quan niệm của C.Mác và Ph. Ăng ghen về văn hoá, văn nghệ
trong "tuyên ngôn của đảng cộng sản"
Có thể nói, người am hiểu chủ nghĩa tư bản sâu sắc nhất
trong vài thế kỷ nay là Các Mác, và cũng chính Mác là người bất
bình sâu sắc nhất đối với chủ nghĩa tư bản. Một trong những điều
mà chủ nghĩa tư bản làm cho Mác bất bình là: Chủ nghĩa tư bản
làm cho văn hoá, văn nghệ bị tha hoá, bị đánh mất thiên chức sáng
tạo của nó.
Trình bày mối quan hệ vô sản - tư sản trong "Tuyên ngôn của
Đảng cộng sản", Mác và Ăngghen đã viết: "Giai cấp tư sản tước
hết hào quang thần thánh của tất cả những hoạt động xưa nay vẫn
được trọng vọng và tôn sùng. Bác sĩ, luật gia, tu sĩ, thi sĩ, bác học
đều bị giai cấp tư sản biến thành những người làm thuê được trả
lương của nó". Phân tích mối quan hệ giữa những người cộng sản
với những người vô sản, Mác và Ăngghen chỉ rõ: Những lời buộc
tội của giai cấp tư sản "nhằm chống lại phương thức cộng sản chủ
nghĩa của sự sản xuất và chiếm hữu những sản phẩm vật chất được
tung ra, cũng là nhằm chống lại sự sản xuất và chiếm hữu những
sản phẩm tinh thần. Nếu đối với người tư sản, sở hữu giai cấp bị
thủ tiêu có nghĩa là chính sản xuất cũng bị thủ tiêu, thì đối với họ,
văn hoá giai cấp bị thủ tiêu, cũng có nghĩa là văn hoá nói chung bị
mất đi. Cái văn hoá mà người tư sản than tiếc là bị tiêu diệt đi đó,


thì đối với tuyệt đại đa số, chỉ là việc biến họ thành vật phụ thuộc
vào máy móc mà thôi".
ý kiến của Mác và Ăngghen đã tỏ rõ sự bất bình của các ông
vì chủ nghĩa tư bản làm cho văn hoá, tư tưởng, văn học, nghệ thuật
bị tha hoá. ý kiến đó vô cùng phong phú, sâu sắc và được thể hiện
trên rất nhiều bài nói, nhiều trang viết của hai ông. ở đây, chỉ xin
đề cập tới một số ý kiến của riêng Mác về uy quyền của đồng tiền