Bảo tồn và phát triển trò chơi dân gian ở Trường Tiểu học

Năm học 2016-2017

BÁO CÁO SÁNG KIẾN
BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN TRÒ CHƠI DÂN GIAN Ở
TRƯỜNG TIỂU HỌC.
- Tên sáng kiến: Bảo tồn và phát triển trò chơi dân gian ở Trường tiểu học.
- Họ và tên: NGUYỄN HỒNG ĐỨC
- Đơn vị công tác: Trường tiểu học 1 xã Hiệp Tùng.
- Thời gian đã được thực hiện: Từ ngày: 16/ 10/2016 đến ngày: 25 /03/2017
I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
1. Tên sáng kiến: Bảo tồn và phát triển trò chơi dân gian ở Trường tiểu học.
2. Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến:
Hệ thống giáo dục từng bước được chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân
chủ hóa, hội nhập quốc tế; giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và mang đậm
bản sắc dân tộc Việt Nam. Phấn đấu cao nhất để nền giáo dục Việt Nam sớm đạt
trình độ tiên tiến.
Ngành Giáo dục quán triệt các chủ trương, quan điểm chỉ đạo của Đảng và
Nhà nước, cùng các cấp ủy Đảng, chính quyền, các tổ chức chính trị, xã hội, tiếp
tục đặc biệt quan tâm chăm lo và đầu tư mạnh mẽ hơn nữa cho sự nghiệp “trồng
người”, tạo điều kiện tốt hơn, đầy đủ hơn cho việc học tập, rèn luyện và phấn đấu
của con em chúng ta.
Những năm qua ngành Giáo dục& Đào tạo được Đảng và Nhà nước quan tâm
đầu tư như: cơ sở vật chất, trường lớp từng bước được xây dựng khang trang, đội
ngũ giáo viên được đào tạo, chuẩn hóa, hưởng ứng thực hiện các cuộc vận động
lớn của Đảng và của ngành Giáo dục như: cuộc vận động “Hai không”, cuộc vận
động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, cuộc vận động
“Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”; toàn ngành tiếp
tục thực hiện phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích
cực”.

gian là một hoạt động có tác động mạnh mẽ đến trẻ em, nó là phương tiện giáo dục
toàn diện cho học sinh tiểu học.
Từ những vấn đề trên, để đưa trò chơi dân gian vào trường Tiểu học là cần
thiết và cấp bách nhằm đầy lùi các tệ nạn xã hội, góp phần giáo dục tinh thần,
ước mơ học sinh trong sáng, lành mạnh, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả
trong ngành giáo dục. Chính vì thế, tôi chọn đề tài: “Bảo tồn và phát triển trò chơi
dân gian ở trường tiểu học”.
II. Nội dung:
1. Cơ sở lý luận:
Trong kho tàng di sản văn hóa của dân tộc, các trò chơi dân gian là những sản phẩm
mang tính vận động đặc trưng và là biểu hiện tinh thần xuất phát từ trong lao động sản
xuất. Các trò chơi dân gian dân tộc có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học vô cùng lớn. Đó
còn thể hiện tính cộng đồng, tính tập thể, tinh thần đoàn kết trong nhân dân rất cao. Và
càng đặc biệt hơn, khi các trò chơi dân gian này chỉ được lưu truyền bằng hình thức
truyền miệng, truyền tay và được học hỏi trong quá trình chơi hay thi đấu. Trò chơi dân
gian các dân tộc cần được bảo tồn qua nhiều đời trong đời sống cộng đồng, được lưu giữ
và phát huy gắn liền với sự phát triển kinh tế xã hội của dân tộc. Góp phần hình thành
nên sự kiên cường, sự dẻo dai và ý thức vươn lên trong những hoàn cảnh khó khăn, giành
chiến thắng của mỗi con người, mỗi cộng đồng người trong những hoàn cảnh khắc
nghiệt, trong những điều kiện không thuận lợi. Cũng chính những trò chơi dân gian này
làm nên những bản sắc đặc trưng và khu biệt của mỗi cộng đồng.
Việc khôi phục lại các trò chơi dân gian rất quan trọng. Bên cạnh đó, các phong trào
tổ chức lễ hội văn hóa, thi đấu cần diễn ra thường xuyên và sôi nổi để góp phần vào bảo
tồn, phát triển các trò chơi dân gian cho thế hệ trẻ nói chung, học sinh tiểu học nói riêng.
2. Thực trạng và khó khăn:
- Thực trạng:
Qua quá trình phát triển kinh tế hội nhập quốc tế, phát sinh nhiều hệ lụy kèm theo
các trò chơi trực tuyến phát triển, nhiều cơ sở gams và gams trong điện thoại xuất hiện lôi
cuốn nhiều học sinh tham gia chơi điện tử. Trước khi đưa trò chơi dân gian vào nhà
trường học trong giờ ra chơi học sinh rượt đuổi nhau, nghịch phá hoặc chơi các trò chơi

năng lực tự học, tạo cơ sở để học tập suốt đời, tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ
năng, phát triển năng lực.
Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú
ý các hoạt động xã hội, trải nghiệm sáng tạo, nghiên cứu khoa học. Coi trọng sự
phối hợp chặt chẽ giáo dục nhà trường, giáo dục gia đình và giáo dục xã hội. Đẩy
mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học.
Ngoài ra còn phải còn quan tâm đến hoạt động ngoài khóa, giáo dục bảo tồn
trò chơi dân gian của dân tộc ta đã có lâu đời qua lao động sản xuất, sinh hoạt cộng
đồng và phát triển trò chơi dân gian có ý nghĩa trong việc rèn luyện kỹ năng sống
cho học sinh. Đặc biệt đối với trẻ em tuổi tiểu học, trò chơi dân gian còn góp phần
hình thành nhân cách văn hóa mang bản sắc dân tộc Việt Nam.
- Phụ huynh học sinh: Nhiệt tình ủng hộ và tạo mọi điều kiện giúp đỡ học
sinh tham gia các hoạt động sinh hoạt tập thể do giáo viên, Tổng phụ trách Đội tổ
chức.
- Tổng Phụ trách Đội: Nhận thức đúng đắn về bảo tồn và phát triển trò chơi
dân gian có ý nghĩa rất quan trọng, trò chơi dân gian là phương tiện giáo dục thể
chất cho trẻ một cách có hiệu quả. Khi tham gia vào các trò chơi vận động dân
gian, các vận động cơ bản của trẻ được rèn luyện, nhờ đó mà trẻ trở nên nhanh
nhẹn, khéo léo, hoạt bát, tự tin trong hoạt động tập thể.
a 2. Bảo tồn và phát triển trò chơi dân gian ở Trường tiểu học:
Tổ chức thực hiện các trò chơi dân gian ở Trường tiểu học đã góp một phần
bảo tồn văn hóa dân gian của dân tộc song cần sưu tầm, ghi chép lại, góp phần vào
kho tàng văn hóa dân gian thêm phong phú hơn và lưu truyền về sau, phát triển văn
hóa dân gian đặm đà bản sắc dân tộc Việt Nam.
Nguyễn Hồng Đức

Trường tiểu học 1 xã Hiệp Tùng

3


* Với lứa tuổi thiếu niên (lớp 4, 5): Học sinh ở lứa tuổi này có thể chơi được các
trò chơi dài hơn và khó hơn, phức tạp hơn như: "Đánh chuyền", "Kéo co", "Cướp
cờ"…
Khi lựa chọn các trò chơi dân gian cho học sinh bậc tiểu học, giáo viên thực hiện
và lưu ý các vấn đề sau:
- Triển khai toàn thể cho các lớp: Giáo viên phụ trách các lớp và cử 5 em để đi tiếp
thu các trò chơi về triển khai lại cho tập thể lớp.
- Trò chơi không dễ nhưng cũng không khó.
- Đạo cụ, đồ chơi phục vụ cho các trò chơi dễ kiếm, dễ tìm.
- Tạo điều kiện cho các em học có tính năng động, giúp củng cố tư duy, ngôn ngữ,
vận động, kỹ năng sống cho trẻ.
- Kích thích và gây được hứng thú, thu hút sự chú ý và say mê khi học sinh chơi
trò chơi dân gian.
- Có sự tham gia của tập thể lớp hoặc nhóm học sinh trong lớp phù hợp với trò
chơi đó.

Nguyễn Hồng Đức

Trường tiểu học 1 xã Hiệp Tùng

4


Bảo tồn và phát triển trò chơi dân gian ở Trường Tiểu học

Năm học 2016-2017

Từ những vấn đề đã đưa ra trên, giáo viên đã lựa chọn các trò chơi sau cho học
sinh lứa tuổi tiểu học như sau: "Ô ăn quan", "Đánh chuyền", "Kéo co", "Rồng rắn
lên mây", "Xỉa cá mè", "Mèo đuổi chuột", "Bịt mắt bắt dê", "Cướp cờ" …

đến học sinh, nó là phương tiện giáo dục nhân cách toàn diện cho học sinh. Các trò
Nguyễn Hồng Đức

Trường tiểu học 1 xã Hiệp Tùng

6


Bảo tồn và phát triển trò chơi dân gian ở Trường Tiểu học

Năm học 2016-2017

chơi dân gian được tổ chức vào giờ ra chơi, cấm trại, hội thi chào mừng các ngày
lễ lớn trong năm….
III. ĐÁNH GIÁ VỀ TÍNH MỚI, TÍNH HIỆU QUẢ VÀ KHẢ THI, PHẠM VI
ÁP DỤNG:
1. Tính mới: Sáng kiến này, lần đầu tiên tôi nghiên cứu, thực nghiệm và áp dụng
tại đơn vị, chưa có ai viết và không trùng với đề tài của những người đồng nghiệp.
2. Kết quả, hiệu quả mang lại:
Qua việc áp dụng một số kinh nghiệm của bản thân vào việc tổ chức cho học
sinh bậc tiểu học làm quen với các trò chơi dân gian, nhà trường đạt được nhiều kết
quả tốt:
- 100% các em rất hứng thú và yêu thích các trò chơi dân gian.
- 100% các em được mở rộng kiến thức và có thêm rất nhiều hiểu biết về các trò
chơi dân gian, được củng cố và phục hồi, phát triển các trò chơi dân gian, phong
tục truyền thống của dân tộc gữi gìn.
- Học sinh đã biết tự tổ chức chơi các trò chơi dân gian với các bạn trong lớp.
- Việc triển khai và tổ chức thi các trò chơi dân gian, tôi nhận thấy học sinh ngày
càng nhanh nhẹn, năng động, tự tin và hồn nhiên và đặc biệt giảm dần với các trò
chơi hiện đại ngày nay.


Bảo tồn và phát triển trò chơi dân gian ở Trường Tiểu học
Năm học 2016-2017
hiện nay, xây dựng trường đạt chuẩn Quốc gia giai đoạn 2015-2020 có tầm quan trọng rất
thiết thực trong vai trò, trách nhiệm của cán bộ quản lý chỉ đạo nâng cao chất lượng toàn
diện học sinh và đầy lùi tệ nạn xã hội, góp phần giáo dục ước mơ, hoài bảo cho học sinh
tiểu học bay cao, bay xa hơn nữa.

Sáng kiến này có ảnh hưởng rất tốt đến cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên và
học sinh góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh, đồng thời
có vai trò, ý nghĩa rất lớn trong việc triển khai phong trào “Xây dựng trường học
thân thiện, học sinh tích cực”. Đây là một trong năm tiêu chí “Xây dựng trường
học thân thiện, học sinh tích cực” và còn duy trì bảo tồn và phát triển nền văn hóa
dân tộc đã có từng lâu đời để giáo dục thế hệ trẻ.
IV. Kết luận:
Nâng cao vai trò nhận thức gia đình, Đoàn– Đội và cộng đồng cần tích cực
tăng cường hướng dẫn, tổ chức các hoạt động văn hóa, vui chơi giải trí lành mạnh,
bằng các trò chơi dân gian phù hợp với từng lứa tuổi, góp phần giáo dục rèn luyện
kỹ năng sống, giúp học sinh phát triển toàn diện, tự tin, có hoài bảo, ước mơ…
Công tác bảo tồn và phát triển các gía trị văn hóa truyền thống dân tộc nói
chung, trò chơi dân gian nói riêng cần được xác định là nhiệm vụ quan trọng của
mọi cấp, ngành và toàn thể xã hội, chú trọng ở nhà Trưởng tiểu học thông qua các
trò chơi có thể nâng cao thể chất, ý chí phấn đấu của con người, giáo dục ý thức
cộng đồng, bản sắc và truyền thống văn hóa dân tộc các thế hệ. Đồng thời, từng
bước nâng tầm các trò chơi dân gian các dân tộc thiểu số trở thành các môn thể
thao đại chúng ở tùng vùng, Miền và toàn quốc.
Xin thành biết ơn!
Ý kiến xác nhận
của Thủ trưởng đơn vị.
Người viết.