Sáng kiến kinh nghiệm
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Ngành giáo dục mầm non chăm sóc giáo dục trẻ từ khi cất tiếng khóc chào
đời đến 6 tuổi. Có thể nói: từ một thực thể tự nhiên bắt đầu bước vào xã hội, dần
dần trở thành “người”, trở thành con người xã hội. Nhờ quá trình giáo dục giúp trẻ
phát triển toàn diện về nhân cách: thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm- hành vi
xã hội, thẩm mỹ. Tâm hồn trẻ thơ như tờ giấy trắng rất non nớt, rất trong sáng và
rất dễ tiếp thu những cái tốt cũng như những cái xấu từ bên ngoài. Tuy nhiên, ở lứa
tuổi này nếu chúng ta không biết cách uốn nắn và dạy dỗ trẻ không đến nơi thì sẽ
gây khó khăn cho các bậc học sau. Chính vì vậy mà người lớn chúng ta cần phải
rèn luyện cho trẻ những thói quen tốt ngay từ nhỏ.
Thật vậy, với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế rất nhiều các bậc phụ
huynh có ít thời gian để quan tâm và hướng dẫn con cái chính vì vậy trẻ thường hay
ỉ lại và không thể tự lo cho bản thân. Trẻ em ngày nay đã thông minh hơn, hoạt bát,
lém lĩnh hơn nhiều so với trẻ em ngày xưa. Tuy nhiên các cháu lại rất thiếu các kĩ
năng sống, thiếu khả năng tự lập và thường hay dựa dẫm vào người lớn. Khi gặp
khó khăn là chúng thường tìm ngay đến người lớn mà không tự mình tìm cách giải
quyết. Điều này ảnh hưởng đến sự phát triển nhận thức, tình cảm của trẻ.
Nếu trẻ biết tự phục vụ, trẻ sẽ thấy quý trọng bản thân, nuôi dưỡng những giá
trị sống chính là nền tảng cho trẻ sau này và hình thành những kĩ năng sống tích
cực trong trẻ. Ở mỗi lứa tuổi, trẻ rất cần có những tác động khác nhau đến kĩ năng
sống của trẻ.
Chính vì vậy, tôi luôn quan tâm đến những biện pháp dạy kĩ năng tự phục vụ
cho trẻ đặc biệt ở lứa tuổi tôi đang dạy mẫu giáo 3-4 tuổi. Trẻ lớp tôi, ở lứa tuổi này
trẻ cũng đã hình thành được một số kỹ năng tự phục vụ nhưng đa số trẻ còn dựa
dẫm vào người lớn.
Qua tìm tòi nghiên cứu, nhận thức sâu sắc ý nghĩa vai trò quan trọng của các
kĩ năng tự phục vụ đối với sự phát triển của trẻ và dựa trên khả năng tự phục vụ của
trẻ tại lớp nên tôi mạnh dạn chọn đề tài “ Một số biện pháp nâng cao kỹ năng tự
phục vụ nhằm phát huy tính tự lập cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi A trường Mầm non
1.6”

Tự phục vụ là phương tiện không thể thiếu để giúp trẻ tăng năng lực hội
nhập, tích cực, chủ động, sáng tạo, tự tin vững vàng trước mọi khó khăn thử
thách.Tự phục vụ chính là chiếc chìa khóa của sự sống còn, sự phát triển và sự
thành công của mỗi con người.
II. THỰC TRẠNG
Là một giáo viên phụ trách lớp mẫu giáo 3-4 tuổi A, bước đầu tôi có những
thuận lợi và khó khăn sau:
1. Thuận lợi
Trường được Phòng Giáo dục Huyện và Ban giám hiệu nhà trường quan tâm,
đầu tư cơ sở vật chất đầy đủ.
Giáo viên đều có trình độ trên chuẩn, yêu nghề mến trẻ, tâm huyết với nghề,
có tinh thần học hỏi, luôn trau dồi về chuyên môn, nghiệp vụ.
2. Khó khăn:
Lớp có 49 cháu quá đông (chia làm 2 nhóm), khả năng nhận thức của các
cháu không đồng đều( Số lượng cháu sinh cuối năm 2013 chiếm 1/3; Số cháu mới
đi học chiếm 1/4). Nhiều cháu khả năng tự phục vụ còn rất yếu, còn rụt rè, lúng
túng, nhút nhát. Bên cạnh đó lại có những cháu nghe nhưng chưa hiểu được các yêu
cầu của cô, thích tự làm theo ý mình .
Trẻ bị ảnh hưởng bởi cuộc sống phát triển hiện đại như: Internet, tivi, các trò
chơi điện tử. Ví dụ như: khi ăn thì trẻ phải xem Ipad, điện thoại... thì trẻ mới chịu
ăn.
Trẻ được sống trong môi trường quá bao bọc khiến trẻ quen dựa dẫm, không
có tính tự lập, ích kỷ, lãnh cảm với môi trường xung quanh.

Trang 2


Sáng kiến kinh nghiệm
Đa số phụ huynh là cán bộ công chức chỉ sinh 1-2 con nên thường nuông
chiều, bao bọc nên trẻ thường ỷ lại, dựa dẫm vào người lớn.

8
32%
13
52%
7
28%
6

24%

Chưa đạt
Số
Tỷ lệ
lượng
(%)
11
44%
14
56%
15
60%
17
68%
17
68%
12
48%
18
72%
19

được đáp ứng ngay mọi yêu sách, mọi mong muốn của trẻ, ba mẹ và người lớn
trong gia đình làm thay trẻ tất cả mọi việc vì họ sợ con vất vả, sợ qúa sức của con,
sợ con làm không được theo ý mình, sợ mất thời gian... Điều này lâu dần hình
thành ở trẻ tính ỷ lại, luôn dựa dẫm vào người khác, thiếu kiên nhẫn và lười lao
động.
Ngoài ra một số phụ huynh là người dân tộc thiểu số thì họ lại không quan
tâm đến con cái, họ nghĩ trách nhiệm là của giáo viên nên họ phó mặc cho giáo
viên giáo dục trẻ.
III. BIỆN PHÁP
Qua việc áp dụng sáng kiến này tôi muốn đóng góp một phần nhỏ bé đưa ra
một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi nâng cao kĩ năng tự phục vụ nhằm phát
huy được tính tự lập cho trẻ.
1. Khảo sát khả năng của trẻ
Từ những nhận thức của mình về vấn đề giáo dục tính tự lập cho trẻ mẫu
giáo, tôi định hướng được nhiệm vụ của mình trong công việc. Và để gặt hái được
nhiều kết quả tốt trong quá trình thực hiện nên ngay từ đầu năm học tôi đã tiến
hành khảo sát trẻ theo những kĩ năng cấn thiết để giáo dục tính tự lập cho trẻ mà tôi
đã xác định ở trên (bảng 1).
Để theo dõi và đánh giá được kết quả về kỹ năng tự phục vụ mà trẻ đạt được
thì sau mỗi chủ điểm tôi đều khảo sát trẻ.
Ví dụ: Chủ điểm gia đình: Sau khi thực hiện hết chủ điểm, tôi đã tiến hành
khảo sát kỹ năng tự phục vụ của trẻ để xem sự phát triển của trẻ như thế nào.
Trang 4


Sáng kiến kinh nghiệm
Tiêu chí khảo sát

Tự cầm ca lấy nước để uống.
Tự xúc cơm ăn.

Chưa đạt
Tỷ lệ
Số lượng
(%)
8
32%
11
44%
12
48%
10
40%
13
52%
9
36%
14
56%
16

64%

Bảng 2: Kết quả khảo sát khả năng tự phục vụ của trẻ ở chủ điểm “Tổ ấm
gia đình” thực hiện từ ngày 24/10- 18/11/ 2016)
Quá trình khảo sát như vậy để đánh giá được sự phát triển về kỹ năng của trẻ
thông qua họa động học, hoạt động hàng ngày của trẻ tại lớp. Như vậy, cứ hết một
chủ điểm là tôi lại tiến hành khảo sát, đánh giá trẻ.
2. Hướng dẫn và rèn luyện những kĩ năng tự phục vụ cần thiết cho trẻ.
Tôi hướng dẫn các cháu nâng cao các kỹ năng tự phục vụ thông qua giờ hoạt
động chung và các hoạt hộng mọi lúc mọi nơi nhằm giúp trẻ phát triển hoàn thiện

máy.

( Hình ảnh trẻ đang thực hành đội mũ bảo hiểm)
Trẻ ở độ tuổi này hoàn toàn có thể tự chăm sóc bản thân, chính vì vậy tôi chỉ
cần khuyến khích và động viên trẻ trong những buổi học đầu tiên.
Ngay từ những ngày đầu tiên đến trường, tôi hướng dẫn trẻ cách tự mặc quần
áo, gấp quần áo, cất quần áo vào đúng nơi quy định. Công việc này yêu cầu phải có
thời gian và người GV phải kiên nhẫn. Nhờ vậy mà sau gần một tháng, trẻ hình
thành thói quen tự lập trong việc chăm sóc bản thân.
Trang 6


Sáng kiến kinh nghiệm
Kĩ năng tự chăm lo vệ sinh cá nhân như: Lau nước trên sàn, lau bụi trên bàn,
gạt nước sau khi đi vệ sinh, đi vệ sinh đúng nơi, bỏ rác đúng nơi quy định.
Tôi hướng dẫn trẻ cách vệ sinh cá nhân như: rửa tay, rửa mặt, đánh răng.
Dạy trẻ cách an toàn khi thực hiện các việc vệ sinh cá nhân. Tạo cho trẻ có ý thức
tự giác chăm lo vệ sinh cá nhân thông qua các câu truyện, hoạt động học tập trên
lớp.
Ví dụ: Giáo viên vừa thực hành và hướng dẫn cho trẻ cách lau mặt đúng cách: cô
trải khăn trên lòng bàn tay dùng ngón cái và ngón trỏ lau từng mắt, nhích khăn lau
tiếp mũi miệng. Gập khăn mỗi mặt lau một bên trán má và lật khăn lau lại cằm cổ.
Sau đó cô bỏ khăn bẩn vào chậu đựng khăn bẩn.

( Trẻ thực hành kỹ năng lau mặt)
Kĩ năng hỗ trợ người khác: Bật tivi, lấy chén ăn cơm, lấy ly uống nước, cất
dép đúng quy định, xách phụ đồ, dọn dẹp bàn ghế sau khi ăn xong. Đây cũng là
một trong những kỹ năng tự phục vụ cần thiết cho trẻ. Bản thân tôi luôn hướng dẫn
một cách tận tình cho trẻ để trẻ thực hiện được tốt.



( Trẻ nhặt và bỏ rác đúng nơi quy định)
Thói quen biết nói xin lỗi và cám ơn: Ngay từ bé, chúng ta cũng cho trẻ thấy
cách ứng xử như vậy của người lớn và khi giao tiếp với trẻ, chính tôi cũng phải nói
xin lỗi và cám ơn trẻ. Như thế, trẻ sẽ cảm nhận được một cách tự nhiên các cách
ứng xử này.
Ví dụ: Giáo viên hướng dẫn trẻ cách chào hỏi:
- Khi gặp người lớn thì chúng ta như thế nào?
+ Cô hướng dẫn cho trẻ cách chào hỏi với mọi người: Khi chào hỏi người
lớn thì gương mặt phải hướng về phía người chào, đầu hơi cúi xuống và khoanh
tay lại nói “ cháu chào ông ạ”
- Còn khi gặp bạn thì mình chào như thế nào?
+ Chào bạn bè: Giơ bàn tay, ngang tầm mắt, gương mặt vui vẽ và nói “
mình chào bạn”
- Khi mình bị mắc lỗi thì mình sẽ nói lời gì?
+ Nếu bị mắc lỗi thì khoanh tay lại, đầu hơi cúi xuống và nói “ Cháu xin lỗi
ông ạ”
- Khi được nhận quà thì mình sẽ nói như thế nào?
Trang 9


Sáng kiến kinh nghiệm
+ Nếu khi người khác cho quà, thì vòng tay lại, đầu hơi cúi xuống và nói “
Cháu cảm ơn ông ạ” và nhận quà bằng 2 tay.
Để giúp trẻ hình thành được các kĩ năng trên, tôi từng bước, tùy từng trẻ mà
thực hiện:
Đối với trẻ nói chưa thạo, tôi sẽ nói chậm rãi khi hướng dẫn trẻ, dạy trẻ cách
truyền đạt thông tin với cô giáo bằng cách ra hiệu khi cần giúp đỡ. Song song đó tôi
sẽ đưa các đề tài rèn kĩ năng tự phục vụ vào các hoạt động hàng ngày và tiếp tục
rèn các kĩ năng này ở mọi lúc mọi nơi cho đến khi trẻ thuần thục. Và tôi sẽ cho trẻ

Tôi phân công theo từng tổ trực nhật, để mỗi thành viên trong tổ của mình
biết được trách nhiệm của mình đối với nhóm lớp, không còn tình trạng đùn đẩy, ỷ
Trang 10


Sáng kiến kinh nghiệm
lại cho các bạn khác trong lớp. Khi phân công công việc như vậy các bạn rất hứng
thú và vui vẽ thực hiện khi biết công việc của mình phải làm.

( Hình ảnh trẻ phơi khăn)
Tôi phân công công việc cho các thành viên trong từng hoạt động cụ thể như
sắp xếp bàn ăn, dọn chén bát, xếp trải nệm… Các thành viên phối hợp với nhau để
thực hiện nhiệm vụ của mình.

( Trẻ đang chuẩn bị sắp xếp ăn)

Trang 11


Sáng kiến kinh nghiệm

( Trẻ đang chuẩn bị cho tổ chức bữa ăn)

( Trẻ đang trải nệm để chuẩn bị giờ ngủ)
Việc hình thành một hành động tự phục vụ là điều không khó nhưng cái khó
là hình thành thói quen cho trẻ. Chính vì vậy, tôi thường xuyên: Phân công công
việc cụ thể; cho trẻ được làm nhiều lần; có những biện pháp khen thưởng, khích lệ,
động viên.
4. Khuyến khích kết quả tốt đẹp trẻ làm được
Trẻ ở lứa tuổi mầm non rất thích tự làm những công việc vừa sức của mình để


( Trẻ được tuyên dương cuối tuần)
Tôi đưa ra nhiều hình thức khen ngợi trẻ, tuyên dương để động viên khích lệ
trẻ thông qua việc bé được dán phiếu bé ngoan khi trẻ tích cực tham gia vào hoạt
động.

Trang 13


Sáng kiến kinh nghiệm

( Trẻ dán phiếu bé ngoan vào cuối tuần)
Không những thế, tôi còn động viên tinh thần cho trẻ bằng cách cắm hình
vào “ Bông hoa tích cực” vào cuối tuần, trẻ nào tốt sẽ được cắm hình vào bông hoa.

( Trẻ lên cắm hình khi được khen ngợi)
5. Phối hợp với phụ huynh
Việc hướng dẫn và rèn luyện các kĩ năng tự phục vụ cho trẻ nếu chỉ có cô
giáo và nhà trường thì không thể thành công mà phải có sự phối hợp của các thành
viên trong gia đình trẻ như: cha mẹ, ông bà, anh em… Các thành viên trong gia

Trang 14


Sáng kiến kinh nghiệm
đình luôn tạo mọi cơ hội cho bé nhìn thấy các việc làm và cách thức làm việc của
mình, đồng thời nên giải thích cho bé về việc đó (dù bé có hiểu hay không).
Thường xuyên trao đổi thông tin giữa giáo viên và phụ huynh của trẻ. Giáo
viên cần tìm hiểu thêm thông tin về trẻ từ phụ huynh: Ở nhà, cháu có hay giúp đỡ
ba mẹ không? Cháu thích làm những việc gì giúp mẹ, bố mẹ có để cho trẻ tự phục

Trẻ có tự xúc cơm ăn: 68% trẻ thường xuyên xúc cơm ăn; Trẻ có tự lau mặt, đánh
răng sau khi ăn: 76% trẻ thường xuyên làm; Trẻ có tự cởi, mặc, xếp quần áo: 80%
tẻ thương xuyên làm; Trẻ có tự mang giày, dép: 84% trẻ làm thường xuyên; trẻ có
tự xếp mền, gối sau khi ngủ dậy: 68% trẻ thường xuyên làm; Ý thức tự giác của trẻ
khi làm thì chỉ có 64% trẻ thường xuyên làm.
Thông qua các hoạt động trên, tôi nhận thấy phụ huynh đã có sự phối hợp
với giáo viên về rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ được tốt hơn.
IV. KẾT QUẢ
Những biện pháp trên đã giúp trẻ của lớp tôi nâng cao được kỹ tự phục vụ tốt
hơn, trẻ đã tự lập hơn trong cuộc sống. Ngay khi mới vào lớp, nhiều trẻ của tôi
chưa có kĩ năng tự phục vụ hoặc tự phục vụ chưa tốt, qua một quá trình rèn luyện
cho trẻ với các biện pháp mà tôi đã thực hiện. Giờ đây thì trẻ của tôi đã tiến bộ lên
rất nhiều, nhiều cháu có kỹ năng tự phục vụ rất tốt, cháu thích thú được giúp cô và
tự tin đề nghị với người lớn để trẻ được làm.
Về phía trẻ:
Tiêu chí khảo sát

Tự cầm ca lấy nước để uống.
Tự xúc cơm ăn.
Tự dọn chén sau khi ăn
Lau mặt, đánh răng sau khi ăn
Tự cởi, mặc, xếp quần áo.
Tự mang giày, dép
Tự xếp mền, gối sau khi ngủ dậy
Khả năng trẻ tự làm mà không cần
GV nhắc nhở

Đạt

Chưa đạt

84%
4
16%
18

72%

9

28%

Bảng 3: Kết quả đạt được cuối năm học về kĩ năng tự phục vụ của trẻ vào
thời điểm tháng 3/ 2017
Về giáo viên:
Trang 16


Sáng kiến kinh nghiệm
Bản thân tôi nhận thức rõ hơn, hiểu rõ hơn về việc nâng cao kỹ năng tự phục
vụ nhằm phát huy được tính tự lập của trẻ.
Có thêm nhiều kiến thức và kinh nghiệm trong việc tổ chức các hoạt động để
giúp trẻ nâng cao kỹ năng tự phục vụ.
C. KẾT LUẬN
I. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Yếu tố tạo nên tính tự phục vụ ở mỗi cá nhân là khả năng tin tưởng vào
những đánh giá của bản thân, cũng như là tự vạch ra con đường đi cho mình mà
không cần lúc nào cũng nhờ đến sự chỉ bảo, hay tìm kiếm sự giúp đỡ từ người
khác. Có được khả năng này là một điều tuyệt với, bởi nó sẽ giúp trẻ tự lập hơn, từ
đó khuyến khích trẻ tạo ra những cơ hội để trẻ thể hiển mình. Những đứa trẻ biết tự
phục vụ từ nhỏ thì nhanh nhẹ và hoạt bát, nổi trội hơn hẳn so với những trẻ khác.


Sáng kiến kinh nghiệm
Khi thực hiện thì tránh nôn nóng, sợ mất thời gian mà phải thực hiện kiên trì,
liên tục và xuyên suốt.
Bản thân cần phải tích cực tìm tòi học hỏi, nhận thức sâu sắc những nội dung
giáo dục và lựa chọn nội dung phù hợp đưa vào dạy trẻ lớp mình.
Mạnh dạn dám nghĩ, dám làm, khắc phục mọi khó khăn để thực hiện thành
công ý tưởng của mình.
Phát huy sức mạnh tổng hợp của nhà trường, phụ huynh cùng toàn thể CB –
GV/NV trong công tác giáo dục và hình thành kĩ năng tự phục vụ cho trẻ.
Tổ chức nhiều hoạt động tạo mọi cơ hội để trẻ được hình thành kĩ năng này.
Kết hợp chặt chẽ với phụ huynh, tạo uy tín và tiềm năng đối với phụ huynh
và đối với trẻ.
III. KIẾN NGHỊ
Mở lớp tập huấn chuyên môn về nội dung giáo dục kĩ năng sống cho giáo
viên đến từng cơ sở.
Tuyên truyền nội dung giáo dục kĩ năng sống cho trẻ Mầm Non trên đài báo,
ti vi nhằm nâng cao nhận thức của cha mẹ học sinh.
Tăng cường cơ sở vật chất, kinh phí để các trường tổ chức các hoạt động tập
thể có quy mô, chất lượng cao.
Trên đây là bản sáng kiến kinh nghiệm của tôi trong việc nâng cao kỹ năng
tự phục vụ của trẻ lớp 3-4 tuổi A. Tôi rất mong nhận được sự góp ý, bổ sung của
các cấp lãnh đạo để bản sáng kiến kinh nghiệm của tôi đạt hiệu quả cao.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN NHÀ TRƯỜNG

Tô Hạp, ngày 10 tháng 4 năm 2017
Người viết

Lê Thị Hiền