VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HUỲNH CHÂU MAI SƠN

TỘI LẠM DỤNG TÍN NHIỆM CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN
THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
TỪ THỰC TIỄN TỈNH BẠC LIÊU

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2017


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HUỲNH CHÂU MAI SƠN

TỘI LẠM DỤNG TÍN NHIỆM CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN
THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
TỪ THỰC TIỄN TỈNH BẠC LIÊU
Chuyên ngành: Luật Hình sự và tố tụng hình sự
Mã số

: 60.38.01.04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC



MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
Chƣơng 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TỘI LẠM DỤNG TÍN NHIỆM
CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM .............8
1.1. K

ề ộ ạ

1 2 Đị

ộ

ụ

ộ ạ

ạ
ụ

.......................8
ạ

..................28

Chƣơng 2: TÌNH HÌNH TỘI PHẠM VÀ THỰC TIỄN XÉT XỬ TỘI LẠM
DỤNG TÍN NHIỆM CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN TẠI TỈNH BẠC LIÊU ...........34
21 K

ặ


Bạ L
ụ

(

ạ

ạ

ụ

ạ 2010-2015) ..................34
ạ

ị

ạ 2010-2015) ..............................................38

Chƣơng 3: CÁC GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ÁP DỤNG
PHÁP LUẬT CỦA CÁC CƠ QUAN TIẾN HÀNH TỐ TỤNG ĐỐI VỚI TỘI
LẠM DỤNG TÍN NHIỆM CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN TẠI TỈNH BẠC LIÊU .56
31 C
32 C

.......................................................................................56
ụ

ể .......................................................................................63


ẩ
ủ

N
ủ

ĩ V

ộ)
ĩ

N


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
N

ạ

é

e

ộ

ị

ờ



ấ

;

ề

ầ

Mộ
ộ ạ

ộ

ạ

ã ộ

ề

ộ

ể ị
ầ

ạ

ò
ò


ộ

ộ

ơ

ị

ũ

ộ.T

ừ

ủ V

ạ ỉ
ộ Đồ

Bạ L
ằ

ờ H ,
ờ

ể
1

ấ


ộ

ấ

ủ

ý

ạ

ằ

ấ

, gây

ó

…

ờ

.D
ồ

ụ

ộ

ị

ở
ữ

ộ
ã

ỷ

ạ

ơ ; các

ò

ơ

ữ

ề

ề
ạ

ó côn

ộ

ạ ộ

ã ộ làm


ẽ ủ

Bạ L

ờ V

,

ờ


ờ
e

è

ạ

ạ

ể …
Cù

ộ

ạ

ể
ạ


ữ 63 ị
ạ

. Tạ ỉ
ã ó ụ

ử 45 ụ

ủ

ộ ạ

2010

ạ

ấ

ạ
ạ

ạ

ộ ạ
ụ

ặ

ẹ

ụ

“Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài

L
ã ó

ã

ầ khách quan,

ụ

.

2. Tình hình nghiên cứu đề tài
T ờ

ị

ộ
ù

ạ

ỹ

ộ
ọ



các

ừ ó

ị

ộ
ề

Tò

ụ
ị
ạ

ừ

ụ

, có ụ

Bạ L

ầ

Về

ộ ử ụ



ủ

ị

ò

ụ

ầ

T e

ũ

ạ

ạ…

ạ
ử ý

;

ã

ị

ầ



ạ

ị

ề

có ộ

ạ

ã
2

:


- Đã ó

ũ
ắ

L

H

ộ ạ

V



ề ý

ữ

bài
ụ

- Mộ

ấ
L

Q

T

, ấ

K

ọ

ể

“Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản - một
Tò

V



ã ó

ộ

03

T ị H Y n, “Một số bất cập khi áp dụng pháp luật về

ụ
ị

ộ

…

chiếm đoạt tài sản quy định trong Bộ luật hình sự năm 2015”, Tạ
- Cũ

2003

: Lê Quang Sáng, “Bàn về

tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”, Tạ

8 (4/2016)

ề ý
ị



ề ị

… ó

ừ

N

ọ Q

ý ề ộ ạ

ữ

ạ
Tộ

;

P S TSKH L C
danh, NXB Đạ

ụ

-P ầ

ộ

ó

tài sản và tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản trong các trường hợp có liên
quan đến vi phạm hợp đồng”, Tạ

ể

20 (2006) tr3-8; H

Q

L , “Phân biệt tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản và tội lạm dụng tín nhiệm chiếm
đoạt tài sản qua một vụ án”, Tạ
theo tr 48; N

T ịP

ơ

Tò
T

10 (2009)

21-23

, “Bàn về yếu tố chiếm đoạt tài sản trong các

tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản và lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, Tạ
ể

09 (


ộ

ạ
ề ý

ĩ

Đạ

40-42;…

ữ
ấ

ụ

ọ Q

Tò

ể

ở

ĩ

ọ

ề ộ ạ

nhiệm chiếm đoạt tài sản có đối tượng là tài sản có đăng ký quyền sở hữu, sử dụng
theo Luật Hình sự Việt Nam”. Nội dung của lu
b n về tội lạm ụ
ữ

ử ụ

e L

H

V

ạ

ó

N

ề

ở

c trạng tội lạm

ó

ó

ý


ơ

th ng hóa các lý lu

ó

ụ
ề

ã

ã ộ V

N

ạ

- Họ

ọ

ĩL

ọ

ã ộ;D ơ

V


quy

ạt tài s n ạ

chi

Hồ C

M

ề ý
ọ

một nội dung nhấ

ề ý
ị

i v i tội lạm dụng tín nhi m
ã ề

ý ề tội lạm dụng tín nhi m chi
ó

ạt tài s n ạ

.

Nhìn chung, n ữ
ó


i v i tội danh lạm dụng tín nhi m chi
ộ

bàn tỉnh Bạc Liêu

nghiên
ịa

.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu:
ơ ở

T
ó

ị

ừ

ọ
ề ộ ạ

Bạ L

ộ
ạ



õ ơ ở ý
ạ

e

+N

V
ộ

ạ

ạ ỉ

+ Đề

ụ

N

ạ

é

ằ

ụ
ỉ


ề ộ lạm dụng tín nhi m chi

ủ

ạt tài s n theo pháp lu t Vi t Nam và th c ti n
ạt tài s n tại tỉnh Bạc Liêu

xét xử tội lạm dụng tín nhi m chi
ó

ộ

ị

là

ý

ộ

.

4.2. Phạm vi nghiên cứu:
T

ạ

ủ

ộ L

Bạ L
5

é

ử ộ ạ

ụ
ụ

ể


-P ạ

ề

2010

ờ

:L

ờ

ừ

2015
ủ


V
V

N

ó
ỉ ề

ộ

ộ

ó

)

5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu
Đề

ơ ở

c nghiên c

L

ể

ờng l i, chủ

ơ


lu n k t h p v i th c ti n, phân tích, t ng h p, suy lu n, d báo, so sánh; P
ơ

pháp th ng kê hình s , P
hành thu th p nghiên c
th c ti n ở

ơ

u, tài li u, s li u trên c

ơ ở ti n
n lý lu n

c nói chung và tại tỉnh Bạc Liêu nói riêng có liên quan tr c

ề tài lu

ti

ển hình, cụ thể: T

hiên c

ơ

ể phân tích nghiên c u, so sánh,

, tác gi t p h p, th

ầ

ỏ

ạ

tín
L
ề ộ ạ

ụ

.D

ơ ở

ạ

ẽ

ấ

ấ

ó

ề ý
ó

ý ề ộ ạ

ề
ộ

ạ

ạ

ấ

ấ

ụ

ạ

.

7. Cơ cấu của luận văn
N

ầ

ở ầ

ụ

ó

ơ :


ử ộ ạ

ụ

Bạ

Chương 3: Các g
ỉ

ồ

ằ
ụ

ấ
ộ ạ

Bạ Liêu.

7

ụ

ụ

ủ
ạ

ạ



ủ

ủ

“

ụ
ộ

t

ó ấ

“

ộ

ạ

ụ

ầ
ể

”

e

Từ


uá

ủ

ờ

ủ

ờ
ó Nói

ị

ạ ấ

ấ

ị

ạ H

ý ử ụ
ộ

ấ

ạ
ờ



ụ

ạ
ó

ộ

…

ã ạ

ạ

ộ

làm rõ khái n

V

ị ” [51, tr. 521]; ạ

C

ữ

.

ã



“Lạ

ể

ạ

ằ

e

ạ

Để ó
ị

ờ

ắ
ụ

ạ

ờ

ị

ộ có hành vi
ờ


8

é

ộ T
ạ ; bỏ

ể

ạ ; sử


ụ

ó

ụ

ấ

ạ

+ Thủ

ộ ạ
ị

ĩ

ụ

ó

ạ

ề

ạ

+ Sử ụ

ụ

Tộ ạ

ờ

ó
ạ

ý

ị ừ
ặ

ó
ó

ồ

ã ị


ộ

ạ …

ọ

ề
ò

ạ

ấ

ồ

ó

ỏ

:
ề

ặ
ạ

ặ

ề



.
ụ

ề

ạ

ng ọ ỏ

ể

D

ủ

ý
ạ

ắ…

ụ

ạ

ỏ

ộ

ị ạ

2009)
XHCN
ị

ị

ừ
ạ Đ ề 135

ạ Đ ề 138 ủ Bộ

ộ: ộ ạ
ộ ạ

ụ g tín

H

1985; “Việc nhà làm luật quy định được các dấu hiệu định tội trong điều luật là
xuất phát từ thực tiễn xét xử loại tội phạm này trong 10 năm thi hành Bộ Luật hình
sự năm 1985, đặc biệt là những năm cuối của thập niên 90 (1997-1999), tình trạng
các cơ quan pháp luật ở nhiều địa phương đã “hình sự hóa” các quan hệ dân sự,
kinh tế làm cho nhiều người bị kết án oan về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài
9


sản mà lẽ ra họ chỉ là bị đơn trong các vụ án dân sự. Trước một thực trạng như
vậy, đòi hỏi các nhà lập pháp phải đưa vào cấu thành những dấu hiệu đặc trưng
của tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”[28, tr. 274].
ạ


t

ụ

ủ

ạ

ặ

ụ

ị

ị

ã ị ử

ó

ộ

ấ

ủ

ạ

ộ

ề

ề

ể ủ

ề

ề

ặ

ở ữ

ý
ỉ

ở ữ (

ấ
ữ

ử ụ

) [58, tr. 36-40].
ạ

ộ

õ

ể

T

ó

chấ

ạ

ủ ở ữ

ạ H

ủ
ề

N ữ

ờ

ấ

ờ
ủ

ụ

ồ


ề ộ
ạ

ạ

ạ không
ị

ã ị

ằ
H

ữ

ặ

ụ

ó

:

ồ

ạ

ộ
ờ


ạ

ỏ

ằ
ó

ạ

ề

ờ

ấ

ạ Đ ề 140 BLHS) ở
ó ủ

hành vi vay,

ó
ạ
10

ấ

ạ Tộ ạ
ộ

ạ


ủ

ó

ộ

ạ

ụ

ũ

ạ

ã

ó
ấ

ó

ề

ủ

ó

ộ ủ



,

ủ ộ ạ

ộ

ạ

ị

2009)

ụ

ạ Đ ề 140 Bộ

é

ỉ

ạ

ấ
:

* Khách thể của tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản
K

ể ủ

“sở hữu được hiểu là việc chiếm giữ những sản vật tự nhiên, những

thành quả lao động, ngày nay có cả những tư liệu sản xuất của loài người” [44,
tr.169]. Q
ẩ

ữ

ở ữ
ữ

ữ

ủ

ể

ủ
ó

, tron

ể

ề

;

ấ
ó


ộ ạ
ộ

ặ

e ọ

ạ

ụ

ở ữ
ạ

ạ
ầ

ở ữ
ủ

ấ

ạ

ó

ó

ộ


ó ủ

ề

ữ

Bộ L

ặ

ề

ý

ó

ể

ỉ

ạ

ị

Q ề

ữ

ủ ở ữ


ộ

ặ
ạ

ủ

ộ

ủ
ộ

e

ộ

ạ

ấ

ở ữ

ộ

ạ

ó

ở ữ


ó

T
ấ

ủ ở ữ

ị

Q ề

ủ

ạ

ở
ị

ó
ộ

ạ

ặ

ề
…

ề

Quyền chiếm hữu
mình nắ

ị

ộ

ạ

ể ị

ĩ
T
ủ ộ

ạ

ở ữ
* Mặt khách quan của tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản
Mặ

ể

ủ
ủ

ộ

ộ



ạ

ề
ờ

ạ

ạ

ở ữ

ó

ó

ể

ó

ể
ó

ộ ạ

ồ :H
ã ội; M

ũ
ụ


ờ

ị

ể

ạ

ạ
T

ộ T e

ó

ặ

ặ

ạ

ữ

ặ

ặ
ể

ã ộ

ể ủ

ộ

ụ

ạ

Trong

ể

ủ

ặ

ể ó

ơ

ầ
ó

ạ

ạ

ĩ khi có hành vi khách quan. Không

ũ

thì không có hành vi khách quan.

“Hành vi khách quan của tất cả các tội phạm đều có đặc điểm chung là có tính gây
thiệt hại cho các quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ. Đó là một mặt của tính
nguy hiểm cho xã hội của tội phạm, nếu những hành vi của con người nói chung
đều tác động đến những đối tượng nhất định thì hành vi khách quan của tội phạm
tác động vào những bộ phận của quan hệ xã hội làm biến đổi tình trạng bình
thường của chúng và qua đó gây thiệt hại cho các quan hệ xã hội” [18, tr. 62-63].
T e

ó

ủ

ã ộ

ạ

ộ

ộ

ạ

óý

ó

ặ


ữ

ạ

ó

ể

é

ằ

ó

ề
ạ
ề

ở ữ
ị

ạ

ủ

ó

ằ

ể

ạ

ạ

ặ

e

ờ
ộ

ó

ộ

ộ ạ
ù

ạ

ã
ộ

ó

ấ
ủ ộ

ó


ạ
ộ N ữ

ó ù
ữ

ấ
ề

ấ

ử ụ


ề

ở ữ

ủ
ạ

ồ

ã ý

ộ ạ

ộ

ữ

ằ

ờ
ạ

ộ

T ủ

ạ

ừ

ờ

ã

ờ

ạ

ộ

ị

ể

ồ

ị


ụ ủ

ạ

ấ

ỏ
ề

ụ
(

ồ
C ủ

ã ộ

ộ

ờ

ã ạ
ỏ

ử ụ
); ó

ủ



ó

ể

). Còn
T

ờ

ữ ý
ạ

ó

ữ
ờ

ồ

ó H

ị

bên tham gia. C

ặ

ạ


ộ ừ

ạ

ờ

ị

:

ở

ạ

ộ ạ

ộ

ặ

ặ

ạ ;

ữ ủ
ủ

ề

ấ


ạ
ờ

ụ
ã

ó

ộ ạ

ạ

ộ ạ

ủ

ạ

-H

ạ

ầ

ủ

ụ

ộ

ó


ạ

bên vay,
ấ
ị

ạ

ã

) N

ờ

ạ

ộ

ồ

ó

ỏ

ó

ể ó

ở

ấ …N

ờ

ạ

ộ

ộ

ạ

ử ụ

ủ

ủ

N

ạ

ạ

ữ

ộ


ù

ạ

ờ

ạ

S

ộ ừ

ạ

ở ó

ấ

ý ị

Cò

ồ

e

ẳ

ạ


ạ

ộ

ạ

mà

ạ

H

ạ
ấ

+T

ùng

ó
ủ

ể ó ba ạ

ạ

:

ờ



ồ

ù

P

ộ K ó

ủ

ạ

5

ờ

O

ã
ý

7

Bạ L

ỉ

ủ



ỏ

3-4 ngày thì anh Phúc cho

ộ
P

ở

ạ

ầ
ể

ụ

ể

O

O
ể

27/5/2014 ủ Tòa án nhân dân thành

ụ
ạ

V

O

O

ề
ừ

19/10/2013 O
ồ

ỏ

ấ

ạ

ầ

ạ

H

;

1999

ị

e


ụ

P

O

ã

ã

Bộ L

ạ

ầ

ụ

P
ộ ạ

ơ

ị

ã

ủ O

ã

ạ

ý ị
Bỏ

ộ
ạ

ỏ
ạ

là sau khi
ấ

ờ

ạ
ề
ý

T

i

Sử ụ
ể
ù

ó


ấ

ụ

ỏ

ủ

ủ

ó

ể

ị

không trái
Bạ L

ạ

ấ

ờ

pháp

V

ạ

ơ

ạ

:

ể

ạ

ó

ụ

ồ

ý

ờ

ấ

ặ

H

ể

+T
ụ


ị
lòng


ủ

ề

ờ
ể

ờ

ộng

12%

ể

ã ộ

ạ

ã ấ

ã
ạ H
ề


ạ

ạ 10

ể

ù ề ộ ạ

ạ
H

ị

ề ộ ạ

ạ

ể

1 Đ ề 140 BLHS
ộ

ờ

ủ ơ ở

ờ

ộ


ạ

ó

ĩ

ờ

Cũ

ữ
ũ

ị

ị

ặ

ọ ũ

ỉ
ạ

ằ

ị

ị



ắ… D

V

Ý ị

ỏ

H

ị

ị
Đề

ã

ỏ

ể ạ

ọ ỏ

ạ

ỏ

ý



ằ

óý
e ọ

ằ

ạ
ằ

ó

ề

ể

ó

ạ
ụ

ụ

ạ
ắ

ề

ờ

ũ

ấ

ụ
ể

ù

ó

Có

ã

ề ử ụ
ộ

ể

ằ

ể
ụ

ấ
ồ

17


ử ụ

ồ

ờ

ấ

…T y
ụ

ẽ ị

ử ụ

ấ

ã ử ụ

không ử ụ

ụ

ụ

ầ

ù

ắ

ề

ũ

ằ

ờ
ấ

ạ

ý

ó

ở

ẽ

N
ấ

ạ

ị

ù

ộ



ạ

ộ

ạ

ể ủ ộ

ắ

ấ

ộ

ủ

ộ

ụ

ạ

h

ữ
ờ

ấ
ạ

ụ

ạ

ó

ụ

ụ

Tộ ạ

ũ

“kinh doanh”. V

ơ

vì các trang

ọ óý

ụ
ồ

ấ
ắ

ạ


dùng cá nhân,

ó

ạ

ộ ạ

ý

ý

ù

ụ

ủ

ộ

ể

ờ

ắ …

ể

ó


ó


H

ủ

ạ

ạ

ủ

140 BLHS

ộ ạ

ủ ở ữ

ụ

ạ

ã

V

1999 ( ử

ụ


ơ

ủ ộ

ể

ồ

ở
ặ

ã ị ử

ề ộ

ạ

ạ

“Lạ

ụ

1 Đ ề 140 BLHS ề

ụ

1 Đ ề 140 BLHS


ạ

ị

ể

:

1999 ( ử

2009) quy

: “Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người

khác bằng các hình thức hợp đồng rồi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để
chiếm đoạt tài sản đó”. T
ơ

ờ

ó

ẩ

“Bỏ

ạ

ề
ằ

C
ề

ị

ề
ề

ầ

B ỏ

Đạ , chuyên kinh

ủ B
C

ỗ
ò

e ọ

ơ khác ể

.
B ỏ

ở
ò



T

ộ
ồ

ằ

ắ

V

”

T

ờ
ò

ể

ể

ạ

ó ơ

B ã ử ụ
V


ặ

ạ

ó

ó

ộ “Lạ

“ ụ

ờ

ấ

ó ử ụ

ọ

ù

ề
e

T
ề

ụ ỡ


ơ
ể

ể

ạ

:

” Cò

ạ
ã ộ

”
ạ

ạ

ề

ạ

ờ

ó

ụ

ấ

ử ý

ó

ấ

ử ý ẽ ị

“h

ữ

ơ

ó

.
* Mặt chủ quan của tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản:
Mặ

ủ
ủ

ủ

ộ

ộ ạ

ụ

ắ

ộ

ị
ề

ặ

ơ

ụ

ấ
ặ

ủ

ấ

ể

ộ

ý
ạ

ộ

ạ


“lỗi là thái độ tâm lý của

con người đối với hành vi nguy hiểm cho xã hội của mình và đối với hậu quả do
hành vi đó gây ra, được biểu hiện dưới hình thức hoặc vô ý” [45].

20