Bùi Hoàng Liên Giáo án lớp 10- Ban tự nhiên
PhÇnI. C¬ häc
ChươngI: Động học chất điểm
BÀI 1 : ChuyÓn §éng c¬
A. Môc tiªu
1.Kiến thức :
- Hiểu được các khái niệm cơ bản: Tính tương đối của chuyển động, chất điểm, hệ quy
chiếu, xác định vị trí của một chất điểm bằng tọa độ, xác định thời gian bằng đồng
hồ, phân biệt khoảng thời gian và thời điểm.
- Hiểu rõ là muốn nghiên cứu chuyển động của chất điểm, cần thiết chọn một hệ quy
chiếu để xác định vị trí của chất điểm và thời điểm tương ứng.
- Nắm vững được cách xác định tọa độ và thời điểm tương ứng của một chất điểm trên
hệ trục tọa độ.
2.Kỹ năng
- Chọn hệ quy chiếu, mô tả chuyển động.
- Chọn mốc thời gian, xác định thời gian.
- Phân biệt chuyển động cơ với các chuyển động khác.
B. Chuẩn bị
1.Giáo viên
- Chuẩn bị tình huống sau cho học sinh thảo luận: Bạn của em muốn đến nhà em chơi
nhưng chưa biết nhà. Em phải dùng những vật mốc và hệ tọa độ nào để bạn đến được
nhà thăm em?
2.Học sinh
- Xem lại những vấn đề được học ở lớp 8: Thế nào là chuyển động? Thế nào là độ dài
đại số của một đoạn thẳng?
C. Tiến trình dạy học:
- Hoạt động1: Nhận biết các chuyển động cơ học, vật mốc, chất điểm, quỹ đạo, thời gian
trong chuyển động.
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Xem tranh SGK, trả lời câu hỏi
+ Chuyển động cơ là gì? Vật mốc? Ví
- Hoạt động 2: Hiểu hệ quy chiếu và chuyển động tịnh tiến.
- 1 -
Bùi Hoàng Liên Giáo án lớp 10- Ban tự nhiên
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Theo gợi ý của GV, xác định vị trí của chất
điểm, từ đó rút ra cách xác định vị trí của
chất điểm bằng hệ quy chiếu
- Đọc SGK: Hệ quy chiếu?
- Biểu diễn chuyển động của chất điểm trên
trục Oxt?
- Trả lời câu hỏi C3.
- Xem tranh giáo viên mô tả.
- Trả lời câu hỏi C4
- Lấy một ví dụ khác về chuyển động tịnh
tiến.
- Lấy 2 ví dụ, yêu cầu HS dưa ra cách xác
định vị trí của chất điểm trong chuyển
động thẳng và chuyển động cong
- Gợi ý: Vật mốc, trục tọa độ biểu diễn vị
trí, trục biểu diễn thời gian.
- Nêu định nghĩa của hệ quy chiếu.
- Yêu cầu:Học sinh trả lời câu hỏi C3
- Giới thiệu tranh đu quay
- Phân tích dấu hiệu của chuyển động tịnh
tiến.
- Yêu cầu: Học sinh lấy ví dụ về chuyển
động tịnh tiến.
- Nhận xét các ví dụ.
- Hoạt động 3 : Vận dụng, củng cố.
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Biểu diễn độ dời và các đại lượng vật lý véctơ
B.Chuẩn bị
1.Giáo viên
- Câu hỏi liên quan đến véctơ, biểu diễn véctơ.
- Chuẩn bị câu hỏi trắc nghiệm.
2.Học sinh
Xem lại các vấn đề đã được học ở lớp 8 :
- Thế nào là chuyển động thẳng đều?
- Thế nào là vận tốc trong chuyển động thẳng đều?
- Các đặc trưng của đại lượng véctơ?
C.Ti ến trình dạy học:
- Hoạt động 1 : Kiểm tra bài cũ
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Nhớ lại khái niệm chuyển động thẳng đều,
tốc độ của một vật ở lớp 8.
- Trả lời câu hỏi C1
- Đặt câu hỏi cho học sinh, cho học sinh lấy
ví dụ.
- Nêu câu hỏi C1
- Hoạt động 2 :Tìm hiểu khái niệm độ dời
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Đọc SGK
- Vẽ hình biểu diễn véctơ độ dời.
- Trong chuyển động thẳng: Viết công thức
(2.1)
- Trả lời câu hỏi C2
- So sánh độ dời với quãng đường. Trả lời
câu hỏi C3.
- Yêu cầu: Học sinh đọc SGK, trả lời câu
hỏi C2
với vận tốc.
- Trình bày cách vẽ, biểu diễn vận tốc
- Yêu cầu: Nêu câu hỏi. Nhận xét câu trả lời
của các nhóm.
- Yêu cầu: Học sinh trình bày đáp án
- Đánh giá, nhận xét kết quả giờ dạy
- Hoạt động 5 :Hướng dẫn về nhà
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
- Những sự chuẩn bị cho bài sau
- Nêu câu hỏi và bài tập về nhà
- Yêu cầu: Học sinh chuẩn bị bài sau
- 4 -
Bùi Hoàng Liên Giáo án lớp 10- Ban tự nhiên
B
À
I 2 .
: VẬN TỐC TRONG CHUYỂN ĐỘNG THẲNG
CHUYỂN ĐỘNG THẲNG ĐỀU
(Tiết 2)
A.Mục tiêu
1.Kiến thức
- Biết cách thiết lập phương trình chuyển động thẳng đều. Hiểu được phương trình
chuyển động mô tả đầy đủ các đặc tính của chuyển động.
- Biết cách vẽ đồ thị tọa độ theo thời gian, vận tốc theo thời gian và từ đồ thị có thể xác
định được các đặc trưng động học của chuyển động cơ học.
2.Kỹ năng
- Lập phương trình chuyển động
- Vẽ đồ thị
- Khai thác đồ thị
- Cùng học sinh làm thí nghiệm SGK
- Hướng dẫn: Học sinh vẽ hình, xác định tọa
độ của chất điểm.
- Nêu câu hỏi cho học sinh thảo luận.
- Cùng học sinh làm các thí nghiệm kiểm
chứng.
- Khẳng định kết quả
- Hoạt động 3: Thiết lập phương trình của chuyển động thẳng đều. Đồ thị vận tốc theo
thời gian.
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Viết công thức vận tốc từ đó suy ra công
thức (2.6)
- Vẽ đồ thị 2.6 ch0 2 trường hợp
- Yêu cầu: Học sinh chọn hệ quy chiếu.
- Nêu câu hỏi cho học sinh tìm được công
thức và vẽ được các đồ thị.
- 5 -
Bùi Hoàng Liên Giáo án lớp 10- Ban tự nhiên
- Xác định độ dốc của đường thẳng biểu
diễn
- Nêu ý nghĩa của hệ số góc?
- Vẽ đồ thị H 2.9
- Trả lời câu hỏi C6 - Nêu câu hỏi C6
- Hoạt động 4: Vận dụng, củng cố
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Thảo luận nhóm trả lời các câu hỏi trắc
nghiệm theo nội dung câu 3, 4 (SGK); bài
tập 3 (SGK).
- Làm việc cá nhân giải bài tập 7 (SGK).
- Ghi nhận kiến thức: Chuyển động thẳng
- Biết khai thác đồ thị
B.Chuẩn bị
1.Giáo viên
- Chuẩn bị bộ thí nghiệm cần rung: Kiểm tra bút, mực, làm trước 1 số lần
- Chuẩn bị một số băng giấy trắng, thước vẽ đồ thị.
2.Học sinh
- Học kĩ bài trước.
- Chuẩn bị giấy kẻ ô li, thước kẻ để vẽ đồ thị.
C.Tiến trình dạy học
1.Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
Trả lời câu hỏi:
- Chuyển động thẳng?
- Vận tốc trung bình?
- Vận tốc tức thời?
- Dạng của đồ thị?
- Đặt câu hỏi cho học sinh.
- Yêu cầu: Học sinh vẽ dạng đồ thị
-Hoạt động 2: Lắp đặt, bố trí thí nghiệm.
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Kiểm tra các dụng cụ thí nghiệm. (Xe lăn,
máng nghiêng, băng giấy, cần rung…)
- Tìm hiểu dụng cụ đo: Tính năng, cơ chế,
độ chính xác.
- Lắp đặt, bố trí thí nghiệm.
- Tìm hiểu nguyên tắc đo thời gian bằng cần
rung.
- Giới thiệu cho học sinh dụng cụ thí
nghiệm.
- Hướng dẫn cách lắp đặt, bố trí thí nghiệm.
- Hướng dẫn cách vẽ đồ thị: Biểu diễn mẫu
1, 2 vị trí.
- Quan sát học sinh tính toán, vẽ đồ thị
- Căn cứ vào kết quả gợi ý học sinh rút ra
kết luận.
- Hoạt động 5: Vận dụng, củng cố
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Trình bày kết quả của nhóm.
- Đánh giá kết quả, cách trình bày của nhóm
khác.
- Trả lời câu hỏi SGK; H 3.4
- Ghi nhận kiến thức: Đặc điểm của chuyển
động thẳng. Cách viết báo cáo. Cách trình
bày báo cáo thí nghiệm.
- Hướng dẫn viết báo cáo, trình bày kết quả.
- Yêu cầu: Các nhóm trình bày kết quả, trả
lời câu hỏi SGK.
- Đánh giá, nhận xét kết quả các nhóm.
- Hướng dẫn học sinh giải thích các sai số
của phép đo, kết quả đo.
Hoạt động 6 :Hướng dẫn về nhà
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
- Những sự chuẩn bị cho bài sau
- Nêu câu hỏi và bài tập về nhà
- Yêu cầu: Học sinh chuẩn bị bài sau
- 8 -
Bùi Hoàng Liên Giáo án lớp 10- Ban tự nhiên
B
À
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Lấy ví dụ về chuyển động có vận tốc thay
đổi theo thời gian? Làm thế nào để so sánh
sự biến đổi vận tốc của các chuyển động
này?
- Đọc SGK, hiểu được ý nghĩa của gia tốc
- Tìm hiểu độ biến thiên của vận tốc trong 1
đơn vị thời gian, đưa ra công thức tính vận
tốc trung bình, đơn vị của gia tốc.
- Tìm hiểu ý nghĩa của gia tốc trung bình
- Đọc SGK (phần 1.b)
- Đưa ra công thức tính gia tốc tức thời
- So sánh công thức gia tốc tức thời và gia
tốc trung bình.
- Xem vài số liệu về gia tốc trung bình trong
SGK
- Ghi nhận: Gia tốc trung bình và gia tốc tức
thời là đại lượng véctơ; ý nghĩa của gia tốc
- Nêu câu hỏi
- Gợi ý: Các chuyển động cụ thể
- Gợi ý cách so sánh
- Đặt vấn đề để học sinh đưa ra công thức
tính gia tốc.
- Giải thích ý nghĩa gia tốc trung bình
- Cho học sinh đọc SGK (phần 1.b)
- Phân biệt cho học sinh khái niệm gia tốc
tức thời và gia tốc trung bình. Giá trị đại số,
đơn vị của gia tốc.
- Hoạt động 3 : Tìm hiểu chuyển động thẳng biến đổi đều
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Làm việc cá nhân giải bài tập 1, 2 (SGK)
- Ghi nhận kiến thức: Gia tốc, ý nghĩa của
gia tốc, đồ thị
- Nêu câu hỏi. Nhận xét câu trả lời của các
nhóm.
- Yêu cầu: Học sinh trình bày đáp án.
- Đánh giá, nhận xét kết quả giờ dạy.
- Hoạt động 5 : Hướng dẫn về nhà
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
- Những sự chuẩn bị cho bài sau
- Nêu câu hỏi và bài tập về nhà
- Yêu cầu: Học sinh chuẩn bị bài sau
B
À
I 5
: PHƯƠNG TRÌNH CHUYỂN ĐỘNG THẲNG BIẾN ĐỔI ĐỀU
A.Mục tiêu
1.Kiến thức
- Hiểu rõ phương trình chuyển động là công thức biểu diễn tọa độ của một chất điểm
theo thời gian.
- 10 -
Bùi Hoàng Liên Giáo án lớp 10- Ban tự nhiên
- Biết thiết lập phương trình chuyển động từ công thức vận tốc bằng phép tính đại số
và nhờ đồ thị vận tốc.
- Nắm vững các công thức liên hệ giữa độ dời, vận tốc và gia tốc.
- Hiểu rõ đồ thị của phương trình chuyển động biến đổi đều là một phần của parabol.
- Biết áp dụng các công thức tọa độ, vận tốc để giải các bài toán chuyển động của một
chất điểm, của hai chẩt điểm chuyển dộng cùng chiều hoặc ngược chiều.
2.Kỹ năng
học sinh chứng minh công thức (5.3)
- Gợi ý: Chọn hệ qui chiếu, cách lập luận
- Nêu câu hỏi C1, hướng dẫn cách tính độ
dời
- Đặt vấn đề để học sinh đưa ra công thức
(5.3)
- Ý nghĩa của phương trình.
- Hoạt động 3 : Vẽ dạng đồ thị phương trình chuyển động thẳng biến đổi đều
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Vẽ đồ thị với t > 0 (trường hợp chuyển
động không có vận tốc đầu). H 5.2 SGK
- Ghi nhận: Đồ thị là một phần của Parabol
- Yêu cầu: Học sinh vẽ đồ thị
- Hướng dẫn cách vẽ
- Nhận xét dạng đồ thị
- Hoạt động 4 : Thiết lập công thức liên hệ giữa độ dời, vận tốc và gia tốc.
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Đọc phần 2 SGK. Từ công thức (5.1), lập
luận để tìm được công thức liên hệ (5.4)
- Ghi nhận: trường hợp đặc biệt (công thức
(5.5) và (5.6) SGK)
- Cho học sinh đọc SGK
- Hướng dẫn học sinh tìm mối liên hệ
- Nhận xét trường hợp đặc biệt
- 11 -
Bùi Hoàng Liên Giáo án lớp 10- Ban tự nhiên
- Hoạt động 5 (……. phút): Vận dụng, củng cố
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Thảo luận nhóm, trả lời các câu hỏi trắc
nghiệm nội dung câu 1, 2 SGK.
1.Giáo viên
- Các câu hỏi, công thức phương trình chuyển động biến đổi đều.
- Biên soạn câu hỏi 1, 2 SGK dưới dạng trắc nghiệm.
- Ống Newton
- Dụng cụ thí nghiệm 1, thí nghiệm 2 SGK
- Tranh hình H 6.4 và H6.5 (nếu không có thí nghiệm)
2.Học sinh
- Công thức tính quãng đường trong chuyển động biến đổi đều ( vận tốc đầu bằng 0)
B.Tiến trình dạy học
1.Hoạt động 1): Kiểm tra bài cũ
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Phương trình của chuyển động thẳng biến
đổi đều (vận tốc đầu bằng 0)?
- Dạng đồ thị của phương trình tọa độ theo
thời gian?
- Nhận xét trả lời của bạn.
- Đặt câu hỏi cho học sinh.
- Yêu cầu 1 học sinh lên bảng vẽ dạng đồ thị.
- Nhận xét các câu trả lời.
2.Hoạt động 2: Tìm hiểu khái niệm chuyển động rơi tự do
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Quan sát thí nghiệm ống Newton.
- Cùng làm TN với giáo viên.
- Lực cản của không khí ảnh hưởng đến các
vật rơi như thế nào?Lấy ví dụ minh họa?
- Thế nào là sự rơi tự do?
- Khi nào một vật có thể được coi là rơi tự
do? Trả lời câu hỏi C1
- Mô tả thí nghiệm, cùng học sinh làm thí
nghiệm.
kết luận.
- Trả lời câu hỏi C3.
- Đọc phần 5 SGK, xem bảng kê gia tốc
trong SGK.
- Trả lời câu hỏi: Gia tốc rơi tự do còn phụ
thuộc vào yếu tố nào trên mặt đất?
luận.
- Nêu câu hỏi C3.
- Cho học sinh đọc SGK.
- Nhận xét các câu trả lời.
- Hoạt động 5: Vận dụng, củng cố
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Thảo luận nhóm, trả lời các câu hỏi trắc
nghiệm nội dung câu 1, 2 SGK.
- Làm việc cá nhân, giải bài tập 2, 3 SGK
- Ghi nhận kiến thức: Rơi tự do là chuyển
động thẳng nhanh dần đều theo phương
thẳng đứng. Gia tốc rơi tự do phụ thuộc và vị
trí và độ cao trên mặt đất.
- Nêu câu hỏi. Nhận xét câu trả lời của các
nhóm.
- Yêu cầu: Học sinh trình bày cách đáp án.
- Đánh giá, nhận xét kết quả giờ dạy.
- Hoạt động 6 : Hướng dẫn về nhà
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
- Những sự chuẩn bị cho bài sau
- Nêu câu hỏi và bài tập về nhà
- Yêu cầu: Học sinh chuẩn bị bài sau
B À I 7 : BÀI TẬP VỀ CHUYỂN ĐỘNG THẲNG BIẾN ĐỔI ĐỀU
trục tọa độ, gốc thời gian.
- Hoạt động 2 : Tìm hiểu các thông tin đề bài 1 SGK, đưa ra phương pháp giải 1 bài tập.
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Đọc đề bài 1 trong SGK.
- Làm việc cá nhân:
Tóm tắt thông tin từ bài toán.
Tìm hiểu các kiến thức, kỹ năng liên quan
bài toán yêu cầu.
- Thảo luận: nêu các bước giải bài toán.
- Cho 1 học sinh đọc bài toán SGK.
- Gợi ý, đặt câu hỏi cho học sinh làm việc cá
nhân và thảo luận theo nhóm.
- Nhận xét đáp án, đưa ra các bước giải bài
toán.
- Hoạt động 3: Giải bài toán, trình bày kết quả
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Chọn hệ quy chiếu.
- Lập phương trình chuyển động, công thức
tính vận tốc theo hệ quy chiếu đã chọn.
- Lập bảng biến thiên (chú ý các vị trí cắt
trục tung và trục hoành); Vẽ đồ thị tọa độ ,
đồ thị vận tốc (H 7.1).
- Hoạt động nhóm: Căn cứ vào đồ thị, mô tả
chuyển động của vật; Từ lúc ném đến khi vật
đến độ cao nhất và rơi xuống.
- Hướng dẫn học sinh, cùng học sinh chọn hệ
quy chiếu, lập phương trình và vẽ đồ thị.
- Đặt các câu hỏi cho học sinh tính toán và
lập bảng biến thiên.
- Yêu cầu học sinh trùnh bày kết quả , dạng
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
- Những sự chuẩn bị cho bài sau
- Nêu câu hỏi và bài tập về nhà
- Yêu cầu: Học sinh chuẩn bị bài sau
BÀI 8. CHUYỂN ĐỘNG TRÒN ĐỀU . TỐC ĐỘ DÀI VÀ TỐC ĐỘ GÓC
- 15 -
Bùi Hoàng Liên Giáo án lớp 10- Ban tự nhiên
A. Mục tiêu
1. Kiến thức
- Hiểu rằng trong chuyển động tròn cũng như chuyển động cong, véctơ vận tốc có
phương tiếp tuyến với quỹ đạo và hướng theo chiều chuyển động.
- Nắm vững định nghĩa chuyển động tròn đều, từ đó biết cách tính tốc độ dài.
- Hiểu rõ chuyển động tròn đều, tốc độ dài đặc trưng cho độ nhanh chậm của chuyển
động của chất điểm trên quỹ đạo.
2. Kỹ năng
- Quan sát thực tiễn về chuyển động tròn đều
- Tư duy lozíc để hình thành khái niệm véctơ vận tốc.
B. Chuẩn bị
1. Giáo viên
- Các câu hỏi, công thức về chuyển động tròn đều.
- Biên soạn các câu hỏi 1 – 4 SGK dưới dạng trắc nghiệm.
- Các ví dụ về chuyển động cong, chuyển động tròn đều.
- Hình vẽ H 8.2 và H 8.4. Mô hình chuyển động tròn (đồng hồ).
2. Học sinh
- Ôn về véctơ độ dời, véctơ vận tốc trung bình.
- Sưu tầm các tranh về chuyển động cong, chuyển động tròn.
3. Gợi ý ứng dụng CNTT
- Giáo viên có thể soạn các câu hỏi trắc nghiệm kiểm tra bài cũ và củng cố bài giảng.
- Mô phỏng chuyển động tròn đều.
- So sánh với véctơ vận tốc trong chuyển
động thẳng?
- Cho học sinh đọc SGK phần 2.
- Nêu các câu hỏi.
- Nhận xét trả lời.
- Hướng dẫn học sinh so sánh
4. Hoạt động 4 (……. phút): Tìm hiểu chu kỳ và tần số trong chuyển động tròn
- 16 -
Bùi Hoàng Liên Giáo án lớp 10- Ban tự nhiên
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Đọc phần 3 SGK, trả lời câu hỏiL
Chuyển động tuần hoàn là gì?
Chu kỳ và đơn vị của chu kỳ là gì?
Tần số và đơn vị của tần số là gì?
- Mô tả chuyển động của các kim đồng hồ để
minh họa.
- Cho học sinh đọc SGK.
- Hướng dẫn học sinh trả lời câu hỏi.
- Cho học sinh quan sát đồng hồ, yêu cầu mô
tả chu kỳ, tần số.
5. Hoạt động 5 (……. phút): Tìm hiểu tốc độ góc
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Đọc phần 3 SGK. Xem hình H 8.4 trả lời
câu hỏi : Tốc độ góc và đơn vị góc là gì?
- So sánh tốc độ góc và tốc độ dài.
- Tìm mối liên hệ giữa tốc độ góc với tốc độ
dài?
- Đổi rad ra độ?
- Đọc phần 4 SGK.
- Tìm mối liên hệ giữa tốc độ góc và với chu
1. Kiến thức
- Hiểu rõ rằng khi chuyển động tròn đều thì vận tốc chất điểm luôn thay đổi về
phương, chiều và độ lớn, vì vậy véctơ gia tốc khác không. Trong chuyển động tròn
đều thì véctơ gia tốc là hướng tâm và có độ lớn phụ thuộc vào vận tốc dài và bán kính
quỹ đạo.
- Nắm vững công thức gia tốc hướng tâm trong chuyển động tròn đèu và áp dụng trong
một số bài toán đơn giản.
2. Kỹ năng
- Tư duy lozíc toán học
- Vận dụng giải bài tập
B. Chuẩn bị
- 17 -
Bùi Hoàng Liên Giáo án lớp 10- Ban tự nhiên
1. Giáo viên
- Các câu hỏi, ví dụ về chuyển động tròn đều.
- Biên soạn câu hỏi 1, 2 SGK dưới dạng trắc nghiệm
- Chuẩn bị bài tập trong SGK
- Tranh vẽ H 9.1
2. Học sinh
- Ôn tập các đặc trưng của véctơ gia tốc
3. Gợi ý ứng dụng CNTT
- Giáo viên có thể soạn các câu hỏi trắc nghiệm kiểm tra bài cũ và củng cố bài giảng về
gia tốc trong chuyển động tròn đều.
- Lập bảng so sánh gia tốc chuyển động thẳng đều, chuyển động thẳng biến đổi đều và
chuyển động tròn đều.
- Mô phỏng hình vẽ H 9.1 SGK.
- Sưu tầm các đoạn video về chuyển động cong, chuyển động tròn đều.
C. Tổ chức các hoạt động dạy học
1. Hoạt động 1 (…….. phút): Kiểm tra bài cũ
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Yêu cầu: Học sinh đọc SGK, tìm hiểu H 9.1
- Cho học sinh thảo luận, yêu cầu trình bày
kết quả.
- Gợi ý: Từ công thức (9.2) để đưa ra công
thức (9.5) và (9.6).
- Yêu cầu so sánh, nhận xét kết quả
4. Hoạt động 4 (…….. phút): Vận dụng, củng cố
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Thảo luận nhóm trả lời các câu hỏi trắc
nghiệm.
- Xem ví dụ SGK
- Làm việc cá nhân giải bài tập 1, 2 (SGK).
- Ghi nhận kiến thức: Trong chuyển động
tròn, véctơ gia tốc luôn hướng vào tâm quay,
có độ lớn phụ thuộc bán kính và tốc độ quay.
- Nêu câu hỏi. Nhận xét câu trả lời của các
nhóm.
- Yêu cầu: Học sinh trình bày đáp án.
- Cho học sinh đọc phần “Em có biết”
- Đánh giá, nhận xét kết quả giờ dạy.
- 18 -
Bùi Hoàng Liên Giáo án lớp 10- Ban tự nhiên
5. Hoạt động 5 (…….. phút): Hướng dẫn về nhà
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
- Những sự chuẩn bị cho bài sau
- Nêu câu hỏi và bài tập về nhà
- Yêu cầu: Học sinh chuẩn bị bài sau
BÀI 10 . TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CHUYỂN ĐÔNG .
CÔNG THỨC CỘNG VẬN TỐC
- Đặt câu hỏi cho học sinh.
- Yêu cầu 1 học sinh lên bảng vẽ.
- Nhận xét các câu trả lời.
2. Hoạt động 2 (........ phút): Tìm hiểu phương và chiều của véctơ gia tốc trong
chuyển động tròn đều.
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Xem hình vẽ H 10.1, phân biệt các hệ quy
chiếu trong hình vẽ?
- Thảo luận: Lấy ví dụ về vị trí ( quỹ đạo) và
vận tốc của một vật có tính tương đối?
- Rút ra kết luận SGK.
- Cho học sinh xem hình H 10.1 SGK.
- Nêu câu hỏi.
- Cho học sinh lấy ví dụ.
- Nhận xét các câu trả lời
- 19 -
Bùi Hoàng Liên Giáo án lớp 10- Ban tự nhiên
3. Hoạt động 3 (........ phút): Tìm hiểu chuyển động của người đi trên bè. Công thức
cộng vận tốc.
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Đọc SGK phần 2; xem hình H 10.2.
- Thảo luận tìm hiểu: Hệ quy chiếu đứng
yên, hệ quy chiếu chuyển động, vận tốc tuyệt
đối, vân tốc tương đối, vận tốc kéo theo.
- Xem hình H 10.2 và tìm hiểu cách chứng
minh công thức (10.1) SGK.
- Xem hình H 10.3 và tìm hiểu cách chứng
minh công thức (10.2) SGK.
- Đọc phần 3, vẽ hình H 10.4 SGK, ghi nhận
công thức cộng vận tốc (10.3).
- Nêu câu hỏi và bài tập về nhà
- Yêu cầu: Học sinh chuẩn bị bài sau
BÀI 11 . SAI SỐ TRONG THÍ NGHIỆM THỰC HÀNH
A. Mục tiêu
1. Kiến thức
- Thông qua hoạt động thí nghiệm thực hành (TNTH) nhằm củng cố, khắc sâu một
cách bản chất hơn về một số kiến thức đã học.
- Thông qua việc vận dụng sẽ ôn lại nhiều kiến thức có liên quan đến mỗi phương án
thí nghiệm khi xử lý các hiện tượng phụ thường gặp trong thí nghiệm.
- Biết thêm kiến thức về thí nghiệm vật lý nói riêng và các thí nghiệm khoa học nói
chung như sai số, cơ sở Vật lý trong các nguyên lý hoạt động của một số dụng cụ thí
nghiệm, thao tác tư duy hùng biện.
2. Kỹ năng
- Biết sử dụng một số dụng cụ thí nghiệm để đo độ dài, lực, thời gian, nhiệt độ, khối
lượng
- 20 -
Bùi Hoàng Liên Giáo án lớp 10- Ban tự nhiên
- Biết cách bố trí, lắp đặt, thao tác thu số liệu của các phép đo. Biết xử lý số liệu, tính
sai số, phân tích số liệu, làm báo cáo, viết kết quả hợp lý. Biết nhận xét khái quát hóa,
dự đoán quy luật.
- Biết cách phân tích để hiểu nguyên lý cơ bản của một số thiết bị thí nghiệm thô sơ và
hiện đại.
- Bước đầu làm quen với việc phân tích các phương án thí nghiệm, cách phán đoán và
lựa chọn phương án thí nghiệm tạo tiền đề cho việc hình thành khả năng sáng tạo các
phương án thí nghiệm khả thi.
3. Tình cảm, thái độ, tác phong
- Hiểu đúng được đặc trưng của bộ môn Vật lý là môn khoa học thực nghiệm. Từ đó
yêu thích bộ môn.
- Rèn luyện tác phong làm việc khoa học, cẩn thận, tỉ mỉ, quen quan sát, tôn trọng thực
tế khách quan, trung thực trong học tập.
- Yêu cầu học sinh đo và tính các loại sai số
của một đại lượng.
- Yêu cầu các nhóm trình bày kết quả.
- Nhận xét và đánh giá kết quả
2. Hoạt động 2 (....... phút): Tìm hiểu về hệ đơn vị đo lường quốc tế SI
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Xem SGK
- Trả lời câu hỏi và ghi nhớ kiến thức
- Yêu cầu học sinh xem SGK
- Nêu câu hỏi trắc nghiệm
3. Hoạt động 3 (....... phút): Tìm hiểu một số dụng cụ đo đơn giản
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Quan sát giáo viên hướng dẫn. - Giới thiệu với học sinh về một số dụng cụ
- 21 -
Bùi Hoàng Liên Giáo án lớp 10- Ban tự nhiên
- Hoạt động nhóm, tìm hiểu một số dụng cụ
đo.
- Đo thử một số đại lượng
đo. Sơ bộ về cấu tạo, nguyên lý hoạt động,
cách đo và một số chú ý trong quá trình sử
dụng. Làm thí nghiệm đo mẫu...
- Tổ chức hoạt động nhóm. Yêu cầu các
nhóm lần lượt làm quen với các dụng cụ đo
và đo thử.
- Nhận xét đánh giá kết quả của các nhóm
4. Hoạt động 4 (....... phút): Vận dụng, củng cố
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Kể tên một số dụng cụ đo trong đời sống
thực tế?
- Trình bày câu trả lời.
- Chuẩn bị một số kiến thức để giải đáp thắc mắc của học sinh.
2. Học sinh
- Đọc trước SGK, tìm hiểu cơ sở lý thuyết của 2 phương án thí nghiệm, chuẩn bị các
thắc mắc.
- Chuẩn bị tìm kiếm một số dụng cụ đơn giản theo yêu cầu của giáo viên.
- Chuẩn bị giấy để viết báo cáo thí nghiệm theo mẫu.
3. Gợi ý ứng dụng CNTT
- Chuẩn bị một số đoạn video về việc hướng dẫn học sinh làm thí nghiệm, hoặc làm thí
nghiệm mẫu.
- 22 -
Bùi Hoàng Liên Giáo án lớp 10- Ban tự nhiên
- Chuẩn bị một số thí nghiệm ảo về đo gia tốc rơi tự do.
- Chuẩn bị một số câu hỏi trắc nghiệm có liên quan đến bài học
C. Tổ chức các hoạt động dạy học
1. Hoạt động 1 (....... phút): Cơ sở lý thuyết và xây dựng phương án tiến hành thí
nghiệm
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Nghe giáo viên giới thiệu về các dụng cụ
đo, ghi chép những điều cần thiết.
- Nhớ lại hoạt động của đồng hồ cần rung và
đồng hồ hiển thị số.
- Ghi nhớ yêu cầu của bài thực hành.
- Trình bày các ý tưởng cá nhân.
- Thảo luận.
+ Phương án 1: Đo gia tốc rơi tự do bằng
đồng hồ cần rung.
+ Phương án 2: Đo gia tốc rơi tự do bằng
đồng hồ hiển thị số.
- Thống nhất các phương án khả thi.
nét.
+ Ghi kết quả thí nghiệm: Thu thập các băng
giấy, dùng thước đo các khoảng cách giữa
các chấm trên băng giấy.
- Xử lý kết quả tạm thời: Tính gia tốc rơi tự
do theo công thức SGK.
- Làm thí nghiệm xong, thu dọn dụng cụ thí
nghiệm.
* Phương án 2:
+ Lắp nam châm điện N trên đỉnh giá đỡ,
cổng quang điện Q ở dưới và cách N 0.8m.
+ Điều chỉnh chân giá đỡ, quan sát dây rọi…
- Tổ chức họat động nhóm.
- Giao nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm.
- Quan sát học sinh tiến hành làm thí nghiệm.
- Giải đáp các thắc mắc khi cần thiết.
- Bao quát toàn bộ lớp học, theo dõi học sinh
làm thí nghiệm.
- Hỗ trợ những nhóm học sinh kĩ năng thao
tác yếu.
- Kiểm tra lại toàn bộ dụng cụ thí nghiệm.
- Giải đáp các thắc mắc khi cần thiết.
- 23 -
Bùi Hoàng Liên Giáo án lớp 10- Ban tự nhiên
+ Đặt vật nặng bằng kim loại vào nam châm
điện N.
+ Nhấn nút rơle cho cầu rơi. Đọc kết quả trên
đồng hồ hiển thị số, ghi số liệu.
+ Lặp lại thí nghiệm vài lần với các khoảng
cách NQ khác nhau.
- Hiểu được các khái niệm lực, hợp lực.
- Biết cách xác định hợp lực của các lực đồng quy và phân tích một lực thành các lực
thành phần có phương xác định.
2. Kỹ năng
- Biết giải các bài tập về tổng hợp và phân tích lực
- 24 -
Bùi Hoàng Liên Giáo án lớp 10- Ban tự nhiên
B. Chuẩn bị
1. Giáo viên
- Xem lại những kiến thức đã học về lực mà học sinh đã học từ lớp 6 và lớp 8.
- Chuẩn bị dụng cụ thí nghiệm về quy tắc hình bình hành.
2. Học sinh
Xem lại khái niệm về lực đã học ở lớp 6, biểu diễn lực bằng 1 đoạn thẳng có hướng đã
học ở lớp 8.
3. Gợi ý ứng dụng CNTT
- Một số thí nghiệm ảo về tổng hợp và phân tích lực.
- Một số hình ảnh minh họa.
- Một số câu hỏi trắc nghiệm cho phần củng cố.
C. Tổ chức các hoạt động dạy học
1. Hoạt động 1 (……. phút): Kiểm tra bài cũ
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Phát biểu khái niệm về lực.
- Đọc phần 2 SGK. Xem hình H 13.1
- Vẽ lực mà dây treo tác dụng lên quả rọi.
- Quan sát hình 13.2 và trả lời câu hỏi C1
SGK.
- Đặt câu hỏi yêu cầu học sinh nhắc lại kiến
thức về lực.
- Nhận xét câu trả lời và nhấn mạnh tác dụng
của lực.
- Nhận xét kết quả
3. Hoạt động 3 (……. phút): Phân tích lực
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Đọc SGK phần 3, trả lời câu hỏi:
- Phân tích lực là gì?
- Lấy ví dụ thực tiễn về phân tích lực.
- Yêu cầu học sinh đọc SGK phần 3.
- Nêu câu hỏi.
- Yêu cầu học sinh lấy ví dụ về phân tích lực.
- Nhận xét câu trả lời
4. Hoạt động 4 (……. phút): Vận dụng, củng cố
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- 25 -
Copyright: Tài liệu đại học ©