BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
~~~~~~

HỒ THỊ HÒA

BIỆN PHÁP KÍCH THÍCH HỨNG THÚ
CHO TRẺ 5-6 TUỔI
TRONG TRÒ CHƠI VẬN ĐỘNG
Ở TRƯỜNG MẦM NON
Chuyên ngành: Giáo dục mầm non

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC ỨNG DỤNG
Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Hòa

ĐắkLắk, tháng 5 năm 2017


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu,
kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa được ai công bố trong bất kỳ
một công trình nào khác.
Người cam đoan

Hồ Thị Hòa


LỜI CẢM ƠN
Bằng tấm lòng thành kính và biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm
ơn PGS,TS Nguyễn Thị Hòa – người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em
trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn.

3. Trò chơi

: TC

4. Trường mầm non

: TMN

5. Mẫu giáo

: MG

6. Đối chứng

: ĐC

7. Thực nghiệm

: TN

8. Trước thực nghiệm

: TTN

9. Sau thực nghiệm

: STN


DANH MỤC BẢNG

vận động, nhóm đối chứng trước thực nghiệm và sau thực nghiệm ............... 85
Biểu đồ 3.4. phân bố tầng số mức độ hứng thú của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi
vận động nhóm thực nghiệm trước và sau thực nghiệm ................................. 88


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 9
1. Lý do chọn đề tài ......................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ..................................................................................... 2
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu .............................................................. 2
4. Giả thuyết khoa học....................................................................................... 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................... 3
6. Phạm vi nghiên cứu ....................................................................................... 3
7. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................... 4
8. Dự kiến cấu trúc luận văn ............................................................................. 5
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA BIỆN PHÁP KÍCH THÍCH
HỨNG THÚ CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI TRONG TRÒ CHƠI VẬN ĐỘNG Ở
TRƯỜNG MẦM NON.................................................................................... 6
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ......................................................................... 6
1.1.1. Những nghiên cứu trên thế giới về hứng thú .......................................... 6
1.1.2. Những nghiên cứu tại Việt Nam về hứng thú ....................................... 10
1.2. Hứng thú ................................................................................................... 16
1.2.1. Khái niệm hứng thú ............................................................................... 16
1.2.2. Cấu trúc của hứng thú ........................................................................... 18
1.2.3. Phân loại hứng thú ................................................................................ 19
1.2.4. Ý nghĩa của hứng thú đối với con người .............................................. 21
1.3. Hứng thú của trẻ mẫu giáo ....................................................................... 22
1.3.1. Khái niệm về hứng thú của trẻ mẫu giáo và ý nghĩa của nó ................. 22
1.3.2 . Sự hình thành và phát triển hứng thú ở lứa tuổi mầm non .................. 25
1.3.3. Một số biểu hiện hứng thú của trẻ mầm non ........................................ 26

2.5.1. Thực trạng nhận thức của giáo viên về việc kích thích hứng thú cho trẻ
5- 6 tuổi trong trò chơi vận động ở trường mầm non ..................................... 45


2.5.2. Thực trạng nhận thức của giáo viên về các yếu tố ảnh hưởng đến hứng
thú và những khó khăn giáo viên gặp phải khi tổ chức TCVĐ cho trẻ .......... 46
2.5.3. Thực trạng biện pháp kích thích hứng thú cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi
vận động ở một số trường mầm non. .............................................................. 50
2.5.4. Thực trạng mức độ biểu hiện HT của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi vận
động ................................................................................................................. 53
2.6. Nguyên nhân thực trạng ........................................................................... 57
CHƯƠNG 3. ĐỀ XUẤT VÀ THỰC NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP
KÍCH THÍCH HỨNG THÚ CHO TRẺ 5- 6 TUỔI TRONG TRÒ CHƠI
VẬN ĐỘNG Ở TRƯỜNG MẦM NON ĐẮK LẮK ................................... 61
3.1. Đề xuất một số biện pháp kích thích hứng thú cho trẻ 5 - 6 tuổi trong trò
chơi vận động ở trường mầm non ................................................................... 61
3.1.1. Những yêu cầu khi đề xuất biện pháp kích thích hứng thú cho trẻ 5-6
tuổi trong trò chơi vận động ............................................................................ 61
3.1.2. Một số biện pháp kích thích hứng thú vận động cho trẻ 5- 6 tuổi trong
trò chơi vận động............................................................................................. 62
3.2.Thực nghiệm một số biện pháp đã đề xuất ............................................... 73
3.2.1. Mục đích thực nghiệm .......................................................................... 73
3.2.2. Nội dung thực nghiệm ........................................................................... 73
3.2.3. Tiến hành thực nghiệm.......................................................................... 74
3.2.4. Phân tích kết quả thực nghiệm .............................................................. 75
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ SƯ PHẠM................................................... 92
1. KẾT LUẬN ................................................................................................ 92
2. KIẾN NGHỊ ............................................................................................... 93
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 97
PHỤ LỤC

1


Đặc biệt đối với trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi, TCVĐ là một phương tiện giáo
dục có hiệu quả giúp trẻ lĩnh hội những tri thức mới, TCVĐ khêu gợi tính
năng động tích cực của trẻ trong quá trình hoạt động mang lại niềm vui –
niềm vui của sự say mê lĩnh hội, khám phá và chiến thắng. TCVĐ góp phần
hình thành các năng lực cho trẻ 5- 6 tuổi chuẩn bị bước vào lớp một.
Thực tế ở nhiều trường mầm non hiện nay, giáo viên đã quan tâm đến
việc kích thích hứng thú cho trẻ như tạo môi trường chơi hấp dẫn với trẻ, sưu
tầm một số TCVĐ trong dân gian trong các tuyển tập trò chơi. Tuy nhiên,
các biện pháp tổ chức TCVĐ của giáo viên còn đơn giản, nội dung chơi còn
nghèo nàn, luật chơi còn còn lỏng lẻo, giáo viên thường phó mặc cho trẻ chơi
... Mặt khác, giáo viên cũng chưa nắm chắc lí luận về TCVĐ cũng như đặc
điểm phát triển tâm sinh lí của trẻ nên chưa có những biện pháp sáng tạo khi
tổ chức cho trẻ chơi. Do vậy, hứng thú vận động của trẻ chưa duy trì thường
xuyên khi trẻ chơi TC này.
Với những lí do trên, chúng tôi đã mạnh dạn chọn đề tài nghiên cứu:
“Biện pháp kích thích hứng thú cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi vận động ở
trường mầm non”.
2. Mục đích nghiên cứu
Nhằm đề xuất biện pháp kích thích hứng thú cho trẻ 5- 6 tuổi trong trò
chơi vận động, góp phần nâng cao chất lượng tổ chức trò chơi này ở Trường
Mầm non.
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp kích thích hứng thú cho trẻ 5- 6 tuổi trong trò chơi vận động.
3.2 Khách thể nghiên cứu
Quá trình kích thích hứng thú cho trẻ 5- 6 tuổi trong trò chơi ở trường
MN.

Trường thực hành Hoa Hồng, trực thuộc Trường TCSPMN Đắk Lắk

3


7. Phương pháp nghiên cứu
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Phương pháp phân tích tổng hợp, so sánh giả thuyết – chứng minh hệ
thống hóa, khái quát hóa lý luận liên quan đến đề tài nghiên cứu.
7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1 Phương pháp quan sát
Sử dụng phương pháp quan sát nhằm tìm tìm hiểu biểu hiện hứng thú
của trẻ trong TCVĐ cũng như các biện pháp mà giáo viên đã sử dụng để kích
thích hứng thú vận động cho trẻ 5 - 6 tuổi trong trò chơi vận động ở trường
MN.
7.2.2. Phương pháp điều tra viết
Sử dụng phiếu điều tra đối với GVMN nhằm tìm hiểu biện pháp và
những khó khăn của GV khi kích thích hứng thú vận động cho trẻ 5- 6 tuổi
trong TCVĐ ở trường MN.
7.2.3. Phương pháp đàm thoại
Trò chuyện với trẻ để làm rõ mức độ biểu hiện hứng thú vận động của
trẻ trong trò chơi vận động.
Trao đổi giáo viên để tìm hiểu về nhận thức của giáo viên đối với kích
thích hứng thú cho trẻ 5- 6 tuổi trong trò chơi vận động và những biện pháp
giáo viên đã sử dụng để kích thích hứng thú cho trẻ 5- 6 tuổi trong trò chơi
vận động.
7.2.4. Phương pháp thực nghiệm
Lựa chọn ngẫu nhiên 50 trẻ và chia làm 2 nhóm: đối chứng và thực
nghiệm, tiến hành tác động các biện pháp đề xuất vào nhóm thực nghiệm,
còn nhóm đối chứng vẫn dạy theo biện pháp đang sử dụng ở trường mầm

với việc nghiên cứu, hầu như không có vấn đề nào rắc rối hơn vấn đề tìm
hiểu hứng thú thực sự của một con người”. Những công trình nghiên cứu về
hứng thú ở trên thế giới xuất hiện tương đối sớm và ngày được phát triển.
[10, 28]
Có thể khái quát lịch sử nghiên cứu hứng thú trên thế giới chia làm các
xu hướng sau:
- Xu hướng thứ nhất: Nghiên cứu bản chất tâm lý của hứng thú:
Đại diện cho xu hướng này là A.F.Beeliep. Năm 1944 tác giả tiến
hành thành công luận án tiến sĩ “Tâm lý học hứng thú” nội dung cơ bản của
luận án là những vấn đề lý luận tổng quát về hứng thú trong tâm lý học.
Herbart (1776-1841) – nhà tâm lý học, nhà triết học, nhà giáo dục học
người Đức người sáng lập ra trường phái giáo dục hiện đại ở Đức thế kỷ
XIX. Ông đã đưa ra 4 mức độ của dạy học: Tính sáng rõ, tính liên tưởng,
tính hệ thống, tính phong phú. Đặc biệt, ông đã chỉ ra rằng, hứng thú là yếu
tố quyết định kết quả học tập của người học.
Ovide Decroly (1871 – 1932) – bác sĩ và nhà tâm lý người Bỉ khi
nghiên cứu về khả năng tập đọc và tập làm tính của trẻ đã xây dựng học
thuyết về những trung tâm hứng thú và về lao động tích cực.
Năm 1938, Ch.Buher trong công trình “Phát triển hứng thú ở trẻ em”

6


đã tìm hiểu khái niệm hứng thú. [22, 4]
Từ những năm 1940 của thế kỷ XX, A.F.Bêliep đã bảo vệ thành công
luận án tiến sĩ về “Tâm lý học hứng thú”. Các nhà tâm lý học như
S.LRubinstein, N.G.Morodov đã quan tâm nghiên cứu khái niệm hứng thú,
con đường hình thành hứng thú, và cho rằng hứng thú là biểu hiện của ý chí,
tình cảm.
Đến năm 1946, E.Clapade với vấn đề “Tâm lý trẻ em và thực nghiệm

D.Super trong “Tâm lý học hứng thú” (1961) đã xây dựng phương
pháp nghiên cứu về hứng thú trong cấu trúc nhân cách. [40, 12]
Năm 1962, tác giả Tomkins, đã mô tả mối quan hệ giữa hứng thú với
sự phát triển các chức năng của tư duy và trí nhớ.
Năm 1970, Lukin và Levitop đã nghiên cứu “Hứng thú trong quan hệ
với năng lực.”
Năm 1974, V.N.Macsimova đã nghiên cứu “Tác dụng của giảng dạy
nêu vấn đề đến hứng thú nhận thức của học sinh”.
Những công trình của A.G.Covaliop, A.V.Zaporozet đã góp phần quan
trọng trong nghiên cứu về hứng thú nói chung, hứng thú nhận thức nói riêng.
- Xu hướng thứ ba: Nghiên cứu sự hình thành và phát triển hứng thú
theo các giai đoạn lứa tuổi:
Đại diện là G.Isukina với “Nghiên cứu hứng thú trẻ em ở các lứa tuổi”.
D.P.Xalonhisu nghiên cứu sự phát triển hứng thú nhận thức của trẻ mẫu giáo.
V.G.Ivanop đã phân tích sự phát triển và giáo dục hứng thú của học sinh lớn
trong trường trung học. M.G.Marozova nghiên cứu “Sự hình thành hứng thú
trẻ em trong điều kiện bình thường và trong điều kiện không bình thường”
(1957). Những công trình nghiên cứu này đã phân tích đặc điểm hứng thú
của từng lứa tuổi, nhứng điều kiện và khả năng giáo dục hứng thú trong các
giai đoạn phát triển lứa tuổi của trẻ.
John Dewey (1859 – 1952) – nhà giáo dục học, nhà tâm lý học người

8


Mỹ, năm 1896 sáng lập nên trường thực nghiệm trong đó ưu tiên hứng thú
của học sinh và nhu cầu của học sinh trong từng lứa tuổi. Hứng thú thực sự
xuất hiện khi cái tôi đồng nhất với một ý tưởng hoặc một vật thể đồng thời
tìm thấy ở chúng phương tiện biểu lộ.
I.K.Strong đã nghiên cứu “Sự thay đổi hứng thú cùng với lứa tuổi”. Từ

Năm 1976, A.K.Marcova nghiên cứu về vai trò của dạy học nêu vấn
đề với hứng thú học tập của học sinh. Dạy học nêu vấn đề là một trong
những biện pháp quan trọng góp phần nâng cao hứng thú học tập của học
sinh trong quá trình học tập.
J.Piaget (1896 – 1996) – nhà tâm lý nổi tiếng người Thuỵ Sĩ có rất
nhiều công trình nghiên cứu về trí tuệ trẻ em và giáo dục. Ông rất chú trọng
đến hứng thú của học sinh. Ông viết: “Nhà trường kiểu mới đòi hỏi phải hoạt
động thực sự, phải làm việc một cách chủ động dựa trên nhu cầu và hứng thú
cá nhân”. Ông nhấn mạnh, cũng giống như người lớn, trẻ em là một thực thể
mà hoạt động cũng bị chi phối bởi quy luật hứng thú hoặc nhu cầu của nó.
Nó sẽ không đem lại hiệu suất đầy đủ nếu người ta không khêu gợi những
động cơ nội tại của hoạt động đó. Ông cho rằng mọi việc làm của trí thông
minh đều dựa trên một hứng thú, hứng thú chẳng qua chỉ là một trạng thái
chức năng động của sự đồng hoá. [30-31, 10]
Theo N.K Crupxkaia thì: “Trẻ có nhu cầu chơi vì trẻ mong muốn hiểu
biết về cuộc sống xung quanh, hơn nữa trẻ mẫu giáo rất thích bắt chước
người lớn, thích được hoạt động tích cực với bạn bè cùng tuổi. Hoạt động
chơi giúp trẻ thõa mãn hai nhu cầu trên…” [20, 15]
1.1.2. Những nghiên cứu tại Việt Nam về hứng thú
Nghiên cứu về TC và vai trò của TC đối với sự phát triển của trẻ nhỏ
được một số nhà khoa học trong nước đề cập đến dưới góc độ nghiên cứu
tâm lí học và giáo dục học: PGS.TS Nguyễn Ánh Tuyết trong tác phẩm "Trò
chơi của trẻ em" đã giới thiệu về khái niệm chơi, đồ chơi và vai trò của đồ

10


chơi, sự phân loại các TC và tác dụng giáo dục của TC đối với sự phát triển
toàn diện của trẻ lứa tuổi MG; tập trung nghiên cứu khai thác TC với tư cách
là một phương pháp, phương tiện phát triển trí tuệ cho trẻ lứa tuổi MG có các

chương trình, nội dung học môn học, vai trò của giáo viên, tác động của bạn
bè và nhận thức về giá trị của bộ môn.
Năm 1987, tác giả Nguyễn Khắc Mai với đề tài “Bước đầu tìm hiểu
thực trạng hứng thú với hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm thường
xuyên tại trường của sinh viên khoa Tâm lý – Giáo dục.” [21, 11]
Năm 1994, tác giả Hoàng Hồng Liên đã chỉ ra biện pháp tốt nhất để
tác động đến hứng thú của học sinh chính là dạy học trực quan trong nghiên
cứu “Bước đầu nghiên cứu những con đường nâng cao hứng thú cho học
sinh phổ thông”.
Năm 1997, với đề tài nghiên cứu “Hứng thú học tập của học sinh cấp 2
đối với môn học cụ thể” tổ nhân cách, khoa tâm lý – giáo dục,trường đại học
sư phạm Hà Nội đã chỉ ra sự không đồng điều trong hứng thú học tập các
môn của học.
Năm 1999, trong luận văn ‘thực trạng hứng thú các môn lý luận của
sinh viên trường đại học thể dục thể thao I” tác giả Lê Thị Thu Hằng đã đưa
ra những ảnh hưởng lớn nhất đến hứng thú học tập của sinh viên bao gồm
phương pháp và năng lực chuyên môn của giáo viên. Tác giả Đỗ Thị
Nhượng với Phạm Thị Ngạn với đề tài “Nghiên cứu hứng thú học tập môn
Tâm lý học của sinh viên Cao đẳng Sư phạm Cần Thơ” đã kết luận biện
pháp hữu hiệu để nâng cao hứng thú học tập cho sinh viên là cải tiến và sử
dụng hợp lý bài tập thực hành Tâm lý học vào chương trình giảng dạy.
Năm 2005, tác giả Phạm Mạnh Hiền đã chỉ ra phương pháp giảng dạy
của giảng viên có ý nghĩa to lớn tác động tới hứng thú của học viên trong đề
tài “Hứng thú học tập của học viện thuộc trung tâm phát triển kỹ năng con
người Tân Việt.” [30, 8]

12


- Xu hướng 2: Nghiên cứu hứng thú với nghề nghiệp, bao gồm một số

chức trò chơi học tập nhằm nâng cao hứng thú nhận thức cho trẻ mẫu giáo bé
3- 4 tuổi”.
Năm 2006, tác giả Nguyễn Thị Thu Hạnh với đề tài “Một số biện pháp
kích thích hứng thú cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi khi làm quen với thế giới thực
vật”. Luận văn đã kết luận rằng, hứng thú có vai trò đặc biệt quan trọng đối
với hoạt động làm quen với thế giới thực vật. Đồng thời tác giả đã đề xuất 5
biện pháp kích thích hứng thú cho bao gồm: sử dụng mẫu vật thật kết hợp
với hệ thống câu hỏi gợi mở; sử dụng câu đố, thơ ca, âm nhạc ...; sử dụng trò
chơi, tạo tình huống nhận thức, cá biệt hóa đối tượng, cũng như trong năm
này, Hoàng Thanh Phương với đề tài “Một số biện pháp gây hứng thú hoạt
động với đồ vật cho trẻ 24 - 36 tháng tuổi’’. Tác giả Hoàng Thị Nhung với
Một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi khi làm quen với
thế giới động vật” đã đưa ra 4 biện pháp cụ thể.(xây dựng môi trường hoạt
động cho trẻ; sử dụng vật mẫu thật; nghe nhạc kết hợp với tri giác con vật; sử
dụng biện pháp trò chơi).
Năm 2007, Trần Thị Hồng Minh với đề tài “Nghiên cứu hứng thú của
trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với môi trường xung quanh”. Tác
giả đã chỉ ra môi trường hoạt động, phương pháp tổ chức, bản thân trẻ và nội
dung hoạt động có ảnh hưởng lớn đến hứng thú. [22, 18]
Năm 2008, Nguyễn Thị Luyến với đề tài “Một số biện pháp kích thích
hứng thú nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi với thực vật trong khoa học”. Các biện
pháp được đề xuất bao gồm; tạo môi trường hoạt động cho trẻ với các đối
tượng thực vật phong phú giúp trẻ tích cực khám phá, giúp trẻ thõa mãn nhu
cầu khám phá thực vật ở góc khoa học; kích thích trẻ tham gia đánh giá kết
quả hoạt động khám phá thực vật trong góc khoa học.
Năm 2009, Phan Thị Ngọc Châu với đề tài “Một số biện pháp kích
thích hứng thú cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động khám phá thiên

14




nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi học tập”.
Như vậy, trên thế giới và ở Việt Nam có rất nhiều công trình nghiên
cứu về hứng thú. Tuy vậy, hầu hết các công trình tập trung nghiên cứu vấn
đề hứng thú nói chung, còn hứng thú đối với trẻ lứa tuổi mầm non nói riêng
chưa thực sự được khai thác nhiều, các biện pháp nâng cao hứng thú, cho trẻ
mầm non trong các hoạt động khác nhau cũng được đề xuất, tập trung khai
thác các tác động đến môi trường hoạt động, đặc điểm của trẻ và nội dung
hoạt động. Không nhiều các công trình nghiên cứu đề xuất biện pháp kích
thích hứng thú cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong trò chơi.
1.2. Hứng thú
1.2.1. Khái niệm hứng thú
Có rất nhiều khuynh hướng nghiên cứu khác nhau về hứng thú, điều đó
tương ứng với việc đa dạng các cách định nghĩa hứng thú theo các khuynh
hướng đó. Để đưa ra một khái niệm chung nhất về húng thú thì có thể nói
rằng cho đến nay khó có một khái niệm duy nhất, chung về hứng thú.
Theo quan điểm của các nhà sinh lí học, đại diện là I.P.Pavlop, coi
hứng thú là cái làm tăng làm trương lực, kích thích trạng thái hoạt động của
vỏ não.
Các nhà tâm lí học tư sản phương tây xem xét hứng thú dưới nhiều
góc độ khác nhau. Góc độ thứ nhất, coi hứng thú là một thuộc tính bẩm sinh,
vốn có của con người (I.PH.Shecbac). Cùng quan điểm này, S.Klaparet kết
luận rằng, hứng thú là dấu hiệu của nhu cầu bản năng, khát vọng đòi hỏi cần
được thỏa mãn của cá nhân, góc độ thứ hai, E.k.Strong, W. James,
Beaumgasten.......coi hứng thú là trường hợp riêng của thiên hướng. Hứng
thú biểu hiện trong xu thế hoạt động của con người như là một nét tính cách
riêng, Strong nhấn mạnh, hứng thú được biểu hiện trong xu thế con người
muốn được học một số đối tượng nhất định, yêu thích một vài loại hoạt động