ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

HOÀNG HỮU SƠN

QUẢN LÝ TỔ TRƢỞNG CHUYÊN MÔN
TẠI CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN LỤC NAM, TỈNH BẮC GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2017


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

HOÀNG HỮU SƠN

QUẢN LÝ TỔ TRƢỞNG CHUYÊN MÔN
TẠI CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN LỤC NAM, TỈNH BẮC GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Dƣơng Thị Hoàng Yến

HÀ NỘI - 2017


CBQL

Cán bộ quản lý

CNH- HĐH

Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa

CSVC

Cơ sở vật chất

ĐCSVN

Đảng cộng sản Việt Nam

GD

Giáo dục

GD&ĐT

Giáo dục và Đào tạo

GDPT

Giáo dục phổ thông

GV


PPDH

Phương pháp dạy học

QL

Quản lý

QLGD

Quản lý giáo dục

THPT

Trung học phổ thông

THCS

Trung học cơ sở

TCM

Tổ chuyên môn

TTCM

Tổ trưởng chuyên môn

TBDH

1.4.2. Những yêu cầu đặt ra cho việc Hiệu trưởng trường THCS quản lý tổ
trưởng chuyên môn trong giai đoạn đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay ...........26
1.5. Nội dung quản lý tổ trƣởng chuyên môn .......................................................27
1.5.1. Quy hoạch và tuyển chọn đội ngũ Tổ trưởng chuyên môn .....................28
1.5.2. Bổ nhiệm, miễn nhiệm Tổ trưởng chuyên môn theo năm học ................28
1.5.3. Đánh giá và tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn và năng lực
quản lý cho Tổ trưởng chuyên môn ..................................................................30
1.5.4. Tạo môi trường phát triển đội ngũ Tổ trưởng chuyên môn ...................30
1.6. Các yếu tố ảnh hƣởng đến hoạt động quản lý tổ trƣởng chuyên môn
của Hiệu trƣởng trƣờng trung học cơ sở ..............................................................31
1.6.1. Các yếu tố thuộc về chủ thể quản lý .......................................................31
1.6.2. Các yếu tố thuộc về đối tượng quản lý ...................................................32
1.6.3. Các yếu tố thuộc về môi trường quản lý ................................................33
Kết luận chƣơng 1 ...................................................................................................34


CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TỔ TRƢỞNG CHUYÊN MÔN
TẠI CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN
LỤC NAM, TỈNH BẮC GIANG ...........................................................................35
2.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội, dân cƣ của huyện Lục
Nam, tỉnh Bắc Giang ...............................................................................................35
2.1.1. Khái quát một số đặc điểm tự nhiên, kinh tế-xã hội của huyện Lục
Nam, tỉnh Bắc Giang ........................................................................................35
2.1.2. Khái quát về tình hình phát triển giáo dục huyện Lục Nam, tỉnh
Bắc Giang .........................................................................................................36
2.2. Thực trạng đội ngũ tổ trƣởng chuyên môn của các trƣờng trung học
cơ sở trên địa bàn huyện Lục Nam ........................................................................41
2.2.1. Thực trạng về số lượng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn .........................41
2.2.2. Thực trạng về cơ cấu đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ............................42
2.2.3. Thực trạng về chất lượng đội ngũ TTCM, tổ phó, nhóm trưởng

3.1.1. Định hướng của Đảng và Nhà nước về phát triển Giáo dục & Đào tạo ......73
3.1.2. Chiến lược phát triển giáo dục của huyện Lục Nam đến năm 2016
và định hướng đến năm 2020 ...........................................................................73
3.2. Nguyên tắc đề xuất biện pháp .........................................................................74
3.2.1. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học ........................................................74
3.2.2. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa ...........................................................75
3.2.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống .........................................................75
3.2.4. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn .........................................................75
3.2.5. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ............................................................75
3.3. Các biện pháp quản lý TTCM tại các trƣờng THCS trên địa bàn
huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang ............................................................................76
3.3.1. Kế hoạch hóa việc tuyển chọn, bổ nhiệm, phát triển đội ngũ TTCM.........76
3.3.2. Tăng cường phát hiện, tạo nguồn để bổ nhiệm TTCM ..........................79
3.3.3. Đổi mới quản lý hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao
năng lực quản lý cho đội ngũ TTCM ................................................................83
3.3.4. Xây dựng cơ chế đãi ngộ, tạo động lực cho đội ngũ TTCM ..................90
3.4. Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất .......................................................92
3.5. Khảo nghiệm nhận thức về tính cần thiết và khả thi của các biện
pháp đề xuất.............................................................................................................93
3.5.1. Khảo nghiệm nhận thức về tính cần thiết ...............................................93
3.5.2. Khảo nghiệm nhận thức về tính khả thi ..................................................94
3.5.3. Mức độ tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi ..........................95
Kết luận chƣơng 3 ...................................................................................................99
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ .......................................................................100
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................104
PHỤ LỤC ...............................................................................................................107


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1:

Thực trạng về thâm niên quản lý TCM của đội ngũ tổ trưởng, tổ
phó TCM các trường THCS................................................................42

Bảng 2.9:

Thực trạng về độ tuổi đội ngũ tổ trưởng, tổ phó chuyên môn ở
các trường THCS trên địa bàn huyện Lục Nam .................................43

Bảng 2.10:

Thực trạng về trình độ đội ngũ tổ trưởng, tổ phó chuyên môn các
trường THCS trên địa bàn huyện Lục Lục Nam tỉnh Bắc Giang .......43

Bảng 2.11:

Thực trạng kết quả đánh giá phẩm chất chính trị, đạo đức của TTCM
các trường THCS trên địa bàn huyện Lục Nam........................................... 45

Bảng 2.12:

Thực trạng kết quả đánh giá về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư
phạm của TTCM các trường THCS trên địa bàn huyện Lục Nam ..........47

Bảng 2.13:

Thực trạng năng lực quản lý của TTCM các trường THCS trên
địa bàn huyện Lục nam .......................................................................48

Bảng 2.14:


huyện Lục Nam ...................................................................................67

Bảng 2.20:

Thực trạng các yếu tố thuộc về môi trường quản lý ảnh hưởng
tới hoạt động quản lý TTCM tại các trường THCS trên địa bàn
huyện Lục Nam ...................................................................................68

Bảng 3.1:

Kết quả khảo nghiệm nhận thức về mức độ cần thiết của các
biện pháp quản lý được đề xuất ..........................................................93

Bảng 3.2:

Kết quả khảo nghiệm nhận thức về mức độ khả thi của các biện
pháp quản lý được đề xuất ..................................................................94

Bảng 3.3:

So sánh mức độ tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi
của các biện pháp quản lý TTCM tại các trường THCS trên địa
bàn huyện Lục Nam ............................................................................95


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
Biểu đồ 2.1. Thực trạng năng lực quản lý của TTCM các trường THCS trên
địa bàn huyện Lục Nam ......................................................................49
Biểu đồ 2.2. Thực trạng quản lý tổ trưởng chuyên môn tại các trường THCS
trên địa bàn huyện Lục Nam tỉnh Bắc Giang ......................................65

trò quyết định đến sự phát triển của mỗi nhà trường.
Trong các nhà trường THCS, tổ trưởng chuyên môn là lực lượng trực tiếp
triển khai những yêu cầu về mục tiêu, nội dung, phương pháp… của đổi mới giáo
dục phổ thông, là cấp quản lý trực tiếp đội ngũ giáo viên để giúp nhà trường thực
hiện có hiệu quả nhiệm vụ dạy học. Để đáp ứng yêu cầu của đổi mới giáo dục phổ
thông, nâng cao hiệu quả quản lý TTCM là vấn đề có ý nghĩa quan trọng và cấp
thiết, là điều kiện giúp Tổ chuyên môn hoạt động có nền nếp, có chất lượng, nhờ đó
Hiệu trưởng nâng cao hiệu quả quản lý.
Đại hội Đảng lần XI đã xác định đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục và
cần xác định để đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông thì: “Một thách
thức then chốt là đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý cũng đang đầy rối ren, đời
sống quá khó khăn, tâm tư nặng nề (nhất là so với một số ngành)” [12].
Trong tình hình mới hiện nay dưới con mắt người quản lý, không nên xem
xét hoạt động của tổ chuyên môn là một hoạt động “tĩnh” chỉ bó hẹp ở một tổ
chuyên môn trong một nhà trường. Trước sự phát triển của công nghệ thông tin, sự

1


chỉ đạo sát sao của Bộ GD&ĐT về thực hiện chương trình trường học kết nối,
chúng ta cần xem xét, chỉ đạo tổ chuyên môn theo một mô hình “ động” đòi hỏi sự
kết nối, liên kết giữa các tổ chuyên môn trong nhà trường, sự trao đổi chuyên môn,
kết nối giữa các tổ chuyên của các tổ chuyên ở các nhà trường trên toàn quốc.
Tuy nhiên, hiện nay, một trong những nguyên nhân yếu kém là do Hiệu
trưởng còn chưa thay đổi tư duy quản lý, thiếu kiến thức và kỹ năng quản lý, nhằm
nâng cao trình độ TTCM và giáo viên theo hướng chuẩn hóa nhằm“nâng cao chất
lượng theo yêu cầu chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập
quốc tế” [8].
Tuy nhiên có một thực tế là đội ngũ TTCM hiện nay phần lớn đang làm công
tác quản lý một cách cảm tính, theo kinh nghiệm. Đặc biệt là những người mới

Trường Sơn, THCS TT Đồi Ngô, THCS Tiên Hưng, THCS Bắc Lũng, THCS Cẩm
Lý của huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang.
- Số liệu khảo sát: Đề tài chỉ sử dụng số liệu thống kê về giáo dục THCS của
huyện Lục Nam từ năm 2012 đến năm 2016.
5. Câu hỏi nghiên cứu
Cần có những yêu cầu gì đối với năng lực của tổ trưởng chuyên môn và có
những biện pháp quản lý như thế nào để phát triển được năng lực của tổ trưởng
chuyên môn các trường THCS trên địa huyện Lục Nam tỉnh Bắc Giang?
6. Giả thuyết khoa học
Hiện nay, công tác quản lý tổ trưởng chuyên môn của Hiệu trưởng các
trường trung học cơ sở trên địa huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang còn nhiều bất cập,
yếu kém, chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay, vì vậy
đã ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học của các nhà trường. Nếu đề xuất được một
hệ thống biện pháp quản lý tổ trưởng chuyên môn của Hiệu trưởng một cách hợp lý,
khả thi thì sẽ tăng cường được năng lực quản lý của tổ trưởng chuyên môn, là yếu tố
quyết định tới chất lượng giáo dục của các Nhà trường.
7. Nhiệm vụ nghiên cứu
7.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý tổ trưởng chuyên môn của Hiệu
trưởng trường trung học cơ sở.
7.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng quản tổ trưởng chuyên môn của Hiệu
trưởng các trường trung học cơ sở huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang và những yếu tố
ảnh hưởng tới thực trạng.
7.3. Đề xuất hệ thống biện pháp quản lý tổ trưởng chuyên môn của Hiệu
trưởng các trường trung học cơ sở huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang.
8. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
8.1. Ý nghĩa lý luận
Tổng kết lý luận về quản lý tổ trưởng chuyên môn hiện nay ở các trường

3


4


CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TỔ TRƢỞNG CHUYÊN MÔN
TẠI TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Trong nhà trường phổ thông, đội ngũ tổ trưởng chuyên môn là lực
lượng quan trọng nhất đảm bảo chất lượng đào tạo của nhà trường vì là người
trực tiếp triển khai những yêu cầu về mục tiêu, nội dung, phương pháp …của
đổi mới giáo dục phổ thông, là cấp quản lý trực tiếp đội ngũ giáo viên để giúp
nhà trường thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ dạy học. Bên cạnh trình độ và
kinh nghiệm chuyên môn đã được đào tạo và rèn luyện qua hoạt động giảng
dạy, người tổ trưởng chuyên môn cần phải được trang bị các kỹ năng quản lý
với tư cách là kỹ năng nghề, thì tổ chuyên môn sẽ hoạt động có nền nếp, có
chất lượng, từ đó chất lượng giáo dục của các nhà trường phổ thông sẽ được
nâng lên, đáp ứng được yêu cầu của đổi mới giáo dục phổ thông.
Ở nước ta, đã có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục, quản
lý nhà trường của các tác giả: Phạm Viết Vượng, Nguyễn Kỳ, Đặng Quốc Bảo,
Trần Kiểm, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Ngọc Quang,
Phạm Minh Hạc, Hà Thế Ngữ, Thái Duy Tuyên, Hà Sĩ Hồ…Nhưng còn quá ít
các đề tài nghiên cứu về quản lý TTCM của Hiệu trưởng trường THCS.
Tác giả Nguyễn Văn Lê trong cuốn “Người hiệu trưởng trường trung
học cơ sở” cũng có đề cập tới vai trò của TTCM trong việc xây dựng và triển
khai kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn. Tạp chí thông tin quản lý giáo
dục năm 2004 cũng có một số bài viết về vị trí, vai trò, năng lực và một số
biện pháp nâng cao năng lực cho TTCM trong trường trung học của các tác
giả Nguyễn Thị Tuyết Hạnh; Ngô Viết Sơn; Trần Minh Hằng.
Bộ Giáo dục & Đào ban hành tài liệu “Tập huấn công tác tổ trưởng

nhau, có một số tác giả luận văn nghiên cứu cùng hướng với đề tài như: Lê
Quang Hoa (Hà Nội, 2015); Nguyễn Hữu Khoa (Lâm Đồng, 2009); Bế Đoàn
Trọng (Lạng Sơn, 2014); Nguyễn Thị Thu Khuê (2011)...
Các tác giả nói trên đã đề cập đến công tác bồi dưỡng đội ngũ TTCM ở
trường phổ thông, trung tâm giáo dục thường xuyên. Các công trình nghiên
6


cứu này cơ bản đã giải quyết những vấn đề lý luận cũng như thực tiễn về xây
dựng và phát triển đội ngũ TTCM của các cơ sở giáo dục ở một số địa
phương cụ thể.
Tuy nhiên, nhìn tổng thể, các công trình nghiên cứu trên mới chỉ tập
trung tìm hiểu vấn đề xây dựng, bồi dưỡng đội ngũ TTCM và chưa có công
trình nào nghiên cứu vấn đề quản lý TTCM ở các trường THCS trên địa bàn
Huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang.
1.2. Các khái niệm cơ bản
1.2.1 Quản lý
Hiện nay có nhiều cách hiểu khác nhau về quản lí tùy theo quan điểm và
cách tiếp cận.

- W.Taylor cho rằng:“Quản lý là biết chính xác điều bạn muốn người khác làm
và sau đó thấy rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất” [30].

- H.Koontz thì lại khẳng định rằng:“Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó
đảm bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được các mục đích
của nhóm (tổ chức). Mục tiêu của quản lý là hình thành một môi trường mà trong
đó con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật
chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất,…” [20, tr. 33].

- Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Quản lý là quá trình tác động gây ảnh hưởng

Chủ thể
quản lý

Mục tiêu
quản lý

Phương pháp
quản lý
Quản lý có 4 chức năng cơ bản, đó là: Lập kế hoạch, tổ chức thực hiện kế
hoạch, chỉ đạo việc thực hiện kế hoạch, kiểm tra việc thực hiện. Bốn chức năng này
có quan hệ mật thiết với nhau thể hiện qua mô hình sau:
Sơ đồ 1.2. Mô hình quan hệ giữa các chức năng quản lý

Kế hoạch

Tổ chức thực hiện

Kiểm tra

Lãnh đạo, chỉ đạo

(1) Lập kế hoạch là một chức năng quản lý, nó có nghĩa là xác định mục
tiêu, mục đích đối với thành tựu tương lai của tổ chức và các con đường, biện pháp,
cách thức để đạt được mục tiêu, mục đích đó. Có 3 nội dung chủ yếu của chức năng
kế hoạch hóa:
+ Xác định, hình thành mục tiêu (phương hướng) đối với tổ chức.
+ Xác định và đảm bảo về các nguồn lực của tổ chức để đạt được mục tiêu.
+ Quyết định những hoạt động cần thiết để đạt được mục tiêu đó.
8


1.2.2. Quản lý giáo dục
Trong Việt ngữ, quản lý giáo dục được hiểu như việc thực hiện đầy đủ các chức

9


năng kế hoạch hóa, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra trên toàn bộ các hoạt động giáo dục và
tất nhiên cả những cấu phần tài chính và vật chất của các hoạt động đó nữa. Khái niệm
quản lý giáo dục có nhiều cách hiểu và được nhiều tác giả định nghĩa khác nhau.
Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Quản lý giáo dục là tổ chức các hoạt động
dạy học. Có tổ chức được các hoạt động dạy học, thực hiện được các tính chất của
các nhà trường phổ thông Việt Nam xã hội chủ nghĩa, mới quản lý được giáo dục,
tức là cụ thể hóa đường lối giáo dục của Đảng và biến đường lối đó thành hiện
thực, đáp ứng nhu cầu của nhân dân, của đất nước” [15, tr. 9].
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục là hệ thống có mục đích,
có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ vận hành theo đường
lối, nguyên lý giáo dục của Đảng thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội
chủ nghĩa Việt Nam mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ đưa
giáo dục tới mục tiêu dự kiến tiến lên trạng thái mới về chất” [32, tr. 35].
Tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc - Nguyễn Quốc Chí cho rằng: “Quản lý giáo
dục là hoạt động có ý thức bằng cách vận dụng các quy luật khách quan của nhà
quản lý giáo dục tác động đến toàn bộ hệ thống giáo dục nhằm làm cho hệ thống
đạt được mục tiêu của nó” [30, tr. 135].
Các nhà quản lý giáo dục thực tiễn còn quan niệm rằng: “Quản lý giáo dục
theo nghĩa tổng quan là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm
đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội” [30, tr.16].
Quan niệm của tác giả Đặng Quốc Bảo: "Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng
quan là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằmđẩy mạnh công
tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội" [5, tr.10].
Tác giả Trần Kiểm khẳng định QLGD được phân chia thành hai cấp: quản lý

thống các trường học.

- Các thành tố: Mục tiêu giáo dục; nội dung giáo dục; phương pháp giáo
dục; lực lượng giáo dục (người dạy); đối tượng giáo dục (người học); phương tiện
giáo dục (điều kiện).
Các quá trình giáo dục thường được diễn ra trong thời gian dài, những phẩm
chất nhân cách của HS mà giáo dục đang đào tạo ngày nay phải đáp ứng được
những yêu cầu của hiện tại và tương lai khi người học đã rời ghế nhà trường.
Các hiện tượng giáo dục bao giờ cũng là các hiện tượng đặc biệt phức tạp, chính
vì vậy QLGD đòi hỏi vừa phải có tính cụ thể, vừa phải có tính toàn vẹn sâu sắc.
1.2.3. Quản lý nhà trường
Trường học là tổ chức giáo dục cơ sở mang tính chất nhà nước - xã hội, trực
tiếp làm công tác giáo dục thế hệ trẻ, trực tiếp tham gia vào quá trình thực hiện mục
tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực bồi dưỡng nhân tài cho đất nước. Trường học
11


là tế bào cơ sở của bất cứ hệ thống giáo dục nào từ trung ương đến địa phương. Vì
vậy, trường học nói chung vừa là khách thể cơ bản của tất cả các cấp Quản lý, lại vừa
là một hệ thống độc lập tự quản của xã hội. Với đặc điểm đó, việc Quản lý trường học
vừa mang tính chất Nhà nước, vừa có tính chất xã hội. Nhà nước và xã hội cùng phối
hợp chăm lo xây dựng và Quản lý nhà trường. Ưu tiên đặc biệt cho giáo dục; Quản lý
nhà nước các cấp phải nắm mục đích tạo mọi điều kiện tối ưu cho sự phát triển của
trường học, nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, đào tạo học sinh.
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý nhà trường là tập hợp những
tác động tối ưu (cộng tác, tham gia, hỗ trợ, phối hợp, huy động, can thiệp…) của
chủ thể quản lý đến tập thể GV, HS và các cán bộ khác. Nhằm tận dụng các nguồn
dự trữ do Nhà nước đầu tư, lực lượng xã hội đóng góp, do lao động xây dựng và
vốn lao động tự có hướng vào việc đẩy mạnh mọi hoạt động của nhà trường mà
điểm hội tụ là quá trình đào tạo thế hệ trẻ, thực hiện có chất lượng mục tiêu và kế

mỗi người trong hệ thống xã hội, là quy định chức năng, quyền hạn, nghĩa vụ, quan
hệ cùng vai trò xã hội của họ mà trước hết là trong phạm vi nhà trường với tư cách
là một tổ chức xã hội.
Quản lý trường học về bản chất là quản lý con người (tập thể cán bộ, giáo
viên và học sinh). Do đó, có thể hiểu quản lý trường học là những tác động tối ưu
của chủ thể quản lý (lãnh đạo trường học) đến giáo viên, học sinh và các cán bộ
khác nhằm tận dụng các nguồn lực hướng vào đẩy mạnh các hoạt động của nhà
trường, thúc đẩy quá trình đào tạo thế hệ trẻ, thực hiện có chất lượng mục tiêu
và kế hoạch đào tạo, đưa nhà trường tiến lên trạng thái mong muốn. Xét về bản
chất, quản lý con người trong nhà trường và tổ chức một cách hợp lý lao động của
giáo viên và học sinh, là tác động đến họ sao cho hành vi, hoạt động của họ đáp ứng
được yêu cầu của việc đào tạo con người.
1.2.4. Quản lý nhà trường THCS
Trường THCS thuộc cấp học đầu tiên trong bậc phổ thông. Nó là đơn vị cơ
sở của hệ thống giáo dục đồng thời là một tổ chức xã hội trong cộng đồng vì thế ta
nói trường THCS là một tổ chức sư phạm - xã hội.
Với tư cách là một tổ chức xã hội, trường THCS tham gia hoạt động trong
một hệ thống nhất ở cấp xã, cấp quận, huyện, tham gia thực hiện mục tiêu kinh tế xã hội của địa phương. Trường THCS là đơn vị văn hóa đại diện trong cộng đồng,
trường học như một trung tâm tái sản xuất văn hóa liên tục ở nơi nó hoạt động.
Với tư cách là một tổ chức sư phạm, quản lý trường THCS phân biệt hẳn với
mọi loại hình quản lý xã hội khác. Đó là bản chất sư phạm của quá trình giáo dục,
trong đó, giáo viên học sinh, vừa là khách thể quản lý nhưng lại đồng thời là chủ thể

13


tự quản lý, bởi họ là những con người đang tham gia một hoạt động rất đặc thù là
lấy nhân cách đào tạo nhân cách. Sản phẩm của hoạt động là nhân cách được tạo ra
bao hàm cả tự đào tạo. Chính vì vậy, các mối quan hệ quản lý trong trường học
mang bản chất dân chủ sâu sắc. Trường THCS đựơc coi như một hệ tự quản lý tiêu


- Đối tượng chủ yếu của lao động sự phạm là học sinh phần lớn từ 11 đến 15 tuổi.
- Phương tiện lao động chủ yếu là tinh thần - là nhân cách người thầy.
- Phân biệt giữa lao động trên lớp và lao động bên ngoài không hoàn toàn
tách bạch.
- Mặt kinh tế là hiệu suất lao động của người giáo viên, là chất lượng thực
hiện mục tiêu đào tạo.
Chính vì lao động của giáo viên được chuyên môn hóa cao cho nên quản lý
chuyên môn trong trường THCS phải tổ chức theo các tổ chuyên môn, quản lý tổ
chuyên môn là hoạt động quản lý đặc thù trong trường THCS.
Tóm lại, quản lý trường học nói chung và quản lý trường THCS nói riêng là
tổ chức chỉ đạo và điều hành quá trình giảng dạy của thầy và hoạt động học của
trò, đồng thời quản lý những điều kiện cơ sở vật chất và công việc phục vụ cho
dạy học nhằm đạt được mục đích giáo dục và đào tạo. Xét về bản chất, quản lý
nhà trường là các cấp quản lý cần tổ chức một cách hợp lý lao động của giáo viên
và học sinh, tác động đến họ sao cho hành vi, hoạt động của họ đáp ứng được yêu
cầu của việc giáo dục, đào tạo con người.

1.2.5. Quản lý hoạt động tổ chuyên môn và quản lý tổ trưởng chuyên môn
TCM là cấp quản lý đầu tiên hay quản lý cấp cơ sở trong nhà trường. TCM
thực hiện các nhiệm vụ xây dựng và thực hiện kế hoạt động chung của tổ, hướng
dẫn và quản lý kế hoạch cá nhân của các tổ viên theo kế hoạch chung của nhà
trường để đảm bảo chất lượng GD theo các mục tiêu đã đề ra. Ở đây cũng chính là
nơi tiến hành các hoạt động đổi mới để nâng cao chất lượng DH của GV và chất
lượng học tập của học sinh. Hoạt động TCM tốt giúp cho nhà trường nâng cao chất
lượng dạy và học và ngược lại nếu hoạt động TCM kém hiệu quả chất lượng giảng
dạy trong nhà trường sẽ gặp phải khó khăn.
Quản lý hoạt động TCM trong nhà trường là một quá trình tác động từ khâu
quy hoạch, kế hoạch phát triển các TCM trên cơ sở đó hình thành một hệ thống tổ
“đội” công tác phù hợp, tiếp sau đó là việc quyết định bổ nhiệm các tổ trường TCM.