BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
.......................................................

NGUYỄN THANH TUẤN

GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI
TRONG LĨNH VỰC THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Chuyên ngành: Luật Hiến Pháp và Luật Hành Chính
Mã số: 60380102

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

HÀ NỘI - NĂM 2016
Công trình được hoàn thành tại:


HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học: Tiến sĩ Nguyễn Quang Thái

Phản biện 1:

………………………………………………

………………………………………………
Phản biện 2:

Thi hành án dân sự chưa coi trọng công tác giải quyết khiếu nại
còn đùn đẩy né tránh; việc phân công, bố trí người làm công tác
tham mưa giải quyết khiếu nại còn chưa tương xứng; có nơi việc
giải quyết khiếu nại chậm, thiếu chặt chẽ làm cho đương sự bức
xúc khiếu nại nhiều lần, vượt cấp.
Tất cả những vấn đề nêu trên cho thấy cần phải nghiên cứu một
cách toàn diện cả về lý luận và thực tiễn công tác giải quyết khiếu
nại trong lĩnh vực thi hành án dân sự là rất cần thiết. Qua đó, thấy
được cơ sở lý luận, thực trạng tình hình giải quyết khiếu nại thời


gian qua với những bất cập, hạn chế, từ đó đưa ra những giải pháp
để điều chỉnh cho phù hợp. Đó chính là lý do để tác giả chọn làm
đề tài“ Giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực Thi hành án dân sự ở
Việt Nam hiện nay” làm luận văn thạc sĩ của mình.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Liên quan đến chủ đề khiếu nại và giải quyết khiếu nại cũng đã
có một số công trình nghiên cứu như:
- Luận văn thạc sĩ “Nâng cao hiệu quả công tác giải quyết
khiếu nại tại Tổng cục Thi hành án dân sự” của tác giả Lê Thị
Kim Dung, năm 2009.
- Luận văn thạc sĩ “Khiếu nại và giải quyết khiếu nại thuộc
thẩm quyền của Cục trưởng Cục Thi hành án dân sự” của tác giả
Nguyễn Công Toàn, năm 2012.
- Luận văn thạc sĩ “Tổ chức và hoạt động của cơ quan Thi
hành án cấp tỉnh (thực tiễn từ TPHCM)” của tác giả Nguyễn Thị
Quỳnh Phượng.
Ngoài ra còn nhiều nghiên cứu khác được đăng tải trên các
phương tiện thông tin, báo, tạp chí khoa học đã phần nào đó đề
cập tới các nội dung liên quan tới khiếu nại và giải quyết khiếu nại

- Đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện hệ thống
pháp luật và nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại trong
thi hành án dân sự.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
Đề tài tập trung nghiên cứu lý luận và các quy định của pháp
luật về giải quyết khiếu nại theo thẩm quyền giải quyết lần một,


lần hai và lần ba theo quy định của Luật Thi hành án dân sự và các
văn bản hướng dẫn thi hành.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Luận văn được thực hiện trên cơ sở quan điểm của Chủ nghĩa
Mác-Lênin, phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử,
quan điểm của Đảng, Nhà nước và tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà
nước và pháp luật.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Đồng thời, trong quá trình nghiên cứu, tác giả còn sử dụng các
phương pháp nghiên cứu khoa học truyền thống như phương pháp
phân tích, phương pháp so sánh, phương pháp tổng hợp và phương
pháp thực tiễn.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Đề tài mong muốn làm sáng tỏ giữa lý luận và thực tiễn nhằm
tăng cường và nâng cao hiệu quả đối với việc giải quyết khiếu nại.
Kết quả nghiên cứu luận văn cũng có thể là tài liệu tham khảo
phục vụ cho việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao chất lượng giải
quyết khiếu nại trong lĩnh vực thi hành án dân sự và sử dụng là tài
liệu phục vụ cho cán bộ, công chức ngành Thi hành án dân sự
trong công tác giải quyết khiếu nại.
Đồng thời qua kết quả nghiên cứu, tác giả cũng mong muốn

Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ công
chức theo thủ tục do Luật này quy định đề nghị cơ quan, tổ chức,
cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi


hành chính hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn
cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm
phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình”.
Như vậy, khiếu nại là đề nghị của cá nhân, cơ quan, tổ chức bị
tác động trực tiếp bởi quyết định hành chính hay hành vi hành
chính hoặc đề nghị của cán bộ công chức chịu tác động trực tiếp
của quyết định kỷ luật đối với cơ quan, tổ chức hoặc người có
thẩm quyền giải quyết khiếu nại. Đề nghị này xuất phát từ nhận
thức chủ quan của người khiếu nại cho rằng quyền và lợi ích chính
đáng của mình bị xâm phạm. Cơ quan có thẩm quyền chỉ có thể
kết luận có vi phạm hay không sau khi đã xem xét một cách khách
quan và thận trọng nội dung vụ việc với điều kiện được cung cấp
đầy đủ tài liệu có liên quan
- Giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực thi hành án dân sự:
Luật Thi hành án dân sự không đưa ra khái niệm cụ thể về
khiếu nại, tuy nhiên, tại khoản 1 Điều 140 Luật Thi hành án dân
sự có nêu: “đương sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có
quyền khiếu nại đối với quyết định, hành vi của Thủ trưởng cơ
quan thi hành án dân sự, Chấp hành viên nếu có căn cứ cho rằng
quyết định, hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích
hợp pháp của mình”.
Từ đó, có thể rút ra khái niệm giải quyết khiếu nại trong lĩnh
vực thi hành án dân sự: “Giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực thi
hành án dân sự là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước của
người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước tiến hành tiếp nhận,



ngừng việc thi hành án trong thời hạn giải quyết khiếu nại theo
quy định.
Ba là, trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực thi
hành án dân sự được quy định chặt chẽ đối với thẩm quyền từng
cấp giải quyết.
Bốn là, việc xem xét giải quyết trong trường hợp đặc biệt, khác
với quy định của Luật khiếu nại là việc giải quyết chỉ được xem
xét giải quyết hai cấp, nhưng Luật Thi hành án dân sự đã quy định
Bộ trưởng Bộ Tư pháp có quyền xem xét lại quyết định giải quyết
khiếu nại đã có hiệu lực thi hành.
Năm là, thụ lý và thời hạn giải quyết khiếu nại Đối với các
quyết định, hành vi khác nhau thì thời hạn giải quyết khiếu nại
cũng khác nhau.
Sáu là, quyết định giải quyết có hiệu lực thi hành ngay theo
quy định của Luật khiếu nại thì việc giải quyết được tiến hành 02
cấp, nhưng khiếu nại trong thi hành án dân sự thì có những hành
vi chỉ được giải quyết một lần và có hiệu lực thi hành ngay, đó là
hành vi khiếu nại về áp dụng biện pháp bảo đảm thi hành án.
1.1.2.2. Về chủ thể của khiếu nại:
Chủ thể khiếu nại việc thi hành án dân sự gồm người được thi
hành án, người phải thi hành án và những người có quyền lợi,
nghĩa vụ liên quan đến việc thi hành án và phía bên kia là Chấp
hành viên, cơ quan Thi hành án dân sự.
1.1.2.3. Về khách thể của khiếu nại:
Là những lợi ích về mặt vật chất, tinh thần, pháp lý, có khi còn
là cả những lợi ích về mặt chính trị mà người được thi hành án,
người phải thi hành án và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan


chế xã hội chủ nghĩa.
Bốn là, thông quan giải quyết khiếu nại của các cơ quan quản
lý thi hành án dân sự, cơ quan thi hành án dân sự còn phát hiện
những sai phạm, yếu kém để có biện pháp chấn chỉnh, xử lý kịp
thời, bảo đảm trật tự, kỷ cương và nâng cao hiệu quả quản lý nhà
nước.
Năm là, thông qua giải quyết khiếu nại cơ quan thi hành án dân
sự là phải xử lý nghiêm minh mọi vi phạm pháp luật khiếu nại của
những người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại không kể người
vi phạm là ai, giữ cương vị công tác như thế nào.
1.2. Quy trình giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự
1.2.1. Các bước giải quyết khiếu nại lần đầu
Bước 1, xử lý đơn:
Bước 2, thụ lý đơn khiếu nại, thực hiện việc báo cáo giải trình,
cung cấp hồ sơ, tài liệu:
Bước 3, tổ chức xác minh, đối thoại:
Bước 4, ban hành quyết định giải quyết khiếu nại:
Bước 5, phát hành, công khai kết quả giải quyết khiếu nại:
Bước 6, đôn đốc, theo dõi và kiểm tra việc thực hiện quyết định
giải quyết khiếu nại có hiệu lực thi hành.
1.2.2. Các bước giải quyết khiếu nại lần hai
Ngoài việc thực hiện các thủ tục như lần một, người có thẩm
quyền giải quyết khiếu nại có quyền yêu cầu người giải quyết
khiếu nại lần đầu, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan cung cấp
thông tin, tài liệu và những bằng chứng liên quan đến nội dung
khiếu nại, tiến hành các biện pháp khác theo quy định của pháp
luật để giải quyết khiếu nại.


1.2.3. Giải quyết khiếu nại trong trường hợp đặc biệt

kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế có ảnh hưởng không nhỏ do
các tranh chấp dân sự, kinh tế và lao động... cũng phát sinh ngày
một nhiều và phức tạp hơn.
1.3.4. Về văn hóa
Trình độ văn hóa có ảnh hưởng đến công tác giải quyết khiếu
nại, bởi vì trình độ văn hóa nâng cao thì dân trí cũng được nâng
cao, từ đó người dân tiếp cận với các quy định của pháp luật thì
tầm hiểu biết sẽ rộng hơn tạo được điều kiện cho việc tuyên
truyền, phổ biến rộng rãi pháp luật cho nhân dân.
1.3.5. Yếu tố về con người
Thực tế cho thấy, từ phía cơ quan quản lý thi hành án dân sự
trong quản lý, điều hành có lúc còn chưa sát, chưa kịp thời, chưa
quyết liệt; đội ngũ cán bộ chưa tương xứng cả về số lượng cũng
như chất lượng so với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Do
đó, yêu cầu các cấp cơ sở phát huy dân chủ và sức mạnh tâ âp thể,
tăng cường đoàn kết nô âi bô â trong từng cơ quan, đơn vị; đẩy mạnh
công tác đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao trình đô â chuyên môn,
nghiê âp vụ, chú trọng làm tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng,
rèn luyện phẩm chất đạo đức, ý thức trách nhiê âm của đội ngũ cán
bộ, công chức thi hành án.
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
Mục đích quan trọng nhất của công tác giải quyết khiếu nại là
nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân được pháp
luật ghi nhận. Mục đích quan trọng nữa của công tác giải quyết


khiếu nại là hiện thực hóa các chính sách, đường lối của Lãnh đạo
Đảng và Nhà nước chỉ đạo trong công tác giải quyết khiếu nại.
Trong phần trình bày những vấn đề lý luận về giải quyết, khiếu
nại, luận văn đã xác định khái niệm và chỉ ra vai trò của việc

- Năm 2012 tính đến ngày 30/9/2012, toàn hệ thống giải quyết
7.513 đơn, thư khiếu nại về thi hành án dân sự (7.143 đơn khiếu
nại và 370 đơn tố cáo), tăng 2.218 đơn (41,88%) so với năm 2011.
Về kết quả, đã giải quyết 7.217/7.513 đơn, đạt tỷ lệ 96,06% (trong
đó, đơn khiếu nại là 6.868/7.143 đơn, đạt tỷ lệ 96,15%, đơn tố cáo
là 349/370 đơn, đạt tỷ lệ 94,32%).
- Năm 2013 Tổng số đơn, thư khiếu nại tố cáo tiếp nhận của
toàn hệ thống là 7.278 đơn, tương ứng với 5.385 việc (gồm 6.701
đơn khiếu nại và 577 đơn tố cáo), tăng 1.165 đơn = 19% so với
cùng kỳ). Đã giải quyết: 5.137/5.385 việc (4.821 việc khiếu nại và
316 việc tố cáo), đạt tỷ lệ 95,4%.
- Năm 2014 Số đơn thư khiếu nại về thi hành án dân sự đã tiếp
nhận 8.150 đơn , tăng 872 đơn (12%) so với cùng kỳ năm 2013 (có
7.294 đơn khiếu nại và 856 đơn tố cáo). Kết quả, đã giải quyết
xong 2.716/3.014 việc thuộc thẩm quyền (2.546 việc khiếu nại và
170 việc tố cáo), đạt tỷ lệ 90,11%.
- Năm 2015 toàn hệ thống đã tiếp nhận là 9.125 đơn (gồm có
7.958 đơn khiếu nại và 1.167 đơn tố cáo), giảm 831 đơn (8,35%)
so với năm 2014, tương ứng với 7.559 vụ việc về thi hành án. Kết
quả, trong số 3.767 việc thuộc thẩm quyền, đã giải quyết xong


3.645 việc (gồm: 3.393 việc khiếu nại và 252 việc tố cáo), đạt tỷ
lệ 96,76%, tăng 0,08% so với năm 2014.
2.2. Ưu điểm, hạn chế bất cập của giải quyết khiếu nại trong
lĩnh vực thi hành án dân sự
2.2.1. Ưu điểm:
Từ khi Luật Thi hành án dân sự có hiệu lực, công tác giải quyết
khiếu nại luôn được đề cao, coi trọng là một nhiệm vụ quan trọng
trong công tác thi hành án dân sự. Với việc tăng cường, tập trung

kết luận hoặc quyết định của bộ trưởng trong trường hợp đặc biệt:
- Thứ năm, Luật Thi hành án dân sự chưa có quy định cụ thể về
việc chấm dứt giải quyết khiếu nại đối với trường hợp đã được cơ
quan có thẩm quyền giải quyết nhưng vẫn tiếp tục có đơn khiếu nại:
- Thứ sáu, quy định giữa các Luật còn chưa thống nhất:
- Thứ bảy, bản án tuyên không rõ nên cơ quan thi hành án khó
thi hành:
2.3.2. Nguyên nhân chủ quan
2.3.2.1. Còn nhiều sai phạm trong trình tự, thủ tục thi hành án
dân sự
Thứ nhất, có vi phạm về thời hạn ra quyết định thi hành án;
Thứ hai, còn vi phạm trình tự, thủ tục thi hành án:
2.3.2.2. Việc phối hợp của cơ quan có liên quan chưa hiệu quả:
Công tác phối hợp giữa các cơ quan có liên quan (như Tòa án;
Viện kiểm sát; Công an) chưa thực sự tốt, còn biểu hiện sự né
tránh, đùn đẩy đã gây khó khăn cho công tác thi hành án, giải
quyết khiếu nại, cần được tăng cường tốt hơn.


2.3.2.3. Cấp ủy, chính quyền đại phương chưa thực sự quan tâm
Ngoài các địa phương đã được chính quyền quan tâm thì vẫn
còn một số ít địa phương còn chưa quan tâm đúng mức đến công
tác thi hành án dân sự, thậm chí có những nơi còn chỉ đạo cơ quan
thi hành án thực hiện trái quy định của pháp luật.
2.3.2.4. Về phía người khiếu nại
Về thực hiện quyền khiếu nại, qua thực tiễn cho thấy có khá
nhiều trường hợp người khiếu nại lợi dụng quyền khiếu nại được
pháp luật công nhận để khiếu nại mọi hành vi, quyết định của cơ
quan thi hành án dân sự mặc dù không có căn cứ, với mục đích
nhằm kéo dài việc thi hành án.

quyền khiếu nại tố cáo đối với hành vi trái pháp luật trong hoạt
động của cơ quan nhà nước, yêu cầu các cấp cơ sở phát huy dân
chủ và sức mạnh tâ âp thể, tăng cường đoàn kết nô âi bô â trong từng
cơ quan, đơn vị.
CHƯƠNG 3
QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM HIỆU QUẢ GIẢI
QUYẾT KHIẾU NẠI TRONG LĨNH VỰC THI HÀNH ÁN DÂN SỰ

3.1. Quan điểm
3.1.1. Tiếp tục tuyên truyền pháp luật về giải quyết khiếu nại
Cần tiếp tục quán triệt sâu sắc, rộng rãi trong toàn thể cán bộ,
đảng viên và các tầng lớp nhân dân Chỉ thị số 35-CT/TW của Bộ
Chính trị, Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Thi hành án
dân sự và các văn bản hướng dẫn.
3.1.2. Tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách pháp luật liên
quan đến thi hành án dân sự.


3.1.3. Yêu cầu về tính khách quan
Đây là một trong những yêu cầu quan trọng, đảm bảo quyền và
lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, công dân được pháp luật
ghi nhận. Do đó, căn cứ nội dung đơn khiếu nại của đương sự và
các tài liệu khác có liên quan, đặc biệt là các tài liệu thu thập từ
các cơ quan có thẩm quyền là cơ sở để người có thẩm quyền giải
quyết khiếu nại đưa ra các quyết định đúng đắn, khách quan.
3.1.4. Yêu cầu về tính công khai, minh bạch
Yêu cầu này được cơ quan Thi hành án dân sự thực hiện xuyên
suốt quá trình giải quyết khiếu nại. Khi đương sự có đơn khiếu nại
gửi cơ quan thi hành án dân sự có phiếu biên nhận, sau khi tiếp
nhận ra Thông báo thụ lý nếu thuộc thẩm quyền giải quyết và

- Về chuyển giao nghĩa vụ thi hành án
Luật Thi hành án dân sự quy định trường hợp thi hành nghĩa vụ
về tài sản mà người phải thi hành án chết; nhưng đối với trường
hợp người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đứng tên chủ sở hữu,
sử dụng tài sản đảm bảo thi hành án chết (trong các vụ việc tín
dụng, ngân hàng) thì luật chưa có quy định.
- Về thi hành quyết định giám đốc thẩm
Khoản 50 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật
Tố tụng Dân sự năm 2011 và Điều 343 Bộ luật Tố tụng Dân sự
năm 2015 quy định thẩm quyền của Hội đồng xét xử giám đốc
thẩm, theo đó, Hội đồng xét xử giám đốc thẩm có thẩm quyền hủy
một phần hoặc toàn bộ bản án, quyết định của Tòa án; sửa một
phần hoặc toàn bộ bản án, quyết định của Tòa án. Tuy nhiên, Luật
Thi hành án dân sự chưa quy định về thi hành quyết định giám đốc


thẩm hủy một phần và sửa một phần hoặc toàn bộ bản án, quyết
định của Tòa án.
+ Đề nghị bãi bỏ quy định về kết thúc thi hành án
Theo khoản 1 Điều 52 Luật Thi hành án dân sự quy định về
“kết thúc thi hành án”, trong đó: “có xác nhận của cơ quan thi
hành án dân sự về việc đương sự đã thực hiện xong quyền, nghĩa
vụ của mình”. Về vấn đề này, theo Điều 53 Luật Thi hành án dân
sự quy định, thì việc xác nhận kết quả thi hành án khi có yêu cầu
của đương sự. Do vậy, quy định tại khoản 1 Điều 52 không còn
phù hợp. Để giảm bớt các thủ tục hành chính, đề nghị xem xét bãi
bỏ khoản 1 Điều 52 là phù hợp.
+ Thứ hai, sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị định số
62/2015/NĐ-CP ngày 18/7/2015 của Chính phủ quy định chi tiết
và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thi hành án dân sự:

Luật và Nghị định làm rõ, nên phải bổ sung làm rõ nội dung này.
+ Thứ ba, sửa đổi, bổ sung một số điều quy định về việc giải
quyết khiếu nại theo quy định của Luật Thi hành án dân sự, như
sau:
- Về thời hạn giải quyết khiếu nại, đề nghị xem xét sửa đổi
Điều 146 Luật Thi hành án dân sự, theo hướng tăng thêm thời hạn
về giải quyết khiếu nại.
- Bổ sung quy định tại Điều 142 Luật Thi hành án dân sự về
thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với Thủ trưởng cơ quan Thi
hành án dân sự khi thực hiện nhiệm vụ của Chấp hành viên.


- Bổ sung thẩm quyền của Bộ trưởng, sửa quy định tại điểm b
khoản 4 Điều 142 Luật Thi hành án dân sự theo hướng “ Trường
hợp cần thiết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp có quyền xem xét lại các
quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực thi hành”.
- Bổ sung rõ quy trình và hình thức đối với việc Bộ trưởng Bộ
Tư pháp xem xét trong trường hợp đặc biệt.
- Bổ sung quy định về thông báo chấm dứt giải quyết khiếu
nại, đối với những vụ việc đã được xem xét giải quyết mà đương
sự vẫn gửi đơn khiếu nại.
3.2.2. Giải pháp cụ thể:
3.2.2.1. Tăng cường hơn nữa sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ
Đảng. Đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong giải quyết
khiếu nại thi hành án dân sự
3.2.2.2. Thực hiện đầy đủ các quy định của pháp luật, Quy chế
nghiệp vụ của ngành trong giải quyết khiếu nại trong hoạt động
thi hành án dân sự.
3.2.2.3. Tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa các đơn vị
nghiệp vụ thuộc các cơ quan thi hành án dân sự và giữa cơ quan