HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

ĐẶNG THỊ THU THẢO

GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ
NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI KHO BẠC NHÀ NƯỚC
HUYỆN YÊN PHONG, TỈNH BẮC NINH

Chuyên ngành:

Quản lý kinh tế

Mã số:

60 34 04 10

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Quyền Đình Hà

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên
cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo
vệ lấy bất kỳ học vị nào.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám
ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày


Hà Nội, ngày

tháng

Tác giả luận văn

Đặng Thị Thu Thảo

ii

năm 2016


MỤC LỤC
Lời cam đoan .................................................................................................................i
Lời cảm ơn ................................................................................................................... ii
Mục lục ...................................................................................................................... iii
Danh mục bảng ............................................................................................................. v
Danh mục hình, biểu đồ, sơ đồ ..................................................................................... vi
Danh mục viết tăt ........................................................................................................vii
Trích yếu luận văn ......................................................................................................viii
Thesis extract ................................................................................................................ x
Phần 1. Mở đầu ........................................................................................................... 1
1.1.
Tính cấp thiết của đề tài ................................................................................... 1
1.2.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài ........................................................................ 3
1.2.1. Mục tiêu chung ................................................................................................ 3
1.2.2. Mục tiêu cụ thể ................................................................................................ 3
1.3.

3.2.1.
3.2.2.
3.2.3.
3.2.4
3.2.5.

Phương pháp chọn điểm nghiên cứu .............................................................. 37
Phương pháp thu thập thông tin ..................................................................... 38
Phương pháp xử lý số liệu ................................................................................40
Phương pháp phân tích thông tin ......................................................................40
Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu ......................................................................... 42

Phần 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận ................................................................. 43
4.1.
Thực trạng quản lý nsnn tại kho bạc nhà nước huyện yên phong .................... 43
4.1.1. Khái quát hoạt động của Kho bạc nhà nước huyện Yên Phong ....................... 43
4.1.2. Thực trạng quản lý NSNN tại kho bạc nhà nước huyện Yên Phong ................ 46
4.2.
Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý ngân sách nhà nước tại kho bạc nhà
nước huyện Yên Phong .................................................................................. 67
4.2.1. Hệ thống pháp luật và chính sách quản lý ngân sách của Nhà nước ................ 67
4.2.2. Năng lực cán bộ Kho bạc nhà nước Yên Phong.............................................. 70
4.2.3. Sự phát triển kinh tế xã hội địa phương .......................................................... 73
4.2.4. Ứng dụng công nghệ thông tin ....................................................................... 74
4.2.5. Sự phối hợp hoạt động với cơ quan liên quan................................................. 76
4.3.
Định hướng và giải pháp tăng cường quản lý nsnn tại kho bạc nhà nước
huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh ................................................................... 78
4.3.1. Định hướng.................................................................................................... 78
4.3.2. Giải pháp ....................................................................................................... 80

Bảng 4.4.

Kết quả thu ngân sách so với kế hoạch giai đoạn 2013 - 2015 ................. 51

Bảng 4.5.

Chi ngân sách nhà nước tại kho bạc nhà nước huyện Yên Phong
giai đoạn 2013 – 2015 ............................................................................. 53

Bảng 4.6.

Kết quả thực hiện chi ngân sách theo dự toán giai đoạn 2013 - 2015 ........... 55

Bảng 4.7.

Kết quả hoạt động thu - chi NSNN qua kho bạc Nhà nước
Yên Phong giai đoạn 2013-2015 ............................................................. 57

Bảng 4.8.

Kết quả kiểm tra, giám sát thu chi NSNN từ 2013 - 2015 ........................ 59

Bảng 4.9

Hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến quản lý NSNN tại
kho bạc Yên Phong ................................................................................. 68

Bảng 4.10

Đánh giá chính sách và luật ngân sách .................................................... 70


Hệ thống Ngân sách nhà nước ở Việt Nam ................................................ 7

Sơ đồ 2.2.

Hệ thống kho bạc nhà nước của Việt Nam .............................................. 11

Sơ đồ 4.1.

Bộ máy tổ chức của kho bạc nhà nước huyện Yên Phong ........................ 44

Biểu đồ 4.2. Kết quả xử lý tài sản tạm thu, tạm giữ của KBNN huyện
Yên Phong giai đoạn 2013 – 2015 ........................................................... 58
Biểu đồ 4.3. Đánh giá của cán bộ Kho bạc về nguồn thu NS tại Yên Phong ................ 73
Biểu đồ 4.3. Đánh giá của cán bộ kho bạc về cơ sở vật chất và hệ thống thông
tin quản lý NSNN tại kho bạc nhà nước Yên Phong ................................ 75

vi


DANH MỤC VIẾT TĂT
Chữ viết tắt

Nghĩa tiếng Việt

BC

Báo cáo

CC


Tr.đ

Triệu đồng

vii


TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
Ngân sách Nhà nước là xương sống của tài chính nhà nước và là nguồn lực quan
trọng cho đầu tư phát triển, đảm bảo quốc phòng an ninh và duy trì hoạt động của bộ
máy hành chính nhà nước. Việc nâng cao hiệu quả quản trị điều hành ngân sách quốc
gia ngày càng được Quốc hội, Chính phủ, các bộ ngành quan tâm sâu sắc. Quản lý ngân
sách nhà nước là việc xây dựng kế hoạch tạo lập, sử dụng ngân sách Nhà nước tập trung
các khoản thu, tổ chức và điều hòa vốn tiền mặt đảm bảo thực hiện chi trả tiền ngân
sách Nhà nước.
Quản lý NSNN hiệu quả cũng là công cụ hữu hiệu để điều tiết, điều chỉnh nền
kinh tế. Việc nâng cao hiệu quả quản lý NSNN cũng góp phần tạo uy tín cho hoạt động
Nhà nước và tạo điều kiện chống tiêu cực hiệu quả hơn.
Hiện tại chưa có nghiên cứu nào nghiên cứu và đánh giá về hoạt động quản lý
ngân sách của KBNN huyện Yên Phong, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Giải pháp
tăng cường quản lý ngân sách Nhà nước tại Kho bạc Nhà nước huyện Yên Phong, tỉnh
Bắc Ninh” với mục tiêu nghiên cứu đánh giá thực trạng quản lý NSNN tại Kho bạc nhà
nước Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh từ đó đề xuất định hướng và giải pháp tăng cường quản
lý NSNN tại KBNN Yên Phong trong thời gian tới.
Nội dung, không gian và thời gian nghiên cứu:
Nghiên cứu lý luận và thực tiễn về hoạt động quản lý NSNN, hoạt động điều
hành NSNN, hoạt động kiểm tra, giám sát thu và chi ngân sách và hoạt động hướng dẫn
quản lý thu, chi NSNN. Đề tài nghiên cứu tại Kho bạc nhà nước huyện Yên Phong, tỉnh
Bắc Ninh. Số liệu phân tích thu thập từ thực trạng quản lý NSNN giai đoạn 2013 đến

của Huyện Yên Phong, tuy diện tích nhỏ hơn các huyện khác trong Tỉnh, nhưng có
mức độ thu hút vốn đầu tư mạnh mẽ, với nhiều doanh nghiệp lớn trong nước và
nước ngoài. Trong các nguồn thu của ngân sách nhà nước ở kho bạc nhà nước Yên
Phong có tới hơn 70% là thu từ thuế, như vậy có thể nói thuế là nguồn thu chủ yếu
và quan trọng trong cơ cấu nguồn thu của ngân sách. Thu từ phí và lệ phí cũng như
thu từ các hoạt động huy động vốn khác của kho bạc tuy không chiếm tỷ trọng lớn
trong cơ cấu nguồn vốn huy động nhưng có mức tăng trưởng mạnh.
Nguồn ngân sách nhà nước được kho bạc giải ngân cho các hoạt động xây
dựng cơ bản và các hoạt động chi thường xuyên có xu hướng vượt dự toán từ 1,13%
đến 1,97% tùy thuộc vào từng năm ngân sách. Chi thường xuyên là hoạt động chi
chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu chi ngân sách ở tất cả các kho bạc nhà nước, cân đối
chi và đảm bảo chi trong dự toán là yêu cầu đặt ra trong thực hiện quản lý nguồn
quỹ ngân sách ở kho bạc. Thu ngân sách trong giai đoạn 2013-2015 tăng 9,2% tuy
nhiên mức chi ngân sách qua kho bạc nhà nước Yên Phong tăng 16,18%, điều này có
nghĩa là mức chi ngân sách cao hơn mức thu tạo ra sự không cân đối giữa thu và chi
ngân sách. Nguyên nhân chi luôn cao hơn thu là do tổng chi trên bao gồm cả phần chi
NS Trung ương và NS Tỉnh thuộc nhiệm vụ chi của Trung ương và Tỉnh phát sinh trên
địa bàn (trên địa bàn không thực hiện cân đối thu – chi NS Trung ương và NS Tỉnh mà
cân đối tại Tỉnh và trung ương).

ix


THESIS EXTRACT
State budget is the financial backbone of the state and is an important resource
for development investment, ensuring national defense and security and maintain the
operation of the state administrative apparatus. Improving governance effective
national budgets increasingly Parliament, Government, ministries deep concern.
Management of the state budget funds are planning to create, use centralized state
budget revenues, organize and regulate the cash capital to ensure the payment of


collected from the state budget situation management period 2013 to 2015. Orientation
and proposed solutions by 2020.
Through research and practical reasoning in Yen Phong district, the author outlined
the contents Budget Management on a theoretical basis and draw practical lessons deeply.
The State Treasury is an agency under the Ministry of Finance, performing the function of
advising and assisting the Minister of Finance and the State management of State budget
funds, state financial funds; State treasury management; State general accounting;
implementation of the mobilization for the state budget and for investment and
development in the form of government bonds issued under the provisions of the law (the
Prime Minister, 2015).
State budget funds is the whole of the State funds, including loans on account of
the state budget at a time of grant.(Congress, 2015).
Management of the state budget in the state treasury is essentially managing the
state budget funds. So Budget management in the state treasury is the:
- Focus and reflect fully and promptly the state budget revenues; organize the
collection of funds paid into the state budget funds by organizations and individuals
filed in the State Treasury system; perform accounting of state budget revenues for
funding under the provisions of the Law on the State Budget and the State agencies
competent;
- Control, billing, payment of the expenses of the state budget and other sources
of funds allocated in accordance with the law;
Through a survey, data collection Yen Phong district, and data management at
the Treasury Budget Yen Phong period from 2010 to 2015, can be seen as operational
budget revenues water through the state treasury Yen Phong district has achieved
encouraging results. Budget revenues are increased through the years, the average
annual total revenues increased 4.5%. Results of the implementation plan are collected
through years of over 100% compared to the estimate set out. Can see the high level of
economic growth of the local society's geographical phuong.Tren Yen Phong District,
although smaller area to other districts in the province, but the degree to attract strong

về kinh tế. Để đảm đương được các vai trò đó, Nhà nước cần có nguồn lực tài
chính, đó là ngân sách Nhà nước (NSNN), việc quản lý điều hành Ngân sách nhà
nước có vai trò to lớn trong công cuộc xây dựng, ổn định và phát triển nền kinh
tế quốc gia nói chung và từng địa phương nói riêng. Để quản lý ngân sách nhà
nước và tài sản quốc gia, Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) quyết định tại
Nghị định số 155/HÐBT ngày 15/10/1988 về chức năng nhiệm vụ và tổ chức bộ
máy của Bộ Tài chính, Hệ thống Kho bạc nhà nước trực thuộc Bộ Tài chính được
hình thành , với nhiệm vụ chính là tập trung nhanh các nguồn thu, đáp ứng đầy
đủ kịp thời các nhu cầu chi Ngân sách Nhà nước, trợ giúp đắc lực cho cơ quan
Tài chính và chính quyền trong việc quản lý và điều hành Ngân sách tại trung
ương và địa phương.
Ngân sách Nhà nước là xương sống của tài chính nhà nước và là nguồn
lực quan trọng cho đầu tư phát triển, đảm bảo quốc phòng an ninh và duy trì hoạt
động của bộ máy hành chính nhà nước. Việc nâng cao hiệu quả quản trị điều
hành ngân sách quốc gia ngày càng được Quốc hội, Chính phủ, các bộ ngành
quan tâm sâu sắc. Quản lý ngân sách nhà nước là việc xây dựng kế hoạch tạo lập,
sử dụng ngân sách Nhà nước tập trung các khoản thu, tổ chức và điều hòa vốn
tiền mặt đảm bảo thực hiện chi trả tiền ngân sách Nhà nước.
Hiện nay, thể chế quản lý NSNN còn nhiều bất cập. NSNN chưa bao
quát đầy đủ các thu, chi thuộc phạm vi của Ngân sách. Một số khoản thu thực
chất là thu ngân sách nhưng không được đưa vào ngân sách (một số khoản thu
phí, lệ phí; một số quỹ tài chính tập trung) hoặc chỉ thực hiện quản lý qua
NSNN. Phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa NS TW và NS địa phương còn
nhiều vấn đề chưa hợp lý, vẫn còn tình trạng lồng ghép giữa NSTW và NS địa
phương. Một số khoản thu phân chia giữa NSTW và NS địa phương chưa đảm
báo tính công bằng và không phù hợp với tính chất phát sinh của khoản thu này
(ví dụ, thuế TNDN của đơn vị hạch toán toàn ngành). Quy định bổ sung cân đối
từ NSTW cho NSĐP trong thời kỳ ổn định ngân sách theo số tuyệt đối, dẫn đến
nhiều địa phương quy mô ngân sách nhỏ, thu NSNN trên địa bàn thấp gặp nhiều
1

lưu giữ thông tin chưa hợp lý, thủ tục vẫn còn rờm rà, chi phí giấy mực còn lớn…
Trong hệ thống KBNN, KBNN Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh được coi là
đơn vị mới được thành lập sau khi tái lập tỉnh Bắc Ninh. Do đó, bên cạnh
những nhược điểm chung, KBNN Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh còn có thêm
nhược điểm về đội ngũ cán bộ thiếu kinh nghiệm, cơ sở vật chất chưa đầy đủ.
Chính vì vậy tiếp tục hoàn thiện cơ cấu để thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý
NSNN là việc làm cấp bách.
2


Với mong muốn góp phần công sức nhỏ bé của mình vào công việc chung
của KBNN Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh, đề tài “Giải pháp tăng cường quản lý
ngân sách Nhà nước tại Kho bạc Nhà nước huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh”
được lưạ chọn làm đối tượng nghiên cứu trong luận văn.
1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
1.2.1. Mục tiêu chung
Nghiên cứu đánh giá thực trạng quản lý NSNN tại Kho bạc nhà nước Yên
Phong, tỉnh Bắc Ninh từ đó đề xuất định hướng và giải pháp tăng cường quản lý
NSNN tại KBNN Yên Phong trong thời gian tới.
1.2.2. Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn về giải pháp tăng cường quản lý
ngân sách nhà nước tại kho bạc nhà nước;
- Đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ngân
sách nhà nước tại kho bạc nhà nước huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh;
- Đề xuất định hướng và các giải pháp tăng cường quản lý ngân sách nhà nước
tại kho bạc nhà nước huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh trong thời gian tới.
1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề lý luận và thực tiến về hoạt
động quản lý NSNN của KBNN. Đối tượng điều tra là cán bộ và chuyên viên của

nhìn nhận ở nhiều góc độ khác nhau. Theo Từ điển thuật ngữ tín dụng, NSNN là
dự toán và thực hiện các khoản thu chi bằng tiền của Nhà nước trong khoảng thời
gian nhất định (thường là 1 năm). Định nghĩa này đã chú ý tính thời hạn (niên độ)
và tính kế hoạch của NSNN, nhưng chưa phản ánh được các quan hệ kinh tế
chứa đựng trong NSNN (Nguyễn Thanh Tùng, 2013).
Điều 1 Luật Ngân sách nhà nước Việt Nam năm 2002 định nghĩa:
Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước trong dự
toán đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định và được thực hiện
trong 1 năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.
Định nghĩa này không chỉ giới hạn trong hình thức mà khái quát mục đích sử
dụng của NSNN (Quốc hội, 2002).
Tại Điều 4 Luật Ngân sách nhà nước năm 2015, ngân sách nhà nước được
hiểu Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự
toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có
thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà

4


nước. Ngân sách nhà nước bao gồm Ngân sách trung ương và ngân sách địa
phương, NSNN được phân cấp quản lý nguồn thu, nhiệm vụ chi và quan hệ giữa
các cấp ngân sách. Ngân sách trung ương là các khoản thu ngân sách nhà nước
phân cấp cho cấp trung ương hưởng và các khoản chi ngân sách nhà nước thuộc
nhiệm vụ chi của cấp trung ương. Ngân sách địa phương là các khoản thu ngân
sách nhà nước phân cấp cho cấp địa phương hưởng, thu bổ sung từ ngân sách
trung ương cho ngân sách địa phương và các khoản chi ngân sách nhà nước
thuộc nhiệm vụ chi của cấp địa phương (Quốc hội, 2015).
Từ những định nghĩa về ngân sách nhà nước đã nêu ở trên, tác giả định
nghĩa: Ngân sách nhà nước là một phạm trù kinh tế bao gồm toàn bộ khác khoản
thu, khoản chi của nhà nước trong một năm được dự toán, thực hiện do cơ quan

triển bền vững, giảm khoảng cách giàu nghèo trong sự phát triển. Mục tiêu của
nhà nước là tạo nên sự phát triển đồng đều giữa các vùng miền trên cả nước
nhưng do những yếu tố khách quan nên còn nhiều địa phương chậm phát triển.
Để đầu tư cho phát triển hạ tầng đòi hỏi có sự đầu tư công cho phát triển, chỉ có
nguồn lực tài chính từ ngân sách mới có thể đáp ứng nhu cầu đầu tư cho phát
triển. Nguồn ngân sách được thu từ thuế ở các vùng phát triển để đầu tư cho nơi
kém phát triển, quá trình này đã góp phần điều chỉnh thu nhập, điều tiết sự phát
triển, rút ngắn sự phát triển giữa các tầng lớp dân cư và các vùng miền đảm bảo
sự phát triển đồng bộ và bền vững (Lê Văn Ái và Hồ Xuân Phương, 2000).
+ Hệ thống ngân sách nhà nước
Phân cấp ngân sách nhà nươc tuân thủ hai nguyên tắc chủ đạo đó là
nguyên tắc thống nhất và nguyên tắc tập trung dân chủ. NSNN ở nước ta là một
hệ thống thống nhất từ trung ương đến địa phương thống nhất về chủ trương
đường lối chính sách, những quy định của Nhà nước về quản lý, tổ chức điều
hành, cũng như về các chế độ, định chế về tài chính là biểu hiện của sự thống
nhất trong hệ thống ngân sách của Việt Nam. Mặt tập trung trong phân cấp
NSNN là NSNN được tập trung ở NS trung ương và được phân cấp từ trên xuống
dưới; mặt dân chủ thể hiện ở mỗi cấp ngân sách hệ thống chính quyền tương
đương và có các quyết định sử dụng riêng biệt phù hợp với điều kiện thực tế. Hệ
thống NSNN phải phù hợp với Hiến pháp và pháp luật, đảm bảo tính hiệu quả và
công bằng; giải quyết được các mối quan hệ về quyền lực và tài chính giữa các
cấp NS. Hệ thống NSNN ở Việt Nam theo Điều 6 Luật Ngân sách NN năm 2015
được thể hiện qua sơ đồ 2.1:

6


NGÂN SÁCH
TRUNG ƯƠNG



7


Do vậy, khái niệm chung nhất về quản lý đó là: Quản lý là sự tác động có tổ
chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý để sử dụng hiệu
quả các nguồn lực nhằm thực hiện mục tiêu quản lý (Nguyễn Hồng Sơn và Phan
Huy Đường, 2013).
Có nhiều quan điểm khác nhau về quản lý NSNN. Quản lý ngân sách nhà
nước là việc xây dựng kế hoạch tạo lập, sử dụng ngân sách nhà nước tập trung
các khoản thu, tổ chức và điều hòa vốn tiền mặt đảm bảo thực hiện chi trả tiền
ngân sách nhà nước (Nguyễn Ngọc Hùng, 2006).
Quản lý ngân sách nhà nước là hoạt động do cơ quan nhà nước có thẩm
quyền thực hiện trong quá trình tổ chức thu, cấp phát, thanh toán các khoản chi
và kiểm soát các khoản chi. Mục đích của quản lý ngân sách nhà nước là nhằm
đảm bảo khả năng thanh thoán, chi trả và sử dụng có hiệu quả ngân sách (Tô
Thiện Hiền, 2012).
Dựa trên những đặc trưng cơ bản của NSNN và khái niệm về quản lý, tác
giả cho rằng: Quản lý ngân sách nhà nước là quản lý từ quá trình tạo lập, sử dụng
các nguồn lực tài chính của nhà nước để thực hiện các mục tiêu của nhà nước
trên tất cả các lĩnh vực. Quản lý ngân sách nhà nước bao gồm quản lý thu ngân
sách, quản lý chi ngân sách và các nghiệp vụ khác có liên quan.
+ Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước
Phân cấp NSNN là xác định quyền lực của các cấp chính quyền trong việc
ban hành các chính sách, chế độ, tiêu chuẩn định mức lien quan đến ngân sách.
Phân cấp ngân sách còn là việc xác định quyền lợi và nghĩa vụ của các cấp chính
quyền trong việc thực hiện chu trình ngân sách. Nguyên tắc quản lý ngân sách
nhà nước thể hiện trong điều 8 Luật Ngân sách nhà nước năm 2015, theo đó quản
lý ngân sách dựa trên 11 nguyên tắc chủ đạo bao gồm:
1. Ngân sách nhà nước được quản lý thống nhất, tập trung dân chủ, hiệu

sách nhà nước.
10. Việc quyết định đầu tư và chi đầu tư chương trình, dự án có sử dụng
vốn ngân sách nhà nước phải phù hợp với Luật đầu tư công và quy định của pháp
luật có liên quan.
11. Ngân sách nhà nước không hỗ trợ kinh phí hoạt động cho các quỹ
tài chính nhà nước ngoài ngân sách. Trường hợp được ngân sách nhà nước hỗ
trợ vốn điều lệ theo quy định của pháp luật thì phải phù hợp với khả năng của
ngân sách nhà nước và chỉ thực hiện khi đáp ứng đủ các điều kiện sau: được
thành lập và hoạt động theo đúng quy định của pháp luật; có khả năng tài
chính độc lập; có nguồn thu, nhiệm vụ chi không trùng với nguồn thu, nhiệm
vụ chi của ngân sách nhà nước.

9


2.1.1.3. Quản lý ngân sách nhà nước tại Kho bạc nhà nước
Kho bạc nhà nước là tổ chức chuyên ngành trực thuộc Bộ tài chính, có
nhiệm vụ giúp Bộ tài chính, Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện chức năng quản
lý nhà nước về ngân sách nhà nước; quỹ dự trữ tài chính nhà nước như tiền, tài
sản tạm thu, tạm giữ; huy động vốn cho ngân sách nhà nước và thực hiện hoạt
động chi cho đầu tư phát triển.
Vị trí và chức năng của Kho bạc nhà nước được quy định như sau :
Kho bạc Nhà nước là cơ quan trực thuộc Bộ Tài chính, thực hiện chức
năng tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Tài chính quản lý nhà nước về ngân sách nhà
nước, các quỹ tài chính nhà nước; quản lý ngân quỹ nhà nước; tổng kế toán nhà
nước; thực hiện việc huy động vốn cho ngân sách nhà nước và cho đầu tư phát
triển thông qua hình thức phát hành trái phiếu Chính phủ theo quy định của pháp
luật (Thủ tướng Chính phủ, 2015).
Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản tiền của Nhà nước, kể cả tiền
vay có trên tài khoản của ngân sách nhà nước các cấp tại một thời điểm

Vụ

Các
Cục

Các đơn
vị sự
nghiêp

Kho bạc nhà nước
cấp huyện
Sơ đồ 2.2. Hệ thống kho bạc nhà nước của Việt Nam
Nguồn: Thủ tướng Chính phủ (2015)

Cơ cấu tổ chức của kho bạc nhà nước được tổ chức thành hệ thống dọc từ
trung ương đến địa phương theo đơn vị hành chính, bảo đảm nguyên tắc tập
trung, thống nhất. Kho bạc nhà nước trực thuộc Bộ Tài chính, kho bạc nhà nước
cấp tỉnh trực thuộc kho bạc nhà nước, kho bạc nhà nước cấp huyện trực thuộc
kho bạc nhà nước cấp huyện. Khác với hệ thống ngân sách nhà nước, hệ thống
kho bạc nhà nước không có tổ chức cấp xã. Kho bạc nhà nước các cấp có mối
quan hệ chặt chẽ với cơ quan tài chính cấp tương đương trong thực hiện các hoạt
động quản lý ngân sách.
Nhiệm vụ cơ bản của KBNN: Căn cứ vào tính chất của các nhiệm vụ có
thể chia các nhiệm vụ của KBNN thành 2 nhóm:
+ Nhóm nhiệm vụ có tính chất quản lý nhà nước: Quản lý NSNN, quỹ tài
chính nhà nước được giao bao gồm tập trung các nguồn thu vào NSNN, quản
lý kiểm soát các khoản chi của NSNN; quản lý quỹ ngoại tệ tập trung của
Nhà nước; quản lý các quỹ tài chính của Nhà nước, tài sản tạm thu tạm giữ,
tài sản quý hiếm...; tổ chức hạch toán kế toán NSNN, kế toán các quỹ và tài
sản của Nhà nước, kế toán các khoản vay nợ, viện trợ, trả nợ của Chính phủ

NSNN trong hệ thống Kho bạc nhà nước (Võ Đình Hảo, 1992).
Chính sách ngân sách là những định hướng cơ bản trong huy động thu và
sử dụng ngân sách của Nhà nước ở từng thời kỳ nhất định, phù hợp với đặc điểm
kinh tế - xã hội và những nhiệm vụ đặt ra cho Nhà nước ở thời kỳ đó. Cơ cấu
chính sách ngân sách bao gồm chính sách động viên, tập trung các nguồn tài
chính vào quỹ ngân sách tập trung của Nhà nước, chính sách phân phối sử dụng
quỹ ngân sách cho các mục tiêu kinh tế - xã hội và thực hiện các chức năng,
nhiệm vụ của bộ máy nhà nước, những định hướng cơ bản về tổ chức, xây dựng
và quản lý hệ thống NSNN. Chính sách NS thay đổi theo từng giai đoạn lịch sử
nhất định và tác động tới sự phát triển của kinh tế xã hội theo các chiều hướng
khác nhau, dựa vào sự phát triển của kinh tế xã hội của đất nước ở từng giai đoạn
mà có các biện pháp huy động các nguồn thu và sử dụng chi ngân sách sao cho
hợp lý và có hiệu quả nhất (Võ Đình Hảo, 1992).

12