ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

VŨ ĐÌNH THUẬN

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN
QUY CHẾ DÂN CHỦ TRONG HOẠT ĐỘNG
CỦA TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHUYÊN
TỈNH TUYÊN QUANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn/


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

VŨ ĐÌNH THUẬN

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN
QUY CHẾ DÂN CHỦ TRONG HOẠT ĐỘNG
CỦA TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHUYÊN
TỈNH TUYÊN QUANG
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo, các thầy cô giáo khoa
Tâm lý - Giáo dục, trƣờng Đại học Sƣ phạm - Đại học Thái Nguyên; Ban Giám
hiệu, cán bộ, giáo viên trƣờng THPT Chuyên tỉnh Tuyên Quang cùng gia đình
và các bạn bè đã tạo điều kiện thuận lợi, động viên, khích lệ em trong thời gian
học tập và thực hiện luận văn.
Dù đã có nhiều cố gắng, song do điều kiện và thời gian hạn chế nên
trong luận văn của em chắc chắn không thể tránh khỏi thiếu sót. Rất mong
nhận đƣợc sự chỉ bảo, đóng góp ý kiến của các thầy giáo, cô giáo để luận văn
này đƣợc hoàn chỉnh hơn.
Thái Nguyên, tháng 6 năm 2015
Tác giả

Vũ Đình Thuận

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .............................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN .................................................................................................. ii
MỤC LỤC .......................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .................................................................. iv
DANH MỤC CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ .................................................................. v
MỞ ĐẦU ......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài .......................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu .................................................................................... 6
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu ............................................................... 6
4. Giả thuyết khoa học ...................................................................................... 6
5. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................... 7
6. Phƣơng pháp nghiên cứu .............................................................................. 7

của giáo viên ......................................................................................... 31
1.4.5. Đánh giá về thực hiện dân chủ trong kiểm tra, đánh giá kết quả học
tập của học sinh .................................................................................... 31
1.4.6. Đánh giá về thực hiện thanh tra, kiểm tra, khiếu nại, tố cáo, phòng
chống tham nhũng, tiêu cực trong nhà trƣờng ....................................... 32
Tiểu kết .......................................................................................................... 33
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN QUY
CHẾ DÂN CHỦ TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA TRƢỜNG THPT
CHUYÊN TỈNH TUYÊN QUANG .................................................... 34
2.1. Đối tƣợng, mục đích, phạm vi, nội dung, phƣơng pháp khảo sát .............. 34
2.1.1. Đối tƣợng khảo sát ................................................................................ 34
2.1.2. Mục đích khảo sát ................................................................................. 34
2.1.3. Phạm vi khảo sát ................................................................................... 34
2.1.4. Nội dung khảo sát ................................................................................. 34
2.1.5. Phƣơng pháp khảo sát ........................................................................... 35
2.2. Kết quả khảo sát....................................................................................... 36
2.2.1. Sơ bộ một số kết quả giáo dục của trƣờng THPT Chuyên tỉnh Tuyên Quang ... 36

iv


2.2.2. Kết quả khảo sát .................................................................................... 39
2.3. Thực trạng đánh giá kết quả thực hiện Quy chế dân chủ trong trƣờng
Trung học phổ thông Chuyên tỉnh Tuyên Quang .................................. 45
2.3.1. Thực trạng đánh giá về ban hành , sƣ̉a đổi bổ sung những quy định ,
quy chế thƣ̣c hiê ̣n dân chủ trong nhà trƣờng ......................................... 45
2.3.2. Đánh giá về chế đô ̣ thi đua , khen thƣởng , nâng lƣơng , nâng nga ̣ch ,
chuyển ngạch đối với cán bộ, giáo viên, nhân viên trong nhà trƣờng .... 48
2.3.3. Đánh giá về công khai tài chính , kinh phí hoa ̣t đô ̣ng của nhà trƣờng ..... 50
2.3.4. Đánh giá về thực hiện tuân thủ nề nếp, tác phong, năng lực giảng dạy

3.2.3. Củng cố và tăng cƣờng các kỹ thuật kiểm tra, giám sát việc thực hiện
Quy chế dân chủ ................................................................................... 71
3.2.4. Đổi mới phƣơng thức lãnh đạo của tổ chức đảng, công tác quản lý
của Ban giám hiệu và hoạt động của các đoàn thể theo hƣớng tăng
cƣờng đánh giá việc Quy chế dân chủ ................................................... 76
3.2.5. Xây dựng các điều kiện, có chính sách khen thƣởng, động viên kịp
thời những tập thể, cá nhân có thành tích trong việc đánh giá thực
hiện Quy chế dân chủ trong nhà trƣờng ................................................ 82
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ............................................................... 83
3.4. Khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của giải pháp ................................ 84
3.4.1. Kết quả khảo nhiệm tính cần thiết ......................................................... 85
3.4.2. Kết quả khảo nghiệm tính khả thi.......................................................... 86
Tiểu kết .......................................................................................................... 88
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ...................................................................... 89
1. Kết luận ...................................................................................................... 89
2. Kiến nghị .................................................................................................... 91
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 93
PHỤ LỤC

vi


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Từ viết tắt
BP

Từ viết đầy đủ
: Biện pháp

CBGV- CNV : Cán bộ, giáo viên, công nhân viên

: Trung học phổ thông

TB

: Thứ bậc

iv


DANH MỤC CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ
Bảng:
Bảng 2.1. Kết quả xếp loại học lực, hạnh kiểm của HS trƣờng THPT
Chuyên tỉnh Tuyên Quang từ năm 2009 - 2014 ............................. 36
Bảng 2.2. Kết quả thi học sinh giỏi cấp tỉnh từ năm 2009 - 2014 .................. 37
Bảng 2.3. Kết quả thi học sinh giỏi cấp quốc gia từ năm 2009 - 2014 ........... 38
Bảng 2.4. Nhận thức của đội ngũ cán bộ, giáo viên nhà trƣờng về vai
trò, ý nghĩa của Quy chế dân chủ .................................................. 39
Bảng 2.5. Hình thức thực hiện Quy chế dân chủ trong trƣờng THPT
Chuyên tỉnh Tuyên Quang ............................................................ 41
Bảng 2.6. Nội dung thực hiện Quy chế dân chủ trong trƣờng THPT
Chuyên tỉnh Tuyên Quang ............................................................ 42
Bảng 2.7. Thực trạng đánh giá về ban hành , sƣ̉a đổ i bổ sung nhƣ̃ng quy
đinh,
̣ quy chế thƣ̣c hiê ̣n dân chủ trong nhà trƣờng ......................... 45
Bảng 2.8. Đánh giá về chế đô ̣ thi đua , khen thƣởng, nâng lƣơng, nâng
ngạch, chuyển nga ̣ ch đối với cán bộ, giáo viên, nhân viên
trong nhà trƣờng ........................................................................... 48
Bảng 2.9. Đánh giá về công khai tài chính , kinh phí hoa ̣t đô ̣ng ..................... 50
Bảng 2.10. Đánh giá về thực hiện tuân thủ nề nếp, tác phong, năng lực
giảng dạy của giáo viên ................................................................. 51

tƣơng đối kịp thời, nghiêm túc việc xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ
trong hoạt động của nhà trƣờng. Sau 15 năm thực hiện, nhà trƣờng đã sơ kết và
nhận định: "Kết quả của việc phát huy dân chủ được thể hiện: nội bộ đoàn kết;
các hiện tượng tiêu cực, tham nhũng, lãng phí và tệ nạn xã hội được ngăn
chặn, đẩy lùi; các nhiệm vụ của nhà trường được hoàn thành tốt" [41, tr. 6].
Có thể nói Quyết định số 04/2000/QĐ- BGD-ĐT của Bộ trƣởng Bộ
GDĐT về việc ban hành Quy chế thực hiện dân chủ trong hoạt động của nhà
trƣờng đƣợc ban hành kịp thời, đáp ứng sự mong đợi của đông đảo giáo viên
trong cả nƣớc nói chung và cán bộ, giáo viên trƣờng THPT Chuyên tỉnh Tuyên
Quang nói riêng nên đƣợc đội ngũ giáo viên hƣởng ứng rộng rãi, đã đi vào cuộc
sống tƣơng đối nhanh, đến nay đã đƣợc thực hiện thƣờng xuyên trong các hoạt
động của nhà trƣờng. Đã có sự chuyển biến đáng kể nhận thức cán bộ quản lý,
giáo viên về dân chủ, làm cho mọi ngƣời quan tâm và tham gia thực hiện tốt
việc phát huy quyền làm chủ trong nhà trƣờng; các chủ trƣơng của Ðảng, chính

3


sách pháp luật của Nhà nƣớc đƣợc giáo viên hiểu biết rõ, hăng hái tham gia góp
ý kiến và thi đua thực hiện nên đạt kết quả tốt hơn; phần lớn các vƣớng mắc
trong nhà trƣờng đƣợc giải quyết ổn thỏa từ chính nhà trƣờng, đã góp phần xây
dựng khối đoàn kết nội bộ, tạo không khí chan hòa, cởi mở trong tập thể, góp
phần quan trọng vào việc giữ vững ổn định chính trị, xã hội của địa phƣơng.
Xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ cũng đã góp phần tác động tích cực tới
việc củng cố, đổi mới, nâng cao chất lƣợng quản lý của nhà trƣờng, xây dựng,
chỉnh đốn Ðảng và thúc đẩy việc đổi mới phƣơng thức lãnh đạo của Ðảng;
củng cố, xây dựng nhà trƣờng trong sạch, vững mạnh; thúc đẩy cải cách thủ tục
hành chính, cải tiến sự chỉ đạo, quản lý, điều hành của nhà trƣờng, làm chuyển
biến tác phong công tác của cán bộ, giáo viên; đổi mới phƣơng thức, nội dung
hoạt động của nhà trƣờng theo hƣớng "trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân và

lý giáo dục và sự hƣớng dẫn cụ thể của PGS.TS Phạm Hồng Quang - Hiệu
trƣởng trƣờng Đại học sƣ phạm- Đại học Thái Nguyên, tôi quyết định chọn vấn
đề: “Đánh giá kết quả thực hiện Quy chế dân chủ trong hoạt động của
trường THPT Chuyên tỉnh Tuyên Quang” làm luận văn thạc sĩ.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát, đánh giá thực trạng của vấn
đề nghiên cứu. Luận văn đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả đánh giá kết
quả thực hiện Quy chế dân chủ trong hoạt động của trƣờng THPT Chuyên tỉnh
Tuyên Quang nhằm góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục của Nhà trƣờng.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Quy chế dân chủ và đánh giá Quy chế dân trong hoạt động của trƣờng
THPT Chuyên tỉnh Tuyên Quang.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Đánh giá kết quả thực hiện Quy chế dân chủ trong hoạt động của trƣờng
THPT Chuyên tỉnh Tuyên Quang.
4. Giả thuyết khoa học
Công tác đánh giá kết quả thực hiện Quy chế dân chủ trong hoạt động
của trƣờng THPT Chuyên tỉnh Tuyên Quang đã đạt đƣợc những kết quả đáng
kể. Tuy nhiên, đứng trƣớc yêu cầu đổi mới giáo dục thì công tác đánh giá Quy

6


chế dân chủ trong Nhà trƣờng vẫn bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập nhƣ đánh giá
chƣa công khai, toàn diện, còn có biểu hiện của bệnh thành tích... Do đó, chƣa
đáp ứng đƣợc yêu cầu thực hiện dân chủ theo quy định tại Nghị định số
04/2015/NĐ-CP ngày 09/01/2015 của Chính phủ. Nếu đề xuất và áp dụng các
biện pháp phù hợp với đặc thù, thực tiễn của trƣờng THPT Chuyên tỉnh Tuyên
Quang sẽ thực hiện tốt đánh giá Quy chế dân chủ trong nhà trƣờng, đáp ứng

6.3. Nhóm các phương pháp xử lí thông tin
Gồm phƣơng pháp phân tích số liệu, phƣơng pháp thống kê toán học)
đƣợc sử dụng để xử lí các tài liệu thu thập đƣợc.
7. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,
luận văn có 3 chƣơng:
Chương 1: Cơ sở lý luận về đánh giá kết quả thực hiện Quy chế dân chủ
trong hoạt động của trƣờng THPT
Chương 2: Thực trạng đánh giá kết quả thực hiện Quy chế dân chủ trong
hoạt động của trƣờng THPT Chuyên tỉnh Tuyên Quang.
Chương 3: Biện pháp nâng cao hiệu quả công tác đánh giá kết quả thực hiện
Quy chế dân chủ trong hoạt động của trƣờng THPT Chuyên tỉnh Tuyên Quang.

8


Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN
QUY CHẾ DÂN CHỦ TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA TRƢỜNG THPT
1.1. Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề
Dân chủ cơ sở, Quy chế dân chủ cơ sở là vấn đề đƣợc nhiều nhà khoa
học những ngƣời làm công tác lý luận nghiên cứu ở những góc độ khác nhau.
Có thể đƣa ra một số nghiên cứu nhƣ:
Đề tài “Thực hiện Quy chế dân chủ và xây dựng chính quyền cấp xã ở
nước ta hiện nay” do TS. Nguyễn Văn Bấu - GS. Hồ Văn Thông đồng chủ trì.
Đề tài đã khái quát về Quy chế dân chủ vai trò Quy chế dân chủ trong việc xây
dựng chính quyền cấp xã ở nƣớc ta trên cơ sở đó đánh giá thực trạng về thực
hiện Quy chế dân chủ. Đề tài đã đƣa ra một số giải pháp nhằm thực hiện tốt
Quy chế dân chủ để xây dựng chính quyền cấp xã.
Đề tài khoa học độc lập cấp Nhà nƣớc "Củng cố và tăng cường hệ thống

quyền lực thuộc về nhân dân. Từ nghĩa gốc này, dân chủ trở thành khái niệm bao
quát một nội dung rộng lớn. Dƣới góc độ là một hình thức tổ chức chính trị- nhà
nƣớc, dân chủ mang đặc trƣng là việc tuyên bố chính thức nguyên tắc nhân dân
là chủ thể của quyền lực, thừa nhận quyền tự do, bình đẳng của công dân. Quyền
làm chủ của nhân dân đƣợc cụ thể hoá thành các quy định mang tính pháp
quyền, thành những nguyên tắc tổ chức và vận hành của Nhà nƣớc cũng nhƣ các
thiết chế chính trị - xã hội khác, tạo nên chế độ dân chủ. Trong Luận cƣơng và
báo cáo về chế độ dân chủ tƣ sản và chuyên chính vô sản, V.I. Lê nin nhấn
mạnh: "Nền dân chủ cũ, tức dân chủ tư sản, và chế độ đại nghị đã được tổ chức
sao cho có thể loại bỏ được trước hết quần chúng công nhân ra khỏi bộ máy
quản lí. Trái lại, chính quyền xô viết, tức chuyên chính vô sản, được xây dựng
sao cho quần chúng lao động gần với bộ máy quản lí" [44, tr. 602].
Dƣới chế độ dân chủ tƣ sản, địa vị xã hội của công dân đƣợc pháp luật
thành văn và không thành văn quy định. Nhƣng nền dân chủ tƣ sản trong thực
chất còn rất nhiều hạn chế và không thoát khỏi sự mị dân nhằm bảo vệ quyền
lợi cho giai cấp tƣ sản cầm quyền. "Trong Nhà nước tư sản dân chủ nhất, quần
chúng bị áp bức đều luôn vấp phải các mâu thuẫn hiển nhiên giữa quyền bình
đẳng hình thức do "chế độ dân chủ" của bọn tư bản ban bố với hàng nghìn hạn

10


chế và mánh khóe dối trá thực sự, đang biến những người vô sản thành nô lệ
làm thuê" [43, tr. 36].
Dƣới chế độ dân chủ tƣ sản, cùng với sự tha hóa của lao động là sự tha
hóa về quyền lực, đặc biệt là quyền lực chính trị, đúng nhƣ nhận xét của C.Mác
về chế độ dân chủ tƣ sản "bầu cử trong chủ nghĩa tư bản là sự "tự do" của
nhân dân lựa chọn những người thống trị mình" [9, tr. 36]. Trong tác phẩm
Nhà nƣớc và cách mạng, Lênin có nhận xét tinh tế về bản chất chế độ dân chủ
tƣ sản: "Chế độ đại nghị tư sản là chế độ kết hợp chế độ dân chủ (không phải

sáng kiến của nhân dân, bắt đầu của đổi mới, là nơi diễn ra các mối quan hệ
nhiều mặt giữa các tầng lớp nhân dân với các cấp ủy Đảng và chính quyền, nơi
cán bộ, đảng viên, công chức điều hành và xử lý công việc hàng ngày. Nhân
dân đòi hỏi đƣợc biết, đƣợc bàn và đƣợc tham gia giải quyết những vấn đề đặt
ra ở cơ sở, đồng thời có yêu cầu kiểm tra, giám sát hoạt động hàng ngày của
cấp ủy, chính quyền và cán bộ lãnh đạo. Cơ sở cũng là nơi xuất phát, nơi trực
tiếp thực hiện mọi đƣờng lối, chủ trƣơng, chính sách của Đảng và Nhà nƣớc.
Đƣờng lối của Đảng, chính sách của Nhà nƣớc có đi vào cuộc sống hay không
tùy thuộc chủ yếu vào sự quán triệt và thực hiện nhƣ thế nào ở cấp cơ sở. Cơ sở
cũng là nơi kiểm nghiệm và qua đó mà điều chỉnh, bổ sung, phát triển đƣờng
lối, chính sách.
Theo Lênin: "Không phải chỉ tuyên truyền về dân chủ, tuyên bố sắc lệnh
về dân chủ là đủ, không phải chỉ giao trách nhiệm thực hiện chế độ dân chủ
cho "những người đại diện" nhân dân trong những cơ quan đại diện là đủ. Cần
xây dựng ngay chế độ dân chủ bắt đầu từ cơ sở dựa vào sáng kiến của bản thân
quần chúng, với sự tham gia thật sự của quần chúng vào tất cả đời sống của
nhà nước, không có "sự giám sát" từ trên, không có quan lại" [43, tr. 336-337].
Có thể hiểu Dân chủ ở cơ sở là một khái niệm dùng để xác định trạng
thái, mức độ thực hiện dân chủ đạt đƣợc trong thực tế đối với ngƣời dân ở cấp
thấp nhất, nhƣng rộng rãi nhất. Thực chất dân chủ ở cơ sở là dân chủ đối với
ngƣời dân, đƣợc đánh giá qua chính quyền cơ sở và hệ thống chính trị ở cơ sở,
các tổ chức, đơn vị kinh tế, xã hội... gắn trực tiếp nhất với nhân dân ở cơ sở đã
thực thi đƣờng lối, chủ trƣơng của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nƣớc
để đảm bảo dân chủ và quyền làm chủ của dân nhƣ thế nào? Nhân dân là chủ
thể, là đối tƣợng hƣởng thụ, trên thực tế, họ đã đƣợc hƣởng những thành quả gì
và hƣởng đến mức nào của dân chủ? Nhân dân, với tƣ cách là ngƣời làm chủ,
đã tham gia nhƣ thế nào vào việc xây dựng nền dân chủ ngay từ cơ sở? Nhân
13




1.2.1.3. Về dân chủ ở trường học
Trƣờng học là nơi thực hiện nhiệm vụ giáo dục và đào tạo, bồi dƣỡng và
phát triển các phẩm chất và năng lực cho công dân, góp phần trực tiếp trong
việc bồi dƣỡng, đào tạo các nguồn lực con ngƣời. Giáo dục trong nhà trƣờng là
con đƣờng cơ bản nhất, vững bền nhất để hình thành ngƣời lao động có kỹ
thuật, có kỷ luật cao đáp ứng những yêu cầu của phát triển kinh tế - xã hội.
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, cách mạng càng phát triển càng đòi hỏi dân
trí phải đƣợc nâng cao, giáo dục phải phát triển để làm nhiệm vụ chăm lo bồi
dƣỡng các thế hệ cách mạng. Ngƣời xác định trƣờng học là nơi đào tạo những
ngƣời chủ tƣơng lai của đất nƣớc, những công dân có ích cho nƣớc Việt Nam.
Ngƣời nói: "Trường học của chúng ta là trường học của chế độ dân chủ nhân
dân, (tác giả luận văn nhấn mạnh), nhằm mục đích đào tạo những công dân và
cán bộ tốt, những người chủ tương lai tốt của nước nhà. Về mọi mặt, trường học
của chúng ta phải hơn hẳn trường học của thực dân và phong kiến" [18, tr. 80].
Chính vì trƣờng học của chúng ta là trƣờng học của chế độ dân chủ nhân
dân nên cần phải thực hiện dân chủ, bình đẳng trong giáo dục. Hồ Chí Minh
dạy, trong trƣờng học cần phải có dân chủ. " Đối với mọi vấn đề, thầy và trò
cùng nhau thảo luận, ai có ý kiến gì đều thật thà phát biểu. Điều gì chưa thông
suốt, thì hỏi, thì bàn cho thông suốt. Dân chủ nhưng trò phải kính thầy, thầy
phải quý trò, chứ không phải là "cá đối bằng đầu". Đồng thời, thầy và trò cần
giúp đỡ những anh em phục vụ cho nhà trường. Các anh chị em nhân viên thì
nên thi đua để cho cơm lành canh ngọt để học sinh ăn no, học tốt". [18, tr. 81].
Quan điểm về dân chủ trong trƣờng học của Hồ Chí Minh đƣợc thể hiện
đầy đủ qua các mối quan hệ trong nhà trƣờng, mối quan hệ giữa nhà trƣờng với
nhân dân: "Giáo dục là sự nghiệp của quần chúng. Cần phải phát huy đầy đủ
dân chủ XHCN, xây dựng quan hệ thật tốt, đoàn kết thật chặt chẽ giữa thầy và
thầy, giữa thầy và trò, giữa học trò với nhau, giữa cán bộ các cấp, giữa nhà
trường và nhân dân để hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ đó" [29, tr. 403].
Hồ Chí Minh khẳng định để thực hiện dân chủ cần quan niệm giáo dục