PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NAM TRÀ MY
TRƯỜNG THCS- BTCX TRÀ DON

CHUYÊN ĐỀ
VẬN DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY VÀO
TRONG MÔN LỊCH SỬ KHỐI 7 Ở
TRƯỜNG THCS-BTCX TRÀ DON

Tháng 12 năm 2011
Tổ khoa học xã hội

1


PHÒNG GD&ĐT HUYỆN NAM TRÀ MY CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TRƯỜNG THCS- BTCX TRÀ DON

Độc lập- Tự do- Hạnh phúc

ĐỀ TÀI:
VẬN DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY VÀO TRONG MÔN LỊCH
SỬ KHỐI 7 Ở TRƯỜNG THCS-BTCX
TRÀ DON
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1. Cơ sở lí luận.
Môn Lịch sử trong nhà trường phổ thông có chức năng và
nhiệm vụ quan trọng trong việc đào tạo và giáo dục thế hệ trẻ,
không chỉ có vậy học lịch sử, biết lịch sử giúp cho con người
sống có trách nhiệm với xã hội, với đất nước, giữ gìn và phát
huy bản sắc của dân tộc Việt Nam.



1.2. Cơ sở thực tiễn.
Thực trạng hiện nay đối với học sinh ở vùng miền núi, điều
kiện học tập rất khó khăn cộng với trình độ nhận thức còn thấp, nên
đòi hỏi mỗi giáo viên phải tìm tòi các phương pháp dạy học khác nhau
để nâng cao chất lượng bộ môn, tạo hứng thú học tập của các em.
Đối với bản thân đang công tác giảng dạy bộ môn Lịch sử ở trường,
sau một thời gian đứng lớp tôi nhận thấy trong quá trình học tập, học
sinh tỏ ra rất hứng thú và nhớ lâu những kiến thức khi chính các em là
người tự khám phá, tự biết hệ thống và tự ghi chép một cách lôgic.
Ngược lại, nếu bắt các em phải ghi nhớ kiến thức một cách thụ động,
dồn nén thì sẽ dẫn đến sự chán nản, ỷ lại, lười học.....
Vì vậy qua đợt tập huấn ( hè 2011), tôi đã vận dụng phương
pháp sử dụng sơ đồ (bản đồ) tư duy vào trong môn học Lịch sử khối 7
ở trường THCS-BTCX Trà Don.

Tổ khoa học xã hội

4


II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
2.1. Phương pháp lập sơ đồ tư duy:
2.1.1. Sơ đồ tư duy là gì?
- Sơ đồ tư duy là hình thức ghi

chép nhằm tìm tòi đào
sâu, mở rộng một ý tưởng, tóm tắt những ý chính của một
nội dung, hệ thống hóa một chủ đề… bằng cách kết hợp

3. Ghi nhớ tốt hơn
4. Nhìn thấy bức tranh tổng thể
5. Phát triển nhận thức, tư duy, …
Tổ khoa học xã hội

7


2.1.2.Cách lập một bản đồ tư duy.
- Bước 1: Bắt đầu từ trung tâm với hình ảnh của chủ
đề, hay có thể với một từ khóa được viết in hoa, viết
đậm. Một hình ảnh có thể diễn đạt được cả ngàn từ và
giúp ta sử dụng trí tưởng tượng của mình. Một hình
ảnh ở trung tâm sẽ giúp ta tập trung được vào chủ đề
-vàBước
2: Nối
các phấn
nhánh
chính (cấp một) đến
làm cho
ta hưng
hơn.
hình ảnh trung tâm, nối các nhánh cấp hai đến
các nhánh cấp một, nối các nhánh cấp ba đến
nhánh cấp hai…. bằng các đường kẻ, đường
cong với màu sắc khác nhau.
Tổ khoa học xã hội

8



10


 Điều cần tránh khi ghi chép trên bản
đồ tư duy.

• Ghi lại nguyên cả đoạn văn dài
dòng.
• Ghi chép quá nhiều ý vụn vặt
không cần thiết.
• Dành quá nhiều thời gian để
ghi chép.
Tổ khoa học xã hội

11


2.2. Sử dụng bản đồ tư duy trong dạy học.
• Cho HS làm quen với bản đồ tư duy bằng
cách giới thiệu cho HS một số “bản đồ”
cùng với dẫn dắt của GV để các em làm
quen.
• Tập “đọc hiểu” BĐTD, sao cho chỉ cần
nhìn vào BĐTD bất kỳ HS nào cũng có thể
thuyết trình được nội dung một bài học
hay một chủ đề, một chương theo mạch
lôgic của kiến thức.

Tổ khoa học xã hội

theo cách hiểu của các em.
Tổ khoa học xã hội

14


 Vẽ sơ đồ tư duy theo nhóm hoặc từng
cá nhân.
- Đối với giáo viên, để thiết kế một sơ đồ tư

duy đối với một bài học, chúng ta có thể thiết
kế bằng bảng vẽ trên giấy, hoặc hệ thống
kiến thức bằng sơ đồ trên bảng, hoặc có thể
dùng phần mềm i-Mindmap. Đối với phần
mềm này giáo viên có thể thực hiện thành
một giáo án hay một bài giảng điện tử với
kiến thức được xây dựng thành một sơ đồ,
qua đó còn có thể kết hợp để trình chiếu
những nội dung cần lưu ý hay những đoạn
phim có liên quan được liên kết với sơ đồ.
Qua đó có thể giúp học sinh hệ thống được
kiến thức vừa học, khắc sâu được kiến thức
trọng tâm.
Tổ khoa học xã hội

15


- Đối với học sinh, trước hết giáo viên phải giới
thiệu một số sơ đồ tư duy cho các em làm quen, sau

Tổ khoa học xã hội

17


Đối với một bài học, để xây dựng được sơ
đồ tư duy đảm bảo nội dung kiến thức, có thể
hệ thống kiến thức một cách đầy đủ và logic,
thì giáo viên cần phải xác định được mục tiêu
của bài, nêu được nội dung chính của bài đảm
bảo theo chuẩn kiến thức kĩ năng, qua đó
hướng học sinh lưu ý trọng tâm, định hướng
được nội dung bài học cần nắm để có thể tự
hệ thống lại bằng sơ đồ.
Một số ví dụ mimh họa của chuyên đề:
Tổ khoa học xã hội

18


Tổ khoa học xã hội

19



Tổ khoa học xã hội

21


23