MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Ở các trường THPT, sinh hoạt tổ chuyên môn chưa được thường
xuyên, nội dung sinh hoạt chuyên môn còn sơ sài, hình thức. Giáo
viên chưa thực sự tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy. Các
phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực thường được áp dụng trong
các bài dạy thao giảng, thi giáo viên giỏi, chuyên đề chuyên
môn….Hoạt động tổ chuyên môn theo NCBH là một vấn đề mới, có
nhiều giáo viên và kể cả cán bộ quản lý không hiểu rõ bản chất của
NCBH. Việc quản lý và chỉ đạo hoạt động nghiên cứu bài học ở các
nhà trường còn nhiều bất cập.
Xuất phát từ những lý do trên và với mong muốn từng
bước nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn, để tổ chuyên
môn thực sự là hạt nhân của quá trình đổi mới giáo dục trong nhà
trường đề tài “ Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THPT
huyện Sóc Sơn, Hà Nội theo nghiên cứu bài học” cần được đề ra và
nghiên cứu.
2.Tình hình nghiên cứu đề tài
2.1.Các nghiên cứu trên thế giới
Nghiên cứu bài học bắt đầu ở Nhật như là một hoạt động phát triển
nghiệp vụ sư phạm cho giáo viên. Những giáo viên có kinh nghiệm
thường xuyên tham gia vào quy trình này để kiểm tra và cải tiến một
cách có hiệu quả các thực hành dạy học của họ.
Trong thời gian gần đây, nhiều nhà khoa học, nhà giáo dục
có quan tâm đến nghiên cứu bài học cho thấy rằng, nó sẽ dần giúp
1


cho giáo viên thay đổi giảng dạy thực tiễn hằng ngày tới học sinh ,
giúp học sinh trường lớp và có nhiều sáng tạo trong quá trình học tập
và phát triển của trẻ. Các quốc gia đã có nghiên cứu bài học là Thái

theo nghiên cứu bài học ở các trường trung học phổ thông .
- Khảo sát, nghiên cứu và đánh giá thực trạng quản lý hoạt động tổ
chuyên môn hướng nghiên cứu bài học ở các trường trung học phổ
thông huyện Sóc Sơn, Hà Nội.
- Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo
nghiên cứu nội dung bài học tại các trường trung học phổ thông
huyện Sóc Sơn, Hà Nội
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1.Đối tượng nghiên cứu
Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường trung học phổ
thông trên địa bàn huyện Sóc Sơn, Hà Nội
4.2.Phạm vi nghiên cứu
- Nghiên cứu lý luận về quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo
nghiên cứu bài học.
- Nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo
nghiên cứu bài học tại 6 trường trung học phổ thông thuộc địa bàn
huyện Sóc Sơn, Hà Nội.
- 20 hiệu trưởng và phó hiệu trưởng
- 56 Tổ trưởng, tổ phó chuyên môn ( tổ tự nhiên, tổ xã hội) và 128
giáo viên của 6 trường THPT trên địa bàn huyện Sóc Sơn, Hà Nội đó
3


là: THPT Đa Phúc, THPT Kim Anh, THPT Minh Phú, THPT Sóc
Sơn, THPT Trung Giã, THPT Xuân Giang
5.Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
5.1.1. Nghiên cứu vấn đề theo nguyên tắc hệ thống
Vấn đề nghiên cứu được xem xét trong các mối quan hệ biện
chứng với nhau, trong sự phụ thuộc và quy định lẫn nhau theo một

cập của hoạt động này.
Đề tài đã đề xuất các pháp có tính khả thi cao nhằm nâng cao
hiệu quả quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại các trường THPT
huyện Sóc Sơn, Thành phố Hà Nội theo NCBH.
Đề tài có thể dùng làm tài liệu nghiên cứu cho các nhà quản lý,
giáo viên các trường THPT.
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, luận văn được chia
thành 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại
các trường trung học phổ thông theo nghiên cứu bài học.
Chương 2. Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại các
trường trung học phổ thông huyện Sóc Sơn, Hà Nội theo nghiên cứu
bài học

5


Chương 3. Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại các
trường trung học phổ thông huyện Sóc Sơn, Hà Nội theo nghiên cứu
bài học.
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
TỔ CHUYÊN MÔN THEO HƯỚNG NGHIÊN CỨU BÀI HỌC
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1. Hoạt động nghiên cứu bài học tại tổ chuyên môn
1.1.1.Cơ sở khoa học của hoạt động nghiên cứu bài học
Thuật ngữ “ nghiên cứu bài học” ( Tiếng Anh là Lesson Study hoặc
Lesson Research). Thuật ngữ nghiên cứu bài học có nguồn gốc trong
lịch sử giáo dục Nhật Bản, từ thời Meiji (1868-1912), như một biện

1.1.3.2. Nguyên tắc sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học
Các nguyên tắc sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
là:
Nguyên tắc 1: Từ bỏ phương pháp truyền thụ kiến thức một
chiều, áp đặt kiểu thuyết trình truyền thống. Chuyển đổi phương pháp
truyền thụ một chiều thành phương pháp dạy học có sự tham gia tích
cực của người học.
Nguyên tắc 2: Sử dụng trang thiết bị dạy học thực tế hoặc đang
hoạt động trải nghiệm sáng tạo. Bài học cần gắn liền với thực tiễn
cuộc sống.
Nguyên tắc 3: Hoạt động nhóm hiệu quả
7


Nguyên tắc 4: Giao nhiệm vụ học tập vừa sức với học sinh,
không quá dễ cũng không quá khó với đối tượng học sinh trong lớp,
đảm bảo phù hợp với từng đối tượng học sinh trong lớp.
Nguyên tắc 5: Chia sẻ ý kiến, ý tưởng để xây dựng mối quan hệ
giữa giáo viên – học sinh, Học sinh – học sinh.
1.2. Hoạt động nghiên cứu bài học tại tổ chuyên môn ở trường
trung học phổ thông
1.2.1. Nội dung hoạt động NCBH tại tổ chuyên môn ở THPH
Hoạt động nghiên cứu bài học tại tổ chuyên môn ở trường
THPT được tổ chức, tiến hành theo các bước sau:
Bước 1. Tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch cụ thể về nghiên cứu bài
học.
Bước 2. Các thành viên nghiên cứu bài dạy và soạn bài học theo
nhiệm vụ và các yêu cầu được phân công.
Bước 3. Tổ chuyên môn thảo luận về mục tiêu, nội dung và hình thức
trình bày.

lý lao động của giáo viên và học, là tác động đến họ sao cho hành vi,
hoạt động của họ đáp ứng được yêu cầu của việc đào tạo con người.
1.3.2. Chức năng, nhiệm vụ của hiệu trưởng và vấn đề quản lý
hoạt động tổ chuyên môn thông qua hướng nghiên cứu bài học
1.3.2.1. Chức năng quản lý của Hiệu trưởng
Chức năng quản lý có 4 chức năng cơ bản: (1) Lập kế hoạch; (2)
Tổ chức thực hiện; (3) chỉ đạo; (4) Kiểm tra, đánh giá
9


Các chức năng quản lý có quan hệ khăng khít, mật thiết với nhau
lập thành chu kì quản lý ( Thông tin là trung tâm).
1.3.2.2. Mối quan hệ giữa hiệu trưởng và tổ chuyên môn trong
quản lý hoạt động nghiên cứu bài học tại tổ chuyên môn
Mối quan hệ giữa hiệu trưởng và giáo viên là mối quan hệ hai
chiều, trong đó hiệu trưởng nhà trường hiểu rõ các việc và các công
việc đang diễn ra, đồng thời chỉ đạo cũng như hỗ trợ kịp thời khi giáo
viên gặp phải khó khăn.
1.3.3. Chức năng và nhiệm vụ của tổ trưởng chuyên môn và vấn
đề quản lí hoạt động tổ chuyên môn theo nghiên cứu bài học
Người Tổ trưởng chuyên môn có nhiệm vụ thực hiện các nội
dung từ nhiệm vụ của tổ chuyên môn quy định tại điều lệ trường
Trung học, trong đó nhấn mạnh đến các nhiệm vụ trọng tâm [ 8].
Quản lí giảng dạy của giáo viên:
Quản lý học tập của học sinh
Đề xuất, xây dựng kế hoạch, tổ chức các hoạt động nội, ngoại
khóa cho học sinh để thực hiện thành công
chất lượng dạy học, giáo dục.
1.4. Quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo nghiên cứu bài học
1.4.1. Khái niệm

tháng theo quy định của điều lệ trường trung học. Để đảm bảo sinh
hoạt chuyên môn hiệu quả, trước hết hiệu trưởng nhà trường cần xác
11


định rõ sinh hoạt chuyên môn là trụ cột, là quan trọng. Sinh hoạt
chuyên môn dựa trên nghiên cứu bài học làm thay đổi nhận thức của
giáo viên về sinh hoạt chuyên môn, giúp giáo viên phát triển nghề
nghiệp.
1.4.2.3.Chỉ đạo tổ chuyên môn triển khai hoạt động nghiên cứu bài
học
Hàng năm, ngay từ đầu các năm học Sở GD-ĐT chỉ đạo các
trường THPT học tập nhiệm vụ năm học.Trên cơ sở đó, hiệu trưởng
chỉ đạo xây dựng kế hoạch thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm, tổ
chuyên môn xây dựng kế hoạch sinh hoạt tổ theo nghiên cứu bài học
với những nội dung cần thiết phù hợp với đối tượng giáo viên của
nhà trường.
(1) Chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch nghiên cứu bài
học
(2) Phát huy vai trò đội ngũ giáo viên cốt cán (đứng đầu) trong
hoạt động
(3) nghiên cứu bài học của nhà trường và tổ chuyên môn
(4) Giám sát việc thực hiện đúng quy trình trong sinh hoạt tổ
chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
(5) Chỉ đạo tổ chuyên môn chú trọng nâng cao chất lượng các
buổi thảo luận cho từng bài học được
nghiên cứu đảm bảo thời gian, thời lượng, hình thức tổ chức
phong phú…
(6) Phát triển bồi dưỡng chuyên môn theo tinh thần: Người biết
nhiều dạy nhiều người biết ít, người biết


(2)Xây dựng chính sách động viên, khen thưởng và phê bình kịp
thời, công bằng và khách quan.
(3)Thông qua các hình thức tổ chức dạy học, hoạt động ngoại
khóa để giáo dục học sinh có động cơ học tập đúng đắn, ước mơ,
hoài bão cho tương lai.
(4)Xây dựng nhà trường văn hóa, khuyến khích sáng tạo cá
nhân.
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tổ chuyên môn theo
nghiên cứu bài học ở trường trung học phổ thông
1.5.1. Nhóm yếu tố thuộc về chủ thể quản lý
1.5.2. Nhóm yếu tố thuộc về đối tượng quản lý
1.5.3. Nhóm yếu tố thuộc về môi trường quản lý
Kết luận chương 1
Quản lý hoạt động nghiên cứu bài học tại tổ chuyên môn
ở các trường THPT là quá trình tác động của hiệu trưởng đến tổ
chuyên môn và giáo viên, giúp giáo viên hợp tác với nhau nhằm tìm
ra các giải pháp hữu hiệu nhất để cải tiến quá trình dạy học để tạo
điều kiện tốt nhất phát triển năng lực học tập của học sinh.
Nội dung quản lý hoạt động NCBH tại tổ chuyên môn ở trường
THPT gồm:
(1) Xây dựng kế hoạch tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài
học; (2) Bồi dưỡng các năng lực nghiên cứu bài học cho giáo viên;
(3) Chỉ đạo tổ chuyên môn triển khai hoạt động nghiên cứu bài học ;
(4) Kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu bài học
14


của tổ chuyên môn, (5) Chế độ đãi ngộ, khuyến khích, tạo động lực
cho đội ngũ giáo viên tổ chuyên môn, cho giáo viên và học sinh.


-

Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo NCBH

-

Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tổ chuyên môn
theo NCBH
Thời điểm tiến hành nghiên cứu thực trạng: từ tháng 11 năm 2016

đến tháng 01 năm 2017.
2.2.2. Thực trạng kết quả thực hiện hoạt động nghiên cứu bài học
tại tổ chuyên môn ở các trường trung học phổ thông huyện Sóc
Sơn, Hà Nội
2.2.3. Đánh giá chung thực trạng hoạt động tổ chuyên môn theo
nghiên cứu bài học ở các trường trung học phổ thông huyện Sóc
Sơn, Hà Nội
Hoạt động tổ chuyên môn theo NCBH ở các trường THPT huyện
Sóc Sơn là một hoạt động thiết thực đổi mới sinh hoạt chuyên môn,
tạo cơ hội phát triển năng lực cho giáo viên, học sinh được tham gia
tích cực trong các hoạt động học tập. Hoạt động tổ chuyên môn theo
NCBH từng bước làm nâng cao chất lượng nhà trường .
Từ các kết quả khảo sát cho thấy các trường THPT huyện Sóc
Sơn, Hà Nội đã thực hiện khá tốt hoạt động NCBH. Hoạt động này
đã được thực hiện trong một vài năm gần đây, tuy nhiên đây là một
hoạt động mới mẻ còn nhiều bất cập như: Thực hiện chưa đúng quy
16



lý hoạt động tổ chuyên môn theo NCBH được thể hiện như sau:
Thực trạng xây dựng kế hoạch nghiên cứu bài học tại tổ chuyên
môn được đánh giá là tốt. Việc chỉ đạo tổ chuyên môn triển khai hoạt
động nghiên cứu bài học tại tổ chuyên môn là tốt nhất. Việc bồi
dưỡng năng lực nghiên cứu bài học tại tổ chuyên môn cho giáo viên
cũng được đánh giá tốt. Thực tế cho thấy, các nhà trường cử các giáo
viên cốt cán đi học tập bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng thực hiện hoạt
động nghiên cứu bài học từ các lớp tập huấn do Sở GDĐT tổ chức.
Các giáo viên cốt cán triển khai các bước của hoạt động này tới toàn
thể các giáo viên trong tổ chuyên môn của mình và trở thành lực
lượng nòng cốt thực hiện tốt kế hoạch nghiên cứu bài học của nhà
trường tại tổ chuyên môn.
2.4.1. Những thành công
2.4.2. Những hạn chế
2.5. Thực trạng những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tổ
chuyên môn theo nghiên cứu bài học ở các trường trung học phổ
thông huyện Sóc Sơn, Hà Nội

Kết luận chương 2
Thực trạng quản lý hoạt động NCBH tại tổ chuyên môn ở các
trường trung học cơ sở huyện Sóc Sơn, Hà Nội gồm 5 nội dung:
1. Quản lý xây dựng kế hoạch tại tổ chuyên môn theo nghiên
cứu bài học.
18


2. Quản lý công tác bồi dưỡng năng lực nghiên cứu bài học tại tổ
chuyên môn cho giáo viên.
3. Quản lý chỉ đạo tổ chuyên môn triển khai hoạt động nghiên
cứu bài học tại tổ chuyên môn.

Tất cả các hoạt động của con người đều có mục tiêu. Mục tiêu
quản lý là đích phải đạt tới của quá trình quản lý, nó đảm bảo đạt
được mục tiêu giáo dục và đào tạo. Trong giai đoạn 2011- 2020 của
Đảng và nhà nước ta đã chỉ rõ đối với mục tiêu, nội dung, chương
trình giáo dục và đào tạo. Đó là: Tập trung đổi mới căn bản, toàn diện
nền giáo dục quốc dân, gắn kết chặt chẽ phát triển nguồn nhân lực
với phát triển và ứng dụng KH-CN [18].
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính pháp quy
Để đảm bảo tính mục tiêu, mọi hoạt động đều phải căn cứ Luật
giáo dục, các văn bản chỉ đạo của ngành
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
Các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng
dạy học trong trường THPT, đòi hỏi cán bộ quản lý các trường phải
tìm ra biện pháp quản lý phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện, các nguồn
lực (nhân lực, vật lực, tài lực) môi trường của nhà trường THPT, trên
cơ sở tuân thủ nghiêm ngặt các quy chế của Bộ giáo dục và đào tạo
và các hướng dẫn của Sở GD&ĐT.
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi

20


Nguyên tắc này đòi hỏi các biện pháp được đề xuất có khả năng
áp dụng vào thực tiễn hoạt động quản lý của người cán bộ quản lý
một cách thuận lợi, trở thành hiện thực và đem lại hiệu quả trong
công việc thực hiện các chức năng quản lý của người quản lý, lãnh
đạo (lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra). Các biện pháp phải
được kiểm chứng, đối chứng, khảo nghiệm một cách nghiêm túc, có
căn cứ khách quan và có khả năng thực hiện cao.
3.2. Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo

nhóm biện pháp.
3.4.2. Các bước tiến hành khảo sát, thực nghiệm
3.4.3.Kết quả khảo sát

Kết luận chương 3
Căn Cứ vào 04 nguyên tắc đề xuất: (1) Nguyên tắc đảm bảo
tính mục tiêu, (2) Tính pháp quy, (3) Tính thực tiễn,(4) Tính khả thi,
đề tài đã đề xuất 07 biện pháp của hiệu trưởng nhằm tăng cường công
tác quản lý hoạt động NCBH tại tổ chuyên môn ở các trường trung
học phổ thông huyện Sóc Sơn thành phố Hà Nội gồm 07 biện pháp
KẾT LUẬN VÀ KHUYÊN NGHỊ
1.Kết luận
1.1. Quản lý hoạt động nghiên cứu bài học tại tổ chuyên môn ở
trường trung học phổ thông là quá trình tác động của hiệu trưởng
22


đến tổ chuyên môn và giáo viên, giúp giáo viên hợp tác với nhau
nhằm tìm ra các giải pháp cải tiến quá trình dạy học để tạo điều kiện
tốt nhất phát triển năng lực học tập của học sinh.
1.2. Nội dung quản lý hoạt động nghiên cứu bài học tại tổ chuyên
môn ở trưởng trung học phổ thông.
(1)Xây dựng kế hoạch tại tổ chuyên môn theo hướng NCBH;
(2) Bồi dưỡng năng lực NCBH tại tổ chuyên môn cho giáo viên;
(3) Chỉ đạo tổ chuyên môn triển khai hoạt động NCBH;
(4) Kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ NCBH của
tổ CM
(5) Chế độ đãi ngộ, khuyến khích, tạo động lực cho đội ngũ tổ
trưởng
chuyên môn, cho giáo viên và học sinh.

trường THPT trên địa bàn qua hội thảo chuyên đề cụm trường
Các biện pháp có mối quan hệ biện chứng, bổ sung cho nhau
trong quá trình thực hiện. Các biện pháp đã được khẳng định về tính
cần thiết và tính khả thi qua khảo sát nhận thức
2. Đề nghị
2.1.Đối với Sở Giáo dục và Đạo tạo Hà Nội
2.2. Đối với các trường trung học phổ thông

24