Quản lý đánh giá chất lượng giáo dục các
trường trung học phổ thông tại tỉnh Tuyên
Quang theo Bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng
giáo dục trường trung học phổ thông
Vũ Dương Uyên
Trường Đại học Giáo dục
Luận văn Thạc sĩ ngành: Quản lý giáo dục; Mã số: 60 14 05
Người hướng dẫn: Nguyễn Hữu Châu
Năm bảo vệ: 2011
Abstract: Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về đánh giá chất lượng giáo dục các
trường Trung học phổ thông. Phân tích thực trạng quản lý đánh giá chất lượng của các
trường Trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang. Đề xuất các biện pháp
quản lý đánh giá chất lượng giáo dục trường Trung học phổ thông tại tỉnh Tuyên
Quang trong tình hình hiện nay và trong những năm tới theo Bộ tiêu chuẩn đánh giá
chất lượng giáo dục trường Trung học phổ thông.
Keywords: Quản lý giáo dục; Đánh giá chất lượng; Giáo dục trung học; Bộ tiêu chuẩn
Content
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Chất lượng giáo dục, quản lý chất lượng và nâng cao chất lượng giáo dục đang là vấn đề nhà
nước và xã hội hết sức quan tâm. Đó cũng là vấn đề khoa học gắn kết chặt chẽ với nhau về lý luận
cũng như trong thực tiễn giáo dục. Đồng thời những vấn đề chất lượng cũng liên quan trực tiếp đến
công tác quản lý giáo dục, phát triển chương trình giáo dục, phát triển chuẩn giáo dục và áp dụng
chuẩn trong giáo dục để từng bước hiện đại hóa giáo dục.
Trong thời gian gần đây chất lượng giáo dục được sự quan tâm chú ý của mọi người trong xã
hội. Giáo dục ngày càng được phát triển cả về quy mô, hình thức giáo dục và mạng lưới cơ sở giáo
dục các trường trong hệ thống giáo dục quốc dân.
Thời kỳ đổi mới Tuyên Quang cũng là một trong số các tỉnh đi đầu trong công tác phổ cập
giáo dục các bậc học để không ngừng nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài sớm ra
khỏi một tỉnh kém phát triển đặc biệt là lĩnh vực văn hóa giáo dục.
Nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của sự nghiệp giáo dục trong nền kinh tế tri thức và hội
nhập, Đảng bộ và nhân dân Tuyên Quang phấn đấu: tạo nguồn nhân lực đủ về số lượng, chọn lọc, bồi
dưỡng nhân tài về khoa học, công nghệ, quản lý, văn hóa, nghệ thuật, thể thao có trình độ chuyên môn
cao đáp ứng yêu cầu của CNH, HĐH đất nước như Quy hoạch phát triển tổng thể về Giáo dục và Đào
tạo đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020; Đề án phát triển giáo dục mầm non 2010-2020; Đề
án phát triển nguồn nhân lực thành phố Tuyên Quang 2010-2015 và định hướng đến năm 2020.
3
Bằng những bước đi thích hợp, trên cơ sở làm tốt công tác quy hoạch phát triển Giáo dục và
Đào tạo đến năm 2015, 2020, thực hiện tốt các chương trình giáo dục với phương châm “Chuẩn hóa”,
“Hiện đại hóa”, “Xã hội hóa”, “Dân chủ hóa”, “Nguồn lực hóa”, tiếp tục thực hiện chấn chỉnh công
tác quản lý, khẩn chương lập lại kỷ cương, kiên quyết “nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh
thành tích trong giáo dục, nói không với vi phạm đạo đức nhà giáo và cho học sinh không đạt chuẩn
lên lớp”. Ngành giáo dục Tuyên Quang cùng với các ngành các cấp đang nỗ lực phấn đấu đưa thành
phố Tuyên Quang phát triển nhanh, bền vững, mau chóng hội nhập với các tỉnh trong khu vực và tiến
tới trong cả nước.
Sở Giáo dục và Đào tạo Tuyên Quang đã và đang triển khai hệ thống những Chuẩn để đánh
giá mọi hoạt động giáo dục trong các nhà trường. Chỉ đạo thực hiện bộ Tiêu chuẩn đánh giá chất
lượng giáo dục các bậc học nói chung và các trường trung học phổ thông nói riêng như thế nào để
đảm bảo đúng mục đích là vấn đề cấp thiết đối với Sở Giáo dục và Đào tạo Tuyên Quang trên cả bình
diện lí luận và hoạt động thực tiễn.
Đó là lí do để tác giả lựa chọn đề tài:
“Quản lý đánh giá chất lượng giáo dục các trường trung học phổ thông tại tỉnh Tuyên Quang
theo Bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường trung học phổ thông” làm đề tài luận văn tốt
nghiệp.
2. Mục đích nghiên cứu của đề tài
thống hóa lý thuyết để xác định các khái niệm công cụ và xây dựng khung lý thuyết cho đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
- Phương pháp điều tra: Xây dựng các phiếu hỏi ý kiến đối với các cán bộ và chuyên viên của
Sở GD&ĐT, cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh, phụ huynh học sinh,… ở các nhà trường về các nội
dung liên quan đến đánh giá chất lượng giáo dục nhà trường theo Bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng
giáo dục trường THPT.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Tổng kết kinh nghiệm về việc thí điểm triển khai Đánh
giá chất lượng giáo dục của quốc tế và trong nước.
- Phương pháp chuyên gia: Xin ý kiến chuyên gia và việc sử dụng bộ tiêu chuẩn đánh giá chất
lượng giáo dục trường trung học phổ thông với các hình thức xin ý kiến như: trong các đợt tổng kết
đánh giá hàng năm về công tác ĐGCLGD, xin ý kiến trực tiếp với từng cá nhân chuyên gia.
- Phương pháp thống kê: Sử dụng phương pháp thống kê để xử lý các số liệu thu nhận được từ
các phương pháp nghiên cứu khác.
8. Cấu trúc của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phần phụ lục nội
dung luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu.
Chương 2: Kinh nghiệm một số nước về đánh giá chất lượng giáo dục và thực trạng quản lý
đánh giá chất lượng giáo dục các trường THPT tại tỉnh Tuyên Quang theo Bộ tiêu chuẩn đánh giá chất
lượng giáo dục trường THPT
Chương 3: Các biện pháp quản lý đánh giá chất lượng giáo dục các trường THPT tại tỉnh
Tuyên Quang theo Bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường THPT.
5
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Tổng quan của vấn đề nghiên cứu
Cùng với công tác dạy và học ở các cơ sở giáo dục là hoạt động đánh giá chất lượng giáo dục.
Mục đích chính của đánh giá chất lượng giáo dục là cải tiến chất lượng giáo dục, là công cụ giám sát
quá trình dạy học, từ đó đưa ra các quyết sách về quản lý, dự báo kết quả dạy học để không ngừng
nâng cao chất lượng giáo dục. Đánh giá chất lượng giáo dục có nhiều nội dung khác nhau, trong đó có
Theo quan điểm này, một trường tuyển chọn được học sinh giỏi, đội ngũ giáo viên giảng dạy
có uy tín, có nguồn tài chính để trang bị các phòng thí nghiệm, phòng chức năng được xem là
trường chất lượng cao.
Quan điểm này đã bỏ qua sự tác động của quá trình đào tạo diễn ra rất đa dạng và liên tục
trong thời gian dài.
* Chất lượng giáo dục đánh giá bằng "đầu ra"
Một quan điểm khác về chất lượng giáo dục cho rằng: "đầu ra" của giáo dục đào tạo có tầm
quan trọng hơn nhiều so với đầu vào của quá trình giáo dục, đào tạo. "Đầu ra" chính là sản phẩm của
quá trình giáo dục thể hiện bằng năng lực của học sinh khi ra trường hay chất lượng học sinh vào học
các trường chuyên nghiệp.
* Chất lượng giáo dục được đánh giá bằng "giá trị gia tăng"
Quan điểm thứ ba về chất lượng giáo dục cho rằng một trường có tác động tích cực đến học sinh
khi nó tạo ra được sự khác biệt trong sự phát triển về trí tuệ của cá nhân học sinh.
* Chất lượng giáo dục được đánh giá bằng "giá trị học thuật"
Dựa vào sự đánh giá của các chuyên gia về năng lực học thuật của đội ngũ cán bộ giảng dạy.
Điều này có nghĩa là trường nào có đội ngũ cán bộ giáo viên giảng dạy tốt , có uy tín cao thì được xem
là trường có chất lượng cao.
* Chất lượng giáo dục được đánh giá bằng "văn hóa tổ chức riêng"
Quan điểm này dựa trên nguyên tắc các trường phải tạo ra được "văn hóa tổ chức riêng) hỗ trợ
cho quá trình liên tục cải tiến chất lượng. Vì vậy một trường được đánh giá là có chất lượng khi nó có
được "văn hóa tổ chức riêng" với nét đặc trưng quan trọng là không ngừng nâng cao chất lượng giáo
dục.
* Chất lượng giáo dục được đánh giá bằng "kiểm toán"
Nếu kiểm toán xem xét tổ chức có duy trì chế độ sổ sách tài chính hợp lý không, thì kiểm toán
chất lượng xem xét các trường có thu thập thông tin phù hợp và những người ra quyết định có đủ
thông tin cần thiết hay không, quá trình thực hiện các quyết định về chất lượng có hợp lý và hiệu quả
không.
1.2.2.2. Những cách tiếp cận khác nhau về vấn đề chất lượng
* Khái niệm truyền thống về chất lượng
Theo khái niệm truyền thống về chất lượng, một sản phẩm có chất lượng là sản phẩm làm ra
của cơ sở đó.
Đánh giá chất lượng của một cơ sở giáo dục là đánh giá chất lượng của 3 thành tố: chất lượng
đầu vào, chất lượng quá trình và chất lượng đầu ra. Có thể nói tắt, đây là quan điểm C.I.P.O khi xem
xét chất lượng của một cơ sở giáo dục. Các tiêu chí và chỉ số cụ thể cần phải xác định để chỉ rõ mức
độ đạt được của các thành phần này, làm nên chất lượng của cơ sở giáo dục.
1.2.2.3. Các thành tố quan trọng trong thiết lập hệ thống đảm bảo chất lượng
8
Theo Annesley, King và Harte (1994), để đảm bảo rằng kết quả của một hệ thống giáo dục
được chất lượng mong muốn, một hệ thống đảm báo chất lượng giáo dục phải quan tâm đến các quá
trình các hoạt động giảng dạy.
Tuy nhiên, các nghiên cứu của Freeman (1994), Peters (1977) cho thấy rằng, yếu tố quyết
định duy nhất của chất lượng trong một trường là từ bên trong của chính trường đó. Nó được quyết
định bởi chất lượng quản lý, năng lực của các nhà lãnh đạo và quản lý. Một khi các quy định về kiểm
soát chất lượng đã được nhà trường áp dụng, đánh giá đồng nghiệp và đánh giá ngoài cần phải được
củng cố và giúp các trường tập trung vào việc phát huy các mặt mạnh và khắc phục các mặt yếu của
mình.
1.2.2.4. Mô hình quản lý chất lượng tổng thể (Total Quality Management -TQM)
“TQM là một triết lý, là một hệ thống công cụ, và là một quá trình mà sản phẩm đầu ra của nó
phải thoả mãn khách hàng và cải tiến không ngừng. Triết lý và quá trình này khác với các triết lý và
quá trình cổ điển ở chỗ là mỗi thành viên trong công ty đều có thể và phải thực hiện nó v.v.
TQM là sự kết hợp giữa các chiến thuật làm thay đổi sắc thái văn hoá của tổ chức với các
phương tiện kỹ thuật được sử dụng nhằm mục tiêu là thoả mãn các yêu cầu của khách hàng nội bộ, và
cũng từ đó thoả mãn được các yêu cầu của khách hàng bên ngoài”.
1.2.3. Đánh giá chất lượng giáo dục
1.2.3.1. Tự đánh giá chất lượng giáo dục các cơ sở giáo dục phổ thông
Là hoạt động tự xem xét, tự kiểm tra, đánh giá của cơ sở giáo dục phổ thông căn cứ vào tiêu
chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành để chỉ ra các điểm mạnh,
điểm yếu, xây dựng kế hoạch cải tiến chất lượng và các biện pháp thực hiện nhằm đáp ứng các tiêu
chuẩn chất lượng giáo dục.
1.3. Quản lý đánh giá chất lƣợng giáo dục một trƣờng THPT
1.3.1. Bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, giáo viên tham gia công tác đánh giá chất lượng giáo dục
Tổ chức tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ cho các đơn vị, cá nhân thực hiện công tác tự đánh
giá của nhà trường
1.3.2. Xây dựng kế hoạch tự đánh giá của nhà trường theo Bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng
giáo dục trường THPT
Đầu năm học, Hiệu trưởng quyết định thành lập Hội đồng tự đánh giá với thành phần theo
quy định. Chủ tịch Hội đồng tự đánh giá phê duyệt kế hoạch tự đánh giá do các thành viên của Hội
đồng xây dựng theo quy trình và đảm bảo tính khoa học, bao gồm các nội dung: Mục đích và phạm vi
tự đánh giá; phân công nhiệm vụ cho từng thành viên của Hội đồng tự đánh giá; dự kiến các nguồn
lực và thời điểm cần huy động; xác định công cụ đánh giá; dự kiến các thông tin và minh chứng cần
thu thập cho từng tiêu chí; xác định thời gian biểu cho từng hoạt động.
1.3.3. Chuẩn bị các điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ triển khai bộ tiêu chuẩn
Chuẩn bị cơ sở vật chất phục vụ công tác tự đánh giá và đánh giá ngoài, đánh giá lại chất
lượng giáo dục các trường là cần thiết, một trong các yếu tố quyết định kết quả đánh giá chất lượng
giáo dục của nhà trường.
1.3.4. Thành lập đoàn đánh giá ngoài các trường THPT
10
Đoàn đánh giá ngoài được Giám đốc sở GD&ĐT ra quyết định thành lập, xây dựng kế hoạch
tổng thể đánh giá ngoài tại các nhà trường trên cơ sở kế hoạch thực hiện nhiệm vụ khảo thí và đánh giá
chất lượng của Sở GD&ĐT. Hoạt động của Đoàn đánh giá ngoài được coi là có hiệu quả khi không chỉ
đánh giá xem một trường có chất lượng hay không mà còn phải có vai trò như những chuyên gia tư vấn,
cố vấn sẵn sàng giúp nhà trường giải quyết những vấn đề tồn đọng và đưa ra các giải pháp cải tiến nâng
cao chất lượng giáo dục toàn diện.
1.3.5. Xây dựng một số chính sách đối với đánh giá chất lượng giáo dục
Cần có cơ chế chính sách đảm bảo duy trì, ổn định công tác giáo dục các trường THPT nói riêng
các trường phổ thông nói chung; chính sách đãi ngộ tạo môi trường thuận lợi đáp ứng được các nhu cầu
vật chất, tinh thần đảm bảo động viên khuyến khích đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên cống hiến cho
giáo dục với khả năng, tinh thần nhiệt huyết của người thầy; chính sách ưu tiên bồi dưỡng chuyên môn,
Bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường trung học phổ thông, bao gồm 7 tiêu chuẩn
và 46 tiêu chí.
* Tiêu chuẩn 1: Chiến lược phát triển của trường trung học phổ thông
* Tiêu chuẩn 2: Tổ chức và quản lý nhà trường
* Tiêu chuẩn 3: Cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh
* Tiêu chuẩn 4: Thực hiện chương trình giáo dục và các hoạt động giáo dục
* Tiêu chuẩn 5: Tài chính và cơ sở vật chất
* Tiêu chuẩn 6: Quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội
* Tiêu chuẩn 7: Kết quả rèn luyện và học tập của học sinh
1.4.2.2. Tầm quan trọng của việc đánh giá chất lượng giáo dục
Đánh giá chất lượng giáo dục các trường trung học phổ thông có vai trò quan trọng được khái
quát như sau:
- Các tiêu chuẩn ĐGCLGD là căn cứ để các trường THPT xây dựng kế hoạch thực hiện
nhiệm vụ dài hạn, trung hạn và kế hoạch năm học.
- Các tiêu chuẩn ĐGCLGD là mục đích, động lực phát triển giáo dục
- ĐGCLGD là cơ hội để các trường tự đánh giá, xây dựng kế hoạch cải tiến chất lượng với
giải pháp hữu hiệu.
- Thực hiện ĐGCLGD sẽ giúp Sở GD&ĐT quản lý tốt chất lượng giáo dục của các trường
THPT.
1.4.2.3. Các yêu cầu đánh giá chất lượng giáo dục
- Việc ĐGCLGD phải dựa vào các tiểu chuẩn, chế độ, nội quy, các chỉ tiêu kế hoạch và nhất
là mục tiêu của giáo dục trung học phổ thông trong điều kiện mới; các văn bản của Bộ GD&ĐT ban
hành.
- Tuân thủ Quy định về quy trình và chu kỳ đánh giá chất lượng cơ sở giáo dục phổ thông;
- Bám sát hướng dẫn tự đánh giá cơ sở giáo dục phổ thông, hướng dẫn đánh giá ngoài các cơ
sở giáo dục phổ thông của Bộ GD&ĐT.
1.4.2.4. Các nguyên tắc của đánh giá chất lượng giáo dục
- Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học
12
2.1.2. Đánh giá chất lượng giáo dục ở Phần Lan
2.1.3. Đánh giá chất lượng giáo dục ở Ai-rơ-len
2.2. Thực trạng về giáo dục tỉnh Tuyên Quang
2.2.1. Các đặc điểm chính về kinh tế, văn hóa-xã hội của tỉnh Tuyên Quang
13
Tuyên quang là một tỉnh miền núi phía bắc. Tuyên Quang nằm ở trung tâm lưu vực sông Lô
và sông Gâm, có tổng diện tích tự nhiên 587.038,50 ha, chiếm 1,78% tổng diện tích tự nhiên của cả
nước, trong đó 50% diện tích là núi cao,
.
gồm 1 thành phố và 6 huyện; Dân số 725.467 người.
2.2.2. Phát triển giáo dục trung học phổ thông trong thời kỳ đổi mới
Tỉnh Tuyên Quang có 28 trường THPT, 28/28 trường đều là công lập (trong đó có 1 trường
phổ thông Dân tộc nội trú THPT, 1 trường THPT chuyên) năm học 2011-2012 có 662 lớp THPT,
26.006 học sinh. Số học sinh bình quân trong một lớp là 40 HS. Tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số là
53,09% thuộc 25 dân tộc khác nhau.
2.2.2.1. Về phân luồng học sinh tốt nghiệp THCS
2.2.2.2. Chỉ tiêu phân luồng học sinh tốt nghiệp THCS, THPT vào Trung cấp
2.2.2.3. Chỉ tiêu phân luồng học sinh tốt nghiệp THPT vào TC, CĐ, ĐH
2.2.3. Thực trạng công tác quản lý các mặt hoạt động của các trường THPT tỉnh Tuyên Quang
2.2.3.1. Tình hình chung về hoạt động giáo dục tại các trường THPT
2.2.3.2. Thực trạng đội ngũ giáo viên
2.2.3.3. Thực trạng công tác quản lý, giáo dục học sinh trong các trường trung học phổ thông của
tỉnh Tuyên Quang
2.2.4. Thực trạng về công tác tổ chức quản lý và chính sách đối với giáo dục bậc trung học phổ
thông
2.2.4.1. Công tác tổ chức quản lý đối với giáo dục
2.2.4.2. Về các chính sách đối với giáo dục bậc THPT
2.3. Thực trạng quản lý đánh giá chất lƣợng giáo dục trƣờng THPT tỉnh Tuyên Quang theo bộ
tiêu chuẩn đánh giá chất lƣợng giáo dục trƣờng THPT
ánh CLGD đích thực của
nhà trường
Đồng ý
29
45
60
28
K.đồng ý
71
48
40
69
Ý kiến khác
7
3
2
Việc xây dựng và áp dụng
bộ tiêu chuẩn ĐGCLGD
trường THPT là rất cần
thiết
Đồng ý
90
80
82
90
K.đồng ý
15
có cách nhìn tổng thể về
CLGD ở các trường, từ đó
có giải pháp quản lý phù
hợp để nâng cao CLGD
toàn tỉnh
Đồng ý
95
85
80
95
K.đồng ý
3
5
15
3
Ý kiến khác
2
10
5
2
2.3.2. Thực trạng quản lý xây dựng kế hoạch tự đánh giá của nhà trường theo Bộ tiêu chuẩn đánh
giá chất lượng giáo dục trường THPT
Hiệu trưởng các trường THPT quyết định thành lập Hội đồng tự đánh giá với thành phần theo
quy định. Thực trạng việc quản lý xây dựng kế hoạch tự đánh giá của các trường, tôi trưng cầu ý kiến
của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và thu được kết quả sau:
Bảng 2.12. Kết quả điều tra thực trạng quản lý việc xây dựng kế hoạch tự đánh giá của các
trường THPT theo bộ tiêu chuẩn ĐGCLGD trường THPT
STT
Nội dung
Tỉnh đã có một số chính sách khuyến khích đã tạo điều kiện thuận lợi cho giáo dục phát triển.
Tuy nhiên chính sách ưu tiên bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ
cán bộ chuyên trách, đáp ứng yêu cầu của công tác đánh giá chất lượng giáo dục của đơn vị chưa được
quan tâm đúng mức. Các hoạt động tự đánh giá của nhà trường là do cán bộ, giáo viên kiêm nhiệm
làm ngoài giờ sau khi đã hoàn thành các nhiệm vụ được hiệu trưởng phân công. Nguồn kinh phí chi
cho công tác tự đánh giá, cải tiến chất lượng giáo dục của các đơn vị chỉ là phần tiết kiệm của kinh phí
chi thường xuyên của nhà trường và hỗ trợ của Hội cha mẹ học sinh.
2.3.6. Thực trạng sử dụng kết quả đánh giá, công tác sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm đánh giá chất
lượng giáo dục theo Bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường THPT
Kết quả thực hiện kế hoạch cải tiến chất lượng không đáp mục tiêu đề ra là không ngừng cải
tiến, nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường cho nên công tác đánh giá chất lượng giáo dục các
trường chưa thực sự khảng định được vị thế, vai trò của nó trong xã hội.
Tuy nhiên tổng kết còn quá nặng về thi đua khen thưởng, quá đề cao thành tích mà nhẹ hoặc
ngại chỉ ra tồn tại khuyết điểm và nguyên nhân, chưa lắng nghe được ý kiến nhiều chiều; còn theo
công thức, hình thức thậm chí tổng kết có khi chỉ là nội dung kết hợp, đan xen trong một hội nghị nào
đó.
Chƣơng 3. CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƢỢNG GIÁO DỤC CÁC
TRƢỜNG THPT TẠI TỈNH TUYÊN QUANG THEO BỘ TIÊU CHUẨN ĐÁNH GIÁ CHẤT
LƢỢNG GIÁO DỤC TRƢỜNG THPT
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp
3.1.1. Nguyên tắc tính kế thừa
16
Công tác đánh giá chất lượng giáo dục đã bước đầu đi vào các trường học cùng phát triển
theo sự đổi mới của giáo dục. Mặt khác, các nội dung, biện pháp và kỹ thuật đánh giá cũng được hình
thành dựa trên cơ sở pháp lý, cơ sở khoa học và thực tiễn của công tác đánh giá chất lượng giáo dục
các trường THPT.
Tuy nhiên trước những thay đổi do thực thi các mục tiêu của đổi mới giáo dục, công tác đánh
giá chất lượng giáo dục của Sở GD&ĐT cũng cần có những điều chỉnh cho phù hợp trên cơ sở kế
thừa những thành tựu của công tác này thực hiện ở những năm trước nhưng có sự sáng tạo và phát
- Tuyên truyền, phổ biến thông qua triển khai đầy đủ, sâu sắc những văn bản pháp quy của
Nhà nước, Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT về mục đích, vai trò, ý nghĩa của công tác đánh giá chất
lượng giáo dục đến toàn thể các nhà quản lý giáo dục và giáo viên
- Tuyên truyển phổ biến thông qua tổ chức các lớp tập huấn cho 100% cán bộ quản lý,
giáo viên làm công tác đánh giá chất lượng giáo dục của các trường nói chung
và các trường THPT nói riêng hiểu sâu sắc về công tác đánh giá chất lượng giáo dục.
3.2.2. Đổi mới quản lý của Sở Giáo dục và Đào tạo hướng về các nhà trường, tạo động lực
cho sự phát triển của nhà trường theo Bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường
THPT
* Mục đích của biện pháp
Biện pháp nhằm phát huy vai trò của Sở GD&ĐT trong việc thực hiện chức năng quản lý nhà
nước về giáo dục trên địa bàn toàn tỉnh, nâng cao năng lực chỉ đạo của Sở GD&ĐT trong việc chỉ đạo
thực hiện đánh giá chất lượng giáo dục các trường THPT.
* Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp
Các trường THPT muốn thực hiện thành công sự nghiệp giáo dục nói chung và công
tác đánh giá chất lượng giáo dục nói riêng thì cơ quan quản lý, cơ quan chỉ đạo cần có sự đổi
mới tích cực từ nhận thức đến phương châm, hành động và có những quyết định quản lý, cơ
chế chính sách sáng tạo, phù hợp tạo môi trường thuận lợi nhất thực hiện thành công công tác
đánh giá chất lượng giáo dục.
3.2.3. Quản lý công tác tự đánh giá của các trường
* Mục đích của biện pháp
Quản lý tốt việc xây dựng, thực hiện kế hoạch tự đánh giá, đặc biệt kế hoạch cải tiến chất
lượng với các biện pháp sáng tạo phù hợp.
* Nội dung và cách thực hiện biện pháp
Trên cơ sở Bộ tiêu chuẩn đã được phổ biến đến toàn thể cán bộ, giáo viên của các trường, Sở
GD&ĐT chỉ đạo hướng dẫn các trường thực hiện hiệu quả kế hoạch tự đánh giá.
3.2.4. Quản lý công tác đánh giá ngoài các trường THPT
* Mục đích của biện pháp
Nâng cao vị thế, vai trò của đoàn đánh giá ngoài về việc xác nhận tính xác thực và khách quan
của báo cáo tự đánh giá của trường theo các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục đã ban hành.
chính sách ưu đãi để khuyến khích các cán bộ làm công tác kiểm định chất lượng giáo dục ở các đơn
vị
* Nội dung và cách thực hiện biện pháp
Có ý kiến đề xuất tích cực với Bộ GD ĐT và tham mưu cho UBND tỉnh ban hành các văn
bản quy định về chính sách ưu tiên các cơ sở giáo dục được công nhận đạt tiêu chuẩn chất lượng giáo
dục; chính sách ưu đãi để khuyến khích các cán bộ đang làm công tác kiểm định chất lượng giáo dục;
đảm bảo mức kinh phí cần thiết, cơ sở vật chất và các điều kiện tối thiểu cho công tác đánh giá chất lượng
cơ sở giáo dục.
19
3.2.6. Quản lý thực hiện kế hoạch cải tiến chất lượng của nhà trường
* Mục đích của biện pháp
Chỉ đạo các trường từ việc xây dựng kế hoạch chi tiết, thiết thực, khả thi đến khâu tổ chức,
triển khai thực hiện sau khi tự đánh giá, nhất là sau khi được Đoàn đánh giá ngoài của Sở GD&ĐT
đánh giá và công bố kết quả nhà trường đạt tiêu chuẩn chất lượng giáo dục.
* Nội dung và cách thực hiện biện pháp
3.2.6.1. Đổi mới toàn diện quá trình dạy học của các trường theo yêu cầu của Bộ tiêu chuẩn
Đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra, đánh giá, tiến tới đổi mới toàn diện quá
trình dạy học, giáo dục tất yếu chất lượng giáo dục không ngừng nâng lên.
Đổi mới quản lý nhà trường cho phù hợp với đổi mới quá trình dạy học. Cách giáo dục thay
đổi thì hình thức quản lý cũng phải thay đổi theo. Quan tâm tạo môi trường làm việc thuận lợi, có đủ
các điều kiện cần thiết giúp mọi người làm việc tốt nhất.
3.2.6.2. Quản lý công tác bồi dưỡng và sử dụng đội ngũ nhà giáo các trường THPT
Kết quả tự đánh giá cho thấy, đội ngũ nhà giáo cơ bản đạt chuẩn về trình độ đào tạo, nhưng
chưa chuẩn về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm. Do vậy, vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ
là hết sức cần thiết và trở thành một trong các nhiệm vụ trọng tâm, vì nó là lực lượng quyết định sự
thành công của đổi mới giáo dục.
- Các trường căn cứ kết quả tự đánh giá tiến hành phân loại cán bộ, giáo viên thành các
nhóm đề nghị được bồi dưỡng
- Quản lý công tác xây dựng và thực hiện kế hoạch bồi dưỡng đội ngũ của các trường
trường học đảm bảo chất lượng giáo dục của chính mình. Đánh giá chất lượng giáo dục không chỉ xác
định cho các trường định hướng chất lượng của mình mà còn chỉ rõ con đường để đạt tiêu chuẩn chất
lượng. Bộ tiêu chuẩn ĐGCLGD trường THPT là công cụ và phương tiện để thực hiện bảo đảm chất
lượng của nhà trường thông qua tự đánh giá và đánh giá ngoài.
- Bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục là tập hợp các lĩnh vực (tiêu chuẩn) phản ánh các
yếu tố đảm bảo chất lượng giáo dục của trường học. Mỗi lĩnh vực thể hiện ở một hoặc một số tiêu chí.
Mỗi tiêu chí lại được xác định bằng 3 chỉ số cho phép lượng hóa lĩnh vực đó.
2/ Thực trạng quản lý đánh giá chất lượng giáo dục các trường THPT tỉnh Tuyên Quang cho
phép tôi rút ra một số nhận xét:
- Sở GD&ĐT đã quan tâm đến công tác đánh giá chất lượng giáo dục của các trường THPT.
Song, từ năm học 2008-2009 Sở GD ĐT mới triển khai thực hiện công tác đánh giá chất lượng giáo
dục trường THPT theo Bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục. - Các trường THPT
đã và đang tiến hành tự đánh giá theo bộ tiêu chuẩn. Kết quả cho thấy, các trường đều đạt các yêu cầu
được xác định trong từng chỉ số, tiêu chí của bộ tiêu chuẩn nhưng ở mức thấp.
- Công tác đánh giá chất lượng giáo dục theo Bộ tiêu chuẩn đã được Sở GD&ĐT quan tâm,
nhưng thực tiễn triển khai còn bộc lộ một số mặt hạn chế sau:
+ Cán bộ, giáo viên nhận thức chưa thực sự đầy đủ về ý nghĩa, nội dung của công tác đánh giá
chất lượng giáo dục.
+ Chưa kết hợp khoa học giữa tự đánh giá với hoạt động đánh giá ngoài trong đánh giá chất
lượng giáo dục của từng trường.
21
+ Quản lý đánh giá chất lượng của Sở GD ĐT chưa thực sự hướng về các nhà trường, chưa
kích thích được tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các trường.
+ Xét theo yêu cầu của bộ tiêu chuẩn, kết quả đánh giá cho thấy, đa số các trường còn hạn chế
trong việc cam kết thực hiện kế hoạch cải tiến chất lượng sau khi được đánh giá công nhận đạt tiêu
chuẩn chất lượng giáo dục, nhất là công tác nâng cao chất lượng đội ngũ và công tác đổi mới toàn diện
quá trình giáo dục.
3/ Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và kết quả khảo sát thực trạng công tác quản lý đánh giá chất
lượng giáo dục theo Bộ tiêu chuẩn ĐGCLGD trường THPT của Sở GD&ĐT Tuyên Quang, tôi đã đề
nhân sự và có chế độ phù hợp để thực hiện chức năng của mình một cách độc lập, khách quan, khoa
học, đánh giá đúng chất lượng giáo dục các trường.
- Chỉ đạo sát sao việc phân cấp công tác tổ chức cán bộ và tài chính cho bộ phận chuyên trách
đánh giá chất lượng giáo dục.
2.3. Đối với các trường trung học phổ thông
- Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức, kỹ năng tự đánh giá chất lượng giáo
dục cho toàn thể cán bộ, giáo viên, nhân viên của nhà trường.
- Giao trách nhiệm và hình thành bộ phận chuyên trách công tác đảm bảo chất lượng của nhà
trường.
- Sáng tạo để lựa chọn mô hình bảo đảm chất lượng giáo dục phù hợp, hiệu quả.
- Thực hiện nghiêm túc các chế độ, chính sách theo quy định.
References
1. Tạ Thị kiều Anh, Quản lý chất lượng trong các tổ chức, NXB Thống kê, Hà Nội,
2004.
2. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Các Văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục, NXB GD, 2008.
3. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Điều lệ trường phổ thông, năm 2011.
4. Bộ giáo dục và Đào tạo, Tài liệu tập huấn tự đánh giá cơ sở giáo dục phổ thông, 2009.
Tài liệu tập huấn đánh giá ngoài cơ sở giáo dục phổ thông, 10/2009.
5. Bộ giáo dục và Đào tạo, Chuẩn hiệu trưởng trường trung học cơ sở, trường
THPT và trường phổ thông có nhiều cấp họ c; Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học
cơ sở, giáo viên THPT.
6. Báo cáo tại hội thảo "Đổi mới giáo dục đại học: Hội nhập và thách thức" ngày 30-
31/03/2004 tại Hà nội, Việt Nam.
7. Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Đắc Hưng, Giáo dục Việt Nam hướng tới tương lai-vấn đề và
giải pháp, NXB sự thật, 2004.
8. Đặng Quốc Bảo và tập thể tác giả. Khoa học tổ chức quản lý. Nxb Thống kê, 1998.
9. Phùng Khắc Bình. Giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng quản lý. Bài giảng cán bộ
QLGD tỉnh Tuyên Quang, 2010.
10. Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam 2001-2010, NXB Giáo dục, Hà Nội 2002.
28. Bùi Văn Quân, Phương pháp nghiên cứu giáo dục học, NXB Đại học Sư phạm, Hà
Nội, 2006.
29. Bùi Văn Quân, Giáo trình quản lý giáo dục, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007.
30. Sở GD&ĐT Tuyên Quang, Báo cáo kết quả thực hiện công tác kiểm định chất lượng
giáo dục của Phòng KT KĐCLGD, Sở Giáo dục Đào tạo Tuyên Quang các năm học 2009-2010 và
2010-2011.
31. UBND tỉnh Tuyên Quang, Quyết định phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển sự
nghiệp giáo dục và đào tạo tỉnh Tuyên Quang đến năm 2010, định hướng đến năm 2020.
24
32. Sở GD&ĐT Tuyên Quang, Báo cáo tổng kết của Sở GD&ĐT ở các năm học (2007-
2008, 2008-2009, 2009-2010, 2010-2011).
33. Sở GD&ĐT Tuyên Quang, Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ khảo thí và kiểm định chất
lượng giáo dục, các năm học (2008-2009, 2009-2010 và 2010-2011).
34. Lâm Quang Thiệp, Tập bài giảng: Đo lường đánh giá trong giáo dục, Khoa sư phạm,
ĐHQGHN, 2003.
35. Dƣơng Thiệu Tống, Trắc nghiệm và đo lường thành quả học tập, NXB KHXH, 2005.
36. Phạm viết Vƣợng, Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, NXB Đại học Quốc
gia Hà Nội, Hà Nội 2006.