tế; nhiệm vụ, quyền hạn trong hoạt động thanh tra chuyên của
Thủ trưởng cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành
y tế (Tổng cục trưởng, Cục trưởng, Chi cục trưởng), bộ phận tham mưu
công tác thanh tra chuyên ngành thuộc Tổng cục, các Cục thuộc Bộ Y tế và
Chi cục thuộc Sở Y tế được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên
ngành.
8


- Thanh tra viên, người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra
chuyên ngành, cộng tác viên thanh tra.
- Thẩm quyền, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân đối với
công tác thanh tra chuyên ngành y tế.
* Nhóm quy định về hoạt động của thanh tra chuyên ngành y tế:
Pháp luật về hoạt động của thanh tra chuyên ngành y tế bao gồm hệ
thống các quy định của pháp luật về trình tự thủ tục thực hiện nhiệm vụ,

a. Vị trí, chức năng, nhiệm vụ quyền hạn và tổ chức bộ máy của Sở Y tế
b. Vị trí, chức năng, nhiệm vụ quyền hạn đối với công tác thanh tra
chuyên ngành của Thanh tra Sở Y tế
c. Cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành
d. Thanh tra viên, người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra
chuyên ngành y tế, cộng tác viên thanh tra chuyên ngành y tế và trách
nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân đối với công tác thanh tra chuyên
ngành y tế.
Quy định về hoạt động thanh tra chuyên ngành y tế tỉnh Hà Nam.
2.1.2. Đánh giá quy định của pháp luật về thanh tra chuyên ngành
y tế
a. Ưu điểm.
Nhìn chung, pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế đã quy định
bao quátcác vấn đề về tổ chức và hoạt động của thanh tra chuyên ngành
y tế. Đây là căn cứ pháp lý, là nền tảng quan trọng để cơ quan thực hiện
chức năng thanh tra chuyên ngành y tế phát huy vị trí, vai trò của mình.
10


b. Tồn tại, hạn chế
Đối với pháp luật về tổ chức thanh tra chuyên ngành y tế.
- Về tổ chức bộ máy và chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn.
- Quy định về thanh tra viên, người được giao thực hiện nhiệm vụ
thanh tra chuyên ngànhvà cộng tác viên thanh tra.
+ Thanh tra viên.
+ Người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành.
+ Cộng tác viên thanh tra.
Đối với pháp luật về hoạt động thanh tra chuyên ngành y tế:
- Hình thức thanh tra
- Xây dựng kế hoạch thanh tra và gửi kế hoạch thanh tra:

đối với cộng tác viên thanh tra chuyên ngành y tế, việc trưng tập người dự
kiến tham gia Đoàn thanh tra còn phụ thuộc vào cơ quan quản lý người dự
kiến được trưng tập.
Hai là, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm và Chi cục Dân số - Kế
hoạch hóa gia đình chưa giao công chức thực hiện nhiệm vụ thanh tra
chuyên ngành.
Ba là, Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình chưa có phòng tham
mưu công tác thanh tra chuyên ngành cũng như chưa thực hiện lồng ghép
phân công nhiệm vụ về công tác thanh tra chuyên ngành cho phòng thuộc
chi cục đề tham mưu, đề xuất và tổ chức thực hiện công tác thanh tra
chuyên ngành.
Bốn là, việc tạo điều kiện về kinh phí hoạt động và trang thiết bị cơ
sở vật chất vẫn còn những khó khăn nhất định.
Năm là, Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Nam chưa ban hành quy chế phối
hợp giữa Thanh tra Sở Y tế và các cơ quan, tổ chức có liên quan như được
giao tại Nghị định 122/2014/NĐ-CP.

12


2.2.3. Thực tiễn hoạt động thanh tra chuyên ngành y tế tại tỉnh
Hà Nam.
2.2.3.1. Kết quả hoạt động thanh tra chuyên ngành y tế trên địa bàn
tỉnh Hà Nam giai đoạn 2011-2015 qua các năm.
Năm 2011
Trong năm 2011, Sở Y tế tỉnh Hà Nam đã tiến hành thanh tra đối với
119 cơ sở, phát hiện và xử lý 22 cơ sở sai phạm (Trong đó cảnh cáo 02
trường hợp, phạt tiền 20 trường hợp, số tiền phạt 30.000.000 đồng) trên
các lĩnh vực Y; Dược, Mỹ phẩm, Trang thiết bị y tế và An toàn vệ sinh
thực phẩm.

2.2.3.2. Đánh giá kết quả hoạt động.
a. Ưu điểm
- Chủ động tham mưu kịp thời triển khai các chủ trương của Đảng,
chính sách pháp luật của nhà nước; bám sát chiến lược, kế hoạch phát triển
sự nghiệp y tế, trên cơ sở tình hình thực tiễn, chủ động tham mưu, đề xuất
và tiến hành thanh tra trên nhiều lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước
của ngành. Qua thanh tra, kịp thời ngăn chặn, phát hiện và xử lý những
hành vi vi phạm pháp luật chuyên ngành, quy định chuyên môn - kỹ thuật,
quy tắc quản lý ngành của các tổ chức, cá nhân hoạt động thuộc phạm vi
quản lý nhà nước của ngành; việc phát hiện, kiến nghị khắc phục sơ hở
trong cơ chế quản lý, chính sách pháp luật, đề xuất các giải pháp hữu ích
trong công tác quản lý nhà nước về y tế đã có những sự cố gắng nhất định.
- Không ngừng theo dõi, tổng kết, rút kinh nghiệm trong hoạt động
thanh tra chuyên ngành, phát huy tính lan tỏa trong hoạt động thanh tra để
củng cố và đề ra phương hướng công tác thanh tra chuyên ngành y tế trong
thời gian tới.
b. Tồn tại, hạn chế.
Một là, hoạt động thanh tra chuyên ngành y tế đôi khi còn hạn chế
về chiều rộng chưa bao phủ được hết các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý

14


nhà nước của ngành. Đối với các lĩnh vực thường xuyên được tiến hành
thanh tra, số lượng cơ sở được tiến hành thanh tra vẫn còn hạn chế.
Hai là, hoạt động thanh tra chuyên ngành y tế còn có những hạn
chế nhất định về chiều sâu trong hoạt động thanh tra.
Ba là, cơ chế phối hợp hoạt động giữa Thanh tra Sở Y tế và các
quản lý thị trường, Ủy ban nhân dân các cấp và các cơ quan, tổ chức có
liên quan đối với công tác thanh tra chuyên ngành y tế trên địa bàn tỉnh



Chương 3
GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VÀ BẢO ĐẢM THỰC HIỆN PHÁP
LUẬT VỀ THANH TRA CHUYÊN NGÀNH Y TẾ
TỪ THỰC TIỄN TỈNH HÀ NAM
3.1. Yêu cầu của việc hoàn thiện và bảo đảm thực hiện pháp luật
về thanh tra chuyên ngành y tế.
3.1.1. Định hướng của Đảng, nhà nước về công tác chăm sóc, bảo
vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.
3.1.2. Định hướng của Đảng và nhà nước về công tác thanh tra.
3.1.3. Nâng cao hiệu quả hoạt động của thanh tra chuyên ngành y
tế.
3.2. Giải pháp hoàn thiện và bảo đảm thực hiện pháp luật về
thanh tra chuyên ngành y tế từ thực tiễn tỉnh Hà Nam.
3.2.1.Nhóm giải pháp hoàn thiện pháp luật
3.2.1.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung pháp luật chuyên
ngành y tế nói riêng.
Tổ chức và hoạt động thanh tra chuyên ngành y tế chịu sự điều
chỉnh, tác động của hệ thống pháp luật nói chung, trong đó có pháp luật
chuyên ngành y tế. Hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung, trong đó có
pháp luật chuyên ngành y tế nói riêng, đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất,
khả thi với pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế là nhu cầu bức thiết để
qua đó tạo ra môi trường pháp lý thuận lợi cho hoạt động của các cơ quan,
tổ chức, cá nhân, là căn cứ pháp lý vững chắc để bảo đảm thực hiện pháp
luật về thanh tra chuyên ngành y tế tại các địa phương trên cả nước.
3.2.2.2. Hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của thanh tra
chuyên ngành y tế.

17

18


Trong phạm vi hoạt động của mình, các phương tiện thông tin đại
chúng cần phát huy hơn nữa vai trò của mình trong việc phối hợp với Sở Y
tế trong hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật; đưa tin trung
thực về tình hình thực hiện pháp luật chuyên ngành y tế ở địa phương; phối
hợp cung cấp thông tin cho các cơ quan thanh tra chuyên ngành y tế...
3.2.2.2. Đảm bảo trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị,
tổ chức, cá nhân trong thực hiện quy định của pháp luật về thanh tra
chuyên ngành y tế.
Đảm bảo trách nhiệm của Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá
nhân khác có liên quan cần chủ động phối hợp với cơ quan thực hiện chức năng
thanh tra y tế trước, trong và sau thanh tra, xử lý các vấn đề phát sinh trong hoạt
động thanh tra có liên quan, tạo điều kiện thuận lợi và phối hợp khi cần thiết để
đảm bảo hiệu lực, hiệu quả công tác thanh tra chuyên ngành y tế.

3.2.2.3. Phát huy quyền làm chủ, nâng cao ý thức, trách nhiệm của
người dân.
Việc phát huy quyền làm chủ, nâng cao ý thức, trách nhiệm của
người dân là yêu cầu thiết thực đối với việc bảo đảm thực hiện pháp luật về
thanh tra chuyên ngành y tế. Để phát huy quyền làm chủ, nâng cao ý thức
trách nhiệm của người dân, cấp có thẩm quyền cần làm tốt công tác tuyên
truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật; bảo đảm thực hiện đúng các quy định
của pháp luật về tiếp công dân, thanh tra chuyên ngành y tế, giải quyết
khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh. Đặc biệt, cần tạo cơ chế đối thoại
cởi mở, có hình thức khuyến khích, động viên phủ hợp, tạo điều kiện để
công dân tham gia quản lý nhà nước,...
3.2.2.4. Tăng cường tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.
Tăng cường tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật là nhiệm vụ

chưa được tiến hành thanh tra trước đây và được dư luận quan tâm; quán
triệt rõ mục đích, yêu cầu trong các cuộc thanh tra, chú trọng việc phát huy
mục đích của hoạt động thanh tra. Đối với các địa phương có tổ chức hoạt
20


động của các Đoàn kiểm tra chuyên ngành, cần từng bước lồng ghép với
hoạt động thanh tra chuyên ngành để nâng cao chất lượng hoạt động, phục
vụ hiệu quả hơn cho công tác chỉ đạo, điều hành của Sở Y tế.
Bên cạnh đó củng cố chất lượng chiều sâu cuộc thanh tra, trong thời
gian tới cần đổi mới nội dung, phương thức thanh tra, tập trung thanh tra
việc thực hiện quy định chuyên môn, kỹ thuật, kiểm soát chất lượng sản
phẩm thuộc phạm vi quản lý của Sở Y tế; thực hiện hoạt động thanh tra
một cách có hệ thống; quan tâm hơn nữa việc thực hiện các trình tự thủ tục
trong hoạt động thanh tra. Tiếp đó, trong thời gian tới, cần xem xét khả
năng giao Thanh tra viên, người được giao nhiệm vụ thanh tra chuyên
ngành tiến hành thanh tra độc lập.
Tăng cường hiệu quả giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản
ánh
Trong thời gian tới, Sở Y tế cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo về công
tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh trong toàn ngành, đặc
biệt là đối với các lĩnh vực dễ phát sinh khiếu tố như: Khám bệnh, chữa
bệnh; Pháp y; Giám định Y khoa; Hành nghề Y dược; An toàn thực
phẩm… Kiên quyết xử lý dứt điểm khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh
của công dân ngay tại nơi phát sinhvà trú trọng phát hiện những sơ hở
trong công tác quản lý để có giải pháp xử lý hoặc kiến nghị Sở Y tế để có
giải pháp khắc phục, xử lý những sai phạm.
Tiếp tục thực hiện hiệu quả công tác tiếp nhận, xử lý thông tin phản
ánh qua số điện thoại đường dây nóng của Ngành Y tế.
Tăng cường hợp tác, trao đổi kinh nghiệm của các địa phương trong


23