VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHAN NGỌC HÀ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN
ÂM NHẠC CHO TRẺ 5 TUỔI TRONG CÁC TRƢỜNG MẦM
NON QUẬN THANH XUÂN, HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN KHẮC BÌNH

HÀ NỘI, 2017


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu
ghi trong luận văn là trung thực. Những kết luận khoa học của luận văn chưa
từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Hà Nội, ngày 15 tháng 02 năm 2017
Tác giả luận văn

Phan Ngọc Hà


MỤC LỤC


DANH MỤC BẢNG, BIỂU
Bảng 2.1:Mạng lưới trường lớp ................................................................................ 36
Bảng 2.2: Đội ngũ giáo viên mầm non quận Thanh Xuân ........................................ 37
Bảng 2.3: Đội ngũ cán bộ quản lý quận Thanh Xuân ............................................... 39
Bảng 2.4: Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về tầm quan trọng của hoạt
động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm non. .......................... 41
Bảng 2.5: Mức độ thực hiện hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi của giáo
viên ............................................................................................................................ 42
Bảng 2.6: Mức độ nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về tầm quan trọng của
việc quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm non.43
Bảng 2.7: Mức độ quản lý của Ban giám hiệu đối với việc xây dựng kế hoạch, nội
dung hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi của giáo viên ......................... 44
Bảng 2.8: Mức độ quản lý việc thực hiện nội dung chương trình, phương pháp
giảng dạy, hình thức hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi của giáo viên 46
Bảng 2.10: Mức độ quản lý hồ sơ chuyên môn của giáo viên .................................. 46
Bảng 2.10: Tổng hợp mức độ quản lý của Ban giám hiệu về việc thực hiện tổ chức
hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong các trường mầm non quận
Thanh Xuân. .............................................................................................................. 49
Bảng 2.11: Mức độ quản lý cơ sở vật chất phục vụ dạy học .................................... 50
Bảng 2.12: Mức độ quản lý bồi dưỡng giáo viên...................................................... 51
Bảng 2.13: Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố .......................................................... 51
Bảng 3.1: Sự cần thiết của các biện pháp quản lý dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5
tuổi trong trường mầm non ....................................................................................... 69
Bảng 3.2. Tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc
cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm non ............................................................................ 71
Bảng 3.3. Tương quan sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp ...................... 74


MỞ ĐẦU

1


Cảm xúc và hiểu biết xã hội: Âm nhạc tạo cơ hội cho trẻ được thể hiện cảm xúc của
mình và kích thích sự hiểu biết văn hóa của các vùng miền trên thế giới.
Ý thức rõ vai trò của âm nhạc cho nên hoạt động học “Giáo dục âm nhạc”
đã trở thành một hoạt động không thể thiếu được trong trường lớp mầm non. Giáo
dục âm nhạc là một trong những con đường hoàn thiện đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ và
thể lực. Nhà sư phạm Vxukhômlinxki đã đánh giá rất cao hiệu quả giáo dục toàn
diện của âm nhạc “Chất lượng công việc giáo dục trong một nhà trường được xác
định phần lớn bởi mức độ hoạt động âm nhạc trong hoạt động của nhà trường đó”
[13]. Nhưng đối với đặc điểm của lứa tuổi mẫu giáo, đặc biệt là với trẻ 5 tuổi giáo
dục âm nhạc không chỉ dừng lại ở việc cô dạy trẻ hát và múa đơn giản mà phải tổ
chức hát, múa dưới nhiều hình thức và luôn đi cùng với đồ dùng, đồ chơi âm nhạc.
Bên cạnh đó, giáo dục âm nhạc luôn được thực hiện phù hợp với chế độ sinh hoạt
cả ngày ở trường của trẻ có ý nghĩa lớn như: Giáo dục âm nhạc được tích hợp trong
dạy học môn âm nhạc, dạy học chữ viết, hoạt động tạo hình, dạy học với toán, thể
dục buổi sáng...Nhờ đó mà cuộc sống của trẻ thêm vui vẻ, hồn nhiên.
Trong thực tế các trường mầm non hiện nay, hoạt động giáo dục âm nhạc cho
trẻ nói chung và trẻ 5 tuổi nói riêng đã được giáo viên quan tâm. Tuy nhiên do công
tác quản lý dạy học của hiệu trưởng và trình độ của giáo viên còn hạn chế dẫn đến
hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm non còn nhiều bất
cập, hiệu quả thấp.
Chính vì vậy, việc quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc đóng một vai trò
vô cùng quan trọng, góp phần hiệu quả vào việc phát triển toàn diện cho trẻ.
Vì những lý do nêu trên, tác giả chọn vấn đề “Quản lý hoạt động dạy học
môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong các trường mầm non Quận Thanh Xuân, Hà
Nội” làm đề tài luận văn. Hy vọng những nghiên cứu này sẽ đóng góp một phần
nhỏ bé nâng cao hiệu quả giáo dục ở trường mầm non trên địa bàn quận Thanh
Xuân, giúp trẻ phát triển toàn diện.

tổ chức về các ý tưởng và có khả năng giải quyết vấn đề một cách nhanh chóng.
Sau một cuộc kiểm tra IQ được tiến hành tại Mỹ, các nhà khoa học nước này
đã cho biết: nhóm học sinh được thư giãn bằng bản sonata K488 của Mozart có kết
quả trắc nghiệm IQ trung bình cao hơn nhóm khác từ 9 đến 10 điểm. Tốc độ hoạt
động não và nhiều hoạt động khác của trẻ được nghe nhạc Mozart trở nên nhanh
nhạy hơn, năng động hơn bình thường
Tiến sỹ Daniel J. Levitin, tác giả của cuốn sách "This Is Your Brain On
Music – Tư duy âm nhạc cho trẻ”, phát hiện ra rằng trong não bộ của con người có
3


một miền đặc biệt được dành riêng cho âm nhạc và rất nhiều khu chức năng xung
quanh khu vực này chịu ảnh hưởng của âm nhạc.
Theo nhà nghiên cứu Tâm lý học Fran Rauscher và Gordon Shaw thuộc Đại
học California Irvine, Hoa Kỳ, có mối liên hệ chặt chẽ giữa trình độ âm nhạc với
việc kiểm soát trình độ toán cao cấp. Tương tự như vậy với khả năng trong các lĩnh
vực khoa học khi con bạn đã đi học. Âm nhạc có khả năng tăng sự thông minh đặc
biệt của trẻ đến 46% so với những đứa trẻ không được lớn lên cùng âm nhạc.
Đại văn hào M. Gorki nhận xét: “Âm nhạc có tác động kì diệu đến tận đáy
lòng, người lớn cần đặc biệt quan tâm đến việc giáo dục âm nhạc cho trẻ càng sớm
càng tốt”. [13]
Nhà chỉ huy dàn nhạc nổi tiếng Lôtôkôpxki viết: “Cả người lớn, cả trẻ em,
thông thường khi nghe nhạc đều có ý muốn cử động theo nhịp tiết tấu. Tay họ đung
đưa, chân gõ nhịp, đầu lắc lư. Đó là hình thức múa tự phát. Nhiều khi các em nhỏ vừa
nghe nhạc, vừa tự ngẫu hứng điệu múa có tiết tấu độc đáo của mình” [13].
Nhà sư phạm V. Xukhômlinxki đã đánh giá rất cao hiệu quả giáo dục toàn diện
của âm nhạc: “Chất lượng công việc giáo dục trong một nhà trường được xác định phần
lớn bởi mức độ hoạt động âm nhạc trong hoạt động của nhà trường đó” [13].
Nhiều nhà hoạt động xã hội cũng đã đánh giá cao vai trò ca hát với đời sống
trẻ em, nó tác động trực tiếp đến tâm lí và sinh lí góp phần quan trọng vào sự phát

cho trẻ
Tác giả Nguyễn Ánh Tuyết thể hiện sự đồng quan điểm với V.V. Đavưđốp,
A.A. Vetlyghina (nhà tâm lý học) trong cuốn “Giáo dục mầm non – những vấn đề
lý luận và thực tiễn” xem trọng giáo dục trẻ thông qua nghệ thuật. Theo tác giả thì
nghệ thuật luôn là món ăn tinh thần bổ ích và lý thú, không thể thiếu được của trẻ
thơ [24].
Từ nhận định trên cho thấy, hoạt động âm nhạc là một trong những nội dung
không thể thiếu với trẻ. Hoạt động âm nhạc giúp giải toả tâm lý. “Có thể nói trẻ em
thường sống ở một cung bậc tình cảm cao hơn so với người lớn, buồn vui yêu ghét
mang tính tuyệt đối và cũng thường xuyên phải tìm cách giải toả những ấm ức
vướng mắc. Không phải lúc nào cũng giải toả được trong thực tế. May mà ngoài
cuộc sống thực tế với thế giới vật chất và xã hội, trẻ em (và người lớn nói chung)
còn có thể sống trong một thế giới mơ tưởng”. Thế giới này có thể tìm thấy trong
quá trình hoạt động âm nhạc [24].
Tác giả Phạm Thị Hoà trong luận văn của mình đã nghiên cứu vấn đề:
“Nghiên cứu âm nhạc với lứa tuổi mẫu giáo từ 3 – 6 tuổi”. Luận văn này tác giả đi
5


sâu nghiên cứu âm nhạc trọng phạm vi rộng: Lứa tuổi mẫu giáo từ 3 – 6 tuổi. Đây là
nghiên cứu cơ bản về các sáng tác cho trẻ mẫu giáo, tác giả phân tích nội dung tác
phẩm âm nhạc dành cho trẻ em (dân ca, đồng dao, ca khúc mới…)[13].
Các tác giả nói trên đã làm sáng tỏ vai trò, sự cần thiết của giáo dục âm
nhạc đối với trẻ nhỏ. Tuy nhiên các nghiên cứu đối với vấn đề dạy học môn âm
nhạc cho trẻ mẫu giáo đặc biệt là trẻ 5 tuổi thì chưa nhiều. Với đề tài của mình,
tôi hy vọng sẽ đưa ra và thử nghiệm một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học
môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm non.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu:
Trên cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi

liệu liên quan nhằm xây dựng cơ sở lí luận của đề tài nghiên cứu.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Chúng tôi đã sử dụng một số phương pháp nghiên cứu sau:
5.2.1. Phương pháp nghiên cứu văn bản tài liệu.
Là một phương pháp cơ bản của đề tài nhằm giải quyết nhiệm vụ: hệ thống
hóa một số vấn đề lý luận của đề tài và liên quan đến đề tài, trên cơ sở đó giải quyết
nhiệm vụ thực tiễn của đề tài.
Đề tài sẽ nghiên cứu giáo trình, các tài liệu sư phạm liên quan đến âm nhạc
cho trẻ 5 tuổi, dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi.
5.2.2. Phương pháp điều tra bằng hỏi.
Đề tài sử dụng bảng hỏi để khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn
âm nhạc cho trẻ 5 tuổi ở các trường mầm non quận Thanh Xuân. Số lượng cán bộ
quản lý và giáo viên sẽ được khảo sát là 100 người của các trường mầm non quận
Thanh Xuân, Hà Nội.
5.2.3 Phương pháp quan sát.
Đề tài sẽ quan sát việc tổ chức thực hiện các giờ học dạy âm nhạc của trẻ 5 tuổi
mầm non ở các trường mầm non quận Thanh Xuân, Hà Nội.
5.2.4. Phương pháp phỏng vấn sâu.
Mục đích của phương pháp này là làm rõ các nguyên nhân, nguyện vọng,
những ý kiến đánh giá vai trò, ý nghĩa của dạy học hoạt động dạy học môn âm nhạc
cho trẻ. Đề tài dự kiến phỏng vấn sâu 20 cán bộ quản lý và giáo viên (10 cán bộ
quản lý và 10 giáo viên) của các trường mầm non trên.

7


5.2.5. Phương pháp khảo nghiệm.
Đề tài sẽ tổ chức khảo nghiệm các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn
âm nhạc cho trẻ 5 tuổi ở các trường mầm non quận Thanh Xuân.
5.2.6. Phương pháp chuyên gia.

a. Khái niệm
Hoạt động quản lý có từ xa xưa khi con người biết lao động theo từng nhóm
đòi hỏi có sự tổ chức, điều khiển và phối hợp hành động. Quản lý là đối tượng
nghiên cứu của nhiều ngành khoa học, mỗi ngành khao học nghiên cứu quản lý từ
góc độ riêng của mình và đưa ra những định nghĩa khác nhau về quản lý. Trong lĩnh
vực giáo dục, quản lý có thể hiểu ở những mặt tiếp cận riêng như sau:
- Quản lý là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ
thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt tới mục tiêu đề ra.
- Quản lý là hoạt động được thực hiện nhằm đảm bảo sự hoàn thành công việc
qua nỗ lực của người khác.
- Quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả của những người cộng sự khác cùng
chung một tổ chức.
- Quản lý là một hoạt động thiết yếu nhằm bảo đảm phối hợp những nỗ lực các
nhân đạt được các mục đích nhóm.
Hoạt động quản lý có thể biểu diễn qua sơ đồ sau:
Công cụ quản lý
Môi trường quản lý

Chủ thể quản lý

Mục tiêu
quản lý

Nội dung phương
pháp quản lý

Sơ đồ 1.1: Mô hình về quản lý

9



Sơ đồ 1.2: Bản chất của hoạt động quản lý
Theo tác giả Vũ Dũng: “Quản lý là sự tác động có định hướng, có mục đích,
có kế hoạch và có hệ thống thông tin của chủ thể đến khách thể của nó” [5, tr. 52].
10


Trong luận văn này chúng tôi sử dụng khía niệm quản lý của tác giả Vũ Dũng :
Quản lý là sự tác động có định hướng, có mục đích, có kế hoạch và có hệ thống
thông tin của chủ thể đến khách thể của nó.
b. Các chức năng quản lý:
Các chức năng của quản lý được coi là những hoạt động nghiệp vụ đặc trưng
của người quản lý. Gồm có 4 chức năng cơ bản đó là: Chức năng lập kế hoạch, chức
năng tổ chức, chức năng chỉ đạo, chức năng kiểm tra.
Các chức năng cơ bản của quản lý được thể hiện ở sơ đồ sau:
Kế hoạch hóa

Kiểm tra

Thông tin quản lý
Quyết định quản lý

Tổ chức

Chỉ đạo

Sơ đồ 1.3: Mô hình các chức năng của quản lý
- Chức năng kế hoạch hoá:
Đây là chức năng hoạch định là chức năng quan trọng nhất của quá trình quản
lý. Lập kế hoạch tức là phải đặt ra mục tiêu, bước đi và các biện pháp cụ thể để đạt

điều chỉnh kịp thời giúp cho hệ thống quản lý vận hành tối ưu, đạt được mục tiêu đề ra.
Kiểm tra là những hoạt động của chủ thể quản lý tác động đến khách thể quản
lý nhằm đánh giá kết quả vận hành của tổ chức. Thông qua kiểm tra người quản lý
nắm được những vấn đề tồn tại, hạn chế, những thiếu sót, khuyết điểm, những trì trệ
để có những biện pháp điều chỉnh, uốn nắn, khắc phục, đồng thời nắm được những
ưu điểm để phát huy động viên, khuyến khích, hoàn thiện kế hoạch tổ chức và chỉ đạo.
Trong công tác quản lý thì đều phải thực hiện đầy đủ các chức năng quản lý là:
Lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo thực hiện, kiểm tra đánh giá thông tin. Các chức
năng này có mối liên hệ ràng buộc, bổ sung, hỗ trợ cho nhau. Các chức năng quản
lý không phải là cái "nhất thành nhất biến", trái lại nó luôn biến đổi cho phù hợp.

12


1.1.2. Quản lý nhà trường
Vấn đề cơ bản của quản lý giáo dục là quản lý nhà trường, nhà trường là một
tổ chức cơ sở giáo dục, trực tiếp làm công tác giáo dục thế hệ trẻ một cách toàn
diện, tổ chức thực hiện mục tiêu giáo dục. Nó là tế bào của bất cứ hệ thống giáo dục
ở cấp nào.
Quản lý nhà trường là một bộ phận quan trọng của quản lý giáo dục. Nhà
trường (cơ sở giáo dục) chính là nơi tiến hành các quá trình giáo dục và đào tạo, có
nhiệm vụ trang bị kiến thúc cho một nhóm dân cư nhất định, thực hiện tốt đa một
quy định tiến bộ xã hội là: “Thế hệ đi sau phải lĩnh hội tất cả kinh nghiệm xã hội mà
thế hệ đi trước đã tích lũy và truyền thụ lại, đồng thời phải làm phong phú những
kinh nghiệm đó” [2, tr.45].
Trường học là tổ chức giáo dục trực tiếp làm công tác giáo dục và đào tạo thế
hệ đang lớn dần lên. Nó là tế bào cơ sở chủ chốt vừa là quản lý nhà nước, lại vừa là
một hệ thống độc lập, tự quản của xã hội. Do đó quản lý trường học vừa có tính nhà
nước, vừa có tính xã hội.
Trong thời đại hiện nay, nhà trường được thừa nhận rộng rãi như một thiết chế

công tác giáo dục người quản lý phải xem xét đến những điều kiện đặc thù của nhà
trường, phải chú trọng tới việc cải tiến công tác quản lý giáo dục để quản lý có hiệu
quả các hoạt động trong nhà trường.
Quản lý nhà trường là sự tác động có định hướng, có mục đích, có kế hoạch
và có hệ thống thông tin của chủ thể nhằm đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý
giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với
thế hệ trẻ và với từng học sinh.
1.1.3.Quản lý dạy học
1.1.3.1. Khái niệm Dạy học
Dạy học là quá trình tác động qua lại giữa người dạy và người học nhằm
truyền thụ và lĩnh hội tri thức khoa học, những kỹ năng, kỹ xảo hoạt động nhận thức
và thực tiễn, trên cơ sở đó hình thành thế giới quan, phát triển năng lực sáng tạo và
hình thành các phẩm chất của nhân cách người học.
1.1.3.2. Khái niệm quản lý hoạt động dạy học
Quản lý dạy học là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật
của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý trong quá trình dạy học nhằm đạt được
mục tiêu đề ra.
14


Quản lý hoạt động dạy học là quản lý một quá trình với tư cách là một hệ
thống toàn vẹn, thống nhật, biện chứng, bao gồm nhiều tầng bậc với các mối liên hệ
đan xen, với các thành tố cơ bản: Mục tiêu, nội dung dạy học, thầy với hoạt động
dạy, trò với hoạt động học, các phương pháp và phương tiện dạy học, các hình thức
tổ chức dạy học, kiểm tra, đánh giá kết quả dạy và học. Tất cả những yếu tố này tồn
tại trong mối quan hệ qua lại và thống nhất với môi trường (môi trường thực hiện
hoạt động dạy- học, môi trường văn hóa- giáo dục- khoa học công nghệ, môi trường
chính trị- văn hóa- xã hội). Điều này có nghĩa là chủ thể quản lý phải tác động vào
toàn bộ thành tố hoạt động dạy học theo đúng quy luật, lý luật về dạy học hiện đại,
lý luận về quản lý để đưa hoạt động dạy học từ trạng thái hiện có sang trạng thái

1.2. Hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ mầm non
1.2.1. Khái niệm hoạt động dạy học
Dạy học được hiểu là một hình thức đặc biệt của giáo dục ( nghĩa rộng) xem
như một trường hợp riêng của nó. Dạy học là con đường đặc biệt quan trọng trong
mối quan hệ biện chứng và phối hợp với các con đường, các hoạt động khác trong
quá trình giáo dục để thực hiện các mục đích và nhiệm vụ giáo dục đặt ra.
Dạy học bao hàm trong nó sự học và sự gắn bó với nhau, trong đó sự dạy học
không chỉ là sự giảng dạy mà còn là sự tổ chức, chỉ đạo và điều khiển sự học.
Học, theo nghĩa rộng nhất, được hiểu là quá trình cơ bản của sự phát triển
nhân cách trong hoạt động của con người, là sự lĩnh hội những “ sức mạnh bản chất
người” đã được đối tượng hóa trong các sản phẩm hoạt động con người. Đó là hoạt
động phản ánh những mặt nhất định của hiện thực khách quan vào ý thức người
học, tuy nhiên nó chủ yếu hướng vào người học và lĩnh hội những chân lý đã được
loài người phát hiện nhưng chúng lại là mới với họ.
Hoạt động học, là hoạt động nhận thức độc đáo của người học, thông qua đó
người học chủ yếu thay đổi chính bản thân mình và ngày càng có năng lực hơn
trong hoạt động tích cực nhận thức và cải biến hiện thực khách quan.
Dạy, là hoạt động của giáo viên, không chỉ là hoạt động truyền thụ cho học
sinh những nội dung đáp ứng các mục tiêu đề ra mà hơn nữa còn là hoạt động giúp
đỡ, chỉ đạo, hướng dẫn học sinh trong quá trình lĩnh hội. Chỉ khi nào nắm bắt được
các điều kiện bên trong ( hiểu biết, năng lực, hứng thú,..) của học sinh thì giáo viên
mới đưa ra được những tác động sư phạm phù hợp để hoạt động học đạt kết quả
mong muốn
16


1.2.2. Khái niệm dạy học môn âm nhạc cho trẻ mầm non
- Dạy học môn mâm nhạc trong trường mầm non là một quá trình sư phạm
nhằm hình thành và phát triển ở học sinh năng lực cảm thụ và nhận thức đúng đắn
về cái đẹp trong tự nhiên, trong xã hội và trong nghệ thuật. Giáo dục cho học sinh

dễ dàng nhận ra điểm mạnh, điểm yếu của mình một cách tinh tế. Đây lại chính là
động lực thúc đẩy các em bước những bước tiếp theo trong quá trình hoàn thiện
mình về mặt quan hệ thẩm mĩ dưới vai trò chủ đạo của nhà giáo dục.
Trẻ em đến với đạo đức cũng thông qua cái đẹp trong âm nhạc. Nói chung
nghệ thuật tạo cho con người khả năng nhận thức, hiểu được cái đẹp trong đời sống
tự nhiên và có tác động mạnh mẽ tích cực đến đời sống xã hội, làm phong phú đời
sống tinh thần và là điều kiện để giữ gìn phẩm giá con người, là phương tiện để đấu
tranh tích cực vì tư tưởng tốt đẹp của nhân loại.
1.2.3. Vai trò hoạt động môn âm nhạc với sự phát triển toàn diện cho trẻ em
Đối với trẻ em, âm nhạc có vai trò quan trọng trong sự phát triển, bồi dưỡng
tâm hồn và trí tuệ. Âm nhạc là một trong những yếu tố giúp kích thích trí tưởng
tượng, tư duy sáng tạo, tăng khả năng cảm nhận tinh tế và giúp trẻ bộc lộ cảm xúc
của mình một cách chân thật, tự nhiên nhất. Bởi lẽ đó, giáo dục âm nhạc được đưa
vào trong chương trình mầm non như một phương tiện hữu hiệu để giáo dục trẻ một
cách toàn diện; đặc biệt đối với trẻ 5 - 6 tuổi, giáo dục âm nhạc đặt nền tảng, cơ sở
vững nhất giúp trẻ tự tin bước vào lớp 1.
Mục đích của giáo dục âm nhạc là giáo dục tình cảm đạo đức và thẩm mỹ cho
trẻ. Chính vì vậy, việc giáo dục âm nhạc đã hình thành cho trẻ lòng yêu thiên nhiên,
Tổ quốc và tình yêu thương con người. Giáo dục âm nhạc còn là phương tiện nâng
cao khả năng trí tuệ, phát triển thể chất cũng như giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng
và củng cố kiến thức trẻ qua học tập, vui chơi. Bởi vậy, quá trình trẻ tiếp xúc, hoạt
động âm nhạc, ví dụ như học hát, vận động theo nhạc hay chơi trò chơi âm nhạc...
thì sẽ hình thành ở trẻ những yếu tố của một nhân cách phát triển toàn diện, cùng sự
phát triển về thẩm mỹ, trí tuệ, đạo đức, và thể lực. Bởi vậy, việc giáo dục âm nhạc
cho trẻ mầm non là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng.
1.2.3.1. Âm nhạc là phương tiện giáo dục đạo đức
“Để sử dụng âm nhạc như một phương tiện giáo dục: khi tác động đến con
người, nó thức tình một cách đặc biệt mạnh mẽ trong người ấy tất cả những gì tốt
đep nhất, tìm được sự hưởng ứng trong những khía cạnh ưu tú nhất của tâm hồn
18

thông minh hình tượng…)
19


Âm nhạc giúp trẻ phát triển trí nhớ. Trí nhớ âm nhạc là khả năng thu nhận và
ghi nhớ lại. Đặc điểm của trẻ mẫu giáo là ghi nhớ âm nhạc bằng tai nghe dựa vào
nhạc cảm. Trong quá trình hoạt động học tập, trí nhớ không có khả năng nhắc lại
toàn bộ ngay mà phải qua quá trinh r n luyện dần. Trong các bài hát có nội dung là
những hiện tượng của cuộc sống xung quanh trẻ. Để dạy cho trẻ nhận thức được cần
phải giữ gìn vệ sinh sạch sẽ thì có lẽ những bài hát “Rửa mặt như mèo” ( Hàn Ngọc
Bích), “Thật đáng yêu” (Nghiêm Bá Hồng), “Xỉa cá mè” (Trương Quang Lục)… có
tác dụng một cách nhanh chóng bởi những giai điệu hồn nhiên tình nghịch làm cho
trẻ dễ nhớ, dễ tiếp thu. Tính tích cực và sự tập trung chú ý trong giờ học hát giữ vai
trò quan trong trọng trong việc củng cố và phát triển trí nhớ. Trẻ hát là cùng lúc ghi
nhớ lời ca, giai điệu, tiết tấu. Trẻ yêu thích ca hát bao nhiêu thì càng nhanh thuộc và
nhớ chính xác bài hát đó bấy nhiêu. Điều này có tác dụng r n luyện đôi tai nhạy bén
cho trẻ, đồng thời tăng cường sự nhận thức cho trẻ đối với thế giới xung quanh.
Có thể nói âm nhạc góp phần phát triển trí nhớ của trẻ, để nhớ được giai
điệu, tiết tấu của âm nhạc không chỉ cần có năng khiếu mà phải có trí nhớ tốt. Đồng
thời qua âm nhạc giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, mở rộng vốn từ, tăng cường sự hiểu
biết [13].
1.2.3.3. Âm nhạc là phương tiện giáo dục thẩm mĩ
Âm nhạc là một trong các bộ môn nghệ thuật giáo dục cái đẹp cho trẻ. Lời
ca, giai điệu của các bài hát, bản nhạc đã giúp trẻ tưởng tượng, học nói lên cảm xúc
của mình, trẻ thấy được mình có thể diễn tả những ý nghĩ, những ước mơ, những
cảm xúc mạnh mẽ.
Âm nhạc có sự lay động tâm hồn mạnh mẽ, không có gì có thể đánh thức tâm
hồn con người bằng âm nhạc. Âm nhạc chân chính có giá trị nghệ thuật cảm hóa
mọi người hướng tới cái đẹp. Những hình ảnh mang biều trưng về cái đẹp được thể
hiện rõ trong các bài hát Con chim non, Chị ong nâu và me bé, Cá vàng bơi, Màu

nhạc có một vị trí quan trọng đối với sự phát triển toàn diện của trẻ. Môn âm nhạc
có vị trí ngang với các môn học khác.
Với chương trình học như vậy, đặc biệt đối với trẻ mẫu giáo 5 tuổi yêu cầu cần đạt
được của trẻ theo bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi và theo kết quả mong đợi cuối độ
tuổi của trẻ đã khẳng định được vị trí của môn âm nhạc trong chương trình giáo dục
cho trẻ 5 tuổi tại trường mầm non.
- Yêu cầu cần đạt theo bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi:
21