Đề tài: Vận dụng sơ đồ tư duy vào tiết dạy từ vựng của kĩ năng Reading
Tiếng Anh 10 – CTC có hiệu quả

PHẦN A: ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Tính cấp thiết của đề tài
Đất nước ta đang bước vào giai đoạn Công nghiệp hóa - Hiện đại
hóa với mục tiêu đến năm 2020 Việt Nam sẽ từ một nước nông nghiệp về
cơ bản trở thành nước công nghiệp, hội nhập với cộng đồng quốc tế, do đó
việc học Tiếng Anh, với tư cách là môn ngoại ngữ, là môn văn hóa cơ bản
không thể thiếu của chương trình giáo dục phổ thông.
Đây là chìa khóa cung cấp cho học sinh một công cụ giao tiếp mới
để tiếp thu những tri thức khoa học, kỹ thuật tiên tiến, tìm hiểu các nền văn
hóa đa dạng và phong phú trên thế giới, dễ dàng hội nhập với cộng đồng
quốc tế. Việc học Tiếng Anh hiện nay đòi hỏi người học phải phát triển tốt
các kỹ năng Nghe, Nói, Đọc, Viết để Tiếng Anh thực sự trở thành phương
tiện giao tiếp có hiệu quả.
Một trong những yếu tố cần thiết để học tốt các kĩ năng, đặc biệt là
kĩ năng đọc, đó chính là từ vựng. Từ vựng là một yếu tố rất quan trọng khi
học bất kỳ một ngôn ngữ nào. Cách học từ vựng phổ biến bây giờ của các
em học sinh là viết đi viết lại các từ cho đến khi nhớ. Nhưng sau một thời
gian ngắn hoặc sau khi học sang bài khác thì vốn từ mới vừa học lại quên.
Khi vốn từ vựng của học sinh không nhiều, học sinh sẽ cảm thấy gặp khó
khăn trong việc sử dụng Tiếng Anh đặc biệt là kỹ năng nghe nói và đọc
hiểu. Đó chính là một trong những nguyên nhân làm giảm hứng thú việc
học tập của các em hoặc kết quả không cao.
Việc xây dựng được một hình ảnh có tính hệ thống, thể hiện mối liên
hệ giữa các kiến thức sẽ mang lại nhiều thuận lợi về các mặt như ghi nhớ,
phát triển nhận thức, tư duy, trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo cao là
cần thiết và quan trọng.
Qua thực tế giảng dạy tôi nhận thấy nếu chỉ dạy học sinh bằng cách
ghi chép thông thường theo cách học truyền thống thì rất nhiều học sinh

Để viết đề tài này, bản thân đã tích lũy kinh nghiệm trong quá trình

dạy học từ khi ngành Giáo dục và Đào tạo triển khai giảng dạy theo sơ đồ
tư duy (SĐTD) ở bậc học THPT (Từ năm học 2011- 2012) ; dự giờ rút kinh
nghiệm từ đồng nghiệp; tham khảo các trang web, bài viết hay nói về lợi
ích của SĐTD. Bên cạnh đó, bản thân đã tích cực tham khảo những tài liệu
viết về vấn đề đổi mới PPDH của ngành; tham khảo các bài viết về việc sử
dụng SĐTD trong giảng dạy; nghiên cứu tài liệu (sách giáo khoa và bài tập
môn tiếng Anh lớp 10, hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng môn
Tiếng Anh THPT – Vũ Thị Lợi, lập bản đồ tư duy-Công cụ tư duy tối ưu sẽ
làm thay đổi cuộc sống của bạn- Tác giải Tony Buzan); quan sát, đánh giá,
so sánh và tổng hợp tình hình, kết quả học tập của học sinh sau các tiết dạy
có sử dụng SĐTD.
V.

Đóng góp khoa học
Đề tài này nhằm mục đích giúp giáo viên và học sinh chuyển từ

phương pháp dạy, học truyền thống sang phương pháp dạy, học sử dụng sơ
đồ tư duy; rèn luyện cho học sinh kĩ năng thuyết trình, và tự nghiên cứu từ
đó giúp học sinh hứng thú hơn trong giờ học Tiếng Anh nói chung, các tiết
học từ vựng phần kĩ năng Reading nói riêng, và kết quả học tập sẽ có hiệu

Nguyễn Thị Thu Hằng – THPT Lê Thánh Tông, T.X Ayun Pa, Gia Lai

Trang 3


Đề tài: Vận dụng sơ đồ tư duy vào tiết dạy từ vựng của kĩ năng Reading
Tiếng Anh 10 – CTC có hiệu quả

dạy sử dụng SĐTD.
Tuy nhiên, phương pháp này đôi khi chưa hiệu quả ở một số lớp cơ
bản vì số lượng học sinh trong mỗi lớp khá đông (Trung bình khoảng 40
Nguyễn Thị Thu Hằng – THPT Lê Thánh Tông, T.X Ayun Pa, Gia Lai

Trang 4


Đề tài: Vận dụng sơ đồ tư duy vào tiết dạy từ vựng của kĩ năng Reading
Tiếng Anh 10 – CTC có hiệu quả

học sinh/ lớp), lực học của học sinh chưa được phân bố đều trong một lớp,
các em vẫn bị ảnh hưởng cách học thụ động theo lối truyền thống.
II. Sơ lược về Sơ đồ tư duy:
1. Sơ đồ tư duy là gì ?
“Sơ đồ tư duy là một công cụ tổ chức tư duy nền tảng, là phương
pháp dễ nhất để chuyển tải thông tin và bộ não của bạn rổi đưa thông tin
ra ngoài bộ não. Nó là một phương tiện ghi chép đầy sáng tạo và rất hiệu
quả theo đúng nghĩa của nó”. Sơ đồ tư duy cho bạn “một cái nhìn tổng
quan về một vấn đề hay một lĩnh vực rộng lớn”.Theo nghiên cứu của Tony
Buzan và Barry Buzan được viết trong cuốn “The Mind Map Book” (bản
dịch Việt Nam – Lê Huy Lâm) thì hiện nay chúng ta thường ghi chép thông
tin theo lối ghi thụ động chính (Lối dùng câu hoặc tường thuật, lối liệt kê,
lối dung dàn ý có đánh thứ thự bằng số hay mẫu.)
Qua nghiên cứu ông cho thấy rằng SĐTD là một công cụ giúp học
tập hiệu quả thông qua việc vận dụng cả não phải và não trái giúp người
học tiếp thu bài nhanh hơn, hiểu bài kĩ hơn, nhớ được nhiều chi tiết hơn.
Điểm mạnh nhất của SĐTD là giúp phát triển ý tưởng và không bỏ sót ý
tưởng, từ đó phát triển óc tưởng tượng và khả năng sáng tạo.Với những ưu
điểm trên, có thể vận dụng SĐTD vào hỗ trợ dạy học kiến thức mới, củng

quan trọng, ngắn gọn để viết trên các nhánh.
- Từ mỗi chủ đề nhỏ lại tìm ra những yếu tố/nội dung liên quan.
- Sự phân nhánh cứ tiếp tục và các yếu tố/nội dung luôn được kết nối
với nhau. Sự liên kết này sẽ tạo ra một “bức tranh tổng thể” mô tả về chủ
đề lớn một cách đầy đủ và rõ ràng.
III. Tiến trình dạy theo Sơ đồ tư duy
3.1.

Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

a. Giáo viên:
- Chuẩn bị nội dung bài học sao cho logic nhất, yêu cầu học sinh
chuẩn bị đồ dùng cần thiết cho tiết học có sử dụng SĐTD (A4, A3 hoặc tận
dụng các mặt sau của các bức tranh, ảnh, lịch tết ; bút chì, bút màu, thước
kẻ,…)
- Chuẩn bị một số SĐTD mẫu và hỏi một vài em xem các em hiểu
được những gì qua SĐTD.
b. Học sinh:
Chuẩn bị đồ dùng cần thiết cho việc vẽ SĐTD (A4, A3 hoặc tận
dụng các mặt sau của các bức tranh, ảnh, lịch tết ; bút chì, bút màu, thước
kẻ,…), có thể vạch ý tưởng tại nhà trước khi đến lớp.

Nguyễn Thị Thu Hằng – THPT Lê Thánh Tông, T.X Ayun Pa, Gia Lai

Trang 7


Đề tài: Vận dụng sơ đồ tư duy vào tiết dạy từ vựng của kĩ năng Reading
Tiếng Anh 10 – CTC có hiệu quả


Map. Sau đây là một số bài Reading mà tôi đã áp dụng SĐTD và thấy rất
có hiệu quả:
Nguyễn Thị Thu Hằng – THPT Lê Thánh Tông, T.X Ayun Pa, Gia Lai

Trang 8


Đề tài: Vận dụng sơ đồ tư duy vào tiết dạy từ vựng của kĩ năng Reading
Tiếng Anh 10 – CTC có hiệu quả

Unit 1: A DAY IN THE LIFE OF…
AREADING:
Nội dung: Farming
Thời gian thực hiện: 7 phút.
Hoạt động: SĐTD này phù hợp cho phần Warm- up
Mục đích: Giúp học sinh có cái nhìn bao quát về ngành nông nghiệp và ghi
nhớ từ vựng liên quan đến chủ đề dễ dàng hơn qua bốn nhánh chính.
Mô tả sơ đồ như sau:

Unit 2: SCHOOL TALKS
A- READING:
Nội dung: School topics
Nguyễn Thị Thu Hằng – THPT Lê Thánh Tông, T.X Ayun Pa, Gia Lai

Trang 9


Đề tài: Vận dụng sơ đồ tư duy vào tiết dạy từ vựng của kĩ năng Reading
Tiếng Anh 10 – CTC có hiệu quả


Nguyễn Thị Thu Hằng – THPT Lê Thánh Tông, T.X Ayun Pa, Gia Lai

Trang 11


Đề tài: Vận dụng sơ đồ tư duy vào tiết dạy từ vựng của kĩ năng Reading
Tiếng Anh 10 – CTC có hiệu quả

Hoạt động: Warm- up hoặc Lead- in .
Mục đích: Sơ đồ này khái quát tổng thể từ vựng liên quan đến máy tính
giúp học sinh ghi nhớ dễ dàng hơn các từ vựng về các bộ phận, khả năng,
lợi ích mà máy tính đem lại trong đời sống chúng ta.
Mô tả sơ đồ như sau:

Unit 6: AN EXCURSION
A- READING:
Nội dung: Excursion
Thời gian thực hiện: 5 phút
Hoạt động: Lead- in, Warm-up

Nguyễn Thị Thu Hằng – THPT Lê Thánh Tông, T.X Ayun Pa, Gia Lai

Trang 12


Đề tài: Vận dụng sơ đồ tư duy vào tiết dạy từ vựng của kĩ năng Reading
Tiếng Anh 10 – CTC có hiệu quả

Mục đích: Sơ đồ này cung cấp thông tin tổng thể về chuyến du ngoạn đến
một vài địa điểm ở Việt Nam. Giáo viên giúp học sinh củng cố lại từ vựng


Nguyễn Thị Thu Hằng – THPT Lê Thánh Tông, T.X Ayun Pa, Gia Lai

Trang 14


Đề tài: Vận dụng sơ đồ tư duy vào tiết dạy từ vựng của kĩ năng Reading
Tiếng Anh 10 – CTC có hiệu quả

em có thể áp dụng để nói về sự thay đổi ở địa phương các em đang sinh
sống.
Mô tả sơ đồ như sau:

Unit 9: UNDERSEA WORLD
A- READING:
Nội dung: Undersea World
Thời gian thực hiện: 7 phút
Hoạt động: Warm- up và Consolidation
Mục đích: Sơ đồ cung cấp từ vựng về một số loài động vật biển, các phần
của một đại dương, sự tồn tại và quá trình khám phá về nó,.. giúp học sinh
gợi nhớ lại từ vựng từ đó có thể nói một cách tổng thể về bài đọc này.
Mô tả sơ đồ như sau:
Nguyễn Thị Thu Hằng – THPT Lê Thánh Tông, T.X Ayun Pa, Gia Lai

Trang 15


Đề tài: Vận dụng sơ đồ tư duy vào tiết dạy từ vựng của kĩ năng Reading
Tiếng Anh 10 – CTC có hiệu quả


Nguyễn Thị Thu Hằng – THPT Lê Thánh Tông, T.X Ayun Pa, Gia Lai

Trang 17


Đề tài: Vận dụng sơ đồ tư duy vào tiết dạy từ vựng của kĩ năng Reading
Tiếng Anh 10 – CTC có hiệu quả

IV.

Khả năng ứng dụng

Việc vận dụng đề tài này bản thân tôi đã đạt được một số kết quả khả
quan. Trước hết những kinh nghiệm này rất phù hợp với chương trình,
SGK mới; học sinh có hứng thú học tập hơn, tích cực chủ động, sáng tạo để
mở rộng vốn hiểu biết; đồng thời cũng rất linh hoạt trong việc lĩnh hội kiến
thức và phát triển kỹ năng. Không khí học tập sôi nổi, nhẹ nhàng. Học sinh
có cơ hội để khẳng định mình, không còn lúng túng, lo ngại khi bước vào
giờ học. Đây cũng chính là những nguyên nhân đi đến kết quả tôi đạt được
trong năm học qua:

Nguyễn Thị Thu Hằng – THPT Lê Thánh Tông, T.X Ayun Pa, Gia Lai

Trang 18


Đề tài: Vận dụng sơ đồ tư duy vào tiết dạy từ vựng của kĩ năng Reading
Tiếng Anh 10 – CTC có hiệu quả

Kết quả của bài kiểm tra 1 tiết lần 1, Học kì 1 khi chưa áp dụng

%

SL

%

SL

%

SL

%

SL

%

0
1
13

0
2.3
32.5

5
6
22


40

43.9
51.2
97.5

Kết quả giữa HKII:
Số
Lượng

Lớp

10A2
10A4
10TN2

41
43
40

Giỏi

Khá

Tb

Yếu

Kém


4.9
7.0
37.5

8
10
24

19.5
23.3
60

16
18
1

39
41.9
2.5

12
8
0

29.3
18.6
0

3
4


Đề tài: Vận dụng sơ đồ tư duy vào tiết dạy từ vựng của kĩ năng Reading
Tiếng Anh 10 – CTC có hiệu quả

học thật phù hợp nhằm lôi kéo hết mọi đối tượng học sinh cùng tham gia
với mình.
Sau một thời gian áp dụng phương pháp dạy học sử dụng SĐTD
trong dạy học, tôi muốn chia sẻ một ít kinh nghiệm đã được rút ra từ thực
tế bản thân. Như tôi đã đề cập ở trên, “Sơ đồ tư duy” thật sự mang lại rất
nhiều hiệu quả nhưng người dạy cũng cần vận dụng một cách linh hoạt
khéo léo ở từng điều kiện lớp học cụ thể.
Bản thân tôi đã và đang duy trì phương pháp dạy học đã nêu trên và
tôi nghĩ rằng tất cả giáo viên chúng ta cũng nên tích cực sử dụng “Sơ đồ tư
duy” vào giảng dạy bởi khi áp dụng PPDH này, tôi thấy mình trở nên chủ
động hơn, say mê hơn trong giờ dạy, bài giảng sinh động, phong phú hơn,
và niềm vui nhân đôi hơn khi thấy sự hào hứng, khả năng ghi nhớ bài học
lâu hơn và tiến bộ rõ rệt của các em, từ đó giúp tôi có thêm động lực và
mạnh dạn để đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực của Bộ
Giáo Dục và Sở Giáo Dục đề ra.

Thời gian áp dụng phương pháp dạy học nói trên chưa được nhiều,
khả năng có giới hạn chính vì thế không tránh khỏi hạn chế thiếu sót trong
việc thực hiện đề tài này. Mong sự góp ý chân thành của quý đồng nghiệp,
quý lãnh đạo để đề tài của tôi có hiệu quả thiết thực hơn.
II. Đề xuất, kiến nghị
Kính mong các quý cấp lãnh đạo tạo điều kiện hơn nữa cho tất cả
giáo viên được tham gia các lớp tập huấn về đổi mới phương pháp dạy học
hàng năm, cũng như trang bị những thiết bị cần thiết và tài liệu hữu ích để
bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên và phục vụ cho học tập
của học sinh.


Bài giảng của ThS Trương Tinh Hà về Mind Mapping và các Kỹ

năng giải quyết vấn đề.
5.

“Dạy tốt, học tốt các môn học bằng SĐTD” Trần Đình Châu, Đặng

Thị Thu Thủy (2011), Nhà xuất bản Giáo Dục Việt Nam, 2011.
Nguyễn Thị Thu Hằng – THPT Lê Thánh Tông, T.X Ayun Pa, Gia Lai

Trang 21


Đề tài: Vận dụng sơ đồ tư duy vào tiết dạy từ vựng của kĩ năng Reading
Tiếng Anh 10 – CTC có hiệu quả

6.

Các bài viết, trang thông tin về học tiếng Anh trên mạng

(, )
7.

Phần mềm vẽ bản đồ tư duy ImindMap và E Draw Map.

MỤC LỤC
PHẦN A: ĐẶT VẤN ĐỀ...................................................................................................................1
I. Tính cấp thiết của đề tài............................................................................................................1
II.Mục đích nghiên cứu.................................................................................................................2

IV.Khả năng ứng dụng................................................................................18
PHẦN C: KẾT LUẬN.....................................................................................................................19
TÀI LIỆU THAM KHẢO.................................................................................................................21
MỤC LỤC....................................................................................................................................22

XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC TRƯỜNG
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................

XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC NGÀNH
Nguyễn Thị Thu Hằng – THPT Lê Thánh Tông, T.X Ayun Pa, Gia Lai

Trang 23


Đề tài: Vận dụng sơ đồ tư duy vào tiết dạy từ vựng của kĩ năng Reading
Tiếng Anh 10 – CTC có hiệu quả

.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................

Nguyễn Thị Thu Hằng – THPT Lê Thánh Tông, T.X Ayun Pa, Gia Lai