ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN THỊ NHƢ QUỲNH

Ý THỨC PHÁP LUẬT VÀ HOẠT ĐỘNG TUYÊN
TRUYỀN
PHỔ BIẾN GIÁO DỤC PHÁP LUẬT Ở NƯỚC TA
HIỆN NAY

luËn v¨n th¹c sÜ luËt häc

Hµ néi - 2009

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI


KHOA LUẬT

NGUYỄN THỊ NHƢ QUỲNH

Ý THỨC PHÁP LUẬT VÀ HOẠT ĐỘNG TUYÊN
TRUYỀN
PHỔ BIẾN GIÁO DỤC PHÁP LUẬT Ở NƯỚC TA
HIỆN NAY
Chuyên ngành : Lí luận và lịch sử nhà nƣớc và pháp luật
Mã số

: 60 38 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

trọng pháp luật, sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật. Ý thức pháp
luật của nhân dân Việt Nam là ý thức pháp luật của giai cấp công nhân, nông
dân và các tầng lớp khác trong xã hội có lợi ích thống nhất nhau về cơ bản nên
tạo ra sự thống nhất cao về ý thức pháp luật. Điều đó thể hiện sự thống nhất về
tư tưởng, chính trị của các giai cấp, tầng lớp nhân dân trong xã hội ta. Qua mỗi
thời kỳ lịch sử khác nhau thì ý thức pháp luật của nhân dân Việt Nam cũng có


sự phát triển tương ứng, tuy nhiên do bản chất lạc hậu, bảo thủ cố hữu của ý
thức pháp luật trong một số giai đoạn lịch sử nhất định thì sự thay đổi để thích
ứng với tồn tại xã hội mới của ý thức pháp luật rất là chậm chạp, đôi khi là rào
cản của sự phát triển.
Do vậy, việc nghiên cứu và nhận thức rõ bản chất, cơ cấu, chức năng
của ý thức pháp luật, mối quan hệ với pháp luật và văn hóa pháp lý là hoạt
động rất cần thiết để từ đó có những giải pháp nhằm nâng cao ý thức pháp luật.
Điều này có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan trọng đối với việc cải cách bộ
máy hành chính nhà nước, cải cách tư pháp, hoàn thiện sự điều chỉnh của pháp
luật trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
hiện nay.
Một trong những phương thức, giải pháp nhằm nâng cao ý thức pháp
luật cho nhân dân là hoạt động tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật.
Công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật trong tình hình mới hiện
nay được coi là một bộ phận của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng là
nhiệm vụ trọng tâm của toàn bộ hệ thống chính trị đặt dưới sự lãnh đạo thống
nhất của Đảng cộng sản Việt Nam. Với rất nhiều hình thức, phương tiện tuyên
truyền phổ biến giáo dục pháp luật phong phú như hiện nay thì công tác phổ
biến giáo dục pháp luật được thực hiện một cách thường xuyên, liên tục và
kịp thời.
Trong thời gian khoảng 10 năm trở lại đây công tác phổ biến giáo dục
pháp luật không ngừng được nâng cao, hoàn thiện cả về nội dung lẫn phương

hội phát triển về nhiều mặt kinh tế, văn hóa, xã hội, chính trị... thì còn có
những tác động tiêu cực: đời sống của một số bộ phận nhân dân trong xã hội
sống theo nếp sống không lành mạnh của các nước tư bản phát triển, tỷ lệ
người phạm tội trong lứa tuổi thanh thiếu niên ngày càng tăng, nhận thức về
pháp luật của người dân không đồng đều giữa khu vực thành thị và nông thôn...
Như vậy, nâng cao ý thức pháp luật trong cán bộ, nhân dân nhằm hình
thành nếp sống tôn trọng pháp luật, sống và làm việc theo pháp luật là một tất
yếu khách quan đặc biệt là trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã


hội chủ nghĩa Việt Nam. Trong số những hoạt động, phương thức để hoàn
thiện nâng cao ý thức pháp luật cho cán bộ, nhân dân thì hoạt động tuyên
truyền phổ biến giáo dục pháp luật là một phương thức có vị trí, vai trò vô
cùng quan trọng. Vì vậy, các giải pháp nhằm nâng cao, hoàn thiện hoạt động
tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật sẽ là biện pháp hiệu quả góp phần
xây dựng, nâng cao ý thức pháp luật. Với tầm quan trọng và ý nghĩa lớn lao
như trên hoạt động tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật luôn nhận được
sự quan tâm sát sao của mọi cấp, mọi ngành dưới sự lãnh đạo thống nhất của
Đảng Cộng sản Việt Nam.
Trong phạm vi luận văn này, tác giả tập trung đi sâu vào phân tích,
đánh giá thực trạng ý thức pháp luật của người dân Việt Nam (trên một số
phương diện cụ thể) và những kết quả mà công tác phổ biến giáo dục pháp
luật đã đạt được trong thời gian qua. Từ đó xem xét đến tác động (tích cực,
tiêu cực) của kết quả đó đối với vấn đề nâng cao ý thức pháp luật cho nhân
dân, hình thành nếp sống sống và làm việc theo Hiến pháp, pháp luật. Bên
cạnh đó nêu ra một số kiến nghị cụ thể về việc xây dựng, hoàn thiện nội dung
dự thảo Luật phổ biến giáo dục pháp luật đang được các nhà soạn thảo luật
trao đổi lấy ý kiến; các giải pháp nâng cao, hoàn thiện công tác phổ biến giáo
dục pháp luật nhằm góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán
bộ, nhân dân trong cả nước.

công tác phổ biến giáo dục pháp luật nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp
luật trong nhân dân.
Mục đích cụ thể: Luận văn tìm hiểu, nghiên cứu và hướng tới các mục
tiêu cụ thể sau:
- Những vấn đề mang tính chất lý luận chung về Ý thức pháp luật và
hoạt động Tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật.
- Mối quan hệ biện chứng giữa Ý thức pháp luật với Pháp luật và hoạt
động tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật.


- Vai trò của hoạt động tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật đối
với việc xây dựng, nâng cao ý thức pháp luật.
- Sự ghi nhận và quy định trong hệ thống văn bản pháp luật của Việt
Nam đối với vấn đề ý thức pháp luật và hoạt động tuyên truyền phổ biến giáo
dục pháp luật.
- Phân tích, đánh giá thực trạng ý thức pháp luật và kết quả đạt được
của hoạt động tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật của nước ta trong giai
đoạn hiện nay.
- Đưa ra một số giải pháp, kiến nghị hoàn thiện, nâng cao chất lượng
của hoạt động tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật nhằm góp phần xây
dựng, nâng cao ý thức pháp luật trong nhân dân.
4. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu luận văn
Luận văn được nghiên cứu và hình thành trên cơ sở vận dụng các
phương pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của học
thuyết Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Tác giả luận văn đã sử dụng một
số phương pháp nghiên cứu cụ thể như: phân tích, tổng hợp, đối chiếu giữa lý
luận và thực tiễn....
5. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội
dung của luận văn gồm 3 chương:

ý thức hoàn toàn mang tính chủ động, chủ quan của một cá nhân hay một tập
thể con người.
Thông thường ý thức bao giờ cũng đứng trước một cụm từ như ý thức pháp
luật, ý thức xã hội, ý thức công dân, ý thức trách nhiệm... Mọi hoạt động của
con người trong xã hội không bao giờ được thực hiện ngoài ý thức của


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ Giáo dục và Đào tạo (1998), Chỉ thị số 30/1998/CT-BGD-ĐT ngày
20/05 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc đòa tạo và bồi
dưỡng giáo viên bộ môn giáo dục công dân trường trung học cơ sở,
trung học phổ thông và Trung học chuyên ban, Hà Nội.
2. Bộ Tư pháp (1999), Quyết định số 210/1999/QĐ-BTP ngày 09/07 về việc
ban hành Quy chế báo cáo viên pháp luật, Hà Nội.
3. Bộ Tư pháp (2003), Thông tư số 01/2003/TT-BTP ngày 14/03 hướng dẫn
thực hiện Quyết định số 13/2003/QĐ-TTg ngày 17/01/2003 của Thủ
tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phổ biến, giáo dục pháp
luật từ năm 2003 đến năm 2007, Hà Nội.
4. Bộ Tài chính (2005), Thông tư số 63/2005/TT-BTC ngày 05/08 về việc
hướng dẫn quản lý và sử dụng kinh phí bảo đảm cho công tác phổ
biến, giáo dục pháp luật, Hà Nội.
5. Bộ Tư pháp (2006), Công văn số 692/BTP-PBGDPL ngày 02/03 hướng
dẫn công tác phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2006 của Bộ Tư
pháp, Hà Nội.
6. Bộ Tư pháp (2008), Giới thiệu nội dung chủ yếu và những điểm mới của
Chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật từ năm 2008 đến năm
2012, Hà Nội.
7. Bộ Tư pháp (2008), Báo cáo số 50/BC-BTP ngày 23/04 tổng kết chương
trình phổ biến, giáo dục pháp luật của Chính phủ từ năm 2003 đến
năm 2007, Hà Nội.

18. Chính phủ (2004), Nghị định số 122/2004/NĐ-CP ngày 18/05 quy định
chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức pháp chế các Bộ, cơ
quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan chuyên môn thuộc
Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và doanh
nghiệp nhà nước, Hà Nội.


19. Chính phủ (2004), Quyết định số 212/2004/TTg ngày 16/12 của Thủ
tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình hành động quốc gia phổ
biến, giáo dục pháp luật và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho
cán bộ, nhân dân ở xã, phường, thị trấn từ năm 2005 - 2010, Hà Nội.
20. Chính phủ (2006), Quyết định số 28/2006/QĐ-TTg ngày 28/01 của Thủ
tướng Chính phủ phê duyệt các đề án chi tiết thuộc Chương trình
hành động quốc gia phổ biến, giáo dục pháp luật và nâng cao ý thức
chấp hành pháp luật cho cán bộ, nhân dân ở xã, phường, thị trấn,
Hà Nội.
21. Chính phủ (2006), Quyết định số 114/QĐ-TTg ngày 25/05 của Thủ tướng
Chính phủ ban hành quy định chế độ họp trong các cơ quan hành
chính nhà nước trong việc tổ chức tập huấn, giới thiệu các văn bản
quy phạm pháp luật mới, Hà Nội.
22. Chính phủ (2007), Nghị quyết số 61/2007/NQ-CP ngày 07/12 về việc tiếp
tục thực hiện chỉ thị số 32-CT/TW ngày 09/1202003 của Ban Bí thư
Trung ương Đảng (khóa IX) tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong
công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và nâng cao ý thức chấp hành
pháp luật của nhân dân, Hà Nội.
23. Chính phủ (2008), Quyết định số 37/QĐ-TTg ngày 12/03 của Thủ tướng
Chính phủ phê duyệt Chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật từ
năm 2008 đến năm 2012, Hà Nội.
24. Chương trình Phổ biến, giáo dục pháp luật giai đoạn từ năm 2003 đến
năm 2007 (Ban hành kèm theo Quyết định số 13/2003/QĐ-TTg ngày

36. Hồng Hạnh (2007), " Theo đó, có 48,4% giáo viên giảng dạy ở trung cấp
chuyên nghiệp chưa qua đào tạo luật", www.vietbao.com.vn
37. Đỗ Hiếu (2009), "Vì sao trẻ em Việt Nam vi phạm pháp luật ngày càng
nhiều", www.rfa.org
38. Hội đồng Bộ trưởng (2003), Chỉ thị số 315 của Chủ tịch Hội đồng Bộ
trưởng về đẩy mạnh công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, Hà Nội.


39. Hội đồng phối hợp công tác phổ biến giáo dục pháp luật của Chính phủ
(2005), Quy chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng phối hợp công tác
phổ biến, giáo dục pháp luật của Chính phủ, Hà Nội.
40. Hội đồng phối hợp công tác phổ biến giáo dục pháp luật của Chính phủ
(2006), Báo cáo số 2817/BC-HĐPH ngày 01/09 về kết quả hoạt động 6
tháng đầu năm và nhiệm vụ trọng tâm 6 cuối năm 2006, Hà Nội.
41. Đinh Thế Hưng (2009), "Tuy không phải là trào lưu nhưng ý thức tuân thủ
pháp luật của dân mình còn kém lắm...", http://vietbao.vn.
42. Hoàng Cửu Long (2007), "Ý thức pháp luật của người bảo vệ pháp luật",
http://tintuc.xalo.vn
43. Nguyễn Đình Đăng Lục (2000), Giáo dục pháp luật trong nhà trường,
Nxb Giáo dục, Hà Nội.
44. "Nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, nhân dân ở xã, phường,
thị trấn - Tiền đề, cơ sở trực tiếp để xây dựng và hoàn thiện hệ thống
pháp luật" (2009), www.haiphong.gov.vn
45. Trần Quang Nhiếp (2005), "Nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật trên các
phương tiện thông tin đại chúng, góp phần xây dựng Nhà nước pháp
quyền xã hội chủ nghĩa", Tạp chí Cộng sản, (số 96).
46. Quốc hội (2002), Luật Tổ chức tòa án nhân dân, Hà Nội.
47. Quốc hội (2006), Luật Trợ giúp pháp lý, Hà Nội.
48. Ngô Hồng Sơn (2005), "Giải pháp nâng cao ý thức pháp luật cho nhân
dân", www.baobinhdinh.com.vn