Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THPT TÂN PHÚ
TỔ SỬ- DỊA- CƠNG DÂN

Mã số: . . . . . . . . . .

TÍCH HỢP GIÁO DỤC MƠI TRƯỜNG QUA
MƠN ĐỊA LÝ TRONG TRONG TRƯỜNG TRUNG
HỌC PHỔ THƠNG
Người thực hiện : NGUYỄN HUỲNH PHƯNG NGA

Lĩnh vực nghiên cứu:
Quản lý giáo dục..........................................
Phương pháp dạy học …………………….
Phương pháp giáo dục ……………………
Lĩnh vực khác..............................................

Có đính kèm :
Mơ hình 
Phần mềm  Phim ảnh 

NĂM HỌC : 2011-2012

Hiện vật khác


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

UBND HUYỆN ĐỊNH QUÁN

- Có tính cải tiến hoặc đổi mới từ những giải pháp đã có và đã triển khai áp dụng tại đơn
vị có hiệu quả. 
3.Khả năng áp dụng
- Cung cấp được các luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối chính sách
Tốt 
Khá  Đạt
- Đưa ra các giải pháp khuyến nghị có khả năng ứng dụng thực tiễn, dễ thực hiện và dễ
đi vào cuộc sống
Tốt
Khá  Đạt
- Đã được áp dụng trong thực tế đạt hiệu quả hoặc có khả năng áp dụng đạt hiệu quả
trong phạm vi rộng.
Tốt 
Khá
Đạt
XÁC NHẬN CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
( Ký tên và ghi rõ họ tên)

THỦTRƯỞNG ĐƠN VỊ
(Ký tên và ghi rõ họ tên)


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

BM 02-LLKHSKKN

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
I. THÔNG TIN VỀ CÁ NHÂN:
1. Họ và tên
: Nguyễn Huỳnh Phượng Nga

1. Sự phát triển của vấn đề giáo dục môi trường:
Ngày nay, việc giáo dục môi trường trở thành nhiệm vụ hàng đầu trong việc giáo dục
và đào tạo thế hệ trẻ ở các trường học nhất là trong các trường Trung học phổ thông
( THPT).
Trong xã hội hiện đại, môi trường là vấn đề đã và đang thu hút sự quan tâm của toàn
nhân loại.Nhiều thập niên trở lại đây, do sự phát triển của khoa học kỹ thuật và công nghệ,
sự gia tăng dân số quá nhanh và quá trình đô thi hóa mạnh mẽ, đã làm cho quá trình khai
thác và sử dụng tài nguyên ngày càng nhiều. Kết quả là nhiểu nguồn tài nguyên bị cạn kiệt,
nhiều hệ sinh thái bị phá hủy, nhiều cân bằng trong tự nhiên bị rối loạn và môi trường sống
của chúng ta lâm vào tình trạng khủng hoảng với qui mô toàn cầu.
Để bảo vệ môi trường, cái nôi sinh thành của mình, con người đã phải thực hiện hàng
loạt các biện pháp khác nhau, trong đó có biện pháp giáo dục môi trường trong lứa tuổi học
sinh.Giáo dục môi trường cho học sinh được xem là một trong những biện pháp có hiệu quả
cao, bởi đây là cách giúp cho con người từ lúc còn bé đã có nhận thức đúng đắn trong việc
khai thác, sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên và có ý thức trong việc thực hiện các nhiệm
vụ bảo vê môi trường, nhất là trong tương lai khi trở thành lực lượng lao động trực tiếp của
đất nước.
Trên thế giới, việc giáo dục môi trường được tiến hành từ những năm đầu của thập
niên 70 và từ đó đến nay, dưới sự hướng dẩn, theo dõi của các tổ chức môi trường của Liên
Hiệp Quốc, nó đã phát triển ngày càng mạnh mẽ và sâu rộng, với nhiều hội nghị hội thảo qui
mô quốc tế bàn về môi trường đang diễn ra ở nhiều nơi trên thế giới, cụ thể như:
- Năm 1992, Liên hiệp quốc (LHQ) đã
triệu tập một hội nghị mang tính lịch sử
tại Rio Dejanero (Brasil) để thông qua
hiệp định khung về chương trình hành
động quốc tế nhằm cứu vãn tình trạng
xấu đi nhanh chóng bầu khí quyển trái
đất mà nguyên nhân chủ yếu gây ra là khí
nhà kính. Đồng thời thành lập một tổ
chức trực thuộc để thẩm định về biến đổi

họ, thông qua đó các công ty kết hợp với chính phủ đồng ý thu giữ lượng phát thải của họ
hoặc mua các khoảng tín dụng từ tiền thay vì phải trả cho phát thải.
- Úc đã thông báo lịch trình cắt giảm ô nhiễm cacbon của họ vào năm 2008.
- Chính phủ VN đã phê chuẩn công ước khung LHQ về BĐKH (UNFCCC) vào năm
1994 và nghị định Kyoto vào năm 2002. Tuy chưa phải là quốc gia công nghiệp phát triển
nhưng VN đang tập trung cho các hoạt động kiểm kê và giảm thiểu phát thải khí nhà kính
theo nghị định Thư Kyoto. Việt Nam đang soạn thảo thông báo quốc gia số 2 (SNC) cho
UNFCCC sẽ hoàn thành vào năm 2009.
Riêng ở Việt Nam, việc giáo dục môi trường, nhất là giáo dục môi trường trong trường
THPT mới được thực hiện vào đầu thập niên 80, chủ yếu với kế hoạch cải cách giáo dục và
lồng ghép vào các môn học trong nhà trường ( môn sinh học, môn GDCD, địa lý . . .) đồng
thời tiến hành nghiên cứu về phương thức và nội dung giáo dục môi trường, xuất bản sách
giáo dục và bảo vệ môi trường, tuyên truyền giáo dục môi trường trên các phương tiện thông
tin một cách đa dạng, phong phú với nhiều hình thức.
2. Vai trò, nhiệm vụ của giáo dục môi trường trong trường THPT.
2.1 Vai trò của giáo dục môi trường trong trường THPT.
Chúng ta hiểu rằng, những biến đổi của khí hậu và môi trường theo chiều hướng xấu đi phần
lớn là do tác động của con người trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội.Điều này làm cho
bầu khí quyển nóng lên, gây hiệu ứng nhà kính mà nguyên nhân do lượng khí CO2 có nhiều
trong khí quyển có tác dụng như lớp kính giữ nhiệt lượng tỏa ngược vào trong vũ trụ của trái
đất. Cùng với khí CO2 còn có một số khí khác cũng được gọi chung là khí nhà kính như:
Nox, CH4, CFC…với những gia tăng mạnh mẽ của nền sản xuất công nghiệp và việc sử


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

dụng các nguyên liệu hóa thạch ( dầu mỏ, than đá…), các nghiên cứu của các nhà khoa học
cho thấy nhiệt độ toàn cầu sẽ tăng từ 1,4 0C đến 5,80C từ 1990 đến 2100 và vì vậy sẽ kéo theo
những nguy cơ lớn, thể hiện qua những điều tồi tệ sau đây:gia tăng mực nước biển, băng hà
lùi về 2 cực, những đợt nắng nóng, bão tố và lũ lụt,khô hạn, suy thoái kinh tế, xung đột và

thấy rằng các kiến thức giáo dục môi trường được tích hợp vào môn địa lý sẽ rất có hiệu quả
khi thực hiện qua các hình thức sau:
1.1 Hình thức lồng ghép:
* Lồng ghép có thể chiếm một chương hay một bài trọn vẹn.
Ví dụ:
Trong Bài 20 Lớp vỏ địa lý. Qui luật thống nhất và hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lý. ( lớp 10)
cả bài đều có các đơn vị kiến thức lồng ghép được và bằng những câu hỏi gợi mở hay cho
HS lấy ví dụ ở địa phương và ngay trong SGK thì kết quả kiểm tra kiến thức hiểu biết của
các em rất tốt.


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

Trong chương trình lớp 10 có chương X Môi trường & sự phát triển bền vững với bài
41,42 đều là kiến thức môi trường
Khối 12 các bài nêu địa hình núi, thiên nhiên phân hóa bắc , nam, đông tây, vùng biển
thềm lục địa, khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa…địa lý các vùng kinh tế, ngành kinh tế,vấn đề
khai thác các thế mạnh vủng……tất cả đều có thể lồng ghép giáo dục môi trường .
* Có thể lồng ghép một mục, một đoạn hay một vài câu trong đơn vị kiến thức của
bài học, cách này chiếm tỉ lệ rất nhiều trong SGK của cả ba khối 10, 11, 12.
Ví dụ:
Trong Bài 32 Vấn đề khai thác thế mạnh của trung du miền núi bắc bộ ( lớp 12) phần
2 khai thác, chế biến khoáng sản và thủy điện là phần có thể lồng ghép bảo vệ môi trường vì
thông qua các hoạt động khai thác và chế biến khoáng sản, xây dựng nhà máy thủy điện thì
việc gây ô nhiễm và mất cân bằng tự nhiên là điều tất nhiên nếu quá trình này không không
được khảo sát và nghiên cứu kỹ.
Khối 11 hầu hết các bài liên quan các quốc gia như:Hoa Kỳ, Liên Bang Nga, Nhật
Bản, Trung Quốc,Ô xtrâylia khi nêu tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên đều áp dụng lồng ghép
môi trường khi giảng dạy và học tập.
* Có thể là các bài thực hành, bài đọc thêm sau bài học chính nhằm bổ sung kiến

Theo thống kê số liệu quan trắc tại khu vực các sông thuộc khu vực Hạ Long-Hải Phòng,
nồng độ dầu trong nước trung bình 0,26mg/l, tại khu vực Vũng Tàu - Đà Nẵng nồng độ dầu
trong nước trung bình 0,29mg/l. Tại Bà Rịa-Vũng Tàu nồng độ dầu trong nước dao động
trong khoảng 0,14 đến 0,52mg/l đều vượt giới hạn Tiêu chuẩn Việt Nam. Nhìn chung, chất
lượng nước biển ven bờ chỉ đạt được mức B và C theo TCVN 5943-1995. Như vậy, ô nhiễm
dầu trong nước sẽ hủy diệt các loài cá, tôm thủy sinh và sinh vật đáy, và nghiêm trọng hơn
là khi hàm lượng dầu trong nước cao hơn 0,2mg/l sẽ không dùng làm nguồn cấp nước sinh
hoạt được.
1.3 Hình thức làm bài báo cáo thu hoạch tìm hiểu nội dung về môi trường:
Khi áp dụng hình thức này, Tôi thấy rằng rất thu hút, tạo hứng thú lớn cho học sinh
bởi trong giai đoạn bùng nổ thông tin hiện nay, cùng sự phát triển vượt bật của Internet
các em sẽ rất dể dàng tìm hiểu các thông tin cần thiết. Hơn thế, ngoài biết nhiều kiến
thức trong quá trình làm bài, học sinh có thể tăng cường thêm các kỹ năng: làm việc
theo nhóm, kết hợp và hợp tác làm việc, thống kê số liệu, chọn lọc thông tin, phát huy
tính sáng tạo trong trình bày, thiết kế bài làm . . . .
Ví dụ: Bài 3 Một số vấn đề mang tính toàn cầu ( lớp 11 ), HS được chia theo từng nhóm
5-7 em cùng tìm hiểu kiến thức theo chủ đề như: Biến đổi khí hậu toàn cầu, sự suy giảm tầng
Ô zon và hiện tượng nóng lên của trái đất, ô nhiễm nguồn nước ngọt, biển và đại dương, sự
suy giảm đa dạng sinh học...
Sau đó ( 1-2 tuần) cho các em trình bày trước cả lớp. Kết quả thu được rất lớn bởi các
em thích thú khi tự mình tìm hiểu kiến thức và kiến thức đó sẽ khắc sâu.
2. Phương pháp xác định kiến thức giáo dục môi trường để đưa vào các bài học
môn địa lý.
2.1. Chọn nhóm kiến thức:
Việc chọn các kiến thức giáo dục môi trường để liên hệ vào bài học trong quá trình
giảng dạy là rất cần thiết, nhằm làm cho các kiến thức không bị trùng lặp giữa bài này với
bài khác, giữa chương trình lớp này với chương trình lớp khác.
Các kiến thức giáo dục môi trường qua môn địa lý, theo bản thân Tôi, có thể phân
biệt theo 3 nhóm:
* Các kiến thức về thành phần của môi trường và các nhóm tài nguyên thiên nhiên

chất chưa qua xử lý gây ô nhiễm nước sông.
2.3 Các bước tiến hành khi đưa kiến thức giáo dục môi trường vào môn địa lý:
- Bước 1: Nghiên cứu sách giáo khoa và phân loại các bài học để xác định các loại bài
có nội dung hoặc có khả năng đưa nội dung giáo dục môi trường vào bài.
- Bước 2: Xác định các kiến thức giáo dục môi trường đã được lồng ghép vào các bài.
- Bước 3: Xác định các bài có khả năng đưa kiến thức giáo dục môi trường vào bài
bằng hình thức liên hệ và dự kiến các kiến thức có thể đưa vào từng bài.

III. Phương pháp dạy học giáo dục môi trường qua môn địa lý ở
trường THPT như thế nào?
1. Hình thức tổ chức dạy học nội khóa:
* Có thể sử dụng các phương pháp: phương pháp nêu vấn đề, phương pháp đàm thoại
gợi mở, kết hợp sử dụng tranh ảnh, sử dụng băng đĩa, . . .để đạt hiệu quả cao và thuận lợi
nhất.
Cụ thể: Bài 8 Thiên nhiên chịu ảnh ưởng sâu sắc của biển ( lớp 12)
Giáo viên có thể hỏi:
- Ảnh hưởng của biển đông đến khí hậu nước ta như thế nào?
- Tại sao phải dọn sạch sẽ khu vực các bãi cát và dọc bờ
biển?
- Vai trò rừng phi lao, rừng dương trồng ven bờ biển là gì?
Hoặc dùng các bức hình kèm theo các câu hỏi:”Thông điệp của những ảnh này???..”.


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

Ô nhiễm biển
Hoặc trong chương Địa lý ngành giao thông vận tải, có thể dùng nhiều hình ảnh gây ô
nhiễm môi trường của phương tiện giao thông :



Bài 27 Vai trò, đặc điểm, nhân tố ảnh hưởng tới phát triển và phân bố nông nghiệp. Một
số hình thức tổ chức lãnh thổ nông nghiệp.( lớp 10)
GV có thể hỏi:
- Các loại nông sản của địa phương?
- Các mô hình sản xuất nông nghiệp tại nơi em ở?
- Hoạt động trồng trọt ,chăn nuôi ở địa phương dùng nhiều phân bón thuốc trừ sâu
không? Sau khi dùng , các bao bì ,chai lọ thuốc đó nông dân xử lý như thế
nào? . . .
=> Cuối cùng giúp học sinh biết tình hình tiến hành sản xuất nông nghiệp tạo sự phát
triển kinh tế cho gia đình, đất nước nhưng sẽ tác động và gây hậu quả môi trường như thế
nào nếu không thực hiện đúng cách .
* Tổ chức tham quan - dã ngoại:
Ví dụ: Thăm nhà máy thủy điện Trị An ở địa phương: Công trình có ý nghỉa kinh tế to
lớn và tạo thay đổi , cải tạo môi trường.
GV có thể hỏi: Môi trường sinh thái thay đổi như thế nào khi ngăn dòng nước sông xây
dựng đập thủy điện?


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

Điều kiện sống của người dân và sinh vật vùng này bị ảnh hưởng ra sao?
Ví dụ : Thăm rừng Nam Cát Tiên ( Lâm Đồng) một khu bảo tồn tự nhiên, học sinh sẽ
thấy vai trò của rừng trong cân bằng sinh thái và hạn chế xói mòn, rửa trôi . . .
=> Qua quá trình tham quan, giúp các em thấy được vai trò của môi trường tự nhiên,
hiểu các cảnh đẹp đất nước, hình thành tình yêu thiên nhiên và ý thức bảo vệ môi trường.
3. Các hình thức khác:
* Với những bài học có đơn vị kiến thức nhỏ nhưng liên quan đến giáo dục môi trướng,
giáo viên có thể dùng mô tả các hiện tượng một cách hấp dẫn, nhiệt tình và nhập tâm, gần
gũi của chính giáo viên sẽ giúp HS cảm nhận và hình dung rõ ràng nhất.
Ví dụ: Bài 6 Hợp chúng quốc Hoa Kỳ ( địa lý 11). Khi nói về Điều kiện tự nhiên và tài

- Đề cập vấn đề chạy đua vũ trang, các cuộc chiến tranh . . . ảnh hưởng đến môi
trường, giáo viên có thể lấy nguồn tư liệu khổng lồ trên Internet và nhiều các thông tin phong
phú khác .


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

* Phương tiện trực quan có tác dụng lớn đối với HS như: bản đồ, biểu đồ,tranh ảnh,
băng đĩa…tạo hứng thú và ấn tượng sâu sắc. Các phương tiện trực quan có tác dụng lớn đối
với HS giúp hiểu rõ sự phân bố các hiện tượng môi trường và mức độ biện đổi môi trường
từng khu vực.
Ví dụ: Bài 17 Thổ nhưỡng quyển. các nhân tố hình thành thổ nhưỡng( địa lý 10)=> cho
biết khái niệm đất, nhân tố và tác nhân hình thành đất giúp hiểu và sử dụng đất như thế nào
để không làm ô nhiễm và xói mòn đất, đem lợi ích kinh tế bảo vệ môi trường…
Ngoài ra tùy đối tượng từng bài có giáo dục môi trường tương ứng như lớp 10 có
nhiều bài liên quan đến khí quyển, thủy quyển, sóng, dòng biển thủy triều, sinh quyển, phân
bố sinh vật . . .
Chương trình lớp 11 có bài 3 Một số vấn đề mang tính toàn cầu, phần 2 môi trường…
bài 5 phần tự nhiên các châu lục: Châu phi, Mỹ La Tinh, Tây Nam Á Trung á . . .các phần
địa lý tự nhiên, kinh tế, xã hội các nước: Hoa Kỳ Trung Quốc, Nhật Bản, Liên Bang Nga,
EU, Đông Nam Á… tất cả đều mang nhiều thông điệp khai thác từ tự nhiên đem lợi ích cho
con người nhưng phải biết bảo vệ, bảo tồn để phát triển bền vững…
* Tổ chức hoạt động bảo vệ môi trường địa
phương:
- Tham gia làm sạch môi trường: lớp học,
sân trường, quanh nhà ở, khu dân cư . . .
- Bản thân thực hiện tốt và nhắc nhở bạn
bè người thân giữ gìn vệ sinh chung, không xả
rác bừa bãi . .
- Tham gia phong trào trồng cây trong sân


Nguyeãn Huyønh Phöôïng Nga


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

MỤC LỤC
MÔI TRƯỜNG
Phần một: biến đổi khí hậu toàn cầu và suy giảm tầng ôdôn.
1) Tình hình biến đổi khí hậu trên thế giới và suy giảm tầng ôdôn. 4
2) những tác hại.
4
3) Biện pháp giải quyết.
6
Phần hai: ô nhiễm nguồn nước ngọt, biển và đại dương.
1)Ô nhiễm nước ngầm.
2) Ô nhiễm môi trường biển.
3) Ô nhiễm đại dương.

7
8
11

Phần ba: suy giảm đa dạng sinh vật.
1) biến đổi khí hậu toàn cầu và đa dang sinh học.
2) Mối quan hệ giữa đa dạng sinh học và biến đổi khí hậu toàn cầu .
3)Biến đổi khí hậu và đa dạng sinh học Việt Nam .
4)Chúng ta nên làm gì để đáp ứng biến đổi khí hậu toàn cầu.

12