“Một số kinh nghiệm trong công tác giảng dạy nhằm gây hứng thú học tập môn Hóa học 8”

Người viết: Hoàng Thị Năm - Trường THCS Nguyễn Trãi

Trang 1


“Một số kinh nghiệm trong công tác giảng dạy nhằm gây hứng thú học tập môn Hóa học 8”

PHÒNG GD&ĐT HUYỆN KRÔNG ANA
TRƯỜNG THCS NGUYỄN TRÃI

TÊN SÁNG KIẾN:
MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG CÔNG TÁC GIẢNG DẠY NHẰM GÂY
HỨNG THÚ HỌC TẬP MÔN HÓA HỌC 8
Thuộc bộ môn: Hóa học

Họ và tên tác giả: HOÀNG THỊ NĂM
Chức danh: Giáo viên

Người viết: Hoàng Thị Năm - Trường THCS Nguyễn Trãi

Trang 2


“Một số kinh nghiệm trong công tác giảng dạy nhằm gây hứng thú học tập môn Hóa học 8”

I.

PHẦN MỞ ĐẦU
I.1. Lý do chọn đề tài


“Một số kinh nghiệm trong công tác giảng dạy nhằm gây hứng thú học tập môn Hóa học 8”

lũy được trong quá trình giảng dạy và tôi chọn đề tài ‘‘Một số kinh nghiệm
trong công tác giảng dạy nhằm gây hứng thú học tập môn hóa học 8’’ rất
mong được sự đóng góp của các thầy cô, bạn bè đồng nghiệp.
I.2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
* Mục tiêu:
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tế giảng dạy từ đó tìm ra những giải
pháp hợp lí tạo hứng thú học tập đối với bộ môn giúp học sinh có tư duy tốt, có
khả năng học tập linh hoạt, biết vận dụng kiến thức vào thực tiễn, góp phần nâng
cao chất lượng học tập của học sinh.
* Nhiệm vụ:
Tìm tòi, nghiên cứu từ những nguồn tư liệu để đưa ra một số bài thơ,các
tình huống trong bài dạy, tiến hành một số thí nghiệm vui liên quan đến kiến
thức bài học, tổ chức các hoạt động ngoại khóa nhằm gây hứng thú học tập cho
học sinh từ đó vận dụng vào giảng dạy đạt hiệu quả cao nhất.
Đề ra những giải pháp cần thiết, hiệu quả và cụ thể việc áp dụng nhằm
nâng cao chất lượng học tập đối với bộ môn hóa học 8.
I.3. Đối tượng nghiên cứu
Một số kinh nghiệm trong công tác giảng dạy nhằm gây hứng thú học tập ở
môn hóa học 8.
I.4. Giới hạn của đề tài
Học sinh khối 8 từ năm học 2015 - 2016 đến nay ở trường THCS Nguyễn
Trãi - Huyện Krông Ana - Tỉnh Đăk Lăk.

Người viết: Hoàng Thị Năm - Trường THCS Nguyễn Trãi

Trang 4




“Một số kinh nghiệm trong công tác giảng dạy nhằm gây hứng thú học tập môn Hóa học 8”

hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết
hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội; phương pháp giáo dục phải phát
huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng
cho người học năng lục tự học, năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí
vươn lên…”
Theo công văn hướng dẫn nhiệm vụ và các biện pháp thực hiện trong năm
học 2016 - 2017 của phòng giáo dục huyện Krông Ana đã chỉ rõ: “Tiếp tục đổi
mới phương pháp dạy và học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo,
rèn luyện phương pháp tự học và vận dụng kiến thức, kỹ năng của học sinh của
học sinh theo tinh thần của công văn 3535/BGDĐT - GDTrH ngày 27/5/2013 về
áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” và các phương pháp dạy học tích cực
khác. Đẩy mạnh việc vận dụng dạy học giải quyết vấn đề, các phương pháp thực
hành, dạy học theo dự án trong các môn học; tích cực ứng dụng công nghệ thông
tin phù hợp với nội dung bài học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi
nhớ máy móc; tập trung dạy cách học, cách nghĩ, phương pháp tự học; bảo đảm
cân đối giữa trang bị kiến thức, rèn luyện kỹ năng và định hướng thái độ, hành
vi cho học sinh … ”.
Giáo viên bộ môn có vai trò rất quan trọng trong hệ thống giáo dục. Ngoài
việc trang bị cho học sinh những kiến thức khoa học về bộ môn mình phụ trách
còn có vai trò quan trọng trong việc rèn luyện cho học sinh các kỹ năng thực
hành, các cách vận dụng những kiến thức của bộ môn vào thực tiễn cuộc sống…
Để làm tốt được những vai trò này, mỗi giáo viên phải không ngừng đổi mới
phương pháp dạy và học nhằm phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo của học
sinh, từ đó tạo được hứng thú học tập bộ môn giúp học sinh có khả năng tư duy,
khả năng học tập linh hoạt, biết vận dụng kiến thức bộ môn vào thực tiễn, từ đó
góp phần nâng cao chất lượng học tập của học sinh.

cách bị động nên không nắm được nội dung kiến thức trọng tâm dẫn đến rất
nhanh quên, bên cạnh đó khả năng tư duy còn hạn chế, khả năng vận dụng các
kiến thức bộ môn vào thực tiễn còn kém, điều này thể hiện qua kết quả ở các bài
kiểm tra của các em còn thấp, khi gặp các vấn đề thực tiễn có liên quan đến kiến
thức của môn học các em còn lúng túng hoặc không giải đáp được.
Ở lứa tuổi trung học cơ sở, các em học sinh có sự phát triển mạnh mẽ về
tâm sinh lí, các em rất tò mò, muốn tìm hiểu cũng như giải đáp được những vấn
đề nảy sinh trong cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, trong thực tế giảng dạy nhiều
giáo viên ít chú trọng đến việc đưa các vấn đề thực tế vào trong giảng dạy. Điều
Người viết: Hoàng Thị Năm - Trường THCS Nguyễn Trãi

Trang 7


“Một số kinh nghiệm trong công tác giảng dạy nhằm gây hứng thú học tập môn Hóa học 8”

này đã làm cho các em cảm thấy các kiến thức của môn học trở nên khô khan,
xa lạ…từ đó các em ít hứng thú hơn đối với môn học. Mặt khác, cùng với sự
phát triển của công nghệ thông tin các em học sinh có rất nhiều các sân chơi
khác như: Facebook, Zalo, Zing Me, Game online…điều này đã gây nên ảnh
hưởng rất lớn đến các em, sự tập trung cũng như sự hứng thú học tập của các em
ngày càng bị giảm sút, các em học tập rất bị động, không nắm được kiến thức
trọng tâm. Vì vậy, chất lượng học tập bộ môn vẫn còn thấp.
Kinh tế của nhiều gia đình học sinh còn rất khó khăn nên nhiều phụ huynh
ít quan tâm đến việc học tập của con em mình, bên cạnh đó khi đến lớp các em
không nắm được kiến thức của bài nên sinh ra tâm lí chán nản, không thích đi
học. Điều này dẫn đến nhiều em vẫn còn hay vắng học, chất lượng học tập còn
thấp.
Qua thực tế giảng dạy tôi nhận thấy rằng nếu trong quá trình dạy học giáo
viên tổ chức các tình huống trong bài dạy, sử dụng thí nghiệm vui và lồng ghép

khoa học tự nhiên nên những kiến thức hóa học đơn thuần sẽ rất cứng nhắc, khô
khan. Vì thế học sinh sẽ cảm thấy khó tiếp thu, khó nhớ kiến thức. Nếu giáo viên
có thể dùng thơ để truyền tải những kiến thức đó cho học sinh thì các em sẽ khắc
ghi một cách nhẹ nhàng, sâu sắc vì thơ dễ đọc, dễ hiểu, dễ nhớ.
•

Khi dạy bài 1: Mở đầu môn Hóa học

Giáo viên đọc cho học sinh nghe bài thơ“ Hóa học là gì” các em tỏ ra khá
thích thú.
HÓA HỌC LÀ GÌ?
Là Hóa học nghĩa là chai với lọ.
Là bình to bình nhỏ …đủ thứ bình
Là ống dài, ống ngắn xếp linh tinh
Là ống nghiệm, bình cầu xếp bên nhau như hình với bóng
Là Hóa học nghĩa là làm phản ứng
Cho bay hơi ngưng tụ thăng hoa
Nào là đun, gạn lọc trung hòa
Oxi hóa, chuẩn độ kết tủa
Nhà Hóa học chấp nhận “ đau khổ”
Đứng run chân, tay mỏi lắc, mắt mờ
Nhưng tìm ra được triệu chất bất ngờ
Khiến cuộc đời nghiêng mình bên Hóa học.
•

Khi dạy bài 5: Nguyên tố hóa học

Người viết: Hoàng Thị Năm - Trường THCS Nguyễn Trãi

Trang 9

Kém người ta còn gì!
Thủy ngân (Hg) hai linh mốt (201)
•

Khi dạy bài 10: Hóa trị

Người viết: Hoàng Thị Năm - Trường THCS Nguyễn Trãi

Trang 10


“Một số kinh nghiệm trong công tác giảng dạy nhằm gây hứng thú học tập môn Hóa học 8”

Sau khi học phần I để học sinh có thể dễ ghi nhớ hóa trị của một số nguyên
tố thường gặp giáo viên đọc cho học sinh nghe bài ca hóa trị.
BÀI CA HÓA TRỊ
Natri, Iốt, Hiđrô
Kali với Bạc, Clo một loài
Có hóa trị I em ơi
Ghi nhớ cho kỹ kẻo rồi phân vân
Magiê với Kẽm, Thủy ngân
Oxi đồng ấy cũng gần Canxi
Cuối cùng thêm chú Bari
Hóa trị II đó có gì khó khăn
Bác Nhôm hóa trị III lần
In sâu vào trí khi cần có ngay
Cácbon, Silic này đây
Là hóa trị IV Không ngày nào quên
Sắt kia lắm lúc hay phiền
II, III lên xuống thật phiền lắm thôi

Trừ bạc chì clorua
Bari, chì sunfat
Những muối không hoà tan
Cacbonat, photphat
Sunfua và sunfit
Trừ kiềm, amoni.
Thứ hai là sử dụng thí nghiệm vui
Dựa trên kiến thức hóa học cơ bản trong chương trình hóa 8, tôi xây dựng
hệ thống thí nghiệm vui giúp học sinh phát triển khả năng quan sát, phân tích
tổng hợp các hiện tượng từ thí nghiệm. Từ đó khái quát hóa kiến thức mà mình
được học vào giải quyết một số vấn đề liên quan trong thực tế.
•

Khi dạy bài 12: Sự biến đổi của chất
Sau khi dạy xong bài giáo viên có thể tiến hành thí nghiện vui để học sinh
quan sát sau đó yêu cầu các em giải thích về hiện tượng mà các em quan sát
được.
Núi lửa phun
Lấy 100g mạt sắt mịn cùng với 50g lưu huỳnh bột. Trộn kĩ và đổ vào một
chút ít nước nóng cho đến khi hỗn hợp trở nên sền sệt. Sau đó, đặt hỗn hợp lên
đĩa hoặc khay sắt và lấy đất sét nhão trộn với những hòn sỏi nhỏ, đắp phủ lên
hỗn hợp mạt sắt và lưu huỳnh, sao cho giống như một ngọn núi thức sự. Dùng
que gỗ chọc từ miệng núi một lỗ, qua lớp đất sét.

Người viết: Hoàng Thị Năm - Trường THCS Nguyễn Trãi

Trang 12


“Một số kinh nghiệm trong công tác giảng dạy nhằm gây hứng thú học tập môn Hóa học 8”



“Một số kinh nghiệm trong công tác giảng dạy nhằm gây hứng thú học tập môn Hóa học 8”

Trộn nửa thìa kali pemanganat KMnO4 và cũng chừng ấy than gỗ nghiền
nhỏ.
Đổ cả hỗn hợp ấy vào một ống nghiệm, kẹp chặt và đốt nóng. Một lúc
sau, từ miệng ống nghiệm sẽ bắn ra một bó những tia lửa sáng rực nhưu chùm
hoa.
Giải thích:
Khi đun nóng KMnO4 bị nhiệt phân giải phóng ra oxi.
2KMnO4

t0

K2MnO4

+

MnO2 + O2

Oxi được giải phóng sẽ “đốt cháy” các hạt than rất nhỏ đã được đun nóng.
Khí oxi thoát ra từ trong hỗn hợp làm bắn tung các hạt than đang cháy lên.
•

Khi dạy bài 36: Nước

Sau khi học xong ta có thể tiến hành 1 trong 2 thí nghiệm vui sau để học
sinh quan sát.
Thí nghiệm 1: “Vũ điệu Natri”

Giải thích :
Nước thấm qua giấy, tác dụng với Natri hoặc Kali theo phương trình sau:
2Na + 2H2O → 2NaOH + H2
2K + 2H2O → 2KOH + H2
Phản ứng trên tỏa nhiều nhiệt, làm cho khí hidro thoát ra tự bốc cháy, đồng
thời NaOH hoặc KOH tạo thành làm cho phenolphthalein không màu chuyển
sang màu hồng.
Chú ý: Trong thí nghiệm trên, mẩu Natri hoặc Kali nhất thiết chỉ được lấy
bằng hạt đậu, nếu lấy to hơn, phản ứng xảy ra mãnh liệt, sẽ nổ, gây nguy hiểm.
Thứ ba là liên hệ thực tế trong bài dạy:
Người viết: Hoàng Thị Năm - Trường THCS Nguyễn Trãi

Trang 15


“Một số kinh nghiệm trong công tác giảng dạy nhằm gây hứng thú học tập môn Hóa học 8”

Chúng ta luôn thích tìm hiểu những điều mới vì nó đem lại cho chúng ta
những thông tin bổ ích, thú vị, biết thêm những thông tin mới lạ của thế giới
xung quanh là nhu cầu không thể thiếu giúp chúng ta tồn tại và phát triển. Khi
được cung cấp những thông tin thực tế, các em học sinh sẽ quan tâm và hứng
thú tìm hiểu sự việc đó. Việc giáo viên khai thác, cung cấp những kiến thức mới
lạ về hóa học sẽ giúp các em hiểu rõ tầm quan trọng của hóa học đối với đời
•

sống và sản xuất.
Khi dạy bài 12: Sự biến đổi chất
Sau khi học xong bài giáo viên đưa ra câu hỏi:
Hiện tượng “ ma trơi” là hiện tượng vật lý hay hiện tượng hóa học?



•

Khi dạy bài 24: Tính chất của oxi
Khi học phần tính chất hóa học của oxi giáo viên đặt câu hỏi:
Tại sao những đồ dung bằng sắt thường bị gỉ tạo thành gỉ sắt và dần dần đồ
dùng không dùng được?
Giải thích:
Vì trong không khí có chứa khí oxi,hơi nước và các chất khác. Do tác dụng
nhiệt độ cao của ánh nắng mặt trời, hơi nước, oxi …có phản ứng với sắt tạo
thành một hợp chất của sắt gọi là gỉ sắt, gỉ sắt không có tính cứng, ánh kim, dẻo
của sắt mà xốp, giòn nên làm đồ vật bị hỏng. Do đó để bảo vệ đồ dung bằng sắt
người ta thường phủ lên đồ dung bằng sắt một lớp sơn, kim loại khác, để ngăn
không cho sắt tiếp xúc với nước, oxi, không khí và một số chất khác trong môi
trường.

•

Khi dạy bài 25: Sự oxi hóa - phản ứng hóa hợp - ứng dụng của oxi
Trong phần ứng dụng của oxi giáo viên đặt câu hỏi:
Oxi cần thiết cho sự cháy, sự hô hấp em hãy cho biết khi nằm ngủ có nên
đốt than trong phòng kín hay để cây xanh trong phòng ngủ không?
Giải thích:
Không nên vì khi đốt than trong phòng kín lượng CO tăng cao, khi đó CO
sẽ chiếm oxi trong phòng, do đó phòng sẽ thiếu oxi, lượng oxi bị suy giảm
nghiêm trọng do đó ảnh hưởng tới khả năng hô hấp, làm ngạt thở và có thể dẫn
đến tử vong. Còn khi để cây xanh trong phòng ngủ vào ban đêm khi cây hô hấp
sẽ lấy oxi trong phòng làm thiếu khí oxi cần cho sự hô hấp nên ảnh hưởng đến
sức khỏe của con người.
Người viết: Hoàng Thị Năm - Trường THCS Nguyễn Trãi

- Tất cả các loại bóng hiđro đều tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cực cao. Khi
hiđro là loại khí rất nguy hiểm. Chẳng thế mà ngày trong chiến tranh, ai cũng sợ
bom hiđro. Bởi hiđro khi nổ sẽ gây ra áp lực rất mạnh và nhiệt độ lên tới 3000
độ C.
- Khí hiđro nhẹ, cấu trúc phân tử bé nên bơm vào bóng bay thế này thẩm
thấu cực nhanh, và có thể nổ mà không cần nguồn lửa. Ngay cả trong các trung
tâm, khoa học lớn, việc mở và đóng van bình hiđro cũng là một việc làm thuộc
loại nguy hiểm và phải rất cẩn trọng. Đến dân làm khí chuyên nghiệp lăn bình
khí hiđro còn toát cả mồ hôi hột. Nói gì đến chuyện bơm vào bóng bay.
- Bên cạnh đó, trong quá trình sử dụng bóng bay, nguồn khí bên trong bóng
bay rất dễ thẩm thấu ra ngoài, trong đó ra nhiều ở cuống bóng, chỗ buộc dây. Vì
thế trong vụ nổ, khi nạn nhân đốt dây vô tình khiến cho luồng khí bị đốt nóng,
Người viết: Hoàng Thị Năm - Trường THCS Nguyễn Trãi

Trang 18


“Một số kinh nghiệm trong công tác giảng dạy nhằm gây hứng thú học tập môn Hóa học 8”

thể tích dãn nở gây ra nổ. Những vụ nổ bóng bay thường nguy hiểm cho những
người đứng gần, có thể bỏng da tay, da mặt là những vị trí nhạy cảm.
Vì thế, bóng bay không nên mang vào trong nhà bởi nếu tiếp xúc với bóng
đèn, gặp không khí nóng có thể phát nổ. Ngoài ra khi cầm bóng bay ngoài trời
nắng cũng có thể phát nổ, rất nguy hiểm.

Hiện tượng bóng bay phát nổ bằng cách lật lại lịch sử thảm họa khinh khí
cầu Hindenburg nổi tiếng thế giới 77 năm về trước. Khi đó, quả bóng bay
khổng lồ - biểu tượng của đế chế Đức Quốc xã dưới thời Adolf Hitler đã bốc
cháy trên không trung và phát nổ ngay trước khi hạ cánh xuống mặt đất.


“Một số kinh nghiệm trong công tác giảng dạy nhằm gây hứng thú học tập môn Hóa học 8”

Thứ tư là tổ chức chương trình ngoại khóa “ Hóa học vui”
Sau khi học xong chương 5 chương trình Hóa học lớp 8 tôi mạnh dạn đề
xuất với nhà trường 1 buổi ngoại khóa dành cho học sinh khối 8, Chia ra làm 3
đội, mỗi đội gồm 5 thành viên.
Chương trình tổ chức như sau: Gồm 5 phần
1/ Khởi động: Trong phần thi khởi động các đội sẽ trả lời nhanh 6 câu hỏi
thuộc các bộ môn Hóa. Thời gian suy nghĩ cho mỗi câu hỏi là 5 giây, trả lời
đúng ghi được 10 điểm.
2/ Vượt chướng ngại vật ( Trò chơi Ô chữ )
Ô chữ trong phần thi này gồm có 9 hàng ngang tương ứng với 9 câu hỏi,
mỗi đội chọn 3 câu. Đội chọn ô chữ nếu trả lời đúng được 15 điểm. Đội chọn ô
chữ nếu trả lời sai thì các đội còn lại dùng chuông dành quyền trả lời, trả lời
đúng ghi 10 điểm. Sau 2 lần lựa chọn các đội dùng chuông để dành quyền trả lời
ô từ khoá. Trả lời đúng từ khoá được 40 điểm, trả lời sai sẽ bị loại khỏi phần thi
này. Sau khi đã mở tất cả các ô chữ mà các đội không có câu trả lời, BTC sẽ có 1
gợi ý, nếu trả lời được thì ghi 20 điểm.
3/ Tăng tốc:
Trong phần thi này có 10 câu hỏi thuộc bộ môn Hóa theo hình thức trắc
nghiệm. Sau khi nghe câu hỏi, các đội ghi câu trả lời của mình lên bảng con.
Thời gian suy nghĩ trả lời cho mỗi câu hỏi là 10 giây. Nếu trả lời đúng ghi được
10 điểm.
4/ Về đích:
Phần thi về đích gồm 6 câu hỏi. Các đội dùng chuông để dành quyền trả
lời. Trả lời đúng ghi được 20 điểm. Nếu trả lời sai các đội khác dùng chuông để
dành quyền trả lời. Trả lời đúng được 15 điểm.
Trong phần này các thành viên trong đội có quyền chọn ngôi sao hi vọng.
Trả lời đúng sẽ được gấp đôi số điểm, trả lời sai sẽ bị trừ 1/2 số điểm.
5/ Dành cho cổ động viên và các tiết mục văn nghệ:

Người viết: Hoàng Thị Năm - Trường THCS Nguyễn Trãi

Trang 22


“Một số kinh nghiệm trong công tác giảng dạy nhằm gây hứng thú học tập môn Hóa học 8”

Câu 3: Trong phản ứng hóa học, cái gì thay đổi làm cho phân tử này biến
đổi thành phân tử khác?
Đáp án: Liên kết giữa các nguyên tử
Câu 4: Hợp chất tạo bởi P(V) và O có công thức hóa học như thế nào?
Đáp án: P2O5
Câu 5: Có ánh kim, dẫn điện, dẫn nhiệt tốt là tính chất đặc trưng của đơn
chất nào?
Đáp án: Kim loại
Câu 6: Chất ở dấu (?) có công thức hóa học như thế nào?
Zn + HCl -> ZnCl2 + ?
Đáp án: H2
Đội 3:
Câu 1: Trong nguyên tử hạt nào mang điện tích âm ?
Đáp án: Electron
Câu 2: Thủy tinh nóng chảy được thổi thành bình cầu thuộc hiện tượng gì?
Đáp án: Hiện tượng vật lý
Câu 3: Trong quá trình phản ứng, lượng chất nào tăng dần?
Đáp án: Lượng chất sản phẩm
Câu 4: Hợp chất tạo bởi S(IV) và O có công thức hóa học như thế nào?
Đáp án: SO2
Câu 5: Cần bổ sung nguyên tố hóa học nào để xương được chắc khỏe?
Đáp án: Canxi
Người viết: Hoàng Thị Năm - Trường THCS Nguyễn Trãi


Trang 24


“Một số kinh nghiệm trong công tác giảng dạy nhằm gây hứng thú học tập môn Hóa học 8”

Câu 8: (4 chữ cái) Hợp chất chia làm 2 loại là hợp chất hữu cơ và hợp chất
gì?
( VÔ CƠ )
Câu 9: (14 chữ cái) Tập hợp những nguyên tử cùng loại, có cùng số proton
trong hạt nhân gọi là gì ?
( NGUYÊN TỐ HÓA HỌC )

1
1

2

3

4

5

6

7

C


2
3

N

A

4

8

9

10 11 12 13 14

N

G

Â

N

C

L

O

R

6
7

H

Ọ

8
9

N

G

U

Y

M

O

L

C

B

À



B. NO

C. NO2

D. N2O4

Đáp án: D
Người viết: Hoàng Thị Năm - Trường THCS Nguyễn Trãi

Trang 25