A- MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Giáo dục tiểu học là cơ sở ban đầu hết sức quan trọng đặt nền móng cho
sự phát triển toàn diện nhân cách con người, đặt nền tảng vững chắc cho giáo
dục phổ thông và toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân. Cùng với các môn học
khác, có thể nói môn Toán có một vai trò, vị trí hết sức quan trọng bởi: Các kiến
thức và kỹ năng môn Toán có nhiều ứng dụng trong đời sống, cần thiết cho
người lao động, cần để học tốt các môn học khác. Thông qua môn học giúp học
sinh nhận biết những mối quan hệ về số lượng và hình dạng không gian của thế
giới hiện thực. Mặt khác, thông qua thực hành rèn luyện phương pháp suy nghĩ,
phương pháp suy luận, giải quyết vấn đề, kỹ năng phân tích diễn đạt góp phần
phát triển trí thông minh, cách suy nghĩ độc lập, linh hoạt, sáng tạo... hình thành
các phẩm chất cần cù, sáng tạo của người lao động. Mục tiêu của môn Toán
không chỉ trang bị cho học sinh hệ thống kiến thức toán học mà mục tiêu mới và
quan trọng của việc dạy học toán là giúp học sinh tích cực ứng dụng các kiến
thức và kỹ năng môn Toán vào việc giải quyết các tình huống thường gặp trong
đời sống hàng ngày, nhằm hình thành tác phong học tập, làm việc có khoa học,
có tinh thần hợp tác, độc lập, sáng tạo và tự tin. Như vậy dạy toán cho học sinh
Tiểu học, giáo viên không chỉ chú ý dạy kiến thức tức là "dạy cái gì?" mà cái
quan trọng cốt yếu nhất là dạy cách tư duy của toán học cho trẻ nghĩa là dạy cho
trẻ phương pháp học. Nhiều giải pháp được nghiên cứu và áp dụng nhằm đạt
mục tiêu trên trong đó vấn đề đổi mới về phương pháp và hình thức dạy học là
một giải pháp đáng được quan tâm nhất.
Trong xu hướng phát triển giáo dục hiện đại, việc sử dụng trò chơi trong
dạy học nói chung và môn Toán nói riêng được xem là một hình thức, một
phương pháp dạy học tích cực bởi sử dụng trò chơi trong dạy học giúp học sinh
lĩnh hội tri thức một cách nhẹ nhàng, hứng thú. "Thông qua hoạt động vui chơi
để tiến hành hoạt động học tập " nó phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của học
sinh lớp 1- 2 – 3, vì thế dạy học bằng trò chơi nó lôi cuốn học sinh tham gia, gây
hứng thú học tập, góp phần làm cho tiết học trở nên sinh động, nhẹ nhàng, phát


tài.
+ Đọc sách giáo khoa, sách giáo viên , các loại sách tham khảo, toán tuổi thơ,
giúp em vui học toán…
2


- Phương pháp nghiên cứu thực tế:
+ Dự giờ, trao đổi ý kiến với đồng nghiệp về nội dung các trò chơi Toán học.
+ Tổng kết rút kinh nghiệm trong quá trình dạy học.
+ Tổ chức và tiến hành quá trình thực nghiêm sư phạm ( soạn giáo án đã thông
qua các tiết dạy để kiểm tra tính khả thi của đề tài).
B. NỘI DUNG TRÒ CÁC TRÒ CHƠI TOÁN HỌC CỦA HỌC SINH LỚP
3A TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐÔNG TÂN
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Muốn học sinh Tiểu học học tốt môn Toán thì mỗi giáo viên không chỉ phải
truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu đã có sẵn trong Sách giáo khoa, trong các
sách hướng dẫn và thiết kế bài giảng một cách dập khuôn, máy móc, làm cho học
sinh học tập một cách thụ động. Nếu chỉ dạy học như vậy thì việc học tập của học
sinh sẽ diễn ra thật đơn điệu, tẻ nhật và kết quả học tập của học sinh sẽ không cao.
Nó là một trong những nguyên nhân gây ra cản trở việc đào tạo các em thành
những con người năng động, tự tin, sáng tạo sẵn sàng thích ứng với những đổi
mới diễn ra hàng ngày.
Yêu cầu của giáo dục hiện nay đòi hỏi phải đổi mới phương pháp dạy học môn
Toán ở bậc Tiểu học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học
sinh. Vì vậy người giáo viên phải gây hứng thú học tập cho các em bằng cách lôi
cuốn các em tham gia vào các hoạt động học tập.Trò chơi học tập là một hoạt
động mà các em hứng thú nhất. Các trò chơi có nội dung toán học lý thú và bổ ích
phù hợp với việc nhận thức của các em.Thông qua các trò chơi các em sẽ lĩnh hội
những tri thức toán học một cách dễ dàng, củng cố, khắc sâu kiến thức một cách
vững chắc, tạo cho các em niềm say mê, hứng thú trong học tập, trong việc làm.

tìm đúng sai, điền số vào ô trống... Vì lẽ đó mà trò chơi chỉ mang tính giải toả
tâm lý, củng cố một số tri thức đơn giản chưa phát huy được tính sáng tạo, bồi
dưỡng toán cho học sinh.
Giáo viên còn quá lệ thuộc vào tài liệu, chưa thật sự linh hoạt, sáng
tạo để thiết kế, tổ chức trò chơi.
Qua khảo sát thực tế lớp 1-2-3 Trường Tiểu học Đông Tân khi sử dụng các
trò chơi chưa hợp lý,...thì kết quả đạt được như sau:
Lớp
3A
2B

Số
HS
26
24

Điểm số

Tỷ Lệ %

2

3

4

5

6


2
0

0
1

53,8
54

38,4
41,6

4

G

7,8
4,4


1C

22
0
0 0
5
5
6
2- Nguyên nhân của thực trạng:


học sinh chưa thật tập trung, gây ồn, thiếu tính kỷ luật điều này gây tâm lý ngại
tổ chức, sử dụng trò chơi trong tiết học cho giáo viên .
b) Về phía học sinh:
Trình độ học sinh trong lớp không đồng đều, một số em hổng kiến thức
toán cơ bản nên giảm hiệu quả trò chơi đặc biệt đối với những trò chơi có tính
suy luận. Do tính tự nhiên, khả năng kiểm soát, kiềm chế hành động của học
sinh còn kém nên gây khó khăn cho việc tổ chức trò chơi trong học tập.
c) Về cơ sở vật chất:
Sách giáo khoa và sách hướng dẫn chưa có định hướng rõ ràng, về trò
chơi trong từng dạng bài, từng bài cụ thể.
5


Phương tiện phục vụ phần lớn do giáo viên tự tìm tòi, thiết kế hay mua
sắm vì thế nó trở ngại cho giáo viên khiến họ ngại tổ chức sử dụng trò chơi
trong tiết học toán.
Phòng học chưa đạt tiêu chuẩn gây khó khăn cho việc sử dụng trò chơi.
Thời lượng giành cho tiết toán ngoại khoá hầu như chưa có nên việc tiến
hành các trò chơi toán học mang tính suy luận còn hạn chế.
III. MỘT SỐ GIẢI PHÁP
- Nâng cao trình độ và nhận thức cho giáo viên, làm tốt công tác bồi
dưỡng thường xuyên, tổ chức tận cơ cở và trường học các buổi tổng kết kinh
nghiệm để giáo viên trực tiếp tiếp tham gia thảo luận, không nên chỉ triển khai
với các cấp lãnh đạo.
- Cần trang bị đầy đủ hệ thống lý luận về thiết kế và tổ chức trò chơi toán
học cho giáo viên; giúp giáo viên hiểu đúng hơn về ý nghĩa của trò chơi đối với
học sinh.
- Các tài liệu (sách giáo khoa, sách giáo viên) cần có định hướng về trò
chơi cho giáo viên tham khảo, cần xây dựng được hệ thống trò chơi phù hợp với
nội dung, với đối tượng và điều kiện dạy học.

hình thức chơi đơn giản; có nghệ thuật tổ chức, thuyết phục và khuyến khích
học sinh, phải chú ý tới tất cả các đối tượng.
1. Cách phân loại trò chơi học tập toán:
Cách 1: Phân loại theo số lượng người tham gia:
Trò chơi tập thể
Trò chơi cá nhân
Cách 2: Phân loại theo tính chất hoạt động:
Trò chơi trí tuệ
Trò chơi vận động
Cách 3: Phân loại theo mục đích dạy học:
Trò chơi hình thành tri thức mới
Trò chơi củng cố kiến thức, luyện tập kỷ năng
Trò chơi luôn rèn luyện tư duy, hoạt động sáng tạo (trong giờ ôn tập,
ngoại khoá).
Cách 4: Phân loại theo các mạch kiến thức của toán Tiểu học:
Trò chơi tính toán
7


Trò chơi về vẽ hình, dán hình, cắt ghép hình
Trò chơi về giải toán, giải đố
Trò chơi gắn với đo đại lượng
2. Cấu trúc của một trò chơi học tập:
Một trò chơi học tập có cấu trúc gồm bốn phần:
a) Mục đích trò chơi:
Mục đích trò chơi chính là nội dung chủ yếu của trò chơi, là mục đích học
tập cần đạt tới kiến thức, kỹ năng, hoạt động sáng tạo của việc tổ chức trò chơi.
Việc xác định đúng mục đích giúp giáo viên lựa chọn đúng trò chơi phù hợp đối
tượng.
b) Tên trò chơi:

Trò chơi phải đảm bảo tính khả thi; phù hợp với điều kiện dạy học, hoàn
cảnh thực tế về thời gian, không gian các thiết bị phục vụ trò chơi. Đảm bảo sự
kết hợp giữa các yếu tố cấu thành trò chơi trong sinh hoạt của các em với nội
dung kiến thức; trò chơi được sử dụng các thiết bị đơn giản; tự tạo ra bằng các
vật liệu địa phương, tận dụng các nguyên liệu gần gũi sẵn có.
b) Nguyên tắc tổ chức trò chơi:
Tổ chức trò chơi là bước quan trọng, có thể tiến hành tổ chức đồng loạt,
theo từng nhóm hoặc theo tổ chức, theo cá nhân. Trò chơi có thể là trò chơi vận
động, trò chơi trí tuệ... Có thể được tiến hành vào đầu tiết học, giữa tiết học hay
giờ chơi, giờ học ngoại khoá... Song khi tổ chức trò chơi cần đảm bảo các
nguyên tắc sau đây:
- Đảm bảo cho mọi học sinh hiểu rõ yêu cầu, nội dung và cách chơi.
- Đảm bảo trò chơi được tổ chức một cách tự nhiên, gây hứng thú cho học
sinh; thu hút được mọi học sinh tham gia.
- Đảm bảo luân phiên các trò chơi một cách hợp lý.
- Đảm bảo thời gian, không gian không kéo dài thời gian chơi làm phân
tán tập trung và giảm tính kích thích của trò chơi, song cũng không nên vội vàng
quá khiến học sinh chơi một cách thiếu bình tĩnh, tính toán và thực hiện trò chơi
một cách hủ hoá, khiến trò chơi đạt hiệu quả không cao.
4. Các bước tiến hành một trò chơi học tập:
a) Bước 1: Chuẩn bị

9


Giáo viên lựa chọn trò chơi, dự kiến cách chơi, phương tiện phục vụ trò
chơi hoặc có thể giao cho học sinh chuẩn bị những đồ dùng đơn giản.
b) Bước 2: Công bố luật chơi
Đây là bước đóng vai trò quan trọng giúp học sinh nắm được mục đích
chơi, cách chơi, ai chơi trực tiếp, ai cổ động, ai đánh giá, đánh giá như thế nào;

- Mục đích:
Củng cố về số liền trước, liền sau, thứ tự dãy số tự nhiên trong phạm vi 10
cho học sinh lớp 1.
- Chuẩn bị:
+ Một bộ thẻ bằng bìa ghi số từ 2 đến 9
+ Chơi theo nhóm: mỗi lần chơi hai nhóm, mỗi nhóm (một đội) ba em lên
bảng đứng thành hàng dọc quay mặt về lớp theo đội. Hai đội bắt thăm giành
quyền gieo thẻ trước. Cả lớp cổ vũ.
- Luật chơi:
Đội trưởng rút thẻ trao cho một thành viên bất kỳ của đội bạn, thành viên
nào được trao thẻ thì lập tức đọc to số ghi trên thẻ và hai thành viên còn lại đọc
tiếp số liền sau số đó (tùy vị trí đứng của mình) nếu cả ba thành viên đều đúng
thì đội đó giành được thẻ và được quyền gieo thẻ cho đội bạn và đội bạn lại
được quyền gieo thẻ khác.
Chẳng hạn: Đội trưởng đội A được quyền gieo thẻ số cho đội B thì đội A
chọn một trong ba cách gieo thẻ (ba trường hợp):
A

B

A

B

A

B

1



B
Trao cho

Hoặc A

B

Hoặc A

1

→Đọc to số 3

1

1

2

2

L. Sau số 3 là số 4

2

2

Số 3


L trước
số 3 là số 2

3

Số 3


- Trò chơi diễn ra trong vòng 3 - 5 phút, nếu đội nào giành được thẻ nhiều hơn,
đọc nhanh thì thắng cuộc, phần thưởng là một tràng vỗ tay thật to và mỗi em
được thưởng một hoa điểm 10.
- Biến đổi:
+ Trò chơi này có thể áp dụng tổ chức cho học sinh lớp 2, 3, 4 theo vòng số
+ Áp dụng chơi cho các bài đếm thêm một số đơn vị ở lớp 3.
*Trò chơi thứ hai: Lên và xuống
- Mục đích:
Củng cố về phép cộng và trừ cho học sinh lớp 1.
Củng cố về thứ tự dãy số, so sánh các số có một chữ số
- Chuẩn bị:
Một bộ thẻ xếp trái mặt số lên bảng lớp.
3 2
9 8
1 2
5 7
5 4
3 4
6 1
6 9
Chơi theo hình thức cá nhân, hai em chơi, cả lớp theo dõi.
- Cách chơi:

+ Thay một số tấm thẻ khác cho nhóm khác lên chơi (thương là 2, 4, 5)
*Trò chơi thứ 4: Chia hết
- Mục đích: giúp học sinh củng cố và thuộc bảng chia 6.
- Đối tượng: Học sinh lớp 3
- Chuẩn bị: Hai bộ thẻ hình vuông (2cm x 2cm) với hai màu khác nhau,
một bảng số (như hình vẻ) vẽ to lên bảng.

- Luật chơi: Hai em chơi, cả lớp cổ vũ
Khi được lệnh, mỗi em cầm một bộ thẻ ( một em thẻ vàng, một em thẻ
xanh) lên đặt vào các ô (trừ ô chính giữa, số chủ) sao cho số đó chia hết cho 6:
Chỉ được đặt vào những ô chưa có thẻ. Hết thời gian (1 - 2 phút) thì dừng lại.
Lần lượt đọc to các phép tính mà mình vừa chọn, cả lớp đánh giá. Ai là người
đặt đúng và đọc đúng các phép chia đó là người thắng cuộc và sẽ được tặng một
hoa điểm 10 cùng một lời chúc của người thua.
Tiếp tục thay vị trí các số cho hai học sinh khác lên chơi.
13


+ Trò chơi này có thể áp dụng cho tất cả các bài học về bảng chia từ 2 - 9
bảng chia từ 2 → 9 bằng cách thay số chủ và các số trong bảng.
+ Áp dụng cho các bài về dấu hiệu chia hết ở lớp 5.
*Trò chơi thứ 5: Dành hoa điểm 10.
- Mục đích:
+ Giúp học sinh học thuộc bảng chia 4
- Chuẩn bị:
+ Đính sẵn lên bảng 3 bông hoa bằng bìa, che kín số trên mỗi cánh hoa
(Hình vẽ)
12
36


- Cách chơi: học sinh bắt thăm chọn bông hoa của mình.
Khi nghe lệnh, học sinh thứ nhất lật lần lượt từng cánh hoa và đọc ngay
phép chia (Ví dụ, lật tấm bìa có ghi số 12 thì đọc “12 chia cho 4 bằng 3”) nếu
đọc đúng phép tính thì có quyền lật tiếp cánh khác cho đến khi lật hết các cánh
hoa trong khoảng thời gian quy định; nếu đọc sai phép tính nào thì phải đính bìa
lại như cũ. Thời gian giành cho mỗi em là 1 phút, em thứ 2, 3 tiếp tục lên lật các
cánh hoa trên bông hoa của mình tiếp tục chơi như em thứ nhất...
Khi trò chơi đã kết thúc, giáo viên cùng cả lớp đếm xem bông hoa của ai
nở được nhiều cánh nhất thì người đó giành chiến thắng và phần thưởng là một
bông hoa điểm10 do người thua cầm tặng.
- Biến đổi:
Có thể thay số trên các cánh hoa và tấm bìa, số chủ cho phù hợp với các
bảng chia 2, 3, 5...để tiến hành chơi ở các tiết học khác.
*Trò chơi thứ 6:

Giúp thỏ tìm nhà .

- Mục đích:
14


+ Củng cố cách tính diện tích hình chữ nhật cho học sinh .
- Chuẩn bị:
Hai bút dạ (1 bút xanh, 1 bút đỏ)
Hai băng giấy vẽ sẵn hình ( như hình vẽ, 1 băng giấy = 1/4 tờ rôki)
3 cm

5 cm

3 cm

+ Tập ước lượng, nhận dạng hình cho học sinh .
15


+ Củng cố cách tính diện tích hình vuông.
- Chuẩn bị:
+ Tính trước diện tích của mỗi vật, chuẩn bị bảng thống kê sau:
+ Viên gạch bông hình vuông (10cm x10cm); tem hình vuông (4 x 4 cm) tấm
bằng (kim loại, nhựa, bìa) hình vuông (8 x 8).
- Cách chơi:
Chia lớp thành 4 nhóm ( mỗi nhóm 4 em)
Giáo viên lần lượt giới thiệu các vật hình vuông - dựng lên 1 cái bàn cho
cả lớp quan sát được. Nhiệm vụ của mỗi nhóm là ước lượng (không đo) được
diện tích của mỗi vật trên ghi vào phiếu. Hết thời gian giáo viên cho các nhóm
nêu theo thứ tự diện tích các vật đó. Cuối cùng đội nào giành được nhiều hình
nhất là thắng cuộc.
Kết quả thứ tự
Viên gạch
Tem
Tấm nhôm
Nhóm 1
Nhóm 2
Nhóm 3
Nhóm 4
Diện tích thực
100cm2
16 cm2
64 cm2
(Ghi chú phần diện tích thực 100 cm 2, 16 cm2, 64 cm2) che bìa lại khi nào
các đội báo cáo xong thì mới lật từng số ra để đối chứng

9 hàng học sinh thì
có 45 em. Hỏi ...
hàng như thế có bao
nhiêu em?

Có 45 học sinh xếp
thành 9 hàng như
nhau. Hỏi có 60 học
sinh thì xếp được
mấy hàng như vậy

Mỗi hàng có số học sinh là:
45 : 9 = 5 (em)
Số hàng xếp được là:
60 :... =.... (hàng)

- Cách chơi: Chia lớp thành các nhóm (một nhóm 4 - 6 em).

17


Giáo viên lật từng ngôi nhà lộ ra. Các nhóm thảo luận ghi bài giải vào 1/8
tờ rôki trong vòng 3 phút đội nào giải xong bài toán lên dán vào ngôi nhà 1. Đội
nào có kết quả trước mà đúng là đội chiến thắng, tiếp đến ngôi nhà thứ hai.
Hết thời gian chơi đội nào xây nhanh, đúng được nhiều ngôi nhà là đội
thắng cuộc.
* Chú ý: nếu đội một trình bày kết quả mà chưa đúng thì giáo viên có thể lệnh
tiếp cho các đội khác lên trình bày kết quả phía dưới. Khi nào có kết quả đúng
thì dừng lại chuyển sang ngôi nhà khác để cuối cuộc chơi đánh giá.
* Trò chơi thứ 10: Vòng số nhảy (đố vui)


4

5

6

7

8

9

10

TB

K

0
0
0

0 0
0 0
0 0

0
0
0


42,4
41,8
41,0

C. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
- Để đạt được mục tiêu giáo dục, mục tiêu của cấp học, môn học, giáo
viên cần tích cực thực hiện đổi mới chương trình đặc biệt chú trọng nâng cao
trình độ và đổi mới phương pháp dạy học.
- Cần nắm vững chương trình để đề ra mục tiêu cụ thể cho mỗi tiết học
một cách phù hợp; sử dụng các tài liệu dạy học một cách linh hoạt tránh lệ
thuộc vào tài liệu một cách máy móc, cứng nhắc.

19


- Nghiên cứu kỹ từng tiết học để có kế hoạch dạy học phù hợp, thiết kế
trò chơi và sử dụng trò chơi trong từng tiết học, từng bài tập cụ thể một cách
khoa học.
- Tăng cường thiết kế, và tổ chức trò chơi trong dạy học đặc biệt đói với
môn toán 1, 2, 3, làm đồ dùng phục vụ trò chơi bằng vật liệu đơn giản, dễ tìm.
- Khuyến khích học sinh cùng tham gia làm đồ dùng học tập đơn giản.
- Cần tăng cường đổi mới thiết bị đồ dùng dạy học, xây dựng môi trường
học tập thuận lợi để tiến hành hoạt độ dạy học bằng tổ chức trò chơi một cách
thuận lợi.
- Sách giáo khoa, sách giáo viên cần có định hướng cụ thể về cách sử
dụng trò chơi trong từng bài tập, từng tiết cụ thể để tháo gỡ khó khăn cho giáo
viên hiện nay.
- Cân đối và sử dụng sức lao động của giáo viên Tiểu học một cách phù
hợp với thực tế để tạo điều kiện cho giáo viên tiểu học có thời gian nghiên cứu