VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THU GIANG

TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA
THANH TRA BỘ CÔNG AN

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
Mã số: 60.38.01.02

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2017


Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội.
Người hướng dẫn khoa học:
PGS. TS. NGUYỄN THỊ VIỆT HƯƠNG
Phản biện 1: PGS. TS Hoàng Thế Liên

Phản biện 2: PGS. TS Nguyễn Minh Đoan

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận thạc sĩ họp tại:
Học viện Khoa học Xã hội vào lúc:
16 giờ 45 phút, ngày 11 tháng 5 năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thư viện Học viện khoa học xã hội





động của Thanh tra BCA, đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao
hiệu quả tổ chức và hoạt động thanh tra của BCA là cần thiết. Đó cũng
là lý do học viên chọn đề tài “Tổ chức và hoạt động của Thanh tra Bộ
Công an” làm đề tài luận văn tốt nghiệp cao học.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Thanh tra là vấn đề mang tính tổ chức pháp lý quan trọng trong hệ
thống bộ máy nhà nước. Trong những năm qua, tổ chức và hoạt động
thanh tra đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà khoa học pháp
lý, quản lý, tổ chức nghiên cứu ở nhiều khía cạnh và mức độ khác
nhau. Cho đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu và các bài viết
về vấn đề này của các cá nhân, tập thể được công bố. Ngoài ra còn
nhiều bài nghiên cứu đăng trên các tạp chí khoa học, các đề tài đã được
nghiệm thu, các luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ, về vấn đề tổ chức và
hoạt động thanh tra ở nước ta.
Tuy nhiên, việc nghiên cứu về tổ chức và hoạt động của
Thanh tra BCA thì chưa có công trình nào đề cập đến. Chính vì
vậy, thực tiễn đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nghiên cứu sâu cả về
lý luận cũng như thực tiễn về tổ chức và hoạt động của Thanh tra
BCA nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả các mặt của công tác
thanh tra góp phần vào việc tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước
trong lĩnh vực ANTT phục sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại
hóa đất nước.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích:
Mục đích của luận văn là làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận và
thực tiễn về tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA; đánh giá đúng
thực trạng về tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA, trên cơ sở đó
luận văn đưa ra một số giải pháp nhằm đổi mới tổ chức và hoạt động

5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

3


Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận chủ nghĩa
Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng,
chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu phổ biến,
hiện đại của khoa học pháp lý như: phân tích, tổng hợp, chứng
minh, quy nạp, so sánh, xã hội học pháp luật, khảo sát… để làm
sáng tỏ bản chất của vấn đề.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
- Tập trung làm sáng tỏ những vấn đề về lý luận về tổ chức và
hoạt động của Thanh tra BCA;
- Phân tích, đánh giá khách quan thực trạng tổ chức và hoạt động
của Thanh tra BCA ở nước ta hiện nay; chỉ rõ những ưu điểm, những
hạn chế, bất cập, nguyên nhân, rút ra những bài học kinh nghiệm trong
công tác tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA;
- Đề xuất một số giải pháp nhằm đổi mới tổ chức và hoạt động
của Thanh tra BCA nói riêng, cũng như nâng cao năng lực, hiệu quả
công tác thanh tra CAND nói chung.
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo,
nội dung của luận văn bao gồm 3 chương. Cụ thể như sau:
Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật về tổ chức và hoạt
động của Thanh tra Bộ Công an
Chương 2: Thực trạng tổ chức và hoạt động của Thanh tra Bộ
Công an ở nước ta hiện nay
Chương 3: Quan điểm và giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động

thanh tra thuộc một Bộ, cơ quan ngang Bộ, được thành lập trên cơ sở
quy định của Luật Thanh tra và các quy định riêng của Chính phủ,
thực hiện chức năng thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành

5


trong phạm vi quản lý thuộc chức năng, nhiệm vụ của Bộ, cơ quan
ngang Bộ.
Trên cơ sở khái niệm chung về thanh tra; Thanh tra Bộ cũng như
các quy định của pháp luật hiện hành, có thể đi đến thống nhất khái
niệm về Thanh tra BCA như sau:
Thanh tra BCA là cơ quan thanh tra trực thuộc BCA, thực hiện
chức năng thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành trong
phạm vi quản lý nhà nước của BCA về bảo vệ an ninh quốc gia, bảo
đảm trật tự an toàn xã hội theo quy định của pháp luật.
1.1.2. Đặc điểm Thanh tra Bộ Công an
Bên cạnh những đặc điểm chung của thanh tra, tổ chức và hoạt
động của Thanh tra BCA còn có những đặc điểm riêng như sau:
Thứ nhất, Thanh tra BCA là cơ quan của BCA, chịu sự lãnh
đạo, chỉ đạo song trùng trực thuộc, chịu sự chỉ đạo trực tiếp, toàn
diện của Đảng ủy CATW, Bộ trưởng BCA, đồng thời chịu sự chỉ
đạo, hướng dẫn về công tác, tổ chức, nghiệp vụ của Thanh tra
Chính phủ.
Thứ hai, Thanh tra BCA tiến hành hoạt động thanh tra hành
chính đối với Công an các đơn vị, địa phương và CBCS CAND theo
quy định về phân cấp quản lý của Bộ trưởng BCA trong việc thực hiện
chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn được giao. Đồng thời, tiến
hành thanh tra chuyên ngành đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân
trong việc chấp hành pháp luật về bảo vệ ANQG, bảo đảm TTATXH,

1.2.1. Cơ cấu tổ chức của Thanh tra Bộ Công an theo pháp
luật hiện hành
Theo quy định tại Điều 8 Nghị định số 41/2014/NĐ-CP ngày
13/5/2014 tổ chức Thanh tra BCA được thiết lập bao gồm Chánh
Thanh tra, các Phó Chánh thanh tra, các ngạch Thanh tra viên và sĩ
quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, chuyên môn kỹ thuật.

7


Tổ chức bộ máy của Thanh tra BCA bao gồm 09 phòng chức
năng. Cơ cấu tổ chức và biên chế của Thanh tra BCA do Bộ trưởng
BCA quy định.
1.2.2. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Bộ
Công an theo pháp luật hiện hành
Về chức năng
Thanh tra BCA thực hiện 03 chức năng:
Một là, giúp Bộ trưởng quản lý nhà nước về công tác thanh tra,
giải quyết KNTC, tiếp công dân và PCTN, lãng phí trong CAND.
Hai là, tiến hành các hoạt động thanh tra bao gồm: thanh tra hành
chính đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý của
BCA; thanh tra chuyên ngành đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc
phạm vi quản lý nhà nước về bảo vệ ANQG và bảo đảm TTATXH,
đấu tranh phòng, chống tội phạm trong phạm vi cả nước.
Ba là, tiến hành các hoạt động giải quyết KNTC, tiếp công dân
và PCTN, lãng phí theo quy định của pháp luật.
Về nhiệm vụ, quyền hạn
Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại Điều 18, Luật
Thanh tra năm 2010.
Hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc Công an các đơn vị, địa phương

sở vật chất, kỹ thuật.
Nguồn nhân lực của Thanh tra BCA bao gồm đội ngũ cán bộ
quản lý và đội ngũ CBCS làm công tác thanh tra, đây là nhân tố quan
trọng quyết định chất lượng cũng như hiệu lực, hiệu quả hoạt động
của Thanh tra BCA.
Các nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất, chính sách đãi ngộ,
phương tiện làm việc,… là những điều kiện bảo đảm, chi phối sự tồn

9


tại và phát triển của các tổ chức thanh tra nói chung và Thanh tra BCA
nói riêng.
1.3.3. Khả năng phối hợp với các cơ quan, tổ chức khác trong
hoạt động thanh tra
Tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA chịu tác động bởi
nhiều mối quan hệ: mối quan hệ với Thanh tra Chính phủ (mối quan
hệ theo chiều dọc); mối quan hệ với BCA (mối quan hệ theo chiều
ngang); mối quan hệ với Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy CATW; mối quan
hệ với các cơ quan tổ chức khác: Cơ quan điều tra, truy tố, xét xử;…
Chính vì vậy, trong tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA cần chú
trọng tăng cường khả năng phối hợp với các mối quan hệ, với các cơ
quan, tổ chức khác trong hoạt động thanh tra.
1.3.4. Tính chất đặc thù của lĩnh vực công tác tại Bộ Công an
Bộ là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà
nước về các ngành, lĩnh vực được giao, mỗi Bộ sẽ mang những đặc
điểm riêng xuất phát từ tính chất đặc thù của mỗi ngành, lĩnh vực mà
Bộ quản lý. Vì vậy, công tác thanh tra của mỗi Bộ cũng sẽ chịu sự tác
động từ những điểm khác biệt này.
Tính đặc thù của lĩnh vực công tác tại BCA quyết định nghiệp

Thanh tra viên cao cấp tăng 42%; Thanh tra viên chính tăng 15%;
Thanh tra viên tăng 48%; số lượng chưa được bổ nhiệm và không làm
công tác thanh tra tăng 11%.

11


Về trình độ chuyên môn, chính trị
100% CBCS làm nhiệm vụ thanh tra đạt trình độ Trung cấp lý
luận chính trị trở lên. Đối với số lượng CBCS làm công tác thanh tra,
Thanh tra BCA có 01 đồng chí có trình độ Tiến sỹ, 19 đồng chí có
trình độ Thạc sỹ, 76 đồng chí có trình độ cử nhân.
2.2.3. Các mối quan hệ về tổ chức
2.2.3.1. Mối quan hệ với Bộ trưởng Bộ Công an
Theo chiều ngang, Thanh tra BCA là cơ quan tham mưu, giúp
Bộ trưởng BCA thực hiện quản lý nhà nước về thanh tra, giải quyết
KNTC và PCTN; tiến hành thanh tra, giải quyết KNTC và PCTN theo
quy định của pháp luật góp phần bảo đảm sự quản lý thống nhất của
Bộ trưởng BCA trong lĩnh vực ANTT.
2.2.3.2. Mối quan hệ với các tổ chức thanh tra trong CAND
Mối quan hệ giữa Thanh tra BCA với các tổ chức thanh tra nhà
nước trong CAND là mối quan hệ chỉ đạo - điều hành giữa cơ quan
quản lý nhà nước cấp trên với cơ quan quản lý nhà nước cấp dưới
trong hệ thống các cơ quan thuộc bộ máy của ngành Công an.
2.2.3.3. Mối quan hệ với Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy Công an
Trung ương
Hoạt động kiểm tra của Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy CATW và
hoạt động thanh tra của Thanh tra BCA được diễn ra song hành. Vấn
đề đặt ra là tất yếu cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa hai hoạt động này
của Thanh tra BCA với Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy CATW.

cơ hội để nghiên cứu, tiếp thu kinh nghiệm, ưu điểm của một số mô
hình tổ chức và hoạt động thanh tra của các nước trên thế giới; Thanh
tra BCA thường xuyên tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ công tác thanh
tra. Tích cực, chủ động xây dựng các kế hoạch rèn luyện và nâng cao
trình độ chuyên môn cho CBCS làm nhiệm vụ thanh tra.
2.2.4.2. Về hạn chế và nguyên nhân của hạn chế
Hạn chế

13


Số lượng, biên chế CBCS, Thanh tra viên còn quá ít, cơ cấu
nhân sự CBCS trẻ làm nhiệm vụ thanh tra không nhiều; Trình độ
chuyên môn của một số CBCS Thanh tra viên vẫn còn những hạn chế
nhất định, chưa đáp ứng được hết yêu cầu của công việc; Trang thiết
lạc hậu, trụ sở làm việc còn chật chội; Những quy định của pháp luật
hiện hành về chế độ lương, phụ cấp chưa phù hợp với thực tế, kinh phí
tổ chức và tiến hành các hoạt động thanh tra còn hạn hẹp.
Nguyên nhân của hạn chế
Thanh tra BCA phụ thuộc vào BCA về số lượng biên chế, kinh
phí hoạt động được ấn định cho toàn lực lượng CAND; Nhận thức của
các cấp ủy Đảng, lãnh đạo Bộ về vị trí, vai trò của công tác thanh tra
CAND vẫn còn hạn chế; Việc đào tạo nghiệp vụ thanh tra cơ bản chủ
yếu qua những khóa tập huấn hoặc bồi dưỡng ngắn hạn, chưa được
thường xuyên; Tổ chức đội ngũ CBCS thanh tra không được ổn định,
thường có sự luân chuyển, điều động nội bộ từ lĩnh vực này sang lĩnh
vực khác, phòng này sang phòng khác.
2.3. Thực trạng hoạt động của Thanh tra Bộ Công an
2.3.1. Về công tác thanh tra
2.3.1.1. Quản lý nhà nước về thanh tra

sắp xếp bộ máy tổ chức tiếp công dân. Thanh tra BCA đã tham mưu
cho Đảng ủy CATW, Bộ trưởng BCA ban hành các quyết định, chỉ
thị, thông tư, quy chế, quy định về tiếp công dân, tiếp nhận và giải
quyết KNTC.
2.3.2.2. Thực tiễn công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo
Tính từ năm 2011 đến nay, Thanh tra BCA đã tiếp 2.446 lượt
người với 7.140 người. Phối hợp với các cơ quan chức năng tiếp và
giải quyết 115 đoàn đông người đến trụ sở Thanh tra BCA. Tiến hành
tiếp nhận, phân loại 55.536 đơn thư KNTC. Kịp thời chuyển đến các
phòng chức năng theo dõi, xử lý theo quy định 1.571 lượt tin, bài phản
ánh các sai phạm của CBCS CAND. Từ năm 2011 đến nay, Thanh tra

15


BCA luôn hoàn thành chỉ tiêu xác minh, giải quyết 100% đơn KNTC,
kiến nghị, phản ánh được giao.
2.3.3. Về công tác phòng, chống tham nhũng
Từ năm 2011 đến nay, Thường trực Ban chỉ đạo PCTN, thực
hành tiết kiệm, chống lãng phí BCA đã hoàn thành 31 cuộc kiểm tra
việc thực hiện các quy định của pháp luật về PCTN. Duy trì việc tiếp
nhận, xử lý các tin nhận được qua đường dây điện thoại nóng của
Thanh tra BCA, tiếp nhận 128 tin phản ánh tiêu cực của Cảnh sát giao
thông, tổ chức 12 cuộc kiểm tra, và phát hiện 23 cán bộ vi phạm, hoàn
chỉnh hồ sơ, chuyển Công an đơn vị, địa phương xử lý CBCS có sai
phạm theo thẩm quyền.
2.3.4. Đánh giá chung về thực trạng hoạt động của Thanh tra
Bộ Công an
2.3.4.1. Ưu điểm và nguyên nhân của những ưu điểm
Ưu điểm:

động thanh tra vẫn còn nặng về thanh tra vụ việc.
Thanh tra hành chính: Nhiều lĩnh vực công tác nhiều năm vẫn
chưa được thực hiện thanh tra diện rộng. Việc kiểm tra, hướng dẫn
trực tiếp, chỉ đạo của Thanh tra BCA đối một số đơn vị, địa phương
còn hạn chế. Thanh tra chuyên ngành: Việc triển khai thanh tra chuyên
ngành còn chậm. Chưa tập trung tổng kết các cuộc thanh tra chuyên
ngành diện rộng. Nhận thức về đối tượng, nội dung, phương pháp,
phạm vi, phân công, phân cấp thanh tra,… chưa thống nhất.
❖ Đối với công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo
Việc phân loại đơn thư chưa chính xác, một số vụ việc còn để
kéo dài, khiếu kiện vượt cấp. Nhận thức của một bộ phận CBCS về
công tác giải quyết KNTC chưa đầy đủ; Một số trường hợp người dân
có nhận thức pháp luật hạn chế hoặc ý thức chấp hành pháp luật kém,
cùng với đó là một số đối tượng có động cơ, mục đích bôi nhọ, chống
chính quyền khiếu tố sai sự thật.

17


❖ Đối với công tác phòng, chống tham nhũng
Việc kê khai tài sản, thu nhập còn nặng về hình thức; Tình trạng
vi phạm đạo đức nghề nghiệp, quy tắc ứng xử còn khá phổ biến; Quan
hệ phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong công tác đấu tranh
PCTN còn hạn chế; Việc xử lý trách nhiệm của người đứng đầu cơ
quan khi xảy ra tham nhũng chưa được quan tâm đúng mức; Việc phát
hiện các vụ việc tham nhũng thông qua hoạt động thanh tra còn ít, đa
số các vụ việc tham nhũng được phát hiện là thông qua tố cáo của
người dân hoặc qua phản ánh của các phương tiện thông tin đại chúng.
Nguyên nhân của những hạn chế
Sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, lãnh đạo Bộ có lúc

đại hóa nền hành chính.
3.1.3. Đổi mới tổ chức và hoạt động Thanh tra Bộ Công an
gắn với nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước về
an ninh, trật tự.
3.1.4. Đổi mới tổ chức và hoạt động Thanh tra Bộ Công an
trên cơ sở đánh giá thực tiễn và vận dụng kinh nghiệm nước ngoài.
3.2. Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động của Thanh tra
Bộ Công an
3.2.1. Đổi mới tư duy, nhận thức về vị trí, vai trò của công tác
thanh tra nói chung, Thanh tra Bộ Công an nói riêng
Thứ nhất, đổi mới nhận thức về vị trí của Thanh tra BCA
Hoạt động thanh tra của Thanh tra BCA phải đi song hành cùng
hoạt động quản lý của BCA, Thanh tra BCA nằm trong hệ thống cơ
quan của BCA, song phải có tính độc lập tương đối.
Thứ hai, đổi mới nhận thức về vai trò của Thanh tra BCA
Ngoài vai trò đảm bảo việc thực thi chính sách, pháp luật một
cách thống nhất, nhất quán, cần xác định rõ vai trò đặc biệt quan trọng

19


của Thanh tra BCA trong việc kiểm soát việc thực hiện đúng nhiệm
vụ, quyền hạn của hệ thống các cơ quan trong BCA.
Thứ ba, đổi mới nhận thức về mục đích hoạt động của Thanh tra
BCA
Cần phải đặt lên hàng đầu mục đích phát hiện sơ hở trong cơ chế
quản lý, chính sách, pháp luật để đề xuất, kiến nghị với lãnh đạo Bộ
các biện pháp khắc phục.
3.2.2. Hoàn thiện pháp luật liên quan đến tổ chức và hoạt động
của Thanh tra Bộ Công an

Thứ hai, công tác đào tạo, bồi dưỡng
Đổi mới chương trình đào tạo, bồi dưỡng, tránh tình trạng học
lý thuyết suông, không gắn liền với thực tế. Tăng cường hơn nữa công
tác giáo dục phẩm chất chính trị. Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ phải gắn
chặt với việc quy hoạch cán bộ dự bị lãnh đạo.
Thứ ba, kiểm tra, giám sát đối với CBCS làm công tác thanh tra
Tăng cường kiểm tra, giám sát CBCS làm công tác thanh tra và
các Đoàn thanh tra, xử lý nghiêm minh những hành vi vi phạm pháp
luật của các Thanh tra viên trong quá trình thực thi công vụ.
Thứ tư, xây dựng văn hóa ứng xử CAND
Xây dựng thành một chuyên đề thường xuyên cần được tập huấn
trong các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra ngắn hạn, các lớp bồi
dưỡng nghiệp vụ các ngạch Thanh tra viên CAND.
3.2.5. Đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp hoạt động
của Thanh tra Bộ Công an
Một là, xây dựng kế hoạch thanh tra
Đẩy mạnh công tác khảo sát, xác định nội dung thanh tra phù
hợp trước khi tiến hành lập kế hoạch thanh tra; Tăng cường xây dựng
kế hoạch thanh tra chuyên đề diện rộng đối với một số lĩnh vực công
tác nhạy cảm, nổi cộm của dư luận xã hội; Ban hành quy trình chuẩn
21


về xây dựng kế hoạch thanh tra; Xây dựng một cơ chế hữu hiệu để
theo dõi, đôn đốc thực hiện kế hoạch thanh tra.
Hai là, công tác thanh tra
Tổ chức của Đoàn thanh tra phải chặt chẽ, đảm bảo các nguyên
tắc chính xác, khách quan, đúng pháp luật; Thiết lập hệ thống báo cáo
đối với thành viên của Đoàn thanh tra; Nâng cao vai trò của công
tác giám sát Đoàn thanh tra; Chủ động tham mưu với lãnh đạo Bộ

Ba là, ứng dụng khoa học kỹ thuật
Xây dựng phần mềm lưu trữ, số hóa các hồ sơ thanh tra được
đồng bộ từ Thanh tra BCA đến từng Công an đơn vị, địa phương ; Ứng
dụng phần mềm quản lý tiếp dân, giải quyết đơn thư KNTC; Xây dựng
cơ sở dữ liệu điện tử về tài sản, thu nhập; Xây dựng cổng thông tin
điện tử Thanh tra CAND; Đầu tư mua sắm hệ thống máy tính, các
phương tiện liên lạc hiện.

23