B GIO DC V O TO
TRNG I HC S PHM H NI

BI TH L HNG

QUảN Lý HOạT ĐộNG GIáO DụC NGOàI GIờ LÊN LớP
CHO HọC SINH CáC TRƯờNG TIểU HọC QUậN NGÔ QUYềN,
THàNH PHố HảI PHòNG
Chuyờn ngnh: Qun lý giỏo dc
Mó s: 60.14.01.14

LUN VN THC S KHOA HC GIO DC

Ngi hng dn khoa hc: PGS.TS. V L Hoa

H NI - 2017


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc
lập của riêng tôi. Các số liệu và tư liệu được sử dụng từ
nhiều nguồn tài liệu đáng tin cậy và là kết quả của quá
trình tiến hành khảo sát thực tế của tôi. Tôi xin chịu hoàn
toàn trách nhiệm về công trình nghiên cứu của mình.
Tác giả

Bùi Thị Lệ Hằng


LỜI CẢM ƠN
Với lòng kính trọng sâu sắc, tác giả xin bày tỏ lời cảm ơn đến các thầy

6. Giới hạn, phạm vi nghiên cứu..................................................................... 3
7. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................ 4
8. Cấu trúc luận văn........................................................................................ 4
Chương 1: CƠ Sở LÝ LUậN Về QUảN LÝ HOạT ĐộNG GIÁO DụC
NGOÀI GIờ LÊN LớP ở TRƯờNG TIểU HọC .......................................... 5
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề.................................................................. 5
1.1.1. Ở nước ngoài .................................................................................... 5
1.1.2. Ở trong nước .................................................................................... 6
1.2. Một số khái niệm cơ bản ......................................................................... 9
1.2.1. Quản lý và Quản lý giáo dục............................................................. 9
1.2.2. Quản lí trường học.......................................................................... 12
1.2.3. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ............................................. 17
1.2.4. Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp................................. 18
1.3. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Tiểu học ....................... 19
1.3.1. Ý nghĩa, vai trò, mục tiêu của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên
lớp ở trường Tiểu học.............................................................................. 19
1.3.2. Chương trình nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở
trường Tiểu học........................................................................................ 23
1.3.3. Hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường
Tiểu học ................................................................................................... 25


1.4. Quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của Hiệu trưởng trường
Tiểu học ....................................................................................................... 26
1.4.1. Ý nghĩa của việc quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
của Hiệu trưởng trường Tiểu học.............................................................. 26
1.4.2. Vai trò, trách nhiệm của người Hiệu trưởng trong việc quản lí hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp của Hiệu trưởng ở trường Tiểu học............ 27
1.4.3. Nội dung công tác quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
của Hiệu trưởng........................................................................................ 28

2.3. Thực trạng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường Tiểu
học Quận Ngô Quyền, Thành phố Hải Phòng............................................... 46
2.3.1. Thực trạng nhận thức về vị trí, vai trò của hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh các trường
tiểu học Quận Ngô Quyền, Thành phố Hải Phòng .................................... 46
2.3.2. Thực trạng về nội dung, hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp ở các trường Tiểu học Quận Ngô Quyền, Thành phố Hải Phòng .... 49
2.4. Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục NGLL ở các trường Tiểu học
Quận Ngô Quyền, Thành phố Hải Phòng ..................................................... 57
2.4.1. Thực trạng xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp ................................................................................................ 57
2.4.2. Thực trạng bộ máy và tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp....................................................................................... 60
2.4.3. Thực trạng chỉ đạo thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ...... 63
2.4.4. Thực trạng kiểm tra đánh giá hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ..... 64
2.4.5. Thực trạng quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp............................................................... 65
2.4.6. Thực trạng chỉ đạo phối hợp các lực lượng giáo dục hoạt động
giáo dục ngoài giờ lên lớp ........................................................................ 66


2.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ
lên lớp ở các trường Tiểu học Quận Ngô Quyền, Thành phố Hải Phòng ...... 68
2.6. Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của Hiệu
trưởng trường Tiểu học Quận Ngô Quyền, Thành phố Hải Phòng ...................... 71
Tiểu kết chương 2....................................................................................... 73
Chương 3: BIệN PHÁP QUảN LÝ HOạT ĐộNG GIÁO DụC NGOÀI
GIờ LÊN LớP ở CÁC TRƯờNG TIểU HọC QUậN NGÔ QUYềN,
THÀNH PHố HảI PHÒNG........................................................................ 74
3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp................................................................ 74

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ............................................................. 93
TÀI LIỆU THAM KHẢO.......................................................................... 97
PHỤ LỤC


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt

Cụm từ viết đầy đủ

BGH

: Ban giám hiệu

CBQL

: Cán bộ quản lý

CMHS

: Cha mẹ học sinh

CNH- HĐH

: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

CSVC

: Cơ sở vật chất


: Phụ huynh học sinh

PHT

: Phó hiệu trưởng

QL

: Quản lý

TH

: Tiểu học

TNTPHCM

: Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh

TPT

: Tổng phụ trách


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1.

Số lượng học sinh, lớp học của các trường Tiểu học Quận Ngô
Quyền, Thành phố Hải Phòng năm học 2016 -2017.......................... 43


động giáo dục ngoài giờ lên lớp........................................................ 60

Bảng 2.9.

Nhận thức mức độ cần thiết và đánh giá mức độ thực hiện việc
xây dựng bộ máy và tổ chức thực hiện theo lát cắt khách thể ..... 62

Bảng 2.10.

Nhận thức mức độ cần thiết và đánh giá mức độ thực hiện việc
chỉ đạo thực hiện kế hoạch HĐGDNGLL......................................... 63

Bảng 2.11.

Đánh giá mức độ cần thiết và đánh giá mức độ thực hiện công tác tổ
chức đánh giá, rút kinh nghiệm quản lý HĐGDNGL............................. 64

Bảng 2.12.

Thực trạng quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ .................. 66

Bảng 2.13.

Đánh giá phối hợp các lực lượng giáo dục HĐNGLL ....................... 67

Bảng 2.14.

Các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lí hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp ........................................................................................ 68


chức, hướng dẫn, tạo điều kiện thuận lợi để học sinh tham gia vào các hoạt
động giao lưu nhằm nâng cao các kỹ năng hoạt động nhóm, kỹ năng vận dụng
các kiến thức đã học vào thực tiễn trong cuộc sống của mỗi cá nhân, gia đình
và cộng đồng, hạn chế các tệ nạn xã hội đang có nguy cơ xâm nhập vào nhà
trường thông qua các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một bộ phận quan trọng không
thể thiếu được trong toàn bộ quá trình giáo dục của các trường phổ thông nói
chung, của trường tiểu học nói riêng. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là

1


những hoạt động giáo dục do nhà trường tổ chức ngoài giờ học của các môn
học ở trên lớp nhằm nâng cao hiểu biết và tạo điều kiện để các em rèn thói
quen sống, phát huy năng lực và sở thích của mình.
Các hoạt động ngoại khoá có vai trò rất quan trọng trong việc hình
thành thái độ và góp phần hình thành những chuyển biến trong hành vi của
học sinh, bởi các hoạt động ngoại khoá là cơ hội để các em học sinh bộc lộ
khả năng độc lập, củng cố những kiến thức đã học được từ các môn học, tìm
hiểu các vấn đề trong thực tiễn có liên quan, nối liền kiến thức trong bài học
với thực tiễn, vận dụng các kiến thức đó trong việc nhận ra và giải quyết các
vấn đề nảy sinh trong thực tiễn.
Trong thời gian qua, mặc dù hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đã có
đóng góp đáng kể trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện cho học
sinh. Tuy nhiên, trong thực tế việc quản lý các hoạt động giáo dục ngoài giờ
lên lớp còn nhiều bất cập, hiệu quả chưa cao, học sinh chưa thực sự có được
sân chơi bổ ích để bộc lộ hết khả năng, năng lực của mình. Việc quản lý
HĐGDNGLL của hiệu trưởng còn nhiều hạn chế, chưa đảm bảo yêu cầu phát
triển giáo dục toàn diện theo mục tiêu chung của giáo dục.
Xuất phát từ lý do trên, chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Quản lý

5.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục NGLL ở
các trường Tiểu học Quận Ngô Quyền, Thành phố Hải Phòng.
5.3. Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động giáo dục NGLL ở các trường
Tiểu học Quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng và khảo nghiệm sư phạm.
6. Giới hạn, phạm vi nghiên cứu
- Về địa bàn: Đề tài khảo sát thực trạng vấn đề quản lý hoạt động giáo dục
NGLL ở 06 trường Tiểu học Nguyễn Du, Nguyễn Khuyến, Nguyễn Trãi, Trần
Quốc Toản, Thái Phiên và Quang Trung thuộc Quận Ngô Quyền, Thành phố
Hải Phòng.
- Về thời gian: Đề tài chỉ sử dụng các số liệu thống kê tại các trường
Tiểu học ở Quận Ngô Quyền, Thành phố Hải Phòng từ năm 2014 trở lại đây.

3


- Về nội dung: Nghiên cứu các biện pháp của Hiệu trưởng.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
- Sưu tầm sách, tài liệu liên quan đến vấn đề nghiên cứu.
- Phân tích, tổng hợp các tài liệu để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài,
nghiên cứu các loại tài liệu liên quan đến đề tài; lựa chọn những khái niệm,
luận điểm cơ bản làm cơ sở lý luận cho đề tài; hình thành giả thuyết khoa học,
dự đoán những thuộc tính của đối tượng nghiên cứu; tổng hợp các tài liệu để
giúp cho việc xây dựng cơ sở lý luận của đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra xã hội học.
- Phương pháp phân tích và tổng kết kinh nghiệm.
- Phương pháp chuyên gia.
- Phương pháp quan sát.
- Phương pháp phỏng vấn.

Các nhà giáo dục Nhật Bản [Tr.16;4] nhấn mạnh tầm quan trọng của
các hoạt động ngoài giờ lên lớp. Ở Nhật Bản, hầu hết các trường học sinh đều
học bán trú do vậy thời gian dành cho hoạt động ngoài giờ lên lớp khá nhiều.
Tuy nhiên họ sử dụng các hoạt động này chỉ nhằm giáo dục truyền thống và
giáo dục đạo đức cho học sinh.
Ở Mỹ, theo nghiên cứu so sánh của các nhà giáo dục về chất lượng giáo
dục của Mỹ [4, Tr.40]và các nước trong khối G8 thì hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp là một trong những điều kiện mang lại chất lượng giáo dục cao.
Công trình nghiên cứu gần đây của các nhà giáo dục Mỹ cho thấy tác dụng to
lớn của HĐGDNGLL đối với đời sống của học sinh:
+ Có tham gia vào HĐGDNGLL: 8/10 hs có kết qủa học tập cao; Có hành
vi đạo đức tốt hơn; Có mối quan hệ và xúc cảm tốt hơn; Không sử dụng ma tuý.

5


+ Không tham gia vào HĐGDNGLL: 49% có sử dụng ma tuý; 37%
trong độ tuổi 13 đến 19 làm bố (hoặc mẹ) sớm; Có hiện tượng sử dụng bạo
lực trong nhà trường...
J.A.Cô-men-ski, ông tổ của nền sư phạm cận đại, cũng cho rằng việc
mở rộng hình thức học tập ngoài lớp nhằm khơi dậy và phát huy những khả
năng tiềm ẩn, rèn luyện cá tính cho học sinh
Cai-rốp - nhà giáo dục người Nga - đã viết “ Trong kế hoạch công tác
của nhà trường cần dành một mục riêng cho hoạt động ngoài giờ lên lớp.
Mục đó gồm các yếu tố sau: điều kiện và cơ sở vất chất cho hoạt động ngoài
giờ năm học tới, các hoạt động ngoại khoá của nhà trường, của lớp; phân
phối lực lượng và định kỳ hạn cho từng kế hoạch...”
Qua một số các nhà giáo dục kể trên, chúng ta thấy tầm quan trọng của
HĐGD NGLL trong giáo dục ở các nước trên thế giới. Bên cạnh đó cũng cho
ta thấy cách thức mà người hiệu trưởng cần có trong quá trình chỉ đạo hoạt

nhau. Chúng ta có thể hiểu một cách khái quát là: Quản lý một đơn vị (cơ sở
sản xuất, cơ quan, trường học, địa phương...) với tư cách là một hệ thống xã
hội là khoa học và nghệ thuật tác động vào hệ thống, vào từng thành tố của hệ
thống bằng phương pháp thích hợp nhằm đạt được các mục tiêu đề ra.
Quản lý là sự tác động có ý thức thông qua kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ
đạo, kiểm tra của chủ thể quản lý để chỉ huy, điều khiển hướng dẫn các quá
trình xã hội, hành vi và hoạt động của con người nhằm đạt tới mục đích, đúng
với ý chí của nhà quản lý, phù hợp với quy luật khách quan.
Ngay từ trong xã hội nguyên thuỷ, con người phải sống theo bầy, đàn,
phải đoàn kết nhau lại để đủ sức mạnh chống chọi với thiên nhiên, thú dữ thì
nhu cầu tổ chức, quản lý một đám đông ô hợp thành một tập thể có sức mạnh
thống nhất vì mục đích sinh tồn chung của mọi người cũng đã manh nha như
một tất yếu tự nhiên. Ngày nay, nhiều người thừa nhận rằng quản lý trở thành
một nhân tố của sự phát triển xã hội. Quản lý trở thành một hoạt động phổ
biến, diễn ra trong mọi lĩnh vực, ở mọi cấp độ và liên quan đến mọi người.
Một số nhà khoa học coi quản lý là một đặc điểm vốn có, bất biến về mặt lịch
sử của đời sống xã hội. Bất cứ lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung
nào mà tiến hành trên một quy mô khá lớn đều yêu cầu phải có một sự chỉ đạo

9


để điều hoà những hoạt động cá nhân. Sự chỉ đạo đó phải là những chức năng
chung, tức là những chức năng phát sinh từ sự khác nhau giữa sự vận động
chung của cơ thể sản xuất với những vận động cá nhân của những khí quan
độc lập hợp thành cơ thể sản xuất đó. Một nhạc sĩ độc tấu tự điều khiển lấy
mình, nhưng một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng[17, tr 2 ].
- Quản lý là hoạt động thiết yếu đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá
nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm. Mục tiêu của mọi nhà quản
lý là nhằm hình thành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt

Quản lí giáo dục là hoạt động có ý thức của con người nhằm theo đuổi
những mục đích của mình. Giống như khái niệm “ quản lý ” đã trình bày ở
trên, khái niệm “ quản lý giáo dục ” cũng có nhiều quan niệm khác nhau.
Theo M.I. Kônđacốp: Quản lí giáo dục là tập hợp những biện pháp
kế hoạch hoá nhằm đảm bảo vận hành bình thường của cơ quan trong hệ
thống giáo dục để tiếp tục phát triển, mở rộng hệ thống cả về số lượng
cũng như chất lượng.
“Quản lí giáo dục là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp
quy luật của chủ thể quản lý, nhằm cho hệ vận hành theo đường lối, nguyên lý
của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt
Nam mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa giáo
dục đến mục tiêu, tiến lên trạng thái mới về chất". [21, tr 35].
Quản lý giáo dục có tính xã hội cao, vì vậy cần tập trung giải quyết tốt
các vấn đề xã hội để phục vụ công tác giáo dục. Ngoài ra, quản lí giáo dục
còn được xem như quản lý một hệ thống giáo dục gồm tập hợp các cơ sở giáo
dục như trường học, các trung tâm kỹ thuật - hướng nghiệp dạy nghề mà đối
tượng quản lý là đội ngũ giáo viên, học sinh, cơ sở vật chất kỹ thuật các
phương tiện, trang thiết bị phục vụ cho giảng dạy và học tập.
Nói chung, quản lý giáo dục được hiểu là sự tác động của chủ thể
quản lý đến khách thể quản lý trong lĩnh vực giáo dục. Nói một cách rõ

11


ràng hơn, đầy đủ hơn, quản lý là hệ thống những tác động có mục đích, có
kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý trong hệ thống giáo dục, là sự
điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các cơ sở giáo dục nhằm thực hiện
mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Quản lí
giáo dục là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng giáo dục nhằm
đẩy mạnh công tác giáo dục theo yêu cầu phát triển xã hội.

của người Hiệu trưởng càng nổi bật hơn bao giờ hết.
Người Hiệu trưởng có các nhiệm vụ sau đây:
- Tổ chức tất cả các hoạt động của nhà trường theo đúng quan điểm,
đường lối của Đảng. Chịu trách nhiệm trước nhà nước về công tác quản lý
nhà trường và chất lượng giáo dục học sinh.
- Đảm bảo cho bộ máy nhà trường hoạt động khẩn trương, tích cực, với
sự sáng tạo cao.
Đảm bảo các điều kiện vật chất, tinh thần để tập thể giáo viên và học
sinh hoàn thành các nhiệm vụ của mình với chất lượng cao.
- Giữ vững khối đoàn kết nhất trí trong tập thể học sinh và giáo viên
trong trường. Động viên, khen thưởng kịp thời những người đạt được thành
tích tốt.
- Luôn kiểm tra giám sát, uốn nắn kịp thời những sai sót để điều chỉnh
công việc chung.
- Động viên, phối hợp các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà
trường vào mục đích giáo dục chung.
Với những yêu cầu đã nêu trên, người hiệu trưởng cần có những phẩm
chất sau:
- Hiệu trưởng phải là giáo viên giỏi, nhà sư phạm tiêu biểu, có kinh
nghiệm giáo dục trong trường.
- Hiệu trưởng phải là nhà hoạt động xã hội, biết động viên thu hút quần
chúng vào sự nghiệp giáo dục.
- Có khả năng lao động sáng tạo, ham mê nghiên cứu khoa học, luôn
tìm tòi, cải tiến phương pháp giáo dục, giảng dạy và quản lý nhà trường.

14


- Am hiểu pháp luật và đường lối giáo dục của nhà nước để vận dụng
đúng đắn vào thực tiễn giáo dục chung.