ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

PHASITH KEOKHADY

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH TÍCH CỰC
TRONG DẠY HỌC MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG
CAO ĐẲNG SƯ PHẠM ĐÔNG KHAM XẠNG,
THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2017


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

PHASITH KEOKHADY

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH TÍCH CỰC
TRONG DẠY HỌC MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG
CAO ĐẲNG SƯ PHẠM ĐÔNG KHAM XẠNG,
THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN
Chuyên ngành: LL& PPDH bộ môn Giáo dục chính trị
Mã số: 60 14 01 11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS. VŨ MINH TUYÊN


nghiệp đã luôn động viên, giúp đỡ tác giả hoàn thành khóa học.
Thái Nguyên, tháng 4 năm 2017
Tác giả

PHASITH KEOKHADY

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT .......................................................................... iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ ............................................................................ vi
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài .................................................. 2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .................................................................. 3
4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của đề tài ..................................... 3
5. Ý nghĩa thực tiễn và đóng góp của đề tài ........................................................ 4
6. Kết cấu của đề tài............................................................................................. 4
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC VẬN DỤNG PHƯƠNG
PHÁP THUYẾT TRÌNH TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC MÔN LÝ
LUẬN CHÍNH TRỊ ........................................................................................... 5
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài ............................. 5
1.1.1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài ...................................................... 5
1.1.2. Các công trình nghiên cứu trong nước ...................................................... 7
1.2. Cơ sở lý luận của việc vận dụng phương pháp thuyết trình tích cực

2.2.1. Điều tra kết quả đầu vào của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng ............ 44
2.2.2. Những nội dung khoa học cần thực nghiệm ............................................ 45
2.2.3. Thiết kế bài giảng thực nghiệm ............................................................... 46
2.3. Phân tích kết quả thực nghiệm ................................................................... 68
2.3.1. Thực nghiệm và những kết quả rút ra từ thực nghiệm ............................ 68
2.3.2. Những kết quả rút ra từ quá trình thực nghiệm ở trường Cao đẳng
Sư phạm Đông Kham Xạng, thủ đô Viêng Chăn hiện nay ............................... 75
Kết luận chương 2.............................................................................................. 77
iv


Chương 3: QUY TRÌNH VÀ CÁC GIẢI PHÁP CƠ BẢN VỀ VIỆC
VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH TÍCH CỰC
TRONG DẠY HỌC MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG CAO
ĐẲNG SƯ PHẠM ĐÔNG KHAM XẠNG, THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN .......... 78
3.1. Quy trình của việc vận dụng phương pháp thuyết trình tích cực trong
dạy học môn Lý luận chính trị ........................................................................... 78
3.1.1. Quy trình thiết kế bài giảng ..................................................................... 78
3.1.2. Quy trình thực hiện bài giảng trên lớp .................................................... 81
3.1.3. Quy trình kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của SV.............................. 90
3.2. Một số giải pháp và khuyến nghị về việc vận dụng phương pháp
thuyết trình tích cực trong dạy học môn Lý luận chính trị ở trường Cao
đẳng Sư phạm Đông Kham Xạng, thủ đô Viêng Chăn hiện nay....................... 91
3.2.1. Một số giải pháp về việc vận dụng phương pháp thuyết trình tích
cực trong dạy học môn Lý luận chính trị ở trường Cao đẳng Sư phạm
Đông Kham Xạng, thủ đô Viêng Chăn ............................................................. 91
3.2.2. Một số khuyến nghị về việc vận dụng phương pháp thuyết trình
tích cực trong dạy học môn Lý luận chính trị ở trường Cao đẳng Sư
phạm Đông Kham Xạng, thủ đô Viêng Chăn.................................................... 97
Kết luận chương 3.............................................................................................. 99


:

Sinh viên

SX

:

Sản xuất

TBCN :

Tư bản chủ nghĩa

TLSX

:

Tư liệu sản xuất

VD

:

Ví dụ

XHCN :

Xã hội chủ nghĩa

Trong thời kỳ đổi mới, hội nhập quốc tế sâu rộng và toàn diện trên mọi
lĩnh vực, được sự giao phó của Đảng và Chính phủ, Bộ Giáo dục và Thể thao
đã rất chú trọng tới công tác bồi dưỡng và giáo dục thế hệ trẻ về lập trường tư
tưởng chính trị, đạo đức, lối sống. Các trường Đại học, Cao đẳng ở Lào trong
thời gian qua luôn đề cao việc nghiên cứu tư tưởng và đẩy mạnh công tác tư
tưởng, lý luận, nhằm làm sáng tỏ và luận chứng một cách khoa học những luận
điểm nền tảng của chủ nghĩa Mác - Lênin, góp phần thúc đẩy công cuộc xây
dựng và phát triển đất nước bền vững.
Thời gian qua, đội ngũ giảng viên (GV) làm công tác nghiên cứu, giảng
dạy Lý luận chính trị ở các trường Đại học, Cao đẳng đã luôn bám sát các điểm
nóng của thực tiễn xã hội; đào sâu các vấn đề lý luận, thường xuyên tìm tòi,
vận dụng phương pháp, chương trình, giáo trình, nội dung giảng dạy phù hợp
với điều kiện thực tiễn, gắn với định hướng và chiến lược phát triển chung của
Đảng và Nhà nước. Việc học tập Lý luận chính trị trong các trường đại học và
cao đẳng đã có những chuyển biến tích cực: người học đã chủ động tiếp thu bài
giảng, tích cực tương tác với GV, thể hiện sáng tạo trong việc tiếp nhận và xử
lý thông tin, qua đó nâng cao trách nhiệm công dân của mình đối với sự phát
triển của đất nước.
Tuy nhiên, do những nguyên nhân chủ quan và khách quan tác động từ
nhiều phía, gần đây công tác giảng dạy, học tập các môn Lý luận chính trị ở các
trường Đại học, Cao đẳng có phần sa sút; chất lượng giảng dạy còn nhiều vấn
đề nổi cộm, cần làm sáng tỏ. Tính bền vững trong giảng dạy các môn khoa học

1


Mác - Lênin ở bậc Đại học, Cao đẳng đang dần bị mất đi, việc tổ chức giảng
dạy và học tập các môn Lý luận chính trị còn mang tính hình thức, làm cho
người học thiếu hứng thú, dẫn đến coi nhẹ, đánh giá không đúng tầm quan
trọng của các môn Lý luận chính trị…

luận chính trị.
- Phân tích thực trạng việc nâng cao chất lượng dạy học các môn Lý luận
chính trị ở trường Cao đẳng Sư phạm Đông Kham Xạng, thủ đô Viêng Chăn.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học các môn Lý
luận chính trị ở trường Cao đẳng Sư phạm Đông Kham Xạng, thủ đô Viêng Chăn.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu việc vận dụng phương pháp thuyết trình tích cực trong
dạy học môn Lý luận chính trị ở trường Cao đẳng Sư phạm Đông Kham Xạng,
thủ đô Viêng Chăn.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu của đề tài là vận dụng phương pháp thuyết trình tích
cực trong dạy và học môn Lý luận chính trị ở trường Cao đẳng Sư phạm Đông
Kham Xạng, thủ đô Viêng Chăn trong giai đoạn hiện nay.
4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của đề tài
4.1. Cơ sở lý luận của đề tài
- Cơ sở lý luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật
lịch sử về nguyên tắc thống nhất giữa lý luận với thực tiễn.
- Lý luâ ̣n về da ̣y ho ̣c và dạy học các môn Lý luận chính trị.
- Kế thừa các công trình nghiên cứu về đổi mới phương pháp giảng dạy
nâng cao chất lượng dạy học các môn Lý luận chính trị.
4.2. Phương pháp nghiên cứu của đề tài
- Sử dụng các phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử
kết hợp các phương pháp phân tích; phương pháp tổng hợp; phương pháp so
sánh, đối chiếu; phương pháp lịch sử, lôgic…
- Phương pháp điều tra xã hội, phương pháp khảo sát, phương pháp quan
sát, phương pháp thống kê…

3


Đại học sư phạm Hà Nội (2009) của TS. Trần Thị Mai Phương. Tác giả đã đề
cập và khái quát những nguyên tắc cơ bản trong dạy học kinh tế chính trị và
vận dụng phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy kinh tế chính trị, đồng
thời tác giả cũng chỉ rõ sự cần thiết phải đổi mới dạy học kinh tế chính trị theo
phương pháp tích cực, theo đó đòi hỏi việc dạy học kinh tế chính trị phải gắn
với thực tiễn đời sống kinh tế - xã hội, với đường lối, chính sách, biện pháp
kinh tế của Đảng và Nhà nước, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp phát triển kinh
tế - xã hội đối với việc đào tạo nguồn nhân lực trong giai đoạn mới.
Trong cuốn “Tài liệu bồi dưỡng giáo viên dạy chương trình thí điểm
SGK lớp 11 môn Giáo dục công dân” của tác giả Vũ Hồng Tiến, Nxb Giáo dục
(2007), tác giả đã đưa ra yêu cầu cơ bản đối với phương pháp dạy học theo

5


hướng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh không có nghĩa là loại bỏ,
loại trừ, thay thế hoàn toàn các phương pháp dạy học truyền thống, hay phải
“nhập nội” một số phương pháp dạy học xa lạ vào quá trình dạy học. Vấn đề là
ở chỗ cần kế thừa, phát triển những mặt tích cực của các phương pháp dạy học
hiện có như thuyết trình, giảng giải, vấn đáp… đồng thời phải học hỏi vận dụng
một số phương pháp dạy học mới một cách linh hoạt nhằm phát huy tính tích
cực, chủ động sáng tạo của học sinh trong học tập, phù hợp với điều kiện dạy
và học ở nước ta hiện nay.
Trong cuốn “Phương pháp dạy - học chủ nghĩa xã hội khoa học” của tác
giả Nguyễn Văn Cư, Nxb Đại học sư phạm (2007) đã nêu rõ: Để bài thuyết
trình có hiệu quả, cần có sự đổi mới, lấy người học làm trung tâm; hạn chế bớt
phương pháp thuyết trình thông báo, tái hiện, tăng cường phương pháp thuyết
trình theo hướng giải quyết vấn đề, thuyết trình xen kẽ vấn đáp, thảo luận hợp
lý, thuyết trình có minh họa đặc biệt gắn với công nghệ thông tin hiện đại để
bài giảng linh động hơn.

dung của các Hội nghị công tác chính trị - tư tưởng của nhà nước Cộng hòa dân
chủ nhân dân Lào đều đánh giá cao về công tác tư tưởng, chính trị. Các Nghị
quyết như: Nghị quyết Hội nghị lần thứ Tám của Ban Chấp hành Trung ương
Đảng (khóa IV) về công tác chính trị - tư tưởng trong tình hình mới (năm
1989); Nghị quyết của Bộ Chính trị Trung ương Đảng số 13/BCHTW (ngày
31/4/1995) về công tác chính trị - tư tưởng trong giai đoạn mới; Nghị quyết của
Bộ Chính trị Trung ương (tháng 7/1997) về những nhiệm vụ chủ yếu của công
tác tư tưởng và Nghị quyết số 60 của Bộ Chính trị Trung ương (tháng
7/2003) về phương hướng nhiệm vụ và giải pháp chung của công tác chính trị tư tưởng trong tình hình mới đều khẳng định công tác tư tưởng, chính trị và
giáo dục tư tưởng, chính trị cho nhân dân có một tầm quan trọng đặc biệt trong
việc phát triển kinh tế - xã hội.
Trong những năm qua, việc nghiên cứu và quán triệt tầm quan trọng của
công tác tư tưởng được tiến hành thường xuyên liên tục. Đặc biệt ở vào các

7


thời điểm bước ngoặt của lịch sử, nhất là từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
IV trở lại đây, đã có nhiều hội thảo, báo cáo của các ban ngành và nhiều bài
báo được đăng trên những Tạp chí như: Xây dựng Đảng, Tuyên truyền, A Lun
May với mong muốn kế thừa và nhằm làm rõ những luận cứ trong các Nghị
quyết về đổi mới công tác giáo dục tư tưởng chính trị của Đảng.
Với định hướng chính trị xã hội chủ nghĩa, ở nước Lào, các môn Lý luận
chính trị có một vị trí và vai trò quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân.
Việc nghiên cứu và giảng dạy các môn học này trong thời gian qua đã được
Đảng và Nhà nước đặc biệt chú ý.
Liên quan đến việc nâng cao chất lượng giảng dạy các môn Lý luận
chính trị, ở Lào có các công trình nghiên cứu tiêu biểu theo các hướng sau:
- Về công tác tư tưởng, công tác lý luận có các công trình: Luận án tiến
sĩ của tác giả Xắc - Xa - Vắt Xuân Thếp - Phim - Ma - Son về: "Công tác tư

mọi cách làm cho hoạt động của mình ngày càng có hiệu quả cao. Điều đó dẫn
đến nhu cầu về phương pháp trong cuộc sống. Phương pháp có vai trò hết sức
quan trọng trong hoạt động của con người. Con người muốn nhận thức được
đúng bản chất của sự vật, tiếp cận với sự vật, khám phá thuộc tính của sự vật để
từ đó khái quát ra lý luận về sự vật thì cần phải có phương pháp. Bê-cơn cho
rằng phương pháp là: Sợi chỉ cần thiết dẫn đường.
Đêcactơ kết luận rằng: Thiếu phương pháp thì người tài cũng có lỗi, có
phương pháp thì người tầm thường cũng làm được việc phi thường.
Trong lịch sử, khái niệm phương pháp được các học giả tiếp cận dưới
nhiều góc độ khác nhau:
Hêghen quan niệm: Phương pháp là ý thức về hình thức của sự tự vận
động nội tại của nội dung.
Các Mác cũng từng khẳng định: “Những thời đại kinh tế khác nhau
không phải ở chỗ chúng sản xuất ra cái gì mà ở chỗ chúng sản xuất bằng cách
nào, với những tư liệu lao động nào. Ví dụ: Cũng là sản xuất nông nghiệp
nhưng phương pháp tra hạt hoặc kéo cày bằng sức kéo của con trâu sẽ đem lại
kết quả khác so với sử dụng máy kéo” [40, tr.116].

10


Tóm lại, tuy được đề cập dưới nhiều góc độ khác nhau nhưng nhìn chung
có thể hiểu một cách ngắn gọn: Phương pháp là cách thức, là con đường, là
phương tiện để hoạt động của con người đạt được mục đích.
1.2.1.2. Khái niệm phương pháp dạy học
Phương pháp dạy học là một trong những yếu tố quan trọng nhất của quá
trình dạy học. Để trả lời cho câu hỏi phương pháp dạy học là gì, có nhiều quan
điểm khác nhau:
Tác giả Hà Thế Ngữ cho rằng: “Phương pháp dạy học là những phương
thức (cách thức) mà nhờ đó thực hiện hoá nội dung công tác dạy học - giáo dục,

phục để truyền thụ hệ thống tri thức môn học cho SV theo chủ đích nhất định.
Nhờ vậy SV tiếp thu bài giảng một cách có ý thức” [5; tr.71].
- Tác giả Đặng Văn Đức lại khẳng định: “Thuyết trình là dùng lời nói
của giáo viên để trình bày, thuyết minh, khai thác, phân tích một nội dung lý
luận nào đó nhằm mục đích truyền đạt kiến thức, thông báo hoặc thuyết lý một
nội dung khoa học nào đó” [11; tr.205].
Như vậy, từ những quan niệm trên ta có thể hiểu phương pháp thuyết
trình là phương pháp giáo viên sử dụng ngôn ngữ và hành động để truyền đạt,
thuyết minh, trình bày làm sáng tỏ một nội dung tri thức môn học nhằm giúp
cho người học hiểu và nắm được những tri thức đó.
Thuyết trình là một phương pháp dạy học đã có từ lâu đời và hiện nay vẫn
là phương pháp được sử dụng khá phổ biến trong dạy học nói chung, trong dạy
học môn Lý luận chính trị nói riêng ở nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào,
nhưng phương pháp thuyết trình tích cực vẫn còn hạn chế.
1.2.2.2. Một số hình thức thuyết trình sử dụng trong dạy học môn Lý luận
chính trị
- Thuyết trình theo kiểu giới thiệu, giảng giải
Dùng để giới thiệu các khái niệm, phạm trù Lý luận chính trị. Đặc điểm
của các khái niệm, phạm trù này là tương đối khó hiểu, mang tính khái quát
trừu tượng cao. Nếu GV không giảng giải, giải thích một cách cặn kẽ thì SV
khó nắm bắt, hiểu đúng bản chất của vấn đề.

12


- Thuyết trình theo kiểu kể chuyện
Kể chuyện là một hình thức chủ yếu của thuyết trình, trong đó giáo viên
dùng lời nói biểu cảm để cung cấp những thông tin mới về kinh tế - xã hội,
những câu chuyện về cuộc đời của các triết gia, nhà kinh tế nổi tiếng v.v...
Thông qua đó làm bật lên những nội dung tri thức cần truyền đạt hoặc để chứng

giảng chính là sự tiếp tục phát triển nội dung đó theo kiểu vừa trình bày, vừa
thuyết minh, vừa phân tích.
Để diễn giảng thành công, GV cần phân biệt sự khác nhau giữa diễn
giảng văn học, diễn giảng lịch sử và diễn giảng tri thức môn Lý luận chính trị
Diễn giảng lịch sử là sự tái hiện lịch sử với các sự kiện, hiện tượng nối
tiếp theo dòng thời gian, không gian theo trình tự nhất định từ thời cổ đại, trung
đại, cận đại, hiện đại. Trình tự này tuyệt đối không được đảo lộn. Nhiệm vụ của
GV là phải tái hiện, làm sống lại các sự kiện lịch sử đó một cách chân thực,
chuẩn xác, phong phú và chi tiết.
Diễn giảng tri thức môn Lý luận chính trị cũng không giống diễn giảng
văn học. Đặc trưng của văn học là nghệ thuật, hình tượng, là hư cấu cho nên
giảng văn học thường theo hướng tái hiện, liên tưởng, dùng hình tượng để so
sánh, biểu hiện nội dung. Còn những tri thức Lý luận chính trị không phải là sự
hư cấu, tưởng tượng mà là những tri thức được khái quát từ thực tiễn, mang
tính quy luật chi phối sự vận động và phát triển của tự nhiên, xã hội. Vì vậy,
GV phải dựa trên các thao tác tư duy lôgic như tổng hợp, phân tích những luận
điểm, luận cứ, tư liệu, cứ liệu để làm sáng tỏ tri thức bài giảng.
- Thuyết trình dưới hình thức luận chiến, phê phán
Lý luận chính trị nghiên cứu và vạch ra các vấn đề liên quan trực tiếp
đến lợi ích kinh tế thiết thân của các giai cấp và mọi người trong xã hội. Cho
nên, trong mỗi luận điểm kinh tế đều bao hàm lợi ích của một giai cấp nhất
định. Mác nói: Trong địa hạt kinh tế chính trị, sự nghiên cứu tự do và khoa học

14


gặp nhiều kẻ địch hơn là trong các lĩnh vực nghiên cứu khác. Tính chất đặc biệt
của vấn đề mà khoa học kinh tế chính trị nghiên cứu, đã làm cho những tình
cảm sôi nổi nhất, hèn hạ nhất của lòng người, tất cả mọi sự điên cuồng của lợi
ích riêng xông ra chống lại nó.