Tên đề tài: Một vài kinh nghiệm nhằm rèn kĩ năng nói cho học sinh thông qua tiết luyện nói
môn Ngữ văn ở Trường THCS Lê Đình Chinh
============================================================================
==============================

PHÒNG GD&ĐT KRÔNG ANA
TRƯỜNG THCS LÊ ĐÌNH CHINH

TÊN SÁNG KIẾN

MỘT VÀI KINH NGHIỆM NHẰM RÈN KĨ NĂNG NÓI CHO
HỌC SINH THÔNG QUA TIẾT LUYỆN NÓI MÔN NGỮ
VĂN Ở TRƯỜNG THCS LÊ ĐÌNH CHINH
Họ và tên tác giả:
Nguyễn Thị Thùy Dung
Chức danh:
Giáo viên
Trình độ chuyên môn: Đại học
Chuyên ngành đào tạo: Sư phạm Ngữ Văn

1 02 năm 2017
Krông Ana, tháng

============================================================================
==============================

Người viết: Nguyễn Thị Thùy Dung

Trường THCS Lê Đình Chinh




Trường THCS Lê Đình Chinh


Tên đề tài: Một vài kinh nghiệm nhằm rèn kĩ năng nói cho học sinh thông qua tiết luyện nói
môn Ngữ văn ở Trường THCS Lê Đình Chinh
============================================================================
==============================

I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Dạy học theo quan điểm giao tiếp là một trong những tư tưởng chủ đạo của
chiến lược dạy học môn Ngữ văn ở trường phổ thông. Hiện nay các nước trên thế
giới rất coi trọng quan điểm này, lấy hoạt động giao tiếp là một căn cứ để hình
thành và phát triển các hoạt động ngôn ngữ mà cụ thể là năng lực nghe, nói, đọc,
viết cho người học. Nếu như nghe và đọc là hai kỹ năng quan trọng của hoạt động
tiếp nhận thông tin, thì nói và viết là hai kỹ năng quan trọng của hoạt động bộc lộ,
truyền đạt thông tin cần được rèn luyện và phát triển trong nhà trường. Nói là hoạt
động sử dụng ngôn ngữ cùng các yếu tố kèm theo nhằm truyền đạt một thông tin
nào đó tới người nghe.
Từ xưa đến nay, ngôn ngữ - tiếng nói đã góp phần quan trọng trong giao tiếp,
trao đổi thông tin, biểu hiện tình cảm, trạng thái tâm lý và là một yếu tố quan trọng
trong biểu lộ văn hóa, tính cách con người. Vì thế, giáo dục lời nói trong giao tiếp
từ xưa đã được ông cha ta rất coi trọng:
“Lời nói không mất tiền mua
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”
Trong mục tiêu dạy học môn Ngữ văn THCS, về kỹ năng, chương trình môn
Ngữ văn nhấn mạnh trọng tâm của việc rèn luyện kỹ năng Ngữ văn cho học sinh là
làm cho học sinh có kỹ năng nghe, nói, đọc, viết tiếng Việt thành thạo theo các kiểu
văn bản và có kỹ năng sơ giản về phân tích tác phẩm văn học, bước đầu có năng

chưa có sự quan tâm chu đáo, chặt chẽ của cha mẹ nên các em học sinh ở đây có
một thực tế rất đáng quan tâm đó là các em ngại giao tiếp, giao tiếp kém hoặc có thì
nói năng cộc lốc, không biết cách diễn đạt hết ý của mình. Trong giờ ra chơi, các
em nói chuyện với bạn bè rất lưu loát, tranh luận sôi nổi, có thể tìm được những lý
lẽ bảo vệ ý kiến của mình. Nhưng trong giờ học, khi tôi gọi lên nói các em lúng
túng, ngôn ngữ diễn đạt còn hạn chế. Điều đáng nói ở đây, trong hai năm qua
trường đã tổ chức thí điểm đổi mới phương pháp dạy học theo mô hình Trường học
mới nên việc phát triển kĩ năng trong giao tiếp là một nhu cầu thiết yếu của mô
hình này. Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực “thầy chủ đạo học trò
chủ động” đã làm cho giờ học sôi nổi hơn, giáo viên thoải mái hơn so với trước
đây: Thầy đọc, trò chép, trò thụ động tiếp thu kiến thức. Thế nhưng trong thực tế
trước kia và cả bây giờ, dù đã đổi mới nhiều nhưng chỉ chủ yếu ở các phân môn:
Văn học và Tiếng Việt còn Tập làm văn, đặc biệt là các giờ thực hành: Luyện viết
4
============================================================================
==============================

Người viết: Nguyễn Thị Thùy Dung

Trường THCS Lê Đình Chinh


Tên đề tài: Một vài kinh nghiệm nhằm rèn kĩ năng nói cho học sinh thông qua tiết luyện nói
môn Ngữ văn ở Trường THCS Lê Đình Chinh
============================================================================
==============================

đoạn văn, luyện nói trong giờ Tập làm văn hay tiết trả bài tính chủ động của học
sinh vẫn còn ít. Vì vậy, tôi băn khoăn đặt ra câu hỏi làm thế nào để các em mạnh
dạn hơn trong giờ học đặc biệt là kể chuyện, tập làm văn nói và có hứng thú học


Tên đề tài: Một vài kinh nghiệm nhằm rèn kĩ năng nói cho học sinh thông qua tiết luyện nói
môn Ngữ văn ở Trường THCS Lê Đình Chinh
============================================================================
==============================

biện pháp để giúp các em nói tốt hơn, nắm được các qui tắc cơ bản một cách sâu
sắc, đồng thời tạo cho các em có lòng say mê học tập và làm việc có kế hoạch một
cách cụ thể, có ý chí vượt khó vươn lên, tự tin trong học tập và giao tiếp.
b) Nhiệm vụ:
Nhận biết được tầm quan trọng của việc đổi mới chương trình và phương
pháp giảng dạy, là một giáo viên được tiếp cận với những đổi mới đó tôi vừa dạy
vừa nghiên cứu để tìm ra những cái mới nhằm nâng cao nghiệp vụ chuyên môn và
mong được góp sức giúp cho công tác giáo dục ngày càng phát triển và đổi mới.
3. Đối tượng nghiên cứu
Một số giải pháp nhằm rèn kĩ năng nói cho học sinh trong tiết luyện nói môn
Ngữ văn ở trường THCS.
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Áp dụng đối với học sinh 6A2 (năm học 2015 – 2016) Trường THCS Lê
Đình Chinh nhằm giúp các em hoàn thiện hơn về kĩ năng nói, phát triển kĩ năng
giao tiếp. Để thực hiện được ý định “rèn kĩ năng nói cho học sinh THCS” của mình
tôi đã vạch ra một số biện pháp cụ thể ngay từ đầu năm học khi bắt đầu nhận lớp.
5. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài đề ra, tôi đã xây dựng nhóm
phương pháp như sau:
a) Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Nghiên cứu tài liệu, tư liệu có
liên quan đến đề tài.
b) Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
- Phương pháp luyện tập thực hành:
6

Rèn kĩ năng nói cho học sinh không chỉ là công việc ngày một ngày hai, cũng
không phải một thầy cô giáo dạy môn Ngữ văn rèn luyện là có thể thành công đối
với các em. Mà đó là một quá trình nỗ lực tự bản thân học sinh cố gắng rèn luyện,
có người hướng dẫn là các giáo viên dạy môn Ngữ văn, sự giám sát nhắc nhở của
các thầy cô giáo bộ môn cùng phối hợp với cha mẹ học sinh mới tạo nên sự thành

7
============================================================================
==============================

Người viết: Nguyễn Thị Thùy Dung

Trường THCS Lê Đình Chinh


Tên đề tài: Một vài kinh nghiệm nhằm rèn kĩ năng nói cho học sinh thông qua tiết luyện nói
môn Ngữ văn ở Trường THCS Lê Đình Chinh
============================================================================
==============================

công ấy. Bởi vậy mà việc rèn luyện kĩ năng nói cho học sinh là một nhiệm vụ
không thể thiếu đối với mỗi thầy cô giáo.
Rèn luyện kỹ năng nói cho học sinh trong giờ dạy học Tập làm văn là tăng
tính thực hành ứng dụng cho chương trình Ngữ văn đối với học sinh THCS và khắc
phục hạn chế quá chú trọng đến việc đọc viết hơn nghe nói của chương trình và
sách giáo khoa mới.
Trọng tâm của việc rèn luyện kỹ năng nói trong chương trình Ngữ văn THCS
là giúp cho học sinh có được kỹ năng nghe, nói, đọc, viết Tiếng Việt tương đối
thành thạo. Đây cũng là sự cụ thể hoá tư tưởng dạy học theo lý thuyết giao tiếp và
thực tiễn dạy học môn phân môn Tập làm văn ở trường phổ thông. Điểm mới mẻ

chiếm lĩnh tác phẩm văn chương, thì người học (học sinh) phải tự mình bộc lộ sự
hiểu biết, phải biết phát triển tư duy thành lời - ngôn bản. Muốn cho người nghe
hiểu cho được thì người nói phải nói cho tốt, có nghĩa là nói phải mạch lạc, logic,
phải bảo đảm các qui tắc hội thoại, phải chú ý đến các cử chỉ, nét mặt, âm lượng.
Vì thế, luyện nói là việc rất quan trọng trong quá trình dạy học văn, là biện pháp
góp phần nâng cao chất lượng hiệu quả của giờ dạy học Ngữ văn. Luyện nói tốt sẽ
giúp người học sẽ có được một công cụ giao tiếp hiệu quả trong cuộc sống xã
hội.
Chính vì lẽ đó, tôi mạnh dạn đi sâu vào vấn đề có thể xem là vấn nạn không
chỉ ở học đường mà của toàn xã hội khi tình trạng các em nói chưa lưu loát, phát
âm chưa chuẩn,… dẫn đến sự lệch lạc về lời ăn tiếng nói trong học tập cũng như
trong giao tiếp.
2. Thực trạng
Chúng ta biết rằng: Mục tiêu của dạy học môn Ngữ văn là hình thành những
con người có ý thức, có tư tưởng tình cảm cao đẹp, có năng lực cảm thụ các giá trị
chân, thiện, mỹ và đặc biệt là có khả năng thích ứng với cuộc sống năng động trong
xã hội hiện đại. Quan điểm tích hợp và tích cực luôn chi phối các hoạt động dạy
học Ngữ văn, nhất là ở phần dạy các kĩ năng làm văn. Một tiết dạy học Ngữ văn đạt
hiệu quả trước hết phải tạo nên không khí hứng thú cho mỗi giờ học. Không khí đó
chỉ có được khi người dạy biết đa dạng hóa các hình thức, biện pháp dạy học. Mặt
khác, với tinh thần quan điểm dạy học mới, SGK Ngữ văn không chỉ chú trọng nội
dung mà còn chú trọng hình thức nhằm phục vụ cho việc đổi mới phương pháp dạy
học. Để đạt được những mục tiêu trên và thực hiện theo yêu cầu của phương pháp
dạy học mới, người dạy cần tổ chức cho học sinh học tập bằng các biện pháp nhằm
9
============================================================================
==============================

Người viết: Nguyễn Thị Thùy Dung


Hiện nay, việc nâng cao chất lượng dạy và học của giáo viên và học sinh là
mối quan tâm có tầm quan trọng hàng đầu bao trùm và chi phối mọi hoạt động
khác. Trong thực tế, khi giảng dạy tôi đã phát hiện có những học sinh mắc sai lỗi
10
============================================================================
==============================

Người viết: Nguyễn Thị Thùy Dung

Trường THCS Lê Đình Chinh


Tên đề tài: Một vài kinh nghiệm nhằm rèn kĩ năng nói cho học sinh thông qua tiết luyện nói
môn Ngữ văn ở Trường THCS Lê Đình Chinh
============================================================================
==============================

chính tả rất nhiều, có những học sinh viết sai hơn 10 lỗi ở một bài kiểm tra. Bên
cạnh đó, 100% học sinh đều là con em địa phương gốc Quảng Nam nên thời lượng
các em sử dụng ngôn ngữ địa phương để giao tiếp sẽ chiếm nhiều hơn so với việc
dùng ngôn ngữ phổ thông tại trường, nên việc phát âm ở nhà như thế nào thì khi
đến trường phát âm như thế ấy là điều không thể tránh khỏi. Điều ấy sẽ ảnh hưởng
đến hoạt động giao tiếp của các em trong cộng đồng xã hội sau này.
Khi tham gia luyện nói, lời nói của các em không tự nhiên, nói lủng
củng ngập ngừng không rõ ràng, không nói được điều muốn nói, không kết hợp
được các yếu tố phi ngôn ngữ như: cử chỉ, nét mặt, âm lượng… Một thực trạng nữa
của giờ luyện nói trên lớp là học sinh thường nói như đọc (học thuộc lòng bài nói
rồi lên lớp đọc lại) làm cho việc nói, trình bày thiếu tự nhiên, thiếu tư thế và tác
phong của giờ luyện nói. Qua một số tiết học đầu năm, tôi đã thử kiểm tra và phân
loại đối tượng học sinh một lớp theo khả năng nói với kết quả thu được như sau:

Điều đáng nói ở đây là đối với học sinh lớp 6, là học sinh lớp đầu cấp, vừa
rời cấp tiểu học bước sang cấp Trung học cơ sở nên các em còn nhiều bỡ ngỡ trong
việc tiếp cận các môn học, đặc biệt là môn Ngữ văn. Các em tiếp thu kiến thức còn
thụ động, thiếu tích cực, thiếu chủ động sáng tạo. Ngay cả trong việc tiếp xúc với
giáo viên các em vẫn cảm thấy lo sợ khi phải nói, phải trình bày một vấn đề nào đó.
Mặt khác, về phía giáo viên đôi khi có tâm lí sợ mất nhiều thời gian, chú
trọng nhiều vào việc dạy các tri thức mà bỏ qua khâu luyện kĩ năng nói cho
học sinh.
11
============================================================================
==============================

Người viết: Nguyễn Thị Thùy Dung

Trường THCS Lê Đình Chinh


Tên đề tài: Một vài kinh nghiệm nhằm rèn kĩ năng nói cho học sinh thông qua tiết luyện nói
môn Ngữ văn ở Trường THCS Lê Đình Chinh
============================================================================
==============================

Mặc dù nhiều giáo viên cũng đã cố gắng hết sức nhưng cũng ít người thành
công qua tiết dạy. Bởi vì kinh nghiệm rèn luyện kỹ năng nói cho học sinh chưa
nhiều so với rèn luyện kỹ năng viết. Thời gian luyện nói lại có hạn không tạo được
điều kiện cho tất cả học sinh được nói. Và sách giáo viên cũng chưa có hướng dẫn
cụ thể cho việc dạy rèn luyện kỹ năng nói cho học sinh. Do vậy mà trong một tiết
luyện nói chỉ tập trung vào những em khá, giỏi, chăm còn những học sinh chậm
tiến thì bị thụ động, không phát huy được khả năng của mình. Dù có hoạt động thảo
luận nhóm thì những em yếu cũng vẫn ngồi im. Kết quả yếu vẫn yếu, lười vẫn lười.


cảm thụ, phân tích, đánh giá một cách tự tin trước tập thể. Vừa là biện pháp có khả
năng khắc phục được những khó khăn, thực trạng mà chúng ta đang quan tâm. Từ
đó nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ văn.
Trước thềm nông thôn mới và đồng thời để xây dựng Trường THCS Lê Đình
Chinh phát triển hơn nữa khi đạt chuẩn quốc gia thì việc rèn kĩ năng nói cho học
sinh cũng là việc làm hết sức cần thiết, có thể lồng ghép vào các tiết bộ môn sẽ tạo
điều kiện để học sinh sửa chữa và rèn luyện về giọng nói một cách tốt hơn.
3. Nội dung và hình thức của giải pháp
a) Mục tiêu của giải pháp
Giáo viên dạy Ngữ văn là người hiểu và nắm rõ vai trò của tiết luyện nói
trong môn Ngữ văn, nhằm phát triển đồng bộ bốn kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết
của học sinh THCS. Qua cách diễn đạt, phong cách, điệu bộ của học sinh trong giờ
luyện nói, giáo viên có cơ hội giáo dục, uốn nắn về mặt ứng xử, đồng thời bổ sung,
điều chỉnh kiến thức cơ bản về kỹ năng làm văn cho học sinh. Giờ luyện nói sẽ có
ý nghĩa giáo dục toàn diện của nó, tuy trọng tâm vẫn là rèn luyện ngôn ngữ
nói, phương pháp tư duy và nghệ thuật giao tiếp. Cùng với sự đổi mới của cấu trúc
chương trình đã nhấn mạnh đến ưu thế của tiết luyện nói, đây là cơ sở để tôi mạnh
dạn đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy hiệu quả đúng mức của tiết luyện nói
trong môn Ngữ văn.
Sáng kiến kinh nghiệm này đã được áp dụng đối với học sinh lớp 6A2 tại
Trường THCS Lê Đình Chinh năm học 2015 -2016, với những cố gắng của tôi
trong việc rèn kĩ năng nói cho học sinh đã có những hiệu quả nhất định. Khi tiến
hành nghiên cứu tôi chia đối tượng học sinh của mình thành 2 nhóm (Nhóm thực
nghiệm là đối tượng học sinh lớp 6A2, và nhóm đối chứng là các em học sinh lớp
6A1), mỗi nhóm gồm 36 em học sinh có trình độ nhận thức tương đương nhau. Với
13
============================================================================
==============================


của mình tôi đã vạch ra một số biện pháp nhằm giúp các em thay đổi thói quen khi
đọc cũng như khi viết, khi nói cũng như khi giao tiếp, đồng thời giúp các em hình
thành kĩ năng rèn giọng nói, kĩ năng giao tiếp ngay từ đầu năm học khi bắt đầu
nhận lớp. Cụ thể theo từng bước như sau:
* Bước 1: Chú trọng việc luyện nói của học sinh ngay từ đầu năm học.
14
============================================================================
==============================

Người viết: Nguyễn Thị Thùy Dung

Trường THCS Lê Đình Chinh


Tên đề tài: Một vài kinh nghiệm nhằm rèn kĩ năng nói cho học sinh thông qua tiết luyện nói
môn Ngữ văn ở Trường THCS Lê Đình Chinh
============================================================================
==============================

Giáo viên Ngữ văn khó có thể phát triển kỹ năng nói cho học sinh nếu chỉ
trông chờ vào số tiết luyện nói trong chương trình sách giáo khoa. Mặc dù sách
giáo khoa đã đổi mới theo khuynh hướng quan tâm tới việc rèn luyên kỹ năng nói
cho học sinh, phân phối mỗi khối lớp đều có tiết luyện nói ở cả hai học kỳ. Tuy
nhiên với số lượng tiết rất khiêm tốn. Nếu không có sự chuẩn bị ngay từ đầu năm
học thì chắc chắn giáo viên sẽ gặp không ít trở ngại khi tổ chức các giờ học. Vậy
nên chú trọng việc luyện nói cho học sinh mọi lúc, mọi nơi có thể thực hiện được vì
việc này không quá khó nhất là khi giáo viên Ngữ văn thực sự muốn đạt hiệu quả
trong những giờ luyện nói. Chú trọng đến việc tập nói cho học sinh có thể thực hiện
theo những cách như :
- Tạo cho các em có nhu cầu muốn nói, muốn được bộc lộ. Khi tiếp xúc với

bình tĩnh, tự tin... Giáo viên cần khuyến khích, động viên học sinh phát biểu suy
nghĩ trong khi phát biểu và cả trong thảo luận, ngay cả khi ý kiến đó là sai hoặc
chưa hoàn toàn chính xác. Bên cạnh đánh giá việc trình bày của học sinh, giáo viên
cũng nên lưu ý cho học sinh những lỗi cần tránh trong nói Tiếng Việt về chính âm
và hướng dẫn các em nói diễn cảm, ngắn gọn, súc tích, hấp dẫn người nghe. Theo
kinh nghiệm, hiệu quả của việc luyện nói cho học sinh cao hơn hẳn khi giáo viên
quan tâm và tạo điều kiện cho các em được tập nói trong các giờ học như trên.
- Phát huy kỹ năng nói trong sinh hoạt hàng ngày: Ngoài việc chú trọng cho
học sinh tập làm quen với việc trình bày miệng trong những giờ học, theo ý kiến
của bản thân tôi, giáo viên cũng nên tiếp xúc với học sinh trong những lúc ngoài
giờ lên lớp. Đó là những trao đổi để tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng của các em,
ngoài ra còn nhằm mục đích khác là tạo cho các em thái độ tự tin, mạnh dạn. Trên
thực tế, khi giáo viên làm được việc đó thì các em vốn rất nhút nhát và không dám
trao đổi với thầy cô trong cuộc sống đã có sự thay đổi, các em dần dần bớt e ngại,
rụt rè và trở nên mạnh dạn hơn, tiếp xúc với giáo viên một cách tự nhiên hơn. Thiết
nghĩ, mục đích của các tiết luyện nói nhằm giúp cho các em có thể tự tin trình bày ý
kiến của mình và chúng ta tập cho học sinh sự tự tin để các em khỏi ngỡ ngàng khi
bắt đầu vào tìm hiểu các giờ luyện nói.
* Bước 2: Thống kê lỗi khi phát âm
Thống kê lỗi phát âm ở lớp mà các em hay sai, tôi qui về 3 loại sau đây:
+ Sai phụ âm đầu: ch/tr, s/x, l/n.
+ Sai phụ âm cuối: n/ng, t/c.
16
============================================================================
==============================

Người viết: Nguyễn Thị Thùy Dung

Trường THCS Lê Đình Chinh


17
============================================================================
==============================

Người viết: Nguyễn Thị Thùy Dung

Trường THCS Lê Đình Chinh


Tên đề tài: Một vài kinh nghiệm nhằm rèn kĩ năng nói cho học sinh thông qua tiết luyện nói
môn Ngữ văn ở Trường THCS Lê Đình Chinh
============================================================================
==============================

Ví dụ: Nặng trĩu, ngày giỗ, lỗ mỏng, cổ lỗ, giục dã, dữ dội, nói mãi lỗi vẫn
lỗi,... Ngoài hiện tượng đã nói trên, thì còn có hiện tượng phát âm không phân biệt
giữa “gi – d”, “s – x”, “tr – ch”... Vì lỗi này chỉ có một số ít nên khi em nào bị
mắc lỗi này thì khi nói làm em đó ngượng ngập còn cả lớp thì quan tâm vào đó hơn
là quan tâm bài học. Tôi ghi tên những em học sinh bị mắc lỗi này lại đưa cho các
giáo viên dạy ở lớp đó và nhờ họ khi học sinh nói ngọng, viết lẫn thì dành thời gian
ít phút để chữa giúp. Liên tục bị nhắc nhở như vậy, học sinh đó phải cố gắng để
sửa chữa.
* Bước 4: Chữa tư thế ngượng nghịu khi nói
Lỗi này lớp nào cũng có, tôi tìm ra một số lý do cắt nghĩa tại sao các em lại
hay ngượng nghịu khi nói. Đó là do các em không hiểu bài, không hiểu câu hỏi.
Đó còn là do các em lớn quá, phải đứng trên lớp mãi rất ngượng, hoặc vì các em
không quen nói nên sinh ra nhút nhát đồng thời các em còn nghèo vốn từ vốn từ để
diễn đạt ý kiến của mình. Đối với những em không hiểu bài, không thuộc bài, tôi
ghép vào nhóm những em giỏi văn. Yêu cầu những em giỏi này phải giúp đỡ bạn
bằng mọi cách như: việc chuẩn bị bài, giảng lại những chỗ bạn chưa hiểu, chưa rõ,

trở nên ngượng nghịu, tôi đòi hỏi các em phải chịu khó nghe nhiều, xem nhiều, đi
vào thực tế nhiều và phải tập nói nhiều. Phải nắm vững phương pháp tích luỹ vốn
từ lựa chọn vốn từ. Với mô hình trường học mới tiêu chí đánh giá học sinh thì
không qua những thang điểm mà thay vào đó là nhận xét, nên tôi thường động viên
và tuyên dương những em có ý kiến hay, có giọng đọc tốt, có khả năng thể hiện
trong giờ học... để khích lệ tinh thần cho các em.
* Bước 5: Kiểm tra, phân loại kĩ năng nói
Để giúp học sinh rèn luyện kĩ năng nói và phát triển khả năng diễn đạt ý
phong phú, điều trước tiên tôi phải xác định và nắm rõ mục tiêu chính của chủ đề
cần luyện nói là gì? Chính chủ đề là điểm tựa, gợi ý cho phần luyện nói. Giáo viên
gợi ý sao để tất cả học sinh đều được nói, không đi quá xa với chủ đề. Sau đó, tôi
nắm bắt thực tế về khả năng nói của từng em để đưa ra phương pháp, hình thức dạy
luyện nói phù hợp với đối tượng. Dựa vào kết quả phân loại khả năng nói của học
sinh lớp 6A2 ở đầu năm học 2015 - 2016 (bảng phân loại ở mục thực trạng), tôi đã
sắp xếp chỗ cho học sinh, chia mỗi em có khả năng nói tốt vào 6 nhóm cụ thể.
Đồng thời nêu tầm quan trọng, yêu cầu cơ bản về việc rèn luyện kĩ năng nói, giáo
viên ra đề tài trước cho các em về nhà soạn, hướng dẫn các em: Giúp các em chuẩn
bị tốt nội dung, yêu cầu bài nói để các em xác định đề tài (Nói cái gì ?); xác định
19
============================================================================
==============================

Người viết: Nguyễn Thị Thùy Dung

Trường THCS Lê Đình Chinh


Tên đề tài: Một vài kinh nghiệm nhằm rèn kĩ năng nói cho học sinh thông qua tiết luyện nói
môn Ngữ văn ở Trường THCS Lê Đình Chinh
============================================================================

Người viết: Nguyễn Thị Thùy Dung

Trường THCS Lê Đình Chinh


Tên đề tài: Một vài kinh nghiệm nhằm rèn kĩ năng nói cho học sinh thông qua tiết luyện nói
môn Ngữ văn ở Trường THCS Lê Đình Chinh
============================================================================
==============================

chuẩn bị ở nhà sẽ tạo cho học sinh có thói quen học tập, tự giác và giáo viên có
biện pháp kịp thời đối với những học sinh còn yếu hoặc lười học. Học sinh nào
chưa chuẩn bị, tôi gọi từng em và hỏi rõ lí do tại sao không chuẩn bị ?. Học sinh
được một vài lần kiểm tra sát sao các em sẽ phải chuẩn bị đầy đủ (vì có sự chuẩn
bị sẽ tốt hơn là không chuẩn bị). Trong quá trình kiểm tra, giáo viên nói các nội
dung cơ bản phần thân bài bài luyện nói cho học sinh biết về chỉnh sửa bài chuẩn
bị của mình.
Để thuận lợi cho việc kiểm tra, giáo viên nên phân chia đối tượng học sinh
(Giỏi – khá - trung bình - yếu), có thể giao nhiệm vụ kiểm tra cho nhóm trưởng rồi
nhóm trưởng báo cáo kết quả của tổ với giáo viên. Đồng thời giao nhiệm vụ cụ thể
cho từng đối tượng để học sinh chuẩn bị tốt, đảm bảo thời gian cho tiết luyện nói.
- Thực hành luyện nói trên lớp:
Đến phần luyện nói trên lớp, giáo viên cho học sinh xem lại bài chuẩn bị của
mình trong 5 - 7 phút sau đó đến luyện nói. (có thể luyện nói cá nhân, theo nhóm
hay thi giữa các tổ).
Trước tiên giáo viên ghi đề lên bảng, yêu cầu học sinh nhắc lại yêu cầu của
một giờ luyện nói:
+ Nội dung bài luyện nói: Bài đủ ý ngắn gọn rõ ràng, câu văn đúng ngữ
pháp, không cầu kì như bài văn viết trên giấy.
+ Hình thức: Bài viết đủ 3 phần

nên cho các em nói toàn bài để xem mức độ tiếp thu của các em nói đến đâu, ở các
trình độ khác nhau. Mỗi lần một học sinh nói xong bài nói của mình, giáo viên gọi
học sinh khác lên nhận xét. Lời nhận xét này giáo viên coi như là một bài luyện
nói nhỏ (có đầy đủ các yêu cầu về nội dung và hình thức).
Nếu để học sinh thay phiên nhau lên trình bày bài nói của mình mà không có
sự nhận xét, đánh giá, góp ý của thầy cô, bạn bè thì tiết luyện nói sẽ phản tác
dụng. Trong tiết luyện nói, học sinh giữ vai trò chủ động, tích cực thì giáo viên thể
hiện rõ vai trò của người chủ đạo, hướng dẫn.
Vì thế tôi đã hướng dẫn học sinh theo dõi, nhận xét, đánh giá từng phần, từng
nội dung cụ thể. Sau đó tôi tổng hợp ý kiến từ học sinh, chỉ ra ưu, khuyết điểm
cũng như mặt mạnh, mặt yếu của từng em, để các em kịp thời phát huy, sửa chữa
và uốn nắn. Khi các em nói xong tôi nhẹ nhàng, tế nhị, đánh giá tương đối chính
22
============================================================================
==============================

Người viết: Nguyễn Thị Thùy Dung

Trường THCS Lê Đình Chinh


Tên đề tài: Một vài kinh nghiệm nhằm rèn kĩ năng nói cho học sinh thông qua tiết luyện nói
môn Ngữ văn ở Trường THCS Lê Đình Chinh
============================================================================
==============================

xác, rõ ràng từng đối tượng học sinh. Luôn tạo ra không khí thân thiện, gần gũi để
các em trao đổi, trình bày ý kiến của mình được tự nhiên. Tôi cũng lựa chọn
ưu điểm nổi bật của từng học sinh và căn cứ theo từng mức độ: giỏi, khá, trung
bình, yếu mà tuyên dương, động viên, khuyến khích. Nhất là sự tiến bộ của học

môn Ngữ văn ở Trường THCS Lê Đình Chinh
============================================================================
==============================

+ Kể về bản thân (gia đình em, người em yêu quý) trong 2 tiết “Luyện nói kể chuyện”.
+ Tả lại cánh đồng quê em đang mùa lúa chín trong tiết “Luyện nói về quan
sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả” và tiết “Luyện nói văn
miêu tả”.
- Hình thức: giống như buổi thuyết trình.
+ Giáo viên chia từng nhóm chuẩn bị đề tài để trình bày.
+ Khi kết thúc nên có sự tổng kết, nhận xét, động viên, khen ngợi.
Ý nghĩa của việc làm này sẽ tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm, tạo tiền đề cho
các em vững vàng hơn trong khi học tiết luyện nói cho những năm tới.
c) Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp
Để đạt hiệu quả trong việc rèn kĩ năng nói cũng như kĩ năng giao tiếp cho
học sinh đặc biệt là học sinh lớp 6, tôi luôn kết hợp hài hòa giữa các biện pháp và
giải pháp trên. Dựa vào kết quả khảo sát tình hình thực tế của lớp từ đó tôi đã kết
hợp lồng ghép việc sữa lỗi phát âm trong các tiết dạy. Ngoài ra tôi còn kết hợp với
phụ huynh và lồng ghép vào những hoạt động ngoài giờ lên lớp. Chính điều đó mà
kết quả đạt được trong quá trình áp dụng các biện pháp trên rất cao. Tôi thấy học
sinh hứng thú hơn nhiều so với các tiết học trước, có ý thức về rèn luyện kĩ năng
nói nhiều hơn, mạnh dạn và tự tin hơn trong giao tiếp.
Bên cạnh đó, cần làm tốt công tác tham mưu với Ban Giám hiệu nhà trường,
sự phối hợp của các giáo viên trong tổ chuyên môn về ý nghĩa của việc rèn kĩ năng
nói cũng như phát triển kĩ năng giao tiếp cho học sinh.
d) Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu, phạm vi và
hiệu quả ứng dụng
24
============================================================================
==============================

30

6

Giữa kì I

36

25

11

Cuối kì I

36

21

15

Giữa kì II

36

15

21

Cuối kì II