BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
--------

DƯƠNG KIẾM ANH

NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA TỔ CHỨC ĐOÀN THANH NIÊN
TRONG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CHO
THẾ HỆ TRẺ Ở THÀNH PHỐ LONG XUYÊN,
TỈNH AN GIANG HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC TRIẾT HỌC

HÀ NỘI - 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
--------

DƯƠNG KIẾM ANH

NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA TỔ CHỨC ĐOÀN THANH NIÊN
TRONG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CHO
THẾ HỆ TRẺ Ở THÀNH PHỐ LONG XUYÊN,
TỈNH AN GIANG HIỆN NAY

Chuyên ngành

: Triết học


học, quý Thầy Cô khoa Triết học trường Đại học Sư Phạm Hà Nội đã cùng
với tri thức và tâm huyết của mình để truyền đạt vốn kiến thức quý báu cũng
như tạo mọi điều kiện thuận lợi cho em trong suốt quá trình học tập, nghiên
cứu và thực hiện đề tài luận văn.
Đặc biệt em xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến PGS. TS
Nguyễn Thị Thọ - người đã dành mọi tâm huyết, sự tận tâm, nhiệt tình chỉ
bảo, hướng dẫn, động viên và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho em hoàn thành
Luận văn.
Lời cuối cùng, em xin gửi lời tri ân đến gia đình, đồng nghiệp, các bạn
học viên đã luôn động viên, khích lệ, giúp đỡ em trong suốt thời gian qua để
em có thể hoàn thành Luận văn.
Long Xuyên, tháng 6 năm 2017
Tác giả
Dương Kiếm Anh


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
Xã hội chủ nghĩa

XHCN

Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

ĐTNCSHCM

Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh

ĐTNTPHCM

Thành phố

1.1.2. Giáo dục đạo đức cách mạng………………………………..24
1.1.3. Nội dung cơ bản của đạo đức cách mạng…………………...26
1.2. Sự cần thiết nâng cao vai trò của tổ chức đoàn thanh niên trong
giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở thành phố Long Xuyên tỉnh
An Giang hiện nay……………………………………...........................36
1.2.1. Thế hệ trẻ, Đoàn TNCSHCM………………………………...36
1.2.2. Đặc điểm tổ chức đoàn thanh niên ở thành phố Long Xuyên tỉnh
An Giang hiện nay………………………………………………………..41


1.2.3. Nâng cao vai trò của tổ chức đoàn thanh niên trong giáo dục đạo
đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở thành phố Long Xuyên tỉnh An Giang hiện
nay nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn ……………….................................43
Tiểu kết chương 1............................................................................. 50
Chương 2 NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA TỔ CHỨC ĐOÀN THANH
NIÊN TRONG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CHO THẾ HỆ
TRẺ Ở THÀNH PHỐ LONG XUYÊN, TỈNH AN GIANG HIỆN NAY THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP………………………………………..51
2.1. Thực trạng nâng cao vai trò của tổ chức đoàn thanh niên trong
giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở thành phố Long Xuyên, tỉnh
An Giang hiện nay……………………………………………………….51
2.1.1. Những thành tựu, nguyên nhân của thành tựu………………51
2.1.2. Những hạn chế, nguyên nhân của hạn chế………………......58
2.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa vai trò của tổ chức
đoàn thanh niên trong giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở
thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang hiện nay………………………..62
2.2.1. Phát huy vai trò của tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể chính trị
xã hội trong giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ thành phố Long
Xuyên, tỉnh An Giang hiện nay……………………………………………63
2.2.2. Phát huy tinh thần tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo hơn nữa
của mỗi cán bộ đoàn, tổ chức đoàn trong việc rèn luyện đạo đức, nâng cao

xâm lược, lý tưởng đó đã hướng thanh niên xả thân đấu tranh vì độc lập, tự
do, thống nhất Tổ quốc. Và hôm nay, trong thời kỳ cách mạng mới, nhiệm
vụ chính trị cao cả của thanh niên là cùng với cả hệ thống chính trị và toàn
xã hội ra sức thi đua yêu nước theo đường lối đổi mới do Đảng khởi xướng
và lãnh đạo.
Quán triệt các quan điểm giáo dục đối với thanh niên của Đảng và Bác
Hồ, thời gian qua, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đã phát huy
vai trò nòng cốt trong công tác thanh niên, cùng với các lực lượng giáo dục
khác luôn kiên trì thực hiện nhiệm vụ giáo dục và rèn luyện thanh niên.
Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên được triển khai thực hiện
đồng bộ dưới nhiều phương thức đa dạng và phong phú, như công tác tuyên
truyền, giáo dục; triển khai học tập các bài lý luận chính trị cơ bản; học tập,


2
nghiên cứu chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; quán triệt các
chủ trương, nghị quyết của Đảng; tổ chức các buổi sinh hoạt truyền thống,
giáo dục đạo đức, lối sống; tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho
thanh niên…; thông qua phong trào thi đua yêu nước trong cộng đồng dân
cư và các phong trào hành động cách mạng của tuổi trẻ như “thanh niên lập
nghiệp”, “tuổi trẻ giữ nước”, “thanh niên tình nguyện”, “thi đua, tình
nguyện xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”,… thông qua công tác tổ chức, bồi
dưỡng thanh niên phấn đấu trở thành đoàn viên, qua các đợt sinh hoạt của
chi đoàn, qua công tác đoàn kết tập hợp thanh niên vào các tổ chức Hội do
Đoàn làm nòng cốt; qua nhiệm vụ bồi dưỡng giới thiệu đoàn viên ưu tú cho
Đảng xem xét kết nạp và tham gia xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống
chính trị; qua việc quản lý, giáo dục thanh thiếu nhi của gia đình, nhà
trường và xã hội.
Nhờ vậy, trong thời gian qua, cùng với những thành tựu quan trọng và
to lớn đạt được của đất nước, công tác giáo dục thanh niên đã góp phần tạo

giàu lòng yêu nước với tinh thần quốc tế chân chính, biết nuôi dưỡng hoài
bão lớn, tự cường dân tộc và luôn kiên định con đường Xã hội chủ nghĩa.
2. Lịch sử nghiên cứu
Đạo đức, đạo đức cách mạng là những nội dung hết sức quan trọng
trong giáo dục và đào tạo con người. Việc giáo dục lý tưởng cách mạng,
đạo đức cách mạng, lối sống cho thanh thiếu nhi luôn là một yêu cầu,
nhiệm vụ công tác đặt ra thường xuyên, liên tục đối với Đoàn TNCS Hồ
Chí Minh. Vì vậy, từ trước tới nay nghiên cứu về đạo đức, đạo đức cách
mạng, vai trò của Đoàn Thanh niên và phát huy vai trò của Đoàn Thanh
niên trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ đã được rất
nhiều người quan tâm nghiên cứu, điều đó được thể hiện ở những nhóm
vấn đề sau:


4
Thứ nhất, Nh

c c c ng

nh nghi n cứ

ề đạo đức à đạo đức

cách mạng
Viện Bảo tàng Hồ Chí Minh, Viện Mác-Lênin, Trường Đảng cao cấp
Nguyễn Ái Quốc, UBKHXH Việt Nam (1986): Hội thảo khoa học “Chủ
tịch Hồ Chí Minh với vấn đề đạo đức cách mạng”, Nxb Thông tin lý luận,
Hà Nội. Kỷ yếu bao gồm những bản tham luận phân tích về đạo đức của
Chủ tịch Hồ Chí Minh và những chỉ dẫn của Người về đạo đức cách mạng.
Nâng cao đạo đức của cán bộ, đảng viên dưới ánh sáng tư tưởng của Chủ

dân; phấn đấu thực hiện mục tiêu của Đảng; trong hoàn cảnh khó khăn kiên
quyết làm đúng chính sách và nghị quyết của Đảng...
Phạm Công Khái (2009), “Giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ
theo tư tưởng Hồ Chí Minh”, Tạp chí Lịch sử Đảng, số 3 (220), tr.41-44.
Bài viết nhấn mạnh thế hệ trẻ là một trong những lực lượng nòng cốt của
cách mạng, luôn xung phong gương mẫu, đi đầu trong nhiệm vụ và góp
phần quan trọng vào thắng lợi của cách mạng Việt Nam.
Chu Đức Tính, Nguyễn Văn Công, Đặng Văn Thái (2010), Hồ Chí
Minh tấm gương sáng trung với nước, hiếu với dân, Nxb Chính trị Quốc
gia, Hà Nội. Tác phẩm phân tích phẩm chất đạo đức cách mạng của Hồ Chí
Minh, nổi bật là trung với nước, hiếu với dân, cần kiệm liêm chính, chí
công vô tư, khiêm tốn, nhân ái,...
Đinh Thị Mai (2011), “Đưa Tư tưởng Hồ Chí Minh vào cuộc sống của
thanh niên, học sinh, sinh viên”, Tạp chí

iáo dục, số 258, tr.3-4. Nêu lên

một số phương pháp có tính nguyên tắc đối với việc tiến hành giáo dục tư
tưởng Hồ Chí Minh cho giới trẻ thông qua việc dạy học các môn học về
khoa học xã hội.


6
Nguyễn Đình Bắc (2012), “Tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp
“nêu gương” trong giáo dục đạo đức cho thanh niên hiện nay”, Tạp chí
Khoa học xã hội Việt Nam, số 1, tr.3-7. Bài viết trình bày tư tưởng Hồ Chí
Minh về phương pháp “nêu gương” trong đó trước hết là nêu gương về đạo
đức của gia đình, giáo dục đạo đức trong nhà trường và giáo dục xã hội; kết
hợp chặt chẽ và linh hoạt giữa gia đình, nhà trường và xã hội.
Nguyễn Thị Quang, Chu Ngọc Lan (2012), Về tác phẩm nâng cao

nét đặc thù của mối quan hệ giữa giáo dục đạo đức với sự hình thành phát
triển nhân cách sinh viên; qua đó đề ra một số phương hướng, giải pháp
nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục đạo đức cho sinh
viên.
Lê Thị Hoài Thanh (2003), Quan hệ biện chứng giữa truyền thống và
hiện đại trong giáo dục đạo đức cho thanh niên Việt Nam hiện nay. Luận
án Tiến sỹ Triết học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Luận án
luận giải mối quan hệ giữa truyền thống và hiện đại trong sự phát triển đạo
đức, vận dụng mối quan hệ này vào hoạt động giáo dục đạo đức cho thanh
niên, từ đó đề xuất một số phương hướng và giải pháp chủ yếu kết hợp
truyền thống và hiện đại nhằm xây dựng đạo đức mới cho thế hệ trẻ Việt
Nam hiện nay.
Đào Duy Quát, Vũ Khiêu, Tô Hoài (2004), Về giáo dục đạo đức cách
mạng trong cán bộ đảng viên hiện nay: Thực trạng và giải pháp, Nxb
Chính trị Quốc gia, Hà Nội. Cuốn sách trình bày một số vấn đề lý luận
chung về đạo đức, đạo đức cách mạng, lối sống. Thực trạng đạo đức, lối
sống và công tác giáo dục đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên.
Nguyễn Viết Thông (2004),

iáo dục đạo đức cho cán bộ, đảng viên

trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, Nxb
Chính trị Quốc gia, Hà Nội. Cuốn sách hệ thống những vấn đề về lý luận và
thực tiễn đạo đức xã hội của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh, khái quát cô đọng những chuẩn mực, truyền thống giá trị đạo đức
của dân tộc ta, những nguyên tắc, phương hướng, giải pháp xây dựng đạo
đức mới cho đội ngũ cán bộ, đảng viên trong thời kỳ đẩy mạnh công
nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.



giai đoạn hiện nay, Luận án Tiến sỹ Quản lý giáo dục, Đại học Giáo dục, Hà
Nội. Luận án trình bày nội dung xây dựng mô hình quản lý công tác giáo dục
đạo đức cho sinh viên trong các trường Đại học Sư phạm hiện nay.
Lương Gia Ban, Nguyễn Thế Kiệt (2013),

iáo dục đạo đức mới cho

sinh viên trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay, Nxb
Chính trị Quốc gia, Hà Nội. Cuốn sách phân tích tầm quan trọng và nội
dung giáo dục đạo đức mới cho sinh viên; khái quát thực trạng và những
vấn đề đặt ra trong việc giáo dục đạo đức mới cho sinh viên; từ đó đề xuất
một số phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức
mới cho sinh viên trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa ở Việt Nam.
Nội dung các cuốn sách và luận án trên đây, đã góp phần giúp tác giả
có thêm kiến thức để nhận thức đầy đủ hơn về công tác giáo dục đạo đức,
đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở nhiều khía cạnh khác nhau cùng những
giải pháp có ý nghĩa thiết thực; là cơ sở và nguồn tài liệu quan trọng để tác
giả tham khảo trong việc triển khai luận văn của mình.
Bên cạnh đó, phải kể đến một số công trình, như: Nguyễn Văn Cư
(2008), “Giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh lớp 10 Trung học phổ
thông qua việc dạy và học môn Giáo dục công dân”, Tạp chí

iáo dục, số

186, tr. 22-24. Nguyễn Thị Thọ (2009), “Giáo dục đạo đức cho sinh viên sư
phạm trong điều kiện hiện nay”, Tạp chí iáo dục, số 206 (tháng 1), tr. 5456. Văn Thị Thanh Mai (2010), “Giáo dục và chiến lược trồng người trong
tư tưởng Hồ Chí Minh”, Tạp chí

ân chủ và

giáo dục giá trị truyền thống dân tộc cho thế hệ trẻ Việt Nam theo tư
tưởng Hồ Chí Minh”, Tạp chí Giáo dục lý luận, số 216, tr. 71-73,77.
Trong bài viết, tác giả đã phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về giá trị
truyền thống của dân tộc và đưa ra những giải pháp để nâng cao chất
lượng giáo dục các giá trị truyền thống dân tộc cho thế hệ trẻ trong điều
kiện hiện nay.


11
Lại Quốc Khánh, Phan Duy An (2013), “Giáo dục truyền thống cách
mạng cho thanh niên trong giai đoạn hiện nay”, Tạp chí Tuyên giáo, số 9,
tr. 66-69. Theo tác giả để nâng cao hơn nữa chất lượng hiệu quả công tác
giáo dục lý tưởng và đạo đức cách mạng cho thanh niên cần phải thực hiện
các giải pháp đồng bộ.
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng (2013), “Công tác thanh niên là vấn
đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành
bại của cách mạng”, Tạp chí Cộng sản, số 1 (843), tr.6-11. Bài viết đề cập
tới vai trò và vị trí của công tác thanh niên trong giai đoạn mới hiện nay,
qua đó tác giả cũng đưa ra một số giải pháp để phát triển hơn nữa công tác
này.
Mai Thị Dung (2013), “Về lối sống mới cho thế hệ trẻ Việt Nam hiện
nay”, Tạp chí Triết học, số 5 (264), tr.84-92. Tác giả cho rằng để việc định
hướng lối sống mới cho thế hệ trẻ hiện nay đạt hiệu quả thì cần chú trọng
một số giải pháp: xây dựng tình yêu quê hương, đất nước; xây dựng lối
sống vì cộng đồng có tinh thần trách nhiệm cao với bản thân, gia đình và xã
hội; xây dựng lối ứng xử có văn hoá trong cuộc sống.
Trong những năm qua, Thành uỷ Long Xuyên nói chung và Thành
Đoàn TP. Long Xuyên nói riêng rất quan tâm tới việc giáo dục đạo đức
cách mạng cho đội ngũ thế hệ trẻ. Thực hiện Chỉ thị 03-CT/TW của Bộ
Chính trị, cán bộ đoàn các cấp đã xây dựng, thực hiện các tiêu chí chuẩn

Đối tượng nghiên cứu: Nâng cao vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên
trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở TP. Long Xuyên,
tỉnh An Giang hiện nay.
5. Giả thuyết khoa học
Đạo đức của thế hệ trẻ hiện nay, nhất là đạo đức cách mạng chưa được
quan tâm, giáo dục đúng mức, trong đó có nguyên nhân là chưa phát huy


13
được vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên. Nếu phát huy được vai trò của
tổ chức Đoàn Thanh niên trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế
hệ trẻ nói chung, thế hệ trẻ TP. Long Xuyên, tỉnh An Giang nói riêng sẽ
góp phần mang lại hiệu quả to lớn trong việc thực hiện chiến lược phát
triển nguồn nhân lực cho đất nước trong điều kiện công nghiệp hóa, hiện
đại hóa.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt mục đích trên, luận văn thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Làm rõ một số khái niệm công cụ, như: đạo đức, đạo đức cách mạng,
nâng cao đạo đức cách mạng, đoàn thanh niên, vai trò của tổ chức đoàn
thanh niên.
- Chỉ ra nội dung của đạo đức cách mạng.
- Chỉ ra sự cần thiết nâng cao vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên
trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở TP. Long Xuyên,
tỉnh An Giang hiện nay.
- Đánh giá thực trạng vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên trong việc
giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở TP. Long Xuyên, tỉnh An
Giang hiện nay.
- Nêu lên một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò của tổ chức
Đoàn Thanh niên trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở
TP. Long Xuyên, tỉnh An Giang hiện nay.

Việc giáo dục đạo đức nói chung, đạo đức cách mạng nói riêng cho
thế hệ trẻ là trách nhiệm của các cấp, các ngành và của toàn xã hội, nhưng
trong đó tổ chức Đoàn có vai trò đặc biệt quan trọng.
* Đóng góp mới của luận văn
Về mặt lý luận:


15
Luận văn góp phần làm sáng tỏ nội dung cơ bản của đạo đức cách
mạng. Chỉ ra cơ sở khoa học, sự cần thiết nâng cao vai trò của tổ chức
Đoàn Thanh niên trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở
TP. Long Xuyên, tỉnh An Giang hiện nay. Đánh giá thực trạng vai trò của
tổ chức Đoàn Thanh niên trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế
hệ trẻ ở TP. Long Xuyên, tỉnh An Giang hiện nay. Từ đó nêu lên một số
giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên
trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở TP. Long Xuyên,
tỉnh An Giang hiện nay.
Về mặt thực tiễn:
Luận văn hoàn thành có thể làm tài liệu tham khảo cho việc giáo dục
đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ của các cấp trong tổ chức Đoàn TNCS
HCM; giảng dạy những môn học như: Đạo đức, Giáo dục công dân, Lịch
sử, Ngữ văn, các chương trình tập huấn giáo dục đạo đức, lối sống cho
đoàn viên, thanh niên.
10. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn
gồm 2 chương và 4 tiết.


16
Chương 1


17
(384 – 322 TCN) đã viết bộ sách Đạo đức học với 10 cuốn, trong đó ông
đặc biệt quan tâm đến phẩm hạnh con người. Nội dung của phẩm hạnh
chính là chỗ biết định hướng đúng, biết làm việc thiện.
Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, xuất hiện từ rất sớm, dường
như cùng với sự xuất hiện và tồn tại của con người và xã hội loài người. Nó
được phát triển, hoàn thiện trên cơ sở các chế độ kinh tế - xã hội nối tiếp
nhau từ thấp đến cao. Trong quá trình phát triển đó, cùng với sự vận động
biến đổi của tồn tại xã hội, đạo đức cũng có những biến đổi, đã tồn tại
nhiều những quan niệm đạo đức khác nhau, thậm chí đối lập nhau trong
lịch sử.
Theo C.Mác, đạo đức không phải là sự phản ánh trực tiếp cơ sở kinh
tế, và quan hệ giữa kinh tế với đạo đức không phải là quan hệ đơn trị, một
chiều. Vì vậy, không phải mọi biến đổi nào đó trong cơ sở kinh tế cũng đều
nhất thiết và ngay lập tức dẫn đến sự biến đổi tương ứng trong đạo đức.
Nhìn nhận đạo đức như một hình thái ý thức xã hội, C.Mác không những
đã chỉ ra tính quy định của kinh tế đối với đạo đức, mà còn cho thấy những
ảnh hưởng của triết học, chính trị, khoa học, nghệ thuật, tôn giáo,… nghĩa
là của toàn bộ đời sống tinh thần đối với đạo đức. Đồng thời, ông cũng chỉ
ra sự kế thừa như một quy luật của quá trình hình thành, phát triển đạo đức
và đạo đức học. Trong điều kiện xã hội phân chia giai cấp, sự kế thừa đó lại
bị quy định bởi lợi ích của giai cấp đang tiến hành xây dựng hệ thống đạo
đức của mình.
Ngày nay, đạo đức được định nghĩa như sau: Đạo đức là một hình thái
ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội
nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ với
nhau và quan hệ với xã hội, chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân,
bởi truyền thống và sức mạnh của dư luận xã hội.