Giáo viên: Lê Thị Hiển



Trờng Tiểu học Đại Lâm

sáng kiến kinh nghiệm:
một số trò chơi toán học cho hoc sinh tiểu học

Phần mở đầu
I. Lý do chọn đề tài:
- Mỗi môn học ở Tiểu học đều góp phần quan trọng trong việc hình thành và phát
triển nhân cách cho trẻ. Cùng với các môn học khác nh môn Tiếng Việt, Tự nhiên
và Xã hội, Đạo đức, ...Môn Toán góp phần trong việc cung cấp cho HS những tri
thức khoa học. Kỹ năng của môn Toán đợc ứng dụng nhiều trong thực tiễn đời
sống. Những kiến thức này rất cần thiết cho ngời lao động, cần thiết để ngời học
học các môn học khác và làm nền tảng để học tiếp môn Toán ở bậc học tiếp theo.
- Việc học môn Toán giúp cho HS phát triển t duy lôgic, bồi dỡng và phát triển
những thao tác trí tuệ cần thiết để nhận thức thế giới hiện thực nh trừu tợng hoá,
khái quát hoá, phân tích và tổng hợp, chúng minh, so sánh, dự đoán. Môn Toán góp
phần quan trọng trong việc rèn luyện phơng pháp suy nghĩ, phơng pháp suy luận,
phơng pháp giải quyết vấn đề, góp phần phát triển trí thông minh, cách suy nghĩ
độc lập sáng tạo, linh hoạt. Trong quá trình học môn Toán, HS đợc hình thành các
phẩm chất cần thiết quan trọng phục vụ lao động: có tác phong khoa học, làm việc
có kế hoạch, cần cù, cẩn thận, có ý chí vợt khó khăn, ...
Đổi mới phơng pháp dạy học nói chung, đổi mới phơng pháp dạy học Toán nói
riêng để phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của HS tạo cho các em hứng thú
học tập, say mê môn học sẽ nâng cao đợc chất lợng hiệu quả giáo dục trong trờng
Tiểu học.
- Trong quá trình dạy học Toán với những con số khô khan với những phép tính, bài
toán đòi hỏi sự t duy, sự kiên trì sẽ rất dễ làm nản lòng HS học toán nếu GV không

lớp, kiểm tra khảo sát HS; phỏng vấn về ý thức học toán của học sinh tích luỹ kinh
nghiệm để làm đề tài.
IV. I TNG NGHIấN CU:
30 Hc sinh lp 5B trng TH i lõm - Lng Giang - Bc Giang.
V. Tóm tắt nội dung đề tài:
- Nội dung tìm hiểu về cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn về phơng pháp hạy học Toán.
- Đề xuất cá nhân với nội dung là đa ra một số trò chơi để củng cố kiến thức toán,
tạo hứng thú học tập cho HS. VD: củng cố cách đọc viết, so sánh phân số, số thập
phân, kỹ năng tính toán nhẩm, ...

2


Giáo viên: Lê Thị Hiển



Trờng Tiểu học Đại Lâm

pHần nội dung
Chơng I: Cơ sở lý luận và thực tiễn
I. Cơ sở lý luận:
- Quá trình dạy học Toán cũng nh quá trình dạy học các môn học khác có hai
hoạt động đó là hoạt động dạy của thày và hoạt động học của trò. Ngời thầy giữ vai
trò tổ chức hớng dẫn còn HS giữ vai trò tích cực chủ đạo, chủ động học tập một
cách có hiệu quả. Từ đó nảy sinh nhiều mối quan hệ giữa thầy với trò. Cụ thể hơn là
mối quan hệ cá nhân thầy với trò, giữa cá nhân trò với tập thể lớp học, giữa cá nhân
trò với cá nhân trò. Điều đó tạo nhiều Kênh quan hệ thờng xuyên trong suốt giờ
học.
Trong quá trình dạy học, nội dung môn học là đối tợng hoạt động học tập của học

hiện Đổi mới giáo dục phổ thông, GV đã chú ý đổi mới phơng pháp dạy học nói
chung, đổi mới phơng pháp dạy học toán nói riêng. Một số GV đã vận dụng khá
linh hoạt phơng pháp dạy học tạo đợc hứng thú học tập cho HS song bên cạnh đó
vẫn còn không ít những trờng hợp cha có thói quen tự giác tự nghiên cứu bài để tìm
ra những phơng án hay vận dụng vào tiết dạy. Trong giờ học toán , một số GV vẫn
còn tâm lý: cố gắng hoàn thành số lợng kiến thức bài học mà cha chú ý đi sâu vào
chất lợng kiến thức HS cần đạt đợc, lúc nào cũng lo hết thời gian mà HS không làm
hết đợc bài tập. Khi đợc hỏi về một số phơng án để tạo hứng thú học toán cho HS,
GV cũng đã đề cập đến trò chơi toán học, song thực tế giảng dạy thì lại ít vận dụng.
Họ đa ra một số lý do:
+ Sợ mất nhiều thời gian.
+ Cũng chỉ có mấy trò chơi , nếu sử dụng thờng xuyên HS cũng chán.
+ Có rất nhiều tiết trong ngày phải sử dụng đồ dùng dạy học.
+ Có rất nhiều tiết trong ngày phải chuẩn bị ĐDDH nên việc đầu t chuẩn bị
đồ dùng cho trò chơi toán không nhiều.
+ Khi tham gia chơi chỉ đựơc một số em cùng chơi.
+................
- Đặc biệt trờng Tiểu học Đại Lâm là một trờng Tiểu học nằm trên địa bàn miền
núi của huyện Lạng Giang, do đó đời sống kinh tế xã hội còn nhiều khó khăn. Phần
lớn học sinh đều là con em nông dân và bố mẹ chủ yếu là ngời lao động. Chính vì
vậy, sự quan tâm đến con em còn nhiều hạn chế.
Năm học 2012 -2013, tôi nhận thấy kết quả khảo sát đầu năm của các em
cha cao. Đặc biệt là phân môn Toán, nhiều em còn cha hứng thú và sợ học môn
toán. Cụ thể qua khảo sát chất lợng đầu năm học 2012-2013 chất lợng môn Toán
của trờng tôi rất thấp. Kết quả khảo sát đạt nh sau:
4


Giáo viên: Lê Thị Hiển
Lớp

một hớng đi mới trong dạy học là sử dụng một số trò chơi toán học để gây hứng thú
với đối tợng học sinh. Song thiết nghĩ việc đa ra một số trò chơi thực hiện trong giờ
học toán sẽ tạo đợc kết quả học toán khá thú vị. HS ham thích học môn toán hơn sẽ
dẫn đến tích cực chủ động học, chăm chỉ hơn, kết quả học toán của HS sẽ cao hơn
góp phần nâng cao chất lợng dạy học chung.

Chơng II: Những đề xuất cá nhân xây dựng một số
trò chơi toán học đơn giản
- Xây dựng một số trò chơi toán học đơn giản, dễ thực hiện nhằm củng cố kiến
thức toán học cho HS và tạo hứng thú học tập cho HS, góp phần đổi mới phơng
pháp dạy học toán nâng cao chất lợng dạy học môn toán ngày càng thực chất hơn.
- Những trò chơi này có thể sử dụng trong tiết học chính hoặc trong tiết học ôn
của buổi chiều hoặc lồng ghép trong tiết sinh hoạt tập thể, tiết học ngoại khoá,...
- Tận dụng, tiết kiệm một số nguyên vật liệu đơn giản để làm đồ dùng dạy học.
- VD: Trong trò chơi có thể sử dụng:
+ Bảng phụ + bút dạ
+ Bảng con + phấn ( hoặc bút dạ)
+ Những tấm thẻ làm từ bìa cát tông hoặc làm từ những tờ bìa
lịch cũ,....

5


Giáo viên: Lê Thị Hiển



Trờng Tiểu học Đại Lâm

Một số trò chơi


6
7


Giáo viên: Lê Thị Hiển



Trờng Tiểu học Đại Lâm

- Lợt 1 : đội 1 tráo thẻ đa ra 2 thẻ bất kỳ có hai phân số. ( VD :

2
2
và ) , Đội 2 đặt
5
4

thẻ dấu < , hoặc > , hoặc = vào giữa 2 phân số ( VD: < ) thời gian là 5 giây.
- Lợt 2: ngợc lại , Đội 2 tráo số thẻ còn lại rút 2 thẻ bất kỳ , mỗi thẻ có ghi 1 phân
số . Đội 1 đặt thẻ ghi dấu vào giữa 2 thẻ phân số. Nh vậy mỗi đội sẽ đợc tráo thẻ bài
10 lợt.
Mỗi lợt đặt dấu đúng đợc 10 điểm. Kết thúc nếu đội nào đợc nhiều điểm hơn thì
thắng. ( Thời gian chơi tuỳ thuộc vào số lần tráo thẻ của các đội )
. Sau khi 2 đội chơi xong có thể cho 2 đội khác tiếp tục lên chơi .
3. Trò chơi 3:
* Yêu cầu: HS nắm vững so sánh số tự nhiên trong phạm vi 1000
* Đối tợng: HS lớp 3
* Chuẩn bị : Nhóm 2 HS , mỗi em chuẩn bị 1 bộ bài ghi số : 520, 502, 369, 392,

Giáo viên: Lê Thị Hiển



Trờng Tiểu học Đại Lâm

Chuẩn bị 18 thẻ có ghi :
1 3 4
5
5
6
2
3
9
7 1
7
4 3 1 4
7
6
, , ,
, ,
, ,
,
, , ,
,
, , , ,
,
3 4 8 14 6 10 6 10 18 9 5 12 10 8 2 7 18 11

( hoặc có thể thay một số thẻ VD:

cho 2, 3, 5, 9; 4 thẻ có ghi Chia hết cho 2, Chia hết cho3, Chia hết cho 5,
Chia hết cho 9.
* Luật chơi: Nhóm 2 em
- Lợt 1: Em A tráo thẻ bài, rút bất kỳ 1 thẻ ghi số đa ra( VD: 2325 ). Em B dùng 4
thẻ ghi dấu hiệu chia hết, ngay lập tức đa ra thẻ có ghi dấu hiệu chia hết phù hợp.
( VD: đa ra thẻ : chia hết cho 5 ) Thời gian tìm thẻ ghi dấu hiệu chia hết phù hợp
là 3 giây, có thể tính thời gian bằng cách đếm từ 1 đến 3.
- Lợt 2: Em B tráo thẻ rút thẻ bất kỳ có ghi số, em A đa ra thẻ ghi dấu hiệu chia hết
phù hợp......
Cứ thực hiện nh vậy đến khi hết thẻ số , mỗi lần đa ra thẻ ghi dấu hiệu chia hết
đúng thì đợc 5 điểm. Sau khi hết lợt cộng điểm em nào đợc nhiều điểm hơn thì
thắng.
( Có thể tăng độ khó bằng cách sử dụng các số chia hết cho 3 và 5, chia hết cho 2 và
cho3, chia hết cho 5 và 9 ,..... và các thẻ ghi Chia hết cho cả 2 và 3, Chia hết
cho cả 3 và 5 , Chia hết cho cả 5 và 9 ,......)
6. Trò chơi 6:
* Yêu cầu: HS nắm chắc về phân số thập phân, các hàng trong số thập phân.
* Đối tợng: HS lớp 4 , 5. Thời gian 4 - 5 phút.
* Chuẩn bị: 22 thẻ có gắn nam châm ghi:
0,5 ; 0,05 ; 0,6 ; 0,06 ; 0,006 ; 0,7 ; 0,007 ; 0,0007 ; 0,001 ; 0,0001 ;0,01; 0,005 ;
0,0006 ; 0,07 ;
5
5
6
7
7
6
1
1
,

1
1
6
,
,
,
10000 100 1000 100

Các đội không biết thẻ của đội bạn ghi số gì. Mỗi HS cầm 1 thẻ ghi phân số , các
thẻ còn lại của mỗi đội đợc xếp trên bàn trớc mặt mỗi đội cách 2 bớc chân. Bảng
lớp đợc chia làm 2 phần. Em thứ nhất của đội 1 lấy 1 thẻ ghi phân số đính lên phần
bảng thứ nhất. Em thứ nhất của đội 2 tiến lên trớc bàn của đội mình tìm thẻ ghi số
thập phân tơng ứng bằng phân số của đội bạn và đính dới thẻ phân số của đội bạn.
Sau đó sang phần bảng của đội mình đính thẻ phân số của mình lên. Em thứ 2 ở
đội1 tìm thẻ ghi số thập phân tơng ứng lên đính dới thẻ của đội bạn , sau đó sang
phần bảng của mình đính thẻ ghi phân số. Em thứ 2 ở đội 2 tìm thẻ ghi số thập
phân tơng ứng.......
Cứ nh vậy đến hết vòng . Thời gian để tìm và đính một thẻ ghi số thập phân là 3
giây, có thể tính thời gian bằng cách đếm từ 1 đến 3 . Mỗi lần đính số thập phân t ơng ứng đúng đợc 10 điểm. Đội nào tổng kết đợc nhiều điểm hơn đội đó sẽ thắng.
7. Trò chơi thứ 7: Ô cửa bí mật.
* Yêu cầu: HS nắm chắc cách tìm các phân số bằng phân số đã cho.
* Đối tợng: HS lớp 4 -5 . Thời gian 3 4 phút .
*Chuẩn bị: 3 ô cửa ( Ô cửa 1, 2 , 3 ) cắt bằng giấy màu hoặc vẽ trang trí hấp dẫn ,
một số phần quà nho nhỏ ; bút chì ; 3 thẻ ghi
12 thẻ ghi các phân số

2 3 4
, ,
3 4 5


, ,
trớc 3 ô cửa bí mật . Hai đội chơi, mỗi đội 6
3 4 5

HS , lớp cử 2 HS làm trọng tài . GV tráo bài chia đều cho các HS ở hai đội chơi. Các
em
quan sát kỹ ô cửa trong vòng 15 giây, sau đó quyết định vào ô cửa số mấy thì ghi
bằng bút chì vào đằng sau thẻ và nộp lại cho GV, GV cùng trọng tài và cả lớp kiểm
tra, nếu thẻ ghi phân số đúng bằng phân số ở ô cửa đã chọn thì coi nh em đó đã mở
đợc ô cửa bí mật và đợc 10 điểm. Em nào chọn nhầm ô cửa thì phải nhảy lò cò
quanh lớp 1 vòng và đội của em đó bị trừ 5 điểm. Đội nào nhiều điểm hơn thì thắng
và đợc nhận quà.
Đến lợt nhóm HS khác lên chơi có thể tẩy phần bút chì mà đội trớc đã ghi ở sau thẻ.
8. Trò chơi 8:
*Yêu cầu: HS nắm vững cấu tạo số thập phân, cách đọc viết số thập phân
* Đối tợng : HS lớp 5.
* Chuẩn bị : Hai bộ thẻ, mỗi bộ có 10 thẻ gắn nam châm ghi các số trong phạm vi
từ 0 đến 9 , 2 thẻ ghi dấu phẩy. Bảng lớp chia hai phần mỗi phần ghi sẵn : hàng
trăm, hàng chục, hàng đơn vị, hàng phần mời, hàng phần trăm, hàng phần nghìn,
hàng phần chục nghìn, hàng phần trăm nghìn. Bảng con: hai bảng, mỗi bảng ghi 2
số thập phân .VD:
Bảng1: 15,739

Bảng 2: 3,1795

2,0486

40,628

* Luật chơi: Mỗi đội chơi có 3 em chơi theo kiểu đồng đội, cử 2 trọng tài, lớp quan

13,4

0,03

12,03

0,5003

12,003

13,4000

1,50043
0,3
0,03000
0,500300

* Luật chơi:
Hai đội chơi tiếp sức, mỗi đội 5 em xếp hàng trớc bảng phụ. Khi GV hô Bắt đầu.
Em thứ nhất của mỗi đội cầm bút chạy lên nối 2 số bằng nhau với nhau, sau đó
chuyển bút cho em thứ 2 lên nối tiếp theo, cứ nh vậy đến hết 5 em. Nếu đội nào nối
nhanh và đúng thì đội đó thắng.
10. Trò chơi 10:
* Yêu cầu: HS cần nắm vững cách so sánh số thập phân.
* Đối tợng: HS lớp 5. Thời gian 3- 4 phút.
* Chuẩn bị: 3 bảng con ghi dấu < , > , = , 16 bảng con có ghi các cặp số thập phân
cần so sánh. VD: Cặp bảng : Bảng 1 ghi: 32,547 ; Bảng 2 ghi: 32,745.
* Luật chơi:
Hai đội chơi theo kiểu đồng đội, mỗi đội 2 em, mỗi đội có 4 cặp bảng, đội này
không biết số ở bảng của đội kia. Lớp cử 1 trọng tài, còn lại quan sát cổ vũ.


39202

39099

VD 2 : 25784

29034

25913

* Luật chơi: 2 đội chơi, mỗi đội 5 em chơi theo kiểu đồng đội.
Đội 1 đợc phát 3 bảng số(ở VD1) 2 bảng dấu >và 2 bảng dấu và 2 bảng dấu
hoặc dấu < đứng xen vào giữa 3 số.
14


Giáo viên: Lê Thị Hiển



Trờng Tiểu học Đại Lâm

- Lớp quan sát nhận xét , đọc dãy số mà các đội sắp xếp đợc. Đội nào sắp xếp
nhanh, đúng thì đội đó thắng
(Có thể thực hiện tơng tự cho lớp 4, 5 với phân số, lớp 5 với số thập phân ).




Trờng Tiểu học Đại Lâm

kiểm tra , nếu bạn nào viết sai bị loại ra ngoài. Thời gian chơi tuỳ thuộc vào mức độ
câu hỏi khó hay dễ mà GV đa ra. Có thể thay đổi lợt HS vào chơi. HS còn lại cuối
cùng không bị loại sẽ đựoc nhận phần thởng.
Một số yêu cầu để HS thực hiện :
VD :
- cho: a + x = b

cho x - a = b

x=?

x=?

- Viết công thức thể hiện tính chất giao hoán của phép cộng
- Ghi lại đáp án đúng
a x (b + c) = ?

A. a x b + c
B. (a x b ) + c
C. a x b + a x c
D. a + b x a + c

- Hiệu là 36, số bị trừ là 54, hỏi số trừ là bao nhiêu?
( Có thể tăng số lợng HS chơi trong một lợt và có thể kết hợp thêm một số trò chơi
nho nhỏ. VD : Nếu số HS bị loại ngay trong lợt đầu quá nhiều, mỗi em sẽ tung 1


54
+

39

77

+

+

16

13

27

46

38

50

68

56

72


17


Giáo viên: Lê Thị Hiển



Trờng Tiểu học Đại Lâm

* Đối tợng: Học sinh lớp 2; 3.
* Chuẩn bị: 6 bút dạ, 6 bảng nhóm cho 6 nhóm học sinh có kẻ sẵn 9 ô vuông ghi
sẵn 3 số:
4
5
6

* Luật chơi: Chia lớp thành 6 nhóm, phát bảng nhóm, bút dạ cho các nhóm. Yêu
cầu xếp 6 số 1; 2; 3; 7; 8; 9 vào các ô còn lại sao cho tổng các số ở mỗi dòng, mỗi
cột, mỗi đờng chéo đều bằng nhau. Khi giáo viên hô: Bắt đầu, các nhóm thực hiện,
nhóm nào xong trớc sẽ thắng (Xếp theo thứ tự các nhóm từ nhanh -> chậm).
( Có thể thay bảng trên bằng bảng sau với các số yêu cầu điền vào bảng là 2 ; 4 ; 6 ;
8 ; 10 ; 12.)
9
7
5

17. Trò chơi 17:
* Yêu cầu : HS nhớ cấu tạo số thập phân, cách đọc, viết số thập phân.
* Đối tợng: HS lớp 5. Thời gian: 3 4 phút.
* Chuẩn bị: 6 cốc, hai bộ, mỗi bộ có 10 bông hoa giấy hai mặt ở nhị có ghi chữ số



Giáo viên: Lê Thị Hiển

Trờng Tiểu học Đại Lâm

cực tham gia các hoạt động học tập hơn. Các nhóm học tập đã biết giúp đỡ nhắc
nhở nhau tập hợp nhiều hơn.
Kết quả khảo sát đầu năm học 2012 - 2013:
Lớp
5A
5B

Tổng
số bài
23
30

Điểm 0- 4
SL
%
4
17,4
5
16,7

Điểm 5- 6
SL
%
8

số bài
23
30

Điểm 0- 4
SL
%
2
8,7
0
0

Điểm 5- 6
SL
%
10 43,5
8
26,7

Điểm 7 - 8
SL
%
6
26,1
7
23,3

Điểm 9 - 10
SL
%

những phơng pháp hữu hiệu phù hợp. Việc thiết kế đợc các trò chơi Toán học vận
dụng linh hoạt phù hợp với nội dung, điều kiện dạy học và phù hợp với đối tợng HS
cũng là một sự sáng tạo đem lại hiệu quả thiết thực.
Trên cơ sở một số trò chơi Toán học đã đề xuất trong đề tài các GV có thể dùng
để sử dụng trong một số tiết học hoặc có thể thay đổi nội dung củng cố kiến thức
hoặc sáng tạo thêm các trò chơi khác để củng cố cho HS các mạch kiến thức Toán
đã học giúp các em học toán tốt hơn.
2. Nhng xut v kin ngh.
Vi mi giỏo viờn cn phi khng nh mỡnh khi ng trờn lp, luụn c
phng phỏp ging dy phự hp. Trỏnh dy hc mỏy múc, khụ cng theo quy tc,
cn sỏng to vi mi tit dy mt cỏch hp lý, m bo tớnh chớnh xỏc, tớnh khoa
hc, tớnh s phm giỳp hc sinh tiu hc d nhn ra v khc sõu kin thc cn nm.
Tng cng bi dng chuyờn mụn nghip v s phm cho giỏo viờn tiu hc,
to iu kin cho giỏo viờn hc tp, thc hin i mi phng phỏp dy hc cú
hiu qu.
u t c s vt cht, dựng, trang thit b dy hc phc v cho hot ng
dy v hc.
Trang b thờm mt s dựng trc quan cú thm m cao tit dy c
sinh ng hn .
Là một tổ trởng chuyên môn- giáo viên chủ nhiệm, tôi luôn mong muốn mình
có những đóng góp giúp cho việc dạy học nói chung và dạy học môn Toán nói riêng
đựoc nâng cao chất lợng và hiệu quả. Tôi cũng đã rất cố gắng khi xây dựng đề tài
21


Giáo viên: Lê Thị Hiển



Trờng Tiểu học Đại Lâm

………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………., ngày … tháng … năm 2013
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

Héi ®ång khoa häc xÐt duyÖt
Héi ®ång khoa häc cÊp trªn
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
23


Gi¸o viªn: Lª ThÞ HiÓn

  

Trêng TiÓu häc §¹i L©m