ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

TRẦN THỊ PHƢƠNG THÚY

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG
TÔN GIÁO Ở TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH TÔN GIÁO HỌC

Hà Nội - 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

TRẦN THỊ PHƢƠNG THÚY

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG
TÔN GIÁO Ở TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Tôn giáo ho ̣c
Mã số: 60220309

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Thị Kim Oanh

Hà Nội - 2016



1.1.2 Khách thể và chủ thể của quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn
giáo ....................................................................................................... 15
1.1.3 Mục tiêu, nguyên tắc quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo
....................................................................................................... 20
1.2 Tình hình tôn giáo ở tỉnh Phú Thọ hiện nay .................................. 24
1.2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên – kinh tế - xã hội – văn hóa ........ 24
1.2.2 Tình hình, đặc điểm tôn giáo tỉnh Phú Thọ ................................... 27
CHƢƠNG 2. QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG TÔN
GIÁO Ở TỈNH PHÚ THỌ - THỰC TRẠNG VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA ..... 34
2.1 Thành tựu quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo của Ban
Tôn giáo tỉnh Phú Thọ .............................................................................. 34
2.1.1 Quá trình hình thành Ban Tôn giáo tỉnh Phú Thọ ......................... 34
2.1.2 Những thành tựu............................................................................. 39
2.2. Một số vấn đề đặt ra trong công tác quản lý nhà nƣớc đối với hoạt
động tôn giáo ............................................................................................... 54
1


2.2.1 Vấn đề đặt ra từ khách thể quản lý ................................................ 54
2.2.2 Vấn đề đặt ra từ chủ thể quản lý .................................................... 59
CHƢƠNG 3. QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG TÔN
GIÁO Ở TỈNH PHÚ THỌ: BÀI HỌC VÀ GIẢI PHÁP ............................ 65
3.1 Bài học kinh nghiệm rút ra từ quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn
giáo .............................................................................................................. 65
3.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của quản lý nhà nƣớc đối với
hoạt động tôn giáo ....................................................................................... 70
3.2.1 Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý tôn giáo ... 70
3.2.2 Hoàn thiện bộ máy tổ chức làm công tác quản lý nhà nước đối với
hoạt động tôn giáo .................................................................................. 72
3.2.3 Nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào có tôn giáo . 75

bảo hộ. Do đó, Nhà nƣớc đã ban hành nhiều văn bản nhằm nâng cao hiệu quả
của quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo nhƣ Pháp lê ̣nh tiń ngƣỡng
tôn giáo (6/2004), Nghị định 92/2012/NĐ-CP của Chính phủ Quy định chi tiết
về biện pháp thi hành Pháp lệnh tín ngƣỡng tôn giáo, Chỉ thị số 01/2005/CTTTg của Thủ tƣớng Chính phủ về một số công tác đối với đạo Tin lành …cho
thấy Đảng và nhà nƣớc ta đã có nhiều thay đổi đáng kể trong hoạt động quản
lý nhà nƣớc đối với tôn giáo. Nƣớc ta đã có những quy định về việc tổ chức
3


nghi lễ tôn giáo, giảng đạo, truyền đạo; việc công nhận tƣ cách pháp nhân của
các tôn giáo…. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn nhiều vấn đề liên quan đến quản
lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo chƣa đƣợc giải quyết nhƣ: những hoạt
động truyền đạo trái phép đã và đang diễn ra ở một số nơi, tình hình khiếu
kiện đất đai, cơ sở thờ tự tôn giáo…Để giải quyết vấn đề này cần tìm ra
những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nƣớc về hoạt
động tôn giáo.
Phú Thọ là một tỉnh miền núi thuộc khu vực Trung du miền núi Bắc
Bộ, là đầu mối giao thông quan trọng của các tỉnh miền núi phía Bắc với
toàn quốc. Trên địa bàn tỉnh có 28 dân tộc, trong đó dân tộc Kinh chiếm tỉ lệ
lớn nhất, sau đó đến các dân tộc Mƣờng, Tày, Nùng…Với vị trí địa lý quan
trọng và đặc điểm dân cƣ đa dạng, công tác quản lý nhà nƣớc tại tỉnh Phú
Thọ luôn đƣợc quan tâm; đặc biệt là công tác quản lý nhà nƣớc đối với hoạt
động tôn giáo. Số lƣợng các tôn giáo hoạt động trên địa bàn Phú Thọ tƣơng
đối đa dạng nhƣng quy mô các tôn giáo không giống nhau, trong đó Phật
giáo và Công giáo là hai tôn giáo có số lƣợng tín đồ đông nhất, và có lịch sử
hình thành sớm nhất. Hoạt động của các tín đồ, chức sắc tôn giáo tại tỉnh
Phú Thọ về cơ bản đã chấp hành chủ trƣơng, đƣờng lối của Đảng, pháp luật
của nhà nƣớc, chính sách của địa phƣơng, đóng góp vào sự phát triển chung
về kinh tế, xã hội của tỉnh. Tuy nhiên, bên cạnh những tôn giáo đƣợc nhà
nƣớc thừa nhận, tuân thủ pháp luật; trên địa bàn tỉnh cũng xuất hiện những

nhà nƣớc đối với những hoạt động tôn giáo.
Năm 2005, Bùi Đức Luận chủ biên cuốn Quản lý hoạt động tôn giáo:
Cơ sở lý luận và thực tiễn. Công trình làm rõ một số vấn đề lý luận về quản lý
nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo ở nƣớc ta hiện nay; thực tiễn quản lý nhà
nƣớc đối với hoạt động tín ngƣỡng tôn giáo và quá trình xây dựng pháp lệnh
tín ngƣỡng tôn giáo
Năm 2009, Hoàng Quốc Bảo trong cuốn “Quản lý xã hội về tôn giáo”
phân tích quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tƣ tƣởng Hồ Chí Minh và
của Đảng về quản lý tôn giáo. Giới thiệu một số tôn giáo ở Việt Nam nhƣ đạo
5


Phật, đạo Công giáo, đạo Tin lành, đạo Hồi, đạo Cao đài, đạo Hoà Hảo. Các
nguyên tắc và phƣơng pháp quản lý xã hội về tôn giáo. Tổ chức và nội dung
quản lý xã hội về tôn giáo.
Năm 2012, Nguyễn Phú Lợi viết bài “Quan điểm, đường lối của Đảng
và chính sách của nhà nước về tôn giáo và công giáo : Những vấn đề lý luận
và thực tiễn ở Việt Nam hiện nay” trên tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo số 3. Bài
viết đã trình bày một số vấn đề lý luận về tôn giáo và công giáo. Đánh giá
thực trạng việc thực hiện chính sách pháp luật về tôn giáo và công giáo ở Việt
Nam. Phân tích kinh nghiệm của một số nƣớc trong việc thực hiện chính sách
đối với công giáo và bài học cho Việt Nam. Đề xuất giải pháp, kiến nghị
nhằm động viên tín độ công giáo thực hiện đƣờng hƣớng "Sống phúc âm giữa
lòng dân tộc".
Năm 2014, Luận án tiến sĩ Bùi Hữu Dƣợc, Quản lý nhà nước về tôn
giáo ở Việt Nam từ năm 1975 đến nay. Luận án trình bày cơ sở lý luận và
thực tiễn của quản lý nhà nƣớc về tôn giáo ở Việt Nam. Đánh giá, phân tích
thực trạng kết quả quản lý nhà nƣớc về tôn giáo ở Việt Nam từ năm 1975 đến
nay, đồng thời dự báo và khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả, hiệu lực của
quản lý nhà nƣớc về tôn giáo ở Việt Nam trong thời gian tới.

công tác quản lí nhà nƣớc đối với đạo Phật, đạo Công giáo, đạo Tin Lành, Hồi
giáo, Phật giáo Hoà Hảo, đạo Cao Đài...
Hai là các công trình nghiên cứu quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động
tôn giáo của tỉnh Phú Thọ nổi bật có:
Năm 2005, Đề tài khoa học “Thực trạng hoạt động tôn giáo tỉnh Phú
Thọ; Đề xuất một số giải pháp cụ thể nhằm tăng cường quản lý trong tình
hình hiện nay” của Bùi Đức Nhẫn. Đề tài chỉ ra sự thay đổi tình hình tôn giáo
trên địa bàn tỉnh Phú Thọ trƣớc và sau khi ban hành Pháp lệnh Tín ngƣỡng

7


tôn giáo và đề ra một số giải pháp dựa trên tình hình tôn giáo tỉnh nhằm nâng
cao hiệu quả công tác tôn giáo.
Năm 2012, Nguyễn Văn Tiến nghiên cứu đề tài luận văn thạc sĩ “Quan
điểm, chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước và thực hiện ở tỉnh Phú Thọ
hiện nay”; đề tài tập trung làm rõ những đặc trƣng trong chính sách của nhà
nƣớc đối với việc phát triển các tôn giáo, tín ngƣỡng trên địa bàn tỉnh Phú
Thọ.
Năm 2013, luận văn thạc sĩ của Trần Mạnh Quang về “Quản lý nhà
nước về an ninh, trật tự đối với hoạt động của đạo Thiên chúa trên địa bàn
tỉnh Phú Thọ trong tình hình hiện nay”. Đề tài tập trung phân tích, làm rõ
hoạt động của đạo Công giáo tại tỉnh Phú Thọ có liên quan đến công tác quản
lý nhà nƣớc về an ninh trật tự và đánh giá thực trạng quản lý nhà nƣớc về an
ninh trật tự của Công an tỉnh Phú Thọ đối với hoạt động của đạo Công giáo
trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, các đề tài trên chƣa nêu lên đƣợc vai trò quản lý
nhà nƣớc của UBND tỉnh, cụ thể là Ban Tôn giáo tỉnh đối với hoạt động tôn
giáo
Nhƣ vậy, từ khi ban hành Pháp lệnh Tín ngƣỡng, tôn giáo năm 2004,
một số tác giả đã nghiên cứu về vấn đề tôn giáo và quản lý tôn giáo tại tỉnh


nghĩa Mác - Lênin, Tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về vấn đề tôn giáo; quan điểm,
đƣờng lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nƣớc về vấn đề dân tộc tôn
giáo; đồng thời xuất phát từ thực tiễn tình hình quản lý nhà nƣớc đối với hoạt
động tôn giáo ở tỉnh Phú Thọ
Để giải quyết mục tiêu, nhiệm vụ đề ra, trong quá trình nghiên cứu, đề
tài sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu cụ thể sau đây:phƣơng pháp lịch sử
cụ thể; phƣơng pháp nghiên cứu tôn giáo học nhƣ xuất phát từ cấu trúc chúc,
năng tôn giáo; phƣơng pháp phân tích, tổng hợp; phƣơng pháp thống kê, so
sánh….Ngoài ra, trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi còn sử dụng các
phƣơng pháp nghiên cứu liên ngành nhƣ: phƣơng pháp nhân học tôn giáo,
phƣơng pháp sử học…

9


5.

Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu
* Đối tƣợng nghiên cứu
Do quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo đƣợc thực hiện bởi hệ

thống các cơ quan nhà nƣớc bao gồm nhiều cá nhân, tổ chức. Cho nên, để làm
rõ quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo ở tỉnh Phú Thọ, tôi xác định
đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là hoạt động quản lý tôn giáo của Ban Tôn
giáo tỉnh Phú Thọ trực thuộc Sở Nội vụ Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Phú
Thọ.
* Phạm vi nghiên cứu
Về không gian: đề tài giới hạn nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Phú Tho ̣.
Về thời gian: đề tài tiến hành nghiên cứu chủ yếu trong giai đoạn từ sau

TÔN GIÁO Ở TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY
1.1 Nhận thức chung về quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo
1.1.1

Khái niệm quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo
Quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo là một vấn đề quan trọng

luôn đƣợc ƣu tiên trong hoạt động quản lý của nhà nƣớc. Để hiểu rõ hơn về
quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo trƣớc hết ta cần hiểu về các khái
niệm quản lý, quản lý nhà nƣớc và hoạt động tôn giáo.
“Quản lý” nhiều tác giả đã đƣa ra các định nghĩa khác nhau về quản lý
dựa theo mục tiêu và góc độ nghiên cứu. Có quan điểm coi quản lý là quá
trình bao gồm các khâu lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra những nỗ
lực của các thành viên trong tổ chức và sử dụng tất cả các nguồn lực khác
nhau của tổ chức để đạt đƣợc mục tiêu đã định trƣớc. Cũng có quan điểm cho
rằng quản lý là sự tác động định hƣớng bất kỳ lên một hệ thống nào đó nhằm
trật tự hoá nó và hƣớng nó phát triển phù hợp với những quy luật nhất định.
Mặc dù có nhiều quan niệm, song thuật ngữ quản lý đều đƣợc các nhà khoa
học, nhà nghiên cứu, nhà quản lý thống nhất ở hai nội dung: thứ nhất, quản lý
là sự tác động mang tính tổ chức, tính mục đích của chủ thể quản lý đến đối
tƣợng quản lý. Thứ hai, mục tiêu là nhằm làm cho đối tƣợng quản lý hoạt
động vận hành phù hợp với ý chí của chủ thể quản lý đã định ra từ trƣớc. Nhƣ
vậy, quản lý là sự tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý lên
đối tƣợng quản lý nhằm đạt đƣợc mục tiêu đặt ra từ trƣớc.
“Quản lý nhà nước” là hoạt động quản lý xã hội của nhà nƣớc; trong
đó quản lý xã hội đƣợc hiểu là sự tác động có ý thức để chỉ huy, điều khiển,
hƣớng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con ngƣời phù hợp
với ý chí của chủ thể quản lý và quy luật khách quan. Quản lý xã hội do nhiều
11



một hình thái ý thức xã hội đặc biệt, phản ánh tồn tại xã hội đã sinh ra nó.
Song sự phản ánh đó chỉ là sự phản ánh phi lý tính, hoang đƣờng để giải thích
hoặc chi phối hiện thực. Tôn giáo là sản phẩm của con ngƣời, nhƣng không
phải con ngƣời cá nhân, riêng lẻ mà là con ngƣời xã hội (hay xã hội con
ngƣời), do đó tôn giáo là một hiện tƣợng xã hội. Xét về mặt bản chất, tôn giáo
là một hiện tƣợng xã hội vừa thể hiện sự phản kháng trƣớc những đau khổ,
bất hạnh của con ngƣời, vừa biểu thị sự bất lực của con ngƣời trƣớc sức mạnh
của tự nhiên và xã hội. Kế thừa quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lenin và tƣ
tƣởng Hồ Chí Minh về vấn đề tôn giáo, Đảng nhận định tôn giáo là nhu cầu
tinh thần của một bộ phận nhân dân, đang và sẽ tồn tại cùng dân tộc trong quá
trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nƣớc ta. Quan điểm này là cơ sở cho việc
quản lý, xem xét, giải quyết các vấn đề tôn giáo ở nƣớc ta hiện nay, đòi hỏi
chúng ta phải có thái độ bình tĩnh, khách quan trong khi xem xét, giải quyết
các vấn đề liên quan đến hoạt động tôn giáo; đảm bảo cho các tôn giáo ở Việt
Nam sinh hoạt một cách bình thƣờng, tuân thủ pháp luật, đồng hành với dân
tộc và chủ nghĩa xã hội. Tại Điều 24, Chƣơng II, Hiến pháp 2013 quy định:
"1. Mọi người có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, theo hoặc không theo một
tôn giáo nào. Các tôn giáo bình đẳng trước pháp luật. 2. Nhà nước tôn trọng
và bảo hộ quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo. 3. Không ai được xâm phạm tự
do tín ngưỡng, tôn giáo hoặc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để vi phạm pháp
luật"[21;6]. Nhƣ vậy, tôn giáo, tín ngƣỡng đã trở thành quyền cơ bản của mọi
ngƣời dân Việt Nam; là một trong những quyền cơ bản của con ngƣời đƣợc
nhà nƣớc và pháp luật tôn trọng, bảo hộ.
Tuy nhiên, hiện nay trong các văn bản quản lý nhà nƣớc về tôn giáo ở
nƣớc ta chƣa có văn bản nào định nghĩa cụ thể về khái niệm này. Mặc dù việc
giải thích khái niệm khá phức tạp, thậm chí khó có thể thống nhất, nhƣng khi
nói đến một tôn giáo hoàn chỉnh bao gồm các dấu hiệu cơ bản sau: là đại diện
13



việc truyền bá, thực hành giáo lý, giáo luật, lễ nghi tôn giáo; quản lý nơi thờ
tự, đồ dùng việc đạo, cơ sở vật chất xã hội của các tôn giáo. Từ đây, thuật ngữ
quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo sử dụng trong luận văn đƣợc
hiểu theo nghĩa hẹp của thuật ngữ này. Nhƣ vậy, khi nhắc đến quản lý nhà
nƣớc đối với hoạt động tôn giáo là nói đến sự quản lý của các cơ quan hành
pháp đối với hoạt động tôn giáo.
1.1.2

Khách thể và chủ thể của quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo
Quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo là quá trình tác động, điều

hành, điều chỉnh của các cơ quan hành pháp để các hoạt động tôn giáo diễn ra
theo đúng quy định của pháp luật. Với cách hiểu nhƣ vậy, quản lý nhà nƣớc
đối với hoạt động tôn giáo bao gồm các yếu tố: đối tƣợng quản lý (khách thể
quản lý), chủ thể quản lý.
Trƣớc hết, đối tƣợng của quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo
bao gồm hoạt động tôn giáo của các tổ chức tôn giáo, của tín đồ, chức sắc,
nhà tu hành và các cơ sở vật chất phục vụ hoạt động sinh hoạt tôn giáo nhƣ cơ
sở tôn giáo, các đồ dùng phục vụ hoạt động tôn giáo.
Tín đồ tôn giáo là “người tin theo một tôn giáo và được tổ chức tôn
giáo thừa nhận”[61;3]. Tín đồ của các tôn giáo có sự thống nhất trên hai mặt:
công dân và tín đồ. Về mặt công dân, họ bình đẳng trƣớc pháp luật về quyền
lợi và nghĩa vụ nhƣ các công dân không tôn giáo (thể hiện trong Hiến pháp).
Về mặt tín đồ, là ngƣời có tín ngƣỡng tôn giáo (có niềm tin và tình cảm tôn
giáo ở mức độ khác nhau); có quyền lợi và nghĩa vụ do tổ chức tôn giáo quy
định (thể hiện trong giáo lý. Mặt công dân và mặt tín đồ thống nhất trong con
ngƣời tín đồ tôn giáo; nhƣng không đồng nhất với nhau (mặt công dân là số
một, mặt tín đồ là số hai).
Nhà tu hành là “tín đồ tự nguyện thực hiện thường xuyên nếp sống


16


Cơ sở tôn giáo là “ nơi thờ tự, tu hành, nơi đào tạo người chuyên hoạt
động tôn giáo, trụ sở của tổ chức tôn giáo và những cơ sở khác của tôn giáo
được Nhà nước công nhận”[61;2]. Cơ sở tôn giáo có sự thống nhất giữa bốn
mặt: vật chất, tôn nghiêm, trụ sở và sinh hoạt cộng đồng. Mặt vật chất, đó là
những địa điểm đƣợc xây dựng bằng vật liệu khác nhau, theo những mô hình
kiến trúc khác nhau, thể hiện niềm tin của từng tôn giáo. Mặt tôn nghiêm, là
nơi bái vọng, ngƣỡng mộ, biểu hiện tình cảm và đức tin tôn giáo, nơi diễn ra
những nghi lễ tôn giáo quan trọng. Mặt trụ sở, là nơi diễn ra hoạt động hành
chính của đạo. Mặt sinh hoạt cộng đồng, là nơi diễn ra các lễ hội tôn giáo, nơi
sinh hoạt các hội đoàn tôn giáo…Trong các mặt trên, tôn nghiêm là mặt chi
phối.
Đồ dùng việc đạo bao gồm: kinh, sách, tƣợng, bài vị, tranh ảnh, cờ
trống…; trong đó mỗi đồ dùng có vai trò, vị trí khác nhau tùy theo lễ nghi của
từng tôn giáo. Đồ dùng việc đạo có chung một đặc điểm là sự thống nhất và
đồng nhất giữa tính vật chất và tính biểu đạt. Mặt vật chất, các đồ dùng đƣợc
tạo nên bởi các chất liệu khác nhau dƣới dạng vật chất cụ thể. Mặt biểu đạt,
mỗi đồ dùng biểu đạt một nội dung nào đó và cái đƣợc biểu đạt chỉ đƣợc hiện
hữu khi đồ dùng đƣợc sử dụng vào một nội hoạt động tôn giáo cụ thể theo
một lễ nghi nào đó. Trong các đồ dùng việc đạo thì kinh sách, tƣợng, bài vị là
quan trọng nhất.
Cơ sở vật chất khác: nhƣ khuôn viên (tạo nên cảnh quan kiến trúc văn
hoá môi trƣờng), ruộng, đất, nhà chung, trƣờng học, cơ sở từ thiện,... những
cơ sở vật chất kỹ thuật này có hai mặt cơ bản. Một mặt là tài sản của giáo hội,
là nơi diễn ra các hoạt động của tổ chức tôn giáo, của giáo hội cơ sở... Một
mặt đƣợc Nhà nƣớc bảo hộ bằng cách cấp các văn bản mang giá trị pháp lý,
đƣợc giáo hội giao trách nhiệm quản lý hay giao quyền sử dụng các cơ sở


Mô hình quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo đƣợc thể hiện cụ
thể qua sơ đồ sau
Sơ đồ 1.1: Hệ thống tổ chức quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn
giáo
Cấp

Quản lý

Cơ quan giúp việc
Ban tôn giáo của Chính

Trung ƣơng

Thủ tƣớng

Tỉnh

Phó Chủ tịch

Huyện, thành phố

Phó Chủ tịch

Phòng Tôn giáo

Xã, phƣờng

Ủy ban nhân dân


giáo hoặc phòng có chức năng quản lý công tác tôn giáo chịu sự chỉ đạo, quản
lý về tổ chức, biên chế và công tác của Uỷ ban nhân dân huyện, đồng thời
chịu sự chỉ đạo, hƣớng dẫn về chuyên môn nghiệp vụ của Ban Tôn giáo tỉnh
hoặc Sở có chức năng quản lý công tác tôn giáo.
Do năng lực nghiên cứu còn hạn chế, luận văn xin tập trung nghiên cứu
quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo của cơ quan quản lý hoạt động
tôn giáo cấp tỉnh; cụ thể là Ban tôn giáo tỉnh Phú Thọ.
1.1.3 Mục tiêu, nguyên tắc quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo
* Mục tiêu quản lý nhà nƣớc về hoạt động tôn giáo
Mục tiêu tổng quát: góp phần xây dựng các giá trị văn hóa và chuẩn
mực xã hội, tạo nên những mối quan hệ lành mạnh.
Mục tiêu cụ thể:
Thứ nhất, quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo trƣớc hết phải
bảo đảm đƣợc quyền tự do tín ngƣỡng, tôn giáo của công dân, bảo đảm cho
các hoạt động tôn giáo đƣợc diễn ra bình thƣờng theo đúng quy định của pháp
luật Nhà nƣớc cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Quyền tự do tín ngƣỡng
là một trong những quyền cơ bản của con ngƣời. Tại Đại hội Đại biểu toàn
20


quốc lần thứ IX (năm 2001), Đảng đã nhận đinh: tín ngƣỡng, tôn giáo là nhu
cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân.“Thực hiện nhất quán chính sách tôn
trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, theo hoặc không theo một tôn giáo
nào, quyền sinh hoạt tôn giáo bình thường theo đúng pháp luật”[30;46]
Thứ hai, quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo phải phát huy
đƣợc những mặt tích cực của tôn giáo nhƣ tính hƣớng thiện, từ bi; khắc phục
đƣợc những hạn chế, tiêu cực của tôn giáo đối với sự phát triển của xã hội.
Nhà nƣớc tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân tôn giáo tham gia cùng Nhà
nƣớc giải quyết những vấn đề của xã hội. Mặt khác, nhà nƣớc phải luôn tăng
cƣờng cảnh giác đề phòng những âm mƣu lợi dụng tín ngƣỡng, tôn giáo