TrÇn ThÞ H¬ng Th¶o
Long Th¹nh

Trêng THCS

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“Một số kinh nghiệm trong hoạt động giáo dục rèn luyện kỹ năng sống, giá
trị sống cho học sinh”
A. PHẦN MỞ ĐẦU:
I/ Đặt vấn đề
II/ Mục đích và phương pháp nghiên cứu
1. Mục đích nghiên cứu
2. Phương pháp nghiên cứu
III/ Đối tượng, phạm vi và thời gian nghiên cứu
1. Đối tượng nghiên cứu
2. Phạm vi nghiên cứu
3. Thời gian nghiên cứu
B. NỘI DUNG ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
I/ CƠ SỞ LÝ LUẬN, CƠ SỞ THỰC TIỄN
1. Cơ sở lý luận
2. Cơ sở thực tiễn
II/ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:
1. Xây dựng kế hoạch, chủ động tham mưu:
2. Tìm hiểu về Kỹ năng sống.
3. Tìm hiểu về Giá tri sống.
4. Mối quan hệ giữa giá trị sống và kỹ năng sống
4.1 Giá trị sống là nền tảng để hình thành kỹ năng sống
4.2 Kỹ năng sống là công cụ hình thành và thể hiện giá trị sống
5. Phương pháp để dạy Kỹ năng sống, giá trị sống
6. Các bước thực hiện giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống
6.1 Xây dựng bầu không khí tâm lý thân thiện, gần gũi và cởi mở

những kỹ năng cần thiết trong học tập và làm việc, trong quan hệ giao tiếp, ứng
phó trước những thử thách, đòi hỏi của cuộc sống đã giúp cho người học tự tin và
vững bước vào một tương lai có định hướng. Riêng về giáo dục giá trị sống chỉ
mới xuất hiện vào những năm 1990 của thế kỉ XX qua chương trình “giáo dục
những giá trị sống” với 12 giá trị cơ bản cần giáo dục cho thế hệ trẻ của UNICEF
song đã nhanh chóng lan rộng khắp thế giới.
Ở Việt Nam dù giáo dục kỹ năng sống, giá trị sống được du nhập vào khá
sớm nhưng triết lý cũng như phương pháp còn lạ lẫm so với xã hội nên chưa được
quan tâm đúng mức. Kể từ năm 2008, Bộ giáo dục đã phát động phong trào thi đua
"Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực". Phong trào thi đua đã tạo nên
diện mạo mới trong các trường học, góp phần gắn bó thầy, trò cộng đồng trong học
tập, rèn luyện, trau dồi kỹ năng sống, giá trị sống và tích cực tham gia các hoạt
động xã hội. Việc Giáo dục giá trị sống, rèn luyện kỹ năng sống càng trở nên cấp
thiết đối với thế hệ trẻ, bởi vì các em là những chủ nhân tương lai của đất nước. L à
lứa tuổi đang hình thành những giá trị nhân cách, giàu ước mơ, ham hiểu biết,
thích tìm tòi, khám phá song còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, còn thiếu kinh
nghiệm sống, dễ bị lôi kéo, kích động,…
Trước những yêu cầu bức thiết đó, nhằm giúp cho học sinh học tập để nhận
diện đúng đâu là giá trị đích thực của cuộc sống, từ đó có nhận thức và hành động
đúng đắn, hình thành những phẩm chất đạo đức tốt đẹp, thời gian qua, tổ chức Đội
TNTP trong nhà trường đã triển khai các hoạt động giáo dục kỹ năng sống, giá trị
sống cho học sinh. Xây dựng và tiến hành đồng bộ nhiều hoạt động, từ việc trang
bị lí thuyết về các kỹ năng sống, giá trị sống cho đến thực hành rèn luyện giúp các
em nhận thức rõ thế nào là kỹ năng sống, giá trị sống? Rèn luyện giá trị sống kỹ
năng sống, giá trị sống để làm gì? Bằng cách nào?

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm
3



cỏi xu len li khp mi ni, thm trớ cũn c ngu trang bi nhng cỏm d ca
nhiu cm giỏc mi l, trũ chi nguy him, b ngoi ho nhoỏng, li sng phúng
Sáng kiến kinh nghiệm
4


Trần Thị Hơng Thảo
Trờng THCS
Long Thạnh
khoỏng buụng th, s xung cp v o c ca mt b phn khụng nh thanh
thiu niờn vv.. thỡ vic t chc giỏo dc giỏ tr sng, k nng sng ó tr thnh mt
trong nhng vn ht sc quan trng bi giỏo dc giỏ tr sng v k nng sng l
vic t chc giỏo dc nhng giỏ tr ct lừi cu o c con ngi, giỏo dc cỏc
chun mc v o c, to ra nhng c s bn vng cho vic phỏt trin nhõn cỏch
ca con ngi. Tin hnh giỏo dc giỏ tr sng v k nng sng l tip cn giỏo dc
quc t l giỏo dc con ngi vỡ cng ng vỡ ngụi nh chung ca th gii, khi cú
giỏ tr sng v k nng sng thỡ con ngi s r dng hn trong vic ng phú, i
u vi nhng khú khn, thỏch thc v ri ro trong cuc sng.
Vit Nam vn giỏo dc giỏ tr sng, k nng sng cho th h tr ó
thu hỳt nhiu s quan tõm ca cng ng khi cng ngy cng cú nhiu biu hin
lch lc v t tng v o c trong hc sinh. Trong ngnh giỏo dc, mt trong 5
ni dung ca phong tro thi ua Xõy dng trng hc thõn thin, hc sinh tớch
cc ú l rốn luyn k nng sng, giỏ tr sng cho hc sinh. V vn ny khụng
cũn l vn mi m trong cỏc nh trng m l mt nhim v quan trng c
cỏc nh trng xõy dng trong k hoch tng nm hc. Nhng chỳng ta cha quan
tõm ỳng mc n giỏo dc giỏ tr sng cho hc sinh, cha cú bin phỏp hiu qu
giỏo dc y phm cht nhõn cỏch, mi ch chỳ ý n giỏo dc hnh vi, rốn
luyn biu hin bờn ngoi, do ú hc sinh cha hiu bn cht ca cỏc k nng
sng, giỏ tr sng cn thc hin, dn n kt qu giỏo dc cha cao, s hc sinh,
sinh viờn cú hnh vi lch chun trong cỏc nh trng ngy cng ra tng trong thi

S bựng n thụng tin, nht l game onlin - nh hng bi cỏc trũ chi mang tớnh
bo lc. Bo lc hc ng gia tng; Hc sinh hỳt thuc lỏ, ung ru, nghin
game, chat... trong khi khụng phi cỏc em khụng ý thc c s nguy hi ca
nhng vn ú. Nhiu khi cỏc em tham gia ch vỡ ua ũi, cú khi khụng kh
nng t chi; Nhiu hin tng khỏc: b hc, vi phm phỏp lut ( giao thụng,
ma tỳy, mt trt t cụng cng) gia tng la tui hc sinh;.
Nh vy, cú th thy rng iu quan trng nht m cỏc em cũn thiu
ú chớnh l nhng giỏ tr sng ct lừi m mi con ngi cn cú, ú l tỡnh yờu
thng, lũng nhõn ỏi, v tha, Trong khi ú la tui ca cỏc em l la tui ang cú
nhng bin i ln v tõm sinh lý ang dn tr thnh ngi ln v ang hỡnh thnh
nhõn cỏch. Chớnh vỡ vy vic giỏo dc cho cỏc em nhng giỏ tr sng, k nng sng
l vn ct lừi trong s hỡnh thnh, phỏt trin nhõn cỏch ca cỏc em cỏc em
hc tp v lao ng ht mỡnh, cỏc em sng p, sng cú ớch l mt nhu cu ca
mi ngi thy, ngi cụ lm cụng tỏc giỏo dc núi riờng v ngnh giỏo dc, nhu
cu xó hi núi chung.
Ngay t u nm tụi ó phi hp cựng vi Chi on trng xõy dng k
hoch v thit k ni dung hot ng giỏo dc rốn luyn k nng sng, giỏ tr
sng cho hc sinh mang tớnh phự hp vi tõm lý v la tui hc sinh THCS, to ra
s thớch thỳ cho cỏc em hc sinh tỡm hiu v hc tp.
II/ BIN PHP THC HIN:
1. Xõy dng k hoch, ch ng tham mu:

Sáng kiến kinh nghiệm
6


Trần Thị Hơng Thảo
Trờng THCS
Long Thạnh
Ngay t u nm hc, tụi ó ch ng nghiờn cu, xõy dng k hoch v

7


Trần Thị Hơng Thảo
Trờng THCS
Long Thạnh
hoc ỏp ng cỏc nhu cu c th trong sut quỏ trỡnh tn ti v phỏt trin ca con
ngi. L nhng k nng tõm lý xó hi c bn giỳp cho cỏ nhõn tn ti v thớch
ng trong cuc sng, giỳp cho cỏ nhõn vng vng trc cuc sng cú nhiu thỏch
thc nhng cng nhiu c hi trong thc ti hay núi ngn gn K nng sng n
gin l tt c iu cn thit chỳng ta phi bit cú c kh nng thớch ng vi
nhng thay i din ra hng ngy trong cuc sng. K nng sng bao gm c
hnh vi vn ng ca c th v t duy trong nóo b ca con ngi. K nng sng
cú th hỡnh thnh mt cỏch t nhiờn, thụng qua giỏo dc hoc rốn luyn ca con
ngi.
K nng sng c bn ca hc sinh bao gm k nng ng x hp lớ vi
cỏc tỡnh hung trong cuc sng, thúi quen v k nng lm vic, sinh hot theo
nhúm ; k nng rốn luyn sc khe v ý thc bo v sc khe ; k nng phũng,
chng tai nn giao thụng, ui nc v cỏc tai nn thng tớch khỏc ; k nng ng
x vn húa, chung sng hũa bỡnh, phũng nga bo lc v cỏc t nn xó hi; suy
ngh v hnh ng tớch cc ; hc tp tớch cc
2.2 Vỡ sao phi giỏo dc k nng sng:
Nhng thay i nhanh chúng trong xó hi v thay i tõm sinh lý ca chớnh
bn thõn tr cha thnh niờn ang cú tỏc ng ln i vi cỏc em
Nhng thay i v mt kinh t xó hi cng nh hng i vi gia ỡnh cỏc
em
Vic giỏo dc KNS l ht sc quan trng giỳp cỏc em: rốn hnh vi cú trỏch
nhim, ng phú vi sc ộp trong cuc sng, bit la chn cỏch ng x phự hp,
ng phú vi thỏch thc trong cuc sng.
2.3 Cỏc loi k nng sng c bn:

Tinh thn yờu nc
Yờu thng con ngi
Tinh thn on kt
Tinh thn lao ng cn cự, tit kim.
b) Giỏ tr ton cu
Nm 1995, nghiờn cu xem nhng giỏ tr ph quỏt l nhng giỏ tr
no, mt d ỏn quc t v giỏ tr sng ó c trin khai trờn trờn hn 100 nc,
v ó a ra 12 giỏ tr sau: Hp tỏc, tụn trng, yờu thng, t do, hnh phỳc,
khiờm nhng, khoan dung, gin d, trỏch nhim, ho bỡnh, on kt, trung
thc.
3.3 Ti sao phi hc giỏ tr sng ?
Sáng kiến kinh nghiệm
9


Trần Thị Hơng Thảo
Trờng THCS
Long Thạnh
Cú nhng giỏ tr sng ớch thc, tr thnh nhng giỏ tr chung cho nhiu
ngi v ton xó hi nh lũng trung thc, ho bỡnh, tụn trng, yờu thng, cụng
bng, tỡnh bng hu, lũng v tha.
Khụng phi ai cng nhn ỳng giỏ tr ca cuc sng. Vỡ vy, hc tp nhn
din ỳng õu l giỏ tr ớch thc ca cuc sng l iu cn thit vi tt c mi
ngi.
4. Mi quan h gia giỏ tr sng v k nng sng
4.1 Giỏ tr sng l nn tng hỡnh thnh k nng sng
Bờn cnh vic hc cỏch lm (doing) nhm chun b mu sinh cho cuc
sng, con ngi cng cn bit nờn sng (being) ra sao. Ngha l lm th no
ng phú trc tỡnh hung, qun lý cm xỳc, hc cỏch giao tip, ng x vi mi
ngi xung quanh, lm th no gii quyt mõu thun trong mi quan h, lm th

Phương pháp nghiên cứu tình huống
Phương pháp trò chơi
Phương pháp hoạt động nhóm
Phương pháp đóng vai
Phương pháp tưởng tượng/nội suy
Phương pháp bản đồ tư duy, sơ đồ hóa, mô hình hóa
Phương pháp trải nghiệm/thực hành
5.2 Năm nguyên tắc trong việc giáo dục kỹ năng sống, giá trị sống:
Tương tác: GTS, KNS không thể được hình thành qua việc nghe giảng và tự
đọc tài liệu. Vì thế tôi đã tổ chức cho HS tham gia các hoạt động từ đó giáo viên và
học sinh có sự tương tác qua lại với nhau, từ đó nâng cao hiệu quả trong quá trình
giáo dục
Trải nghiệm: Thiết kế nội dung giảng dạy dựa trên nguyên tắc xây dựng và
đặt học sinh vào các tình huống để các em được trải nghiệm và thực hành.
Tiến trình: GD GTS, KNS không thể hình thành trong “ngày một, ngày hai”
mà đòi hỏi phải có cả quá trình, vì vậy khi thiết kế nội dung, tôi đã thiết kế và lựa
chọn những kỹ năng từ cơ bản đến nâng cao, sắp xếp theo thứ tự để các em thích
nghi và rèn luyện tốt hơn.
Thay đổi hành vi: mục đích cao nhất của giáo dục GTS, KNS là giúp người
học thay đổi hành vi theo hướng tích cực. Vì thế, sau quá trình rèn luyện tích cực
và hiệu quả, các em học sinh sẽ dần thay đổi hành vi theo hướng tích cực, đó là kết
quả cho một nội dung hợp lý, nếu học sinh không thay đổi hành vi hay thay đổi
không đáng kể, chúng ta cần kiểm tra lại việc xây dựng và thiết kế nội dung có phù
hợp chưa? Từ đó, có hướng điều chỉnh sao cho phù hợp.
Thời gian: Giáo dục GTS, KNS cần thực hiện ở mọi nơi, mọi lúc và thực
hiện một cách đều đặn, tự nhiên, không đốt cháy giai đoạn hay vội vàng, hấp tấp.
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm
11



giỏ tr v k nng sng mt cỏch lý thuyt, hc sinh s suy ngm sõu rng hn v
cỏc giỏ tr v k nng ny bng cỏch t chc cỏc hot ng tng tng v suy
ngm, yờu cu hc sinh a ra nhng ý tng ca riờng mỡnh v giỏ tr v k nng
sng. Vớ d, hc sinh c yờu cu hỡnh dung v mt th gii hũa bỡnh, th gii y
s nh th no, v bn cm nhn gỡ trong th gii y? Hoc hóy hỡnh dung v mt
Sáng kiến kinh nghiệm
12


TrÇn ThÞ H¬ng Th¶o
Trêng THCS
Long Th¹nh
thế giới với những con người sống có trách nhiệm hoặc sống không có trách nhiệm
thì bạn sẽ có cảm nhận thế nào? Khi mường tượng ra những giá trị và kỹ năng
được ứng dụng, học sinh có thể trải nghiệm và suy ngẫm về những ý tưởng của
mình.
Nhận diện các giá trị và kỹ năng sống qua thực tế cuộc sống: Để học sinh
tìm hiểu một cách thực tế hơn các giá trị sống và kỹ năng sống được thể hiện như
thế nào trong các hoạt động xã hội, giáo viên có thể gợi mở các chủ đề xã hội, xem
băng videoclip, xem phim, tham gia hoạt động thực tiễn… Sau đó học sinh chỉ ra
các giá trị hay phản giá trị nằm trong các tình huống của cuộc sống đó; học sinh
đưa ra ý kiến của họ và xem nếu họ hành động như họ nói thì họ sẽ tạo ra điều kỳ
diệu của cuộc sống như thế nào; những kỹ năng sống cần có để các hoạt động xã
hội đó thành công.
6.3 Tổ chức thảo luận, chia sẻ các giá trị
Tạo một không gian thảo luận cởi mở, tôn trọng lẫn nhau là điều rất quan
trọng và cần thiết đối với các buổi hoạt động giáo dục giá trị và kỹ năng sống. Khi
có được không gian này, việc chia sẻ sẽ trở nên dễ dàng, thoải mái hơn. Việc bày tỏ
những cảm giác, cảm nhận sau mỗi câu hỏi có thể làm sáng tỏ quan điểm cá nhân
và tìm được sự đồng cảm hơn. Thảo luận trong một môi trường mang tính hỗ trợ

Thụng qua hot ng giỏo dc ngoi gi lờn lp: ó to c hi cho hc sinh
c tip xỳc, c lm quen vi nhng hot ng : khoa hc k thut, lao ng
sn xut, vn hoỏ ngh thut, th dc th thao, kinh doanh, xó hi, nhõn o,
giỳp cỏc em cú iu kin vn dng nhng tri thc ó hc vo thc tin cuc sng
v lm phong phỳ vn hiu bit ca cỏc em. T ú mt s i c thnh lp trong
nh trng phự hp vi nng lc, s thớch ca hc sinh nhm phỏt trin kh
nng giỏo dc k nng cho HS nh:
i tỡnh nguyn cng trng ATGT Sỏng, xanh, sch p: hng ngy cỏc
em cú trỏch nhim nhc nh cỏc bn hc sinh thc hin hnh vi ng x vn húa,
chp hnh an ton giao thụng, khụng lm ựn tc cng trng.
i C : Chm im thi ua v cỏc n np trong nh trng: i hc ỳng
gi, v sinh, tp th dc, tỏc phong , n mc, cỏch ng x hng ngy, tham gia
phong tro thi ua v hng tun c thnh viờn ỏnh giỏ n np di c ngh
nh trng trao c thi ua.
i phỏt thanh mng non : sỏng th t hng tun cỏc em c phỏt thanh
trờn h thng phỏt thanh ca nh trng mt s ni dung theo ch , theo tin
trỡnh hot ng ca trng hoc nhng ni dung truyờn truyn giỏo dc khỏc ó
c chun b trc.
(cho hỡnh)
i phỏt thanh mng non ca trng
i C
Sáng kiến kinh nghiệm
14


Trần Thị Hơng Thảo
Long Thạnh
i tỡnh nguyn cng trng ATGT

Trờng THCS

15


Trần Thị Hơng Thảo
Trờng THCS
Long Thạnh
Quyờn gúp tin ng h cho ng bo vựng l, phỏt ng phong tro H go
tỡnh bn mang tờn Khn qung , phong tro o xuõn tng bn, kờ shoachj nh
xõy diwngj ngụi nh Khn qung ,; to s ng cm, s chia vi bn hc cựng
cú hon cnh khú khn. Hng nm t chc tt l tng nim v thm hi gia ỡnh
cỏc nn nhõn tai nn giao thụng.

Phỏt go trong phong tro H go tỡnh bn

Hỡnh nh quyờn gúp ng h ng bo Min Trung

Hỡnh nh L tng nim nn nhõn ATGT
III. HOT NG RẩN LUYN K NNG, HNH VI
Thúi quen hnh vi v k nng ch c hỡnh thnh thun li khi cỏc em cú
iu kin tham gia cỏc hot ng. Trong khi tham gia cỏc hot ng cỏc em s gp
nhng tỡnh hung c th ca cuc sng buc phi t tỡm cỏch gii quyt bng trớ
tu v sc lc ca mỡnh. T ú giỳp cỏc em hiu, bit cỏch lm v cỏch t iu
chnh hnh vi cho phự hp vi chun mc. Mt s hot ng c th ó c t
chc nh:
Hng tun t chc cho cỏc em tham gia vit bi tỡm cỏch x lý vi tỡnh
hung cho trc v chn nhng bi vit cú cỏch x lý tt nht gii thiu cho
ton trng tham kho trong cỏc gi sinh hot di c, chng trỡnh phỏt thanh
mng non. ú l nhng tỡnh hung ht sc i thng, din ra trong cuc sng
hng ngy v ụi khi lm nh hng n cỏc em nu cỏc em khụng c lm quen,
khụng c trang b .

T chc cho cỏc em tham gia lao ng v sinh hng ngy, hng tun trờn
khu vc c phõn cụng cho lp; t lm v gn bin tờn cho cõy; trng v chm
súc gin cõy ca lp ng thi trng cũn phỏt ng phong tro trng hc
khụng rỏc, lp hc khụng rỏc rốn cỏc em thúi quen gi v sinh v qua ú tp
cho cỏc em tinh thn, ý thc trỏch nhim vỡ cụng vic chung. Trang trớ p, sch v
lm h thng loa phỏt nhc trong nh v sinh nờn ý thc ca cỏc em trong vic gi
gỡn v sinh chung ngy cng tt hn.

Cụng trỡnh gin hoa em chm

Tham gia gi trng sch p
Sáng kiến kinh nghiệm
17


Trần Thị Hơng Thảo
Trờng THCS
Long Thạnh
T chc cỏc hot ng tp th giỏo dc cỏc em k nng tham gia hot ng
chung:

Tham gia trũ chi

Mỳa hỏt tp th

Qua kt qu trờn cụng tỏc giỏo dc k nng sng, giỏ tr sng c Ban
giỏm hiu nh trng, i ng giỏo viờn ch nhim, giỏo viờn b mụn, cha m hc
sinh ỏnh giỏ rt cao. Thụng qua cỏc hot ng, hc sinh c rốn nhng k nng
tham gia hot ng tp th, k nng t chc nhng hot ng chung cựng nhau,
bit phi hp vi mi ngi cựng thc hin hot ng chung, nõng cao ý thc t

thỏi , hnh vi ng x phự hp vi cỏc tỡnh hung ca cuc sng.
i ng GV cha c o to bi bn v GTS-KNS, khụng cú GV chuyờn
trỏch cỏn b qun lý, giỏo viờn cũn gp nhiu khú khn
D. BI HC KINH NGHIM
Qua quỏ trỡnh trin khai ni dung giỏo dc giỏ tr sng, k nng sng ti n
v. Bn thõn tụi rỳt ra c bi hc kinh nghim nh sau:
Phi xõy dng k hoch, ni dung giỏo dc c th, tham mu tt vi Ban
giỏm hiu nh trng. Cụng tỏc trin khai cn thụng qua hi ng s phm ly ý
kin ng thun, sau ú trin khai thc hin trong nm hc. Hng thỏng ỏnh giỏ
v rỳt kinh nghim t thc t sau ú iu chnh phng phỏp v ni dung sao cho
phự hp v t hiu qu cao nht.
Khi t chc cỏc hot ng phong tro cn thit k ni dung phự hp vi nhu
cu, s thớch ca hc sinh thu hỳt cỏc em tham gia.
Nghiờn cu tỡm hiu sõu v K nng sng, giỏ tr sng, cỏc phng phỏp
giỏo dc c bn to iu kin tt nht hon thnh k hoch ó ra.
Trong thit k giỏo ỏn ging dy v tin hnh giỏo dc k nng sng, giỏ tr
sng cn lu ý:
To bu khụng khớ giỏ tr sng, mi ngi yờu thng v tụn trng ln nhau,
lm tin trong giỏo dc giỏ tr sng
To ra mụi trng m ngi hc cú th biu l, th hin chớnh h, cm thy
c yờu thng bi vỡ c l chớnh bn thõn mỡnh (t chc nhiu H HS th
hin). C ch nh nhng, õn cn. Li núi du dng, thõn mt, gn gi. Lng nghe li
tõm s ca hc sinh.
Tụn trng ý kin ca HS; ng viờn, giỳp , khớch l, khoan dung,
lng, v tha, m ỏp, quan tõm, t t, khng nh cỏc phm cht tt p HS. Cụng
bng vi mi HS, khụng phõn bit i x.
Sáng kiến kinh nghiệm
19