Chuyên đề: Tăng cường sử dụng TBDH và THTN trong giảng dạy Vật Lí THCS
Vĩnh Cửu - 26/01/2007
CHUYÊN ĐỀ:
TĂNG CƯỜNG SỬ DỤNG THIỀT BỊ DẠY HỌC VÀ THỰC HÀNH
THÍ NGHIỆM TRONG GIẢNG DẠY VẬT LÝ THCS.
ĐƠN VỊ THỰC HIỆN:
PGD HUYỆN VĨNH CỬU, ĐỒNG NAI.
ật lí là một môn khoa học thực nghiệm. Các khái niệm, định luật, thuyết Vật
lí đều xây dựng trên cơ sở khảo sát, phân tích các hiện tượng và được kiểm
tra bằng thực nghiệm. Sử dụng các thiết bị dạy học (TBDH) và thực hành
thí nghiệm (THTN) Vật lí trong dạy và học trở nên một hoạt động quan trọng trong
việc đào tạo, phát triển các năng lực tư duy, năng lực hành động cho học sinh (HS)
và những ứng dụng của nó trong thực tiễn. Những vấn đề chủ yếu về nội dung,
phương pháp, kỹ thuật và phương tiện tiến hành thực nghiệm đã và đang rất cần
thiết cho người giáo viên (GV) giảng dạy Vật lí.
V
I. VAI TRÒ CỦA THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ THỰC HÀNH THÍ NGHIỆM
TRONG GIẢNG DẠY MÔN VẬT LÍ BẬC THCS :
1. Các TBDH là công cụ hữu hiệu giúp HS trực quan, dễ nắm bắt nội dung
kiến thức, hiểu kiến thức một cách có cơ sở thực tế, khắc phục những khó khăn do
sự suy diễn trừu tượng.
2. THTN giúp HS làm quen sử dụng các thiết bị thí nghiệm Vật lí, là một
trong những biện pháp quan trọng để thu thập thông tin từ thực tế. Thông qua
THTN, xây dựng được những nội dung kiến thức (khái niệm, định luật, quy tắc, …)
cụ thể về sự vật, hiện tượng mà không có lời lẽ nào có thể mô tả đầy đủ được
3. Với sự trợ giúp của công nghệ thông tin (CNTT) và các thiết bị trình chiếu,
nhiều nội dung kiến thức Vật lí càng được làm rõ, giờ học trở nên sinh động và hấp
dẫn hơn: Mô tả các khái niệm trừu tượng; mô phỏng các thí nghiệm không thể thực
hiện với trang thiết bị hiện nay; xem phim, hình ảnh, … mà bình thường không thể
thực hiện trên lớp; kiểm tra kiến thức HS thông qua các trò chơi.
II. NHỮNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI DẠY HỌC ĐỐI VỚI BỘ MÔN VẬT LÍ

phương án thí nghiệm để kiểm tra một giả thuyết hoặc hệ quả của nó. Đó là những
yêu cầu về khả năng phát hiện các mối quan hệ định lượng đối với một đại lượng
Vật lí, đối với các đại lượng trong một định luật Vật lí.
Nội dung các bài thực hành là tương đối phù hợp với trình độ học sinh, các
bài thực hành chủ yếu cho học sinh nghiệm lại các kết quả bằng thực nghiệm so với
lý thuyết; số lượng các bài thực hành tăng dần theo trình độ hiểu biết và nhận thức
của học sinh. Tuy nhiên vẫn còn một số bài thực hành là khó đối với học sinh ở mức
trung bình trở xuống.
3. Đổi mới dạy học Vật lí THCS:
Mục tiêu lớn nhất là chuyển từ GV giảng giải, HS thụ động tiếp thu sang hình
thức GV tổ chức cho HS họat động để tiếp cận, phát hiện và chiếm lĩnh kiến thức,
rèn luyện các kỹ năng.
a/ Tăng cường học tập cá nhân phối hợp với học tập tập thể:
- Cá nhân là cơ bản nhưng phải tích cực và sáng tạo
- Tập thể : Làm cho cá nhân học tập có hiệu quả hơn, rèn luyện cho
HS tinh thần hợp tác, mọi người cùng tham gia, chia sẻ kinh nghiệm và
học hỏi lẫn nhau.
b/ Bồi dưỡng phương pháp tự học:
Định hướng nội dung, đường lối suy nghĩ và hành động để giải quyết vấn
đề.
c/ Rèn luyện kỹ năng:
- Kỹ năng hoạt động nhóm: phân công, phối hợp, giúp đỡ. …
- Kỹ năng thực hành thí nghiệm
- Thu thập, xử lý, rút ra kết luận bổ ích, truyền đạt
Trang 2
Chuyên đề: Tăng cường sử dụng TBDH và THTN trong giảng dạy Vật Lí THCS
Vĩnh Cửu - 26/01/2007
• Thu thập: Đọc sách, đọc bảng biểu, tóm tắt đề tài, quan sát
và lấy số liệu từ thí nghiệm, khai thác từ Internet
• Xử lý: Xây dựng bảng, biểu đồ, vẽ đồ thị, kết luận

họ chỉ làm nhiệm vụ trông giữ thiết bị, thực hiện việc cho mượn, giao nhận thiết bi
đối với GV .
- Đối với nhiều trường học, việc chuẩn bị, sử dụng các thiết bị dạy học hoàn
toàn do GV thực hiện hoặc có sự hỗ trợ của chính GV bộ môn được phân công.
3. Học sinh :
Trang 3
Chuyên đề: Tăng cường sử dụng TBDH và THTN trong giảng dạy Vật Lí THCS
Vĩnh Cửu - 26/01/2007
- Phần lớn học sinh đã bước đầu phát huy tính tích cực, chủ động trong học
tập, thực hiện tốt yêu cầu của việc đổi mới dạy học.
- Số lượng học sinh hiện nay ở mỗi lớp bình quân là trên 40 học sinh nên việc
chia nhóm theo cơ số 6 của bộ thiết bị dạy học là quá đông; khó có thể theo dõi,
kiểm tra tất cả các em cùng làm việc.
Kết quả khảo sát việc ham thích học Vật Lí đối với HS ở 3 trường THCS :
Đơn vị Võ Trường Toản Tân An Lê Quý Đôn
Tổng số HS khảo sát 44 32 68
Câu hỏi: Bạn có
thích học môn Vật
TRẢ LỜI SL Tỉ lệ SL Tỉ lệ SL Tỉ lệ
Rất thích 3 6,82% 2 6,25% 7 10,29%
Thích 27 61,36% 19 59,38% 42 61,77%
Chưa thích 14 31,81% 11 34,38% 19 27,94%
4. Thiết bị dạy học :
- Các thiết bị đã cung cấp đáp ứng được việc giảng dạy chương trình Vật lí
THCS, nhưng việc cung cấp thiết bị cho các khối lớp ở năm đầu thực hiện thay sách
giáo khoa còn quá chậm.
- Số lượng: Đảm bảo cơ số 6 thực hiện dạy trên từng lớp, không có thiết bị dự
phòng để thay thế kịp thời khi cần thiết.
- Chất lượng: Nhìn chung bộ thí nghiệm Vật lí THCS có mẫu mã đẹp, gọn,
nhẹ, có phân loại, đóng gói khoa học cho từng nội dung chương trình cho từng khối