HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
KHOA MÔI TRƯỜNG
---------------------

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
TÊN ĐỀ TÀI:

“ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI
Y TẾ TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA GIA BÌNH,
HUYỆN GIA BÌNH, TỈNH BẮC NINH”

Người thực hiện

: HOÀNG THỊ HẠNH

Lớp

: MTB

Khóa

: 57

Chuyên ngành

: KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG

Giáo viên hướng dẫn

: ThS. NGÔ THỊ DUNG



: KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG

Giáo viên hướng dẫn

: ThS. NGÔ THỊ DUNG

Địa điểm thực tập

: Bệnh viện Đa khoa huyện Gia Bình
Tỉnh Bắc Ninh


Hà Nội – 2016

ii


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của tôi, có sự hỗ
trợ từ Giáo viên hướng dẫn là ThS. Ngô Thị Dung. Các nội dung nghiên cứu
và kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa từng được công bố trong bất
cứ công trình nghiên cứu nào trước đây.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện khóa luận này
đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong khóa luận này đều đã được
chỉ rõ nguồn gốc.
Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào, tôi xin hoàn toàn chịu trách
nhiệm trước Hội đồng cũng như kết quả khóa luận của mình.
Hà Nội, ngày 05 tháng 05 năm 2016
Sinh viên


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN.....................................................................................i
LỜI CẢM ƠN..........................................................................................ii
ii
MỤC LỤC...............................................................................................iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT....................................................vi
DANH MỤC BẢNG..............................................................................vii
DANH MỤC BIỂU ĐỒ.......................................................................viii
DANH MỤC SƠ ĐỒ..............................................................................ix
MỞ ĐẦU..................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của đề tài............................................................................................................1

Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU....................................................3
1.1 Tổng quan về chất thải y tế.....................................................................................................3
1.1.1 Khái niệm .........................................................................................................................3
1.1.2 Nguồn gốc phát sinh chất thải y tế ..................................................................................4
1.1.3 Thành phần chất thải y tế ................................................................................................5
1.1.4 Phân loại chất thải y tế.....................................................................................................5
1.2 Ảnh hưởng của chất thải y tế tới môi trường và sức khỏe con người.....................................7
1.2.1 Ảnh hưởng của chất thải y tế đối với môi trường.............................................................7
1.2.2 Ảnh hưởng của chất thải y tế tới sức khỏe con người....................................................10
1.3 Hiện trạng phát sinh chất thải y tế.........................................................................................11
1.3.1 Hiện trạng phát sinh chất thải y tế trên thế giới.............................................................11
1.3.2 Hiện trạng phát sinh chất thải y tế tại Việt Nam.............................................................14
1.4 Tình hình quản lý chất thải y tế trên thế giới và ở Việt Nam.................................................17
1.4.1 Tình hình quản lý chất thải y tế trên Thế Giới.................................................................17
1.4.2 Tình hình quản lý chất thải y tế tại Việt Nam..................................................................18

iii

Chương 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN...........................................27
3.1 Đặc điểm hoạt động của bệnh viện đa khoa huyện Gia Bình.................................................27
3.1.1 Vị trí địa lý.......................................................................................................................27
3.1.2 Lịch sử hình thành và phát triển.....................................................................................27
3.1.3 Chức năng, nhiệm vụ của bệnh viện...............................................................................28
3.1.4 Quy mô và cơ cấu tổ chức của bệnh viện.......................................................................28
3.1.5 Tình hình hoạt động y tế tại bệnh viện...........................................................................29
3.2 Hiện trạng phát sinh chất thải bệnh viện huyện Gia Bình......................................................31
3.2.1 Hiện trạng phát sinh chất thải rắn..................................................................................31
3.2.2 Hiện trạng phát sinh nước thải bệnh viện......................................................................35
3.3 Hiện trạng quản lý chất thải bệnh viện tại bệnh viện huyện Gia Bình...................................37
3.3.1 Tổ chức quản lý và thực thi pháp luật trong quản lý chất thải tại bệnh viện..................37
3.3.2 Công tác phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn y tế..............................39
3.3.3 Công tác thu gom, xử lý nước thải..................................................................................46
3.3.4 Đánh giá chung về công tác quản lý chất thải y tế tại bệnh viện đa khoa Gia Bình.........51
3.3.5 Các vấn đề tồn tại trong hệ thống quản lý chất thải y tế bệnh viện đa khoa Gia Bình....52

iv


3.4. Đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý chất thải y tế của bệnh viện Gia Bình, Bắc
Ninh.............................................................................................................................................53
3.4.1 Xây dựng hệ thống quản lý môi trường..........................................................................53
3.4.2 Giải pháp cụ thể..............................................................................................................54
3.4.3 Giải pháp về hành chính.................................................................................................55
3.4.4 Giải pháp quản lý chất thải rắn tại bệnh viện.................................................................55
3.4.5 Giải pháp quản lý nước thải tại bệnh viện......................................................................57

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ\.............................................................58
1. Kết luận ...................................................................................................................................58


: Chất thải rắn

CTRYT

: Chất thải rắn y tế

CTRYTNH

: Chất thải rắn y tế nguy hại

CTYT

: Chất thải y tế

CTYTNH

: Chất thải y tế nguy hại

COD

: Nhu cầu oxy hóa học

QCVN

: Quy chuẩn Việt Nam

vi



trong bệnh viện...............................................................................................................41
Sơ đồ 3.3. Sơ đồ công nghệ xử lý chất thải rắn của bệnh viện
đa khoa Gia Bình..............................................................................................................45
Sơ đồ 3.4. Nguyên tắc phân luồng xử lý nước thải
tại bệnh viện đa khoa Gia Bình........................................................................................47
Sơ đồ 3.5.Sơ đồ xử lý nước thải tập trung của bện viện đa khoa Gia Bình......................49
Sơ đồ 3.6 Sơ đồ hệ thống quản lý bảo vệ môi trường.....................................................53

viii


DANH MỤC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 3.1. Cơ cấu tổ chức của bệnh viện đa khoa huyện Gia Bình..................................29
Biều đồ 3.1.Thành phần rác thải y tế năm 2015 của bệnh viện đa khoa Gia Bình...........33
Biểu đồ 3.2: Khối lượng chất thải rắn của bệnh viện đa khoa Gia Bình các ngày trong
tuần.................................................................................................................................34
Sơ đồ 3.2. Quy trình quản lý về mặt kỹ thuật chất thải y tế bệnh viện đa khoa Gia Bình 40
Biểu đồ 3.3. Kết quả phân loại rác thải của một số đối tượng
trong bệnh viện...............................................................................................................41
Sơ đồ 3.3. Sơ đồ công nghệ xử lý chất thải rắn của bệnh viện
đa khoa Gia Bình..............................................................................................................45
Sơ đồ 3.4. Nguyên tắc phân luồng xử lý nước thải
tại bệnh viện đa khoa Gia Bình........................................................................................47
Sơ đồ 3.5.Sơ đồ xử lý nước thải tập trung của bện viện đa khoa Gia Bình......................49
Sơ đồ 3.6 Sơ đồ hệ thống quản lý bảo vệ môi trường.....................................................53

ix


MỞ ĐẦU

vấn đề gây bức xúc cho người dân vì nó gây ô nhiễm nghiêm trọng nguồn
nước mặt.
Bệnh viện Huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh hình thành và phát triển
phục vụ nhu cầu khám chữa bệnh của đa số người dân trong khu vực và lân
cận, khẳng định được vị trí và vai trò trong sự phát triển chung của toàn
huyện. Nhờ sự phấn đấu nỗ lực đó mà bệnh viện đã đạt được nhiều thành
tựu trong công tác khám chữa bệnh và chăm lo sức khoẻ cho người dân.
Bên cạnh những thành tựu đạt được thì vấn đề mà bệnh viện đang gặp phải
là tình trạng chất thải y tế với khối lượng khá lớn, chưa được quan tâm
đúng mức gây ảnh hưởng đến sức khoẻ cộng đồng và môi trường sống.
Theo số liệu thống kê năm 2015 của bệnh viện đa khoa Gia Bình với quy
mô 130 giường bệnh, lượng chất thải phát sinh khoảng 115 – 180 kg/ngày,
lượng chất thải lây nhiễm chiếm từ 15 – 20 kg/ngày. Tuy chất thải y tế
nguy hại chiếm tỷ lệ nhỏ hơn so với các loại chất thải khác nhưng nó có
nguy cơ lây nhiễm và truyền dịch bệnh cao, ảnh hưởng tới môi trường và
sức khỏe với những đối tượng tiếp xúc trực tiếp. Trong khi đó, hệ thống
quản lý chất thải y tế còn lỏng lẻo, nhiều thiếu xót và nhận thức của cộng
đồng còn kém. Vì vậy, nguồn chất thải y tế đang được thải ra môi trường
một cách tùy tiện, không được kiểm soát hợp lý.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trên, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “
Đánh giá hiện trạng quản lý chất thải y tế tại bệnh viện Đa khoa Gia Bình,
huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh”.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
Đánh giá hiện trạng quản lý chất thải y tế của bệnh viện nhằm đưa ra
các biện pháp quản lý phù hợp đối với chất thải tại bệnh viện đa khoa Gia
Bình.

2



3


lưu trữ hoặc tiêu hủy.
- Xử lý và tiêu hủy chất thải: là quá trình sử dụng các công nghệ nhằm
làm mất khả năng gây nguy hại của chất thải đối với sức khỏe con người và
môi trường .
1.1.2 Nguồn gốc phát sinh chất thải y tế
1.1.2.1 Nguồn gốc phát sinh nước thải
- Nước thải phát sinh do hoạt động khám chữa bệnh, sinh hoạt của cán
bộ công nhân viên bệnh viện, bệnh nhân, người nhà bệnh nhân
- Nước mưa chảy tràn.
1.1.2.2 Nguồn phát sinh chất thải rắn
- Chất thải nhiễm khuẩn chứa mầm bệnh vi khuẩn, virus, ký sinh trùng,
nấm,… bao gồm các vật liệu thấm máu, dịch, chất bài tiết của bệnh nhân như
gạc, bông, gang tay, bột bó gãy xương, dây truyền máu.
- Các vật sắc nhọn như kim tiêm, lưỡi dao, cán dao mổ, mảnh thủy tinh
vỡ và mọi vật dụng có thể gây ra vết cắt hoặc chọc thủng da.
- Chất thải có nguy cơ lây nhiễm từ phòng xét nghiệm như găng tay,
lam kính, ống nghiệm, bệnh phẩm sau khi xét nghiệm, túi đựng máu.
- Chất thải dược phẩm như dược phẩm quá hạn sử dụng, bị nhiễm
khuẩn, dược phẩm bị bỏ, không còn nhu cầu sử dụng và thuốc gây độc tế bào.
- Chất thải từ giải phẫu bệnh như mô, cơ quan nội tạng người bệnh, mô
cơ thể, chân tay, nhau thai, bào thai.
- Chất thải phóng xạ, chất thải có khả năng gây cháy nổ bao gồm bình
gas, bình khí oxy, khí dung, PVC.
1.1.2.3 Nguồn phát sinh khí thải
- Trong quá trình khám chữa bệnh, lưu giữ bệnh phẩm, xét nghiệm, khử
trùng, lưu giữ hóa chất sẽ phát sinh ra mùi, các chất hữu cơ dễ bay hơi gây ô
nhiễm không khí như: axeton, este, fomandehit, phenol, benzene.

• Các vi sinh vật gây bệnh có trong nước thải bệnh viện
Nồng độ ô nhiễm trong nước thải bệnh viện thay đổi tùy thuộc vào
nhiều yếu tố như điều kiện hoạt động cụ thể của bệnh viện, thói quen của bác
sĩ, y tá trong việc khám, chữa và điều trị cho bệnh nhân… nhưng nhìn chung
nước thải bệnh viện đều chứa một lượng lớn vi trùng. Nước thải bệnh viện có
chứa nhiều mầm bệnh có khả năng lây nhiễm cao như salmonella, shigella,
vibro, cloriom, tụ cầu, liên cầu,… ngoài ra nước thải bệnh viện còn có nguy
cơ nhiễm các loại virus đường tiêu hóa, virus bại liệt.
1.1.4 Phân loại chất thải y tế

5


Theo điều 5 và 6 quy định 43/2007/BYT về quy chế quản lý chất thải y
tế, chất thải trong các cơ sở y tế được phân thành 5 nhóm sau:
-

Chất thải lây nhiễm
Chất thải hóa học nguy hại
Chất thải phóng xạ
Bình chứa áp suất
Chất thải thông thường

1.1.4.1 Chất thải lây nhiễm
- Chất thải sắc nhọn (loại A): Là chất thải có thể gây ra các vết cắt hoặc
chọc thủng, có thể nhiễm khuẩn, bao gồm: bơm kim tiêm, đầu sắc nhọn của
dây truyền, lưỡi dao mổ, đinh mổ, cưa, các ống tiêm, mảnh thủy tinh vỡ và
các vật sắc nhọn khác sử dụng trong các hoạt động y tế.
- Chất thải lây nhiễm không sắc nhọn (loại B): Là chất thải bị thấm
máu, thấm dịch sinh học của cơ thể và các chất thải phát sinh từ buồng bệnh

1.1.4.5 Chất thải thông thường
Chất thải thông thường là chất thải không chứa các yếu tố lây nhiễm,
hóa học nguy hại, phóng xạ, dễ cháy, nổ, bao gồm:
- Chất thải sinh hoạt phát sinh từ các buồng bệnh (trừ các buồng bệnh
cách ly).
- Chất thải phát sinh từ các hoạt động chuyên môn y tế như các chai lọ
thủy tinh, chai huyết thanh, các vật liệu nhựa, các loại bột bó trong gãy xương
kín. Những chất thải này không dính máu, dịch sinh học và các chất hóa học
nguy hại.
- Chất thải phát sinh từ các công việc hành chính: giấy, báo, tài liệu, vật
liệu đóng gói, thùng các tông, túi nilon, túi đựng phim.
- Chất thải ngoại cảnh: lá cây và rác từ các khu vực ngoại cảnh.
1.2 Ảnh hưởng của chất thải y tế tới môi trường và sức khỏe con người
1.2.1 Ảnh hưởng của chất thải y tế đối với môi trường
1.2.1.1 Môi trường đất
Không phải tất cả các bệnh viện đều có điều kiện xử lý chất thải rắn y
tế hằng ngày. Chất thải sau khi được phân loại, thu gom sẽ được tập trung về
nơi lưu trữ tạm thời nếu nơi lưu trữ này không đảm bảo đủ vệ sinh để cho

7


nhiều loài côn trùng, loài ngặm nhấm xâm nhập thì đây chính là các tác nhân
trung gian sẽ mang mầm bệnh phát tán ra bên ngoài. Do vậy, ảnh hưởng đến
môi trường trong và ngoài bệnh viện. Các chất độc hại như gạc, bông băng
nhiễm khuẩn, hóa chất chưa được xử lý lại đem thu gom đổ cùng với chất thải
sinh hoạt và đem đi chôn không đảm bảo yêu cầu có thể ảnh hưởng đến môi
trường đất và mạch nước ngầm.
1.2.1.2 Môi trường nước
Chất thải y tế là loại chất thải rất nguy hiểm nếu không được xử lý tốt

cơ sở y tế sẽ làm cho nước thải ngấm vào mạch nước ngầm. Khi nguồn nước
bị ô nhiễm sẽ ít nhiều ảnh hưởng đến sức khỏe của cộng đồng bởi tại nhiều
địa phương chưa có điều kiện sử dụng nước máy, nguồn nước sinh hoạt chính
của người dân đó là nước từ các kênh sông, nước ngầm, nước giếng,…Điều
này lí giải vì sao mỗi khi có dịch bệnh xảy ra người ta đều kiểm soát nguồn
nước tại khu vực có người mắc bệnh rất chặt chẽ.
1.2.1.3 Ô nhiễm môi trường không khí
Ở bệnh viện đặc biệt là các khoa truyền nhiễm chứa rất nhiều mầm
bệnh như shetococcus, corynebacterium diphtheria,… không khí là môi
trường truyền mầm bệnh ngoài ra còn là môi trường truyền các loại virus như
virus cúm, sởi, quai bị.
Môi trường không khí còn chịu tác động lớn của công tác xử lý chất
thải.
- Rác thải vứt bừa bãi, tồn đọng sẽ gây ra mùi hôi thối cho bệnh viện,
khu vực dân cư xung quanh và là ổ truyền nhiễm cho các loại dịch bệnh.
- Nước thải bệnh viện gây ô nhiễm không khí do quá trình phát tán các
chất độc bay hơi vào không khí, mùi hôi thối từ các bể chứa nước thải, đường
ống dẫn nước thải từ nơi phát sinh đến nơi tập trung.
- Hơi khí độc phát sinh từ một số khoa, phòng trong bệnh viện như
khoa chẩn đoán hình ảnh, khoa xét nghiệm không được xử lý đúng cũng là
một trong những nguồn gây ô nhiễm môi trường không khí trong bệnh viện.
- Do hoạt động đốt chất thải làm phát sinh ra các hạt bụi, NO 2, SO2, các
hợp chất hữu cơ bay hơi như dioxin, furan, chì, crom, thủy ngân. Một thực tế
chung các lò đốt chất thải ở nước ta hiện nay đều không có bộ phận kiểm soát

9


ô nhiễm không khí, không được bảo dưỡng thường xuyên do đó phát sinh
nhiều khí thải độc hại trong ống khói với nồng độ cao hơn so với tiêu chuẩn

hợp và cần phải huấn luyện các biện pháp phòng hộ và các trường hợp cấp
cứu cho những người có liên quan.
1.2.2.2 Ảnh hưởng của chất thải độc hại ảnh hưởng tới gen
Để đánh giá được ảnh hưởng của các chất thải gây độc hại gen trong
các cơ sở y tế đòi hỏi phải có một khoảng thời gian dài bởi vì rất khó có thể
đánh giá ảnh hưởng của các loại chất độc này lên con người. Một nhà nghiên
cứu được tiến hành tại Phần Lan đã tìm được dấu hiệu liên quan đến sẩy thai
trong ba tháng đầu của thai kỳ do tiếp xúc với các thuốc chống ung thư của
sản phụ nhưng những nghiên cứu tương tự tại Pháp và Mỹ lại không thừa
nhận những kết quả này. Đã có nhiều nghiên cứu đã được xuất bản điều tra về
khả năng kết hợp giữa nguy cơ đối với sức khỏe và việc tiếp xúc với các
thuốc chống ung thư biểu hiện bằng việc tăng đột biến các thành phần có
trong nước tiểu ở những người đã từng tiếp xúc và tăng nguy cơ sẩy thai.
1.2.2.3 Ảnh hưởng của chất thải phóng xạ
Bên cạnh việc gây ra hàng loạt các triệu chứng cho người trực tiếp tiếp
xúc với chất thải phóng xạ như đau đầu, buồn nôn, ngủ gà thì chất thải phóng
xạ có thể tác động đến gen từ đó ảnh hưởng đến chất liệu di truyền của con
người và gây ra những trường hợp quái thai, dị dạng ở thế hệ sau. Đã có nhiều
số liệu chứng minh được rằng việc thanh toán và xử lý các nguyên liệu trong
trị liệu với số lượng lớn đã gây ra những tổn thương cho cộng đồng. Ở Brazil
đã có đầy đủ tài liệu chứng minh một trường hợp ảnh hưởng của ung thư lên
cộng đồng có liên quan đến việc rò rỉ chất thải phóng xạ trong bệnh viện.
1.3 Hiện trạng phát sinh chất thải y tế
1.3.1 Hiện trạng phát sinh chất thải y tế trên thế giới
Tại Mỹ các bệnh viện mỗi năm thải ra trung bình khoảng 2 triệu tấn
chất thải. Theo hiệp hội các bệnh viện của Mỹ AHA (American Hospital

11



12