;G*O
(g|Xof
8/M:O?
, ?3;U)M 6:6OM3 ;83$E
MF;M!N:O?V%?
3
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Bộ máy nhà nước :
BMNN
Chính quyền địa phuong :
CQĐP
Chủ nghĩa xã hội :
loại quyền lực có nhung đặc thù rieng vốn có của nó, những đặc thù đó do
chính đời sống nhà nước, đời sống xã hội quyết định, nói cách khác do chính
các quan hệ chính trị- xã hội quyết định. Mỗi nhánh quyền lực đều được trao
cho những thể chế nhà nước nhất định thực hiện bằng những phương thức
khác nhau. Neu quyền lập pháp được trao cho co quan đại biểu cao nhất của
nhân dân thực hiện - Quốc hội, Nghị viện, hay tên gọi khác. Quyền lực hành
pháp có thể trao cho Tổng thống ở những nước theo chế độ Tổng thống - chế
độ hành pháp một đầu, hoặc cả Tổng thống và Thủ tướng Chính phủ- chế độ
hành pháp hai đầu thực hiện. Quyền lực tư pháp được trao cho Toá án và cả
những thể chế khác thực hiện, nhưng trung tâm thực hiện quyền tư pháp là
Tòa án, không có tòa án thì không có tư pháp.
Xét về lich sử thì quyền hành pháp (co quan hành pháp) - quyền điều
hành đất nước là nhánh quyền lực hình thành sớm hơn so với các nhánh
quyền lực khác, nó gắn liền với lịch sử nhà nước. Do vậy, trên thực tế quyền
hành pháp luôn nôi lên là trung tâm của QLNN. Thực tiên đã minh chứng
rằng: hành pháp mạnh biết quản lý, biết dẫn dắt các quá trình xã hội phát triển
phù hợp với các quy luật của tự nhiên và xã hội tất yếu dẫn đất nước tới phát
triển, phồn vinh, còn khi hành pháp yếu không có khả năng quản lý tất yểu
dẫn đất nước tới những cuộc khủng hoảng về chính trị, kinh tế- xã hội. Quyền
hành pháp trong bất kỳ nhà nước nào đều được xem như quyền năng trực tiếp
trong hoạch định, đệ trình và thực thi chính sách. So với quyền lập pháp,
quyền tư pháp thì quyền hành pháp có một đặc điểm riêng co bản, đó là hành
động để đưa pháp luật vào cuộc sống. Các co quan hành pháp là nơi chỉ đạo việc
thi hành pháp luật, trực tiếp quản lý các lĩnh vực của xã hội, có liên quan trực
tiếp đến người dân. Trong co chế thực hiện QLNN ở Việt Nam hiện nay, việc
5
xác định chính xác vi trí, vai trò của quyền hành pháp, thực trạng tổ chức bộ
6
Nam giai đoạn thực hiện hiến pháp 1946, 1959, 1980, 1992. Tuy nhiên, tác
giả chưa có sự đề cập về việc đổi mới, kiện toàn tổ chức bộ máy QLNN, mà
chỉ trọng tâm phân tích việc tổ chức bộ máy QLNN qua các bản Hiến pháp.
Phạm Bính nghiên cứu về, Cơ cấu, phương thức thực hiện quyền lực
trong hệ thong hành chỉnh Việt Nam, Nxb Tu pháp, 2006. Tác giả đã giới
thiệu những vấn đề chung về quyền lực, cơ cấu quyền lực, đây là nghiên cứu tác
giả gần gũi với đề tài, tuy nghiên cuốn sách tập trung vào phân tích cơ cấu quyền
lực và phương thức thực hiện cùng một số quan điềm, phương hướng, giải pháp
thực hiện quyền lực trong hệ thống hành chính nhà nước Việt Nam hiện nay.
Nguyễn Minh Đoan, Bùi Thị Đào, Trần Ngọc Dinh.... Một số vấn đề
về tổ chức thực hiện quyền lực nhá nước, Nxb Chính trị Quốc gia, 2009. Cuốn
sách đề cập đến cơ sở lý luận và nội dung của việc nắm giữ, tổ chức, thực
hiện QLNN cũng như về các nguy cơ, tệ nạn trong quá trình cầm quyền.
Trong cuốn sách chuyên khảo của Thái Vĩnh Thắng, Tổ chức và kiểm
soat quyền lực nhà nước, Nxb Tu pháp, 2011. Tác giả đã phân tích và lý giải
cách thức tổ chức và kiểm soát QLNN trong các kiểu và mô hình nhà nước
khác nhau như nhà nước phong kiến Việt Nam, nhà nước tu sản; to chức và
kiểm soát QLNN của Nga, Trung Âu, Đông Âu trước 1991, nhà nước Liên
bang Nga và Việt Nam hiện nay.
Lê Minh Quân, Bùi Việt Hương (ch.b.), Nguyễn Văn Huyên , về quyền
lực trong quản lý nhà nước hiện nay, Nxb Chính trị Quốc gia, 2012, Công
trình đã trình bày những tiếp cận cơ bản và truyền thống đối với quyền lực và
QLNN, những phát triển mới của thế giới và ảnh hưởng đối với cách tiếp cận
QLNN hiện nay, những thay đổi trong cách tiếp cận, quan niệm và phương
thức tổ chức, thực thi QLNN hiện nay.
Luận án Tiến sĩ Luật của tác giả Cao Anh Đô, Phân công, phối họp giữa
hệ thống QLNN; tổ chức hoạt động của bộ máy hành pháp Việt Nam qua các
thời kỳ phát triển từ 1945.
Thang Văn Phúc, Chu Văn Thành (ch.b), Dương Quang Tung, trong cuốn,
Chính quyền cấp xã và quản lý nhà nước ở cấp xã, Nxb Chính trị Quốc gia, 2000,
đã nghiên cứu về: vi trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của chính
quyền cấp xã.
Lê Minh Thông, Nguyễn Như Phát (ch.b), Trần Thị Tuyết, trong cuốn Những vẩn đề lý luận và thực tiễn về chỉnh quyền địa phương hiện nay, Nxb
8
Chính trị Quốc gia, 2002, đã nghiên cứu: một số vấn đề lý luận và thực tiễn về
CQĐP ở nước ta hiện nay. Tác giả đề cập đến vấn đề đổi mới tổ chức và hoạt
động chính quyền ở địa phuong và đô thị, mô hình tố chức cơ quan tư pháp ở
địa phương, đồng thời giới thiệu mô hình tổ chức CQĐP ở một số nước.
Bùi Hoàng Chung, Chu Văn Thành, Tổ Tử Hạ,trong cuốn, 60 năm
Chỉnh phủ Việt Nam 1946 - 2006 : - 60 years o f the Vietnamese Government,
Nxb Thông tấn, 2005. Các tác giả, trong công trình này, nghiên cứu chính phủ
qua các giai đoạn lịch sử từ 1945, đã cung cấp khá đầy đủ cho bạn đọc về giới
thiệu lịch sử hình thành, cơ cấu chức vụ của chính phủ Việt Nam qua 60 năm
(từ 1945-2005). Tuy nhiên, chưa có sự đánh giá, về tổ chức, hoạt động của
chính phủ, nên cũng chưa đưa ra các giải pháp cho việc đổi mới và kiện toàn
tổ chức chính phủ.
2.3
Các công trình nghiên cứu về đổi mới và hoàn thiện bộ máy tổ
chức nhà nước ở Việt Nam
Tác giả Lê Minh Thông (ch.b), Bùi Xuân Đức, Nguyễn Cửu Việt, trong
cuốn, Một so vấn đề về hoàn thiện tô chức và hoạt động của bộ mảy nhà nước
•
O
3.1 Mục đích nghiên cứu
Trên co sở phân tích lý luận về tổ chức BMNN, về thực trạng đổi mới tổ
chức bộ máy hành pháp ở Việt Nam, luận văn nêu ra những phương hướng và giải
pháp đổi mới, kiện toàn về to chức bộ máy hành pháp ở nước ta đáp ứng yêu cầu
xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam thời kỳ mới.
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Làm rõ lý luận về tổ chức BMNN, tổ chức bộ máy hành pháp và yêu
cầu đổi mới, kiện toàn tổ chức bộ máy hành pháp ở Việt Nam.
- Đánh giá thực trạng đổi mới tổ chức bộ máy hành pháp ở Việt Nam từ
1992 đến nay.
- Đề xuất phương hướng và giải pháp tiếp tục đổi mới và kiện toàn tổ
chức bộ máy hành pháp ở Việt Nam trong thời kỳ mới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
4.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài
Tổ chức bộ máy hành pháp và đổi mới tổ chức bộ máy hành pháp ở
Việt Nam từ 1992 đến nay.
4.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài
Luận văn nghiên cứu đổi mới tổ chức bộ máy hành pháp từ khi có
Hiến Pháp năm 1992 đến nay.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của đề tài
5.1 Cơ sở lý luận
10
Cơ sở lý luận chủ đạo của đề tài là Chủ nghĩa Mác - Lenin, tư tưởng Hồ Chí
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục chừ viết tắt và danh mục tài
liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương và 8 tiết.
ll
Chương 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ
ĐỔI MỚI, KIỆN TOÀN TO CHỨC B ộ MÁY HÀNH PHÁP
1.1 Quan niệm về bộ máy nhà nước và tổ chức bộ máy hành pháp
nhà nước
1.1.1 Quan niệm về bộ máy nhá nước
Học thuyết Mác- Lenin coi nhà nước là một hiện tượng xã hội có quá
trình phát sinh, tồn tại, phát triển và tiêu vong mang tính tất yếu lịch sử. Nhà
nước là một hình thức tổ chức xã hội và là một biểu hiện đặc biet của xã hội.
Nhà nước là một bộ phận thượng tầng kiến trúc - chính trị dựa trên cơ sở kinh
tế của xã hội có giai cấp.
Bất cứ quốc gia nào trong quá trình hình thành và phát triển đều thiết
lập BMNN. BMNN thuộc các kiểu Nhà nước khác nhau, được tổ chức theo
nguyên tắc khác nhau. Nhà nước tu sản, thường tổ chức theo nguyên tắc “ tam
quyền phân lập”. Nhà nước XHCN như nước ta, được tổ chức theo nguyên
tắc thống nhất quyền lực, nhưng có sự phân công rành mạch giữa ba quyền
lập pháp, hành pháp và tư pháp.
“Bộ máy Nhà nước là hệ thống cac cơ quan Nhà nước từ trung ương
đến địa phương : moi cơ quan có những chức năng, nhiệm vụ cụ thể phù hợp
với trách nhiệm, thâm quyền của nó để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ
của Nhà nước. Bộ mảv Nhá nước gồm các cơ quan thuộc hệ thong lập pháp,
hành pháp và tư pháp. ” [32, tr. 21].
BMNN và các cơ quan Nhà nước có một số đặc điểm sau đây : Tổ chức
và hoạt động theo ủy quyền, vi lợi ích của Nhà nước; Tổ chức và thực hiện
QLNN; Trật tự thành lập cơ cấu tổ chức và hình thức hoạt động do pháp luật
Copyright: Tài liệu đại học ©