MỤC LỤC
MỞ ĐẦU…………………………………………………………………………4
1. Lý do chọn đề tài……………………………………………………………..4
2. Mục đích nghiên cứu………………………………………………………....7
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu………….……………………………..7
4. Giả thuyết khoa học………………………………………………………….8
5. Nhiệm vụ nghiên cứu…………………………………..……………………..8
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu …………………………………………………9
7. Phương pháp nghiên cứu………………………………………………………9
8. Đóng góp mới của luận văn………………………………………………….10
9. Cấu trúc luận văn…………………………………………………………….
NỘI DUNG……………………………………………………………………..10
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM
LỊCH SỬ - CỤ THỂ VÀO DẠY HỌC MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
1.1. Cơ sở lý luận của việc vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể vào dạy học môn
Tư tưởng Hồ Chí Minh………………………………………………………..10
1.1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề………………………………………………..
1.1.2. Các khái niệm cơ bản………………………………………………........10
1.1.3. Vai trò của quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học môn Tư Tưởng Hồ Chí
Minh……10
1.1.4.Yêu cầu của quan điểm lịch sử cụ thể…………………………………….11
1.2. Cơ sở thực tiễn của việc vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào dạy học
môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương hiện
nay………………………………………………………………………………10
1.2.1. Thực trạng vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học môn Tư tưởng
Hồ Chí Minh ở các trường Đại học, cao đẳng hiện nay……………………….10
1.2.2. Thực trạng vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào dạy học môn Tư tưởng
Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương hiện nay…...............10
1.2.3. Sự cần thiết của việc vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào dạy học môn
tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương hiện
nay………………………………………………………………………….........10

đảm bảo phát triển năng lực người học…………………………………………23
2.2. Biện pháp vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học môn Tư
tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương……………..22
2.2.1. Vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong chuẩn bị bài giảng môn Tư tưởng
Hồ

Chí

……………………………………………………………………………..

Minh
22

2.2.2. Vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học trên lớp môn Tư tưởng
Hồ Chí Minh……………………………………………………………………..
2.2.3. Vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong kiểm tra đánh giá môn Tư tưởng
Hồ Chí Minh………………………………………………………………………
Tiểu kết chương 2………………………………………………………………12
CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM LỊCH
SỬ - CỤ THỂ VÀO DẠY HỌC MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Ở
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KĨ THUẬT Y TẾ HẢI DƯƠNG HIỆN NAY
3.1. Kế hoạch thực nghiệm…………………………………………………….12
3.1.1 Giả thuyết thực nghiệm. …………………………………………………12
3.1.2 Mục đích thực nghiệm. …………………………………………………..12
3.1.3 Đối tượng thực nghiệm và đối chứng……….. …………………………..12
3.1.4.Thời gian, địa điểm và nhiệm vụ thực nghiệm……………………… …..12
3.2. Nội dung thực nghiệm…………………………………………………….12
2



mạng của Hồ Chí Minh thể hiện trong giáo trình chưa cụ thể, chưa rõ hoàn cảnh
ra đời.
Đối với các tác phẩm nói chung, tác phẩm Hồ Chí Minh nói riêng, nếu xa
rời xuất xứ, không biết chính xác về địa điểm, thời gian, hoàn cảnh ra đời, chúng
ta sẽ không hiểu chính xác về nội dung, bản chất của tác phẩm ấy.
Chính vì vậy, vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học môn Tư
tưởng Hồ Chí Minh có vai trò quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giảng
dạy môn học. Dựa vào quan điểm ấy, giáo viên sẽ giúp sinh viên hiểu sâu sắc,
cụ thể, chính xác hơn các luận điểm tư tưởng trong giáo trình.
Thực tiễn giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay cho thấy, rất ít
giáo viên quan tâm đến xuất xứ các trích dẫn, thậm chí là các đoạn trích dẫn
trong giáo trình. Điều đó có nghĩa là, chúng ta đang xem nhẹ nguyên tắc “tính
lịch sử”, “tính cụ thể” trong quá trình dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh.

4


Trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương được thành lập 12/7/2007. Trong
những năm qua, các giáo viên rất có ý thức và tích cực đổi mới phương pháp,
nâng cao chất lượng dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, việc khai
thác và sử dụng các xuất xứ trích dẫn trong giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh,
cũng như việc vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể chưa thật sự được các giáo
viên chú ý tới.
Xuất phát từ những lý do trên, tôi đã chọn: “Vận dụng quan điểm lịch
sử - cụ thể vào dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật
y tế Hải Dương” làm đề tài luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục, chuyên ngành
Lý luận và phương pháp giảng dạy giáo dục chính trị.
2. Mục đích nghiên cứu
Luận văn tập trung khai thác và sử dụng xuất xứ trích dẫn, truy tìm hoàn
cảnh ra đời của các đoạn trích trong giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh vào việc

6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Trong khuôn khổ luận văn thạc sĩ, chúng tôi tập trung khai thác và vận dụng
các xuất xứ trích dẫn trong giáo tŕnh tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy môn
Tư tưởng Hồ Chí Minh.
Luận văn khảo sát thực trạng dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường
ĐH Kĩ thuật Y tế Hải Dương trong những năm 2016, 2017 và tiến hành dạy thực
nghiệm sư phạm vào học kì II năm học 2016-2017.
7. Phương pháp nghiên cứu
Cơ sở phương pháp luận: Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và
quan điểm đường lối của Đảng cộng sản Việt Nam .
Phương pháp nghiên cứu cụ thể: Phương pháp duy vật biện chứng, duy vật
lịch sử, phân tích, so sánh, tổng hợp, lịch sử, logic và các phương pháp xã hội học
như: phỏng vấn, thống kê, điều tra…
8. Đóng góp mới của luận văn
- Luận văn làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài, khẳng định sự cần
thiết của việc vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể (khai thác và sử dụng xuất xứ
các trích dẫn trong giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh) vào giảng dạy môn tư tưởng
Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương.
- Luận văn đề xuất các nguyên tắc, biện pháp vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế
Hải Dương hiện nay.
- Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho giảng viên, sinh viên ở
các học viện, đại học, cao đẳng trong việc nghiên cứu, học tập và giảng dạy môn
Tư tưởng Hồ Chí Minh.
6


9. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn
được kết cầu thành 3 chương.
Chương 1: Cơ sở khoa học của việc vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào

đọc nhận thức đúng và sâu sắc hơn lịch sử quá khứ của dân tộc và trên thế giới.
Trên cơ sở ấy nắm được quy luật phát triển của lịch sử trong hiện tại và tương lai,
tin tưởng vào tiền đồ cách mạng của chúng ta. Các tác giả đã coi việc sử dụng tác

8


phẩm của Người là một biện pháp tích cực nhằm nâng cao hiệu quả việc dạy học
bộ môn.
Phan Cự Đệ với “Văn học Việt Nam thế kỷ XX – những vấn đề lịch sử và lý
luận”, Nxb Giáo dục, 2006 đã phân tích nội dung, đặc điểm các loại trích dẫn, bao
gồm: trích dẫn trực tiếp, gián tiếp, trích dẫn không có sự liên kết…
Cuốn “Những vấn đề lịch sử trong tác phẩm Hồ Chí Minh”, Nxb Đại học
quốc gia, (1999) của Phan Ngọc Liên đã đề cập đến nội dung, các vấn đề lịch sử
trong tác phẩm của Hồ Chí Minh. Tác giả phân tích khá sâu sắc các sự kiện lịch sử,
tư liệu lịch sử trong các tác phẩm của Hồ Chí Minh.
Bài viết “Những hiểu biết ban đầu về phương pháp dạy học môn Tư tưởng
Hồ Chí Minh”, (2004), Tạp chí giáo dục lý luận, số 1 của Phan Ngọc Liên đã đề
cập đến nội dung, phương pháp dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh. Các nguyên
tắc và một số phương pháp cụ thể như: thuyết trình, đàm thoại… đã được nhắc đến
một chi tiết.
Cuốn “Tìm hiểu phương pháp Hồ Chí Minh” Nxb Chính trị Quốc gia, Hà
Nội, (2002) của Hoàng Chí Bảo lại thiên về hướng tổng quan những nghiên cứu về
phương pháp Hồ Chí Minh.
Cuốn “Dạy và học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh”, (2005) Nxb Chính trị quốc
gia, Hà Nội của Nguyễn Quang Đăng cũng đề cập cụ thể, sâu sắc nội dung dạy và
học môn tư tưởng Hồ Chí Minh. Thông qua đó, tác giả cũng đề cập đến một số
phương pháp dạy và học môn tư tưởng Hồ Chí Minh.
Nguyễn Thế Phúc, Trần Thị Hồng Minh (chủ biên) với “Giảng dạy tư tưởng
Hồ Chí Minh – Những vấn đề lý luận và thực tiễn”, Nxb CAND, (2014), đã trình

giả Tương Lai, (2008), số 10, tr.12-13 – Tia Sáng, đề cập đến phương pháp nghiên
cứu Tư tưởng Hồ Chí Minh.
Võ Nguyên Giáp với “Một số vấn đề về nghiên cứu Tư tưởng Hồ Chí Minh”,
Nxb CAND, (2004), đã đề cập đến nội dung về một số vấn đề về tư tưởng Hồ Chí
Minh , qua đó làm sáng tỏ giá trị tư tưởng cơ bản của Hồ Chí Minh.
Nhìn chung, các công trình, bài viết nêu trên ít nhiều có đề cập đến các vấn
đề thuộc về nội dung và phương pháp dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh. Tất cả
đều có giá trị tham khảo tốt. Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có công trình nghiên
cứu nào đề cập đến vấn đề “Vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào dạy học môn
Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương hiện nay”.
Luận văn sẽ tập trung đi sâu nghiên cứu cơ sở khoa học, nguyên tắc, phương
pháp khai thác và sử dụng xuất xứ trích dẫn trong giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh
vào dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương
hiện nay. Trên cơ sở đó, luận văn sẽ tiến hành dạy thực nghiệm sư phạm và đánh
10


giá kết quả thực nghiệm để chứng minh sự cần thiết, đúng đắn của vấn đề nghiên
cứu.
1.1.2. Các khái niệm cơ bản
- Khái niệm Lịch sử: Theo Tiếng Hy Lạp, lịch sử được viết: ἱστορία,
historia, có nghĩa là: sự tìm hiểu kiến thức bằng cách điều tra. Xoay quanh vấn đề
này, nhiều nhà nghiên cứu đã thể hiện ý kiến của mình:
Tiến sĩ Sue Peabody: lịch sử là một câu chuyện chúng ta nói chúng ta là ai.
Nhà bác học người La Mã Cicero (106-45 TCN) đưa ra quan điểm: "Historia
magistra vitae" (lịch sử chính yếu của cuộc sống) với yêu cầu đạt tới "lux
veritatis" (ánh sáng của sự thật) [81].
Theo Trần Thị Bích Ngọc, lịch sử được hiểu theo 3 ý chính:
- Việc diễn ra trong quá khứ: những sự kiện (biến cố/ event) diễn ra trong
quá khứ cho đến thời điểm hiện tại, không thể thay đổi được, cố định trong không

hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển là cơ sở hình thành quan điểm lịch sử cụ
thể. Mọi sự vật hiện tượng của thế giới đều tồn tại, vận động và phát triển trong
những điều kiện không gian và thời gian xác định. Điều kiện không gian và thời
gian có ảnh hưởng trực tiếp tới tính chất, đặc điểm của sự vật. Cùng một sự vật nếu
tổn tại trong những điều kiện không gian và thời gian cụ thể khác nhau thì tính chất
của sự việc [83].
- Tư tưởng Hồ Chí Minh:
Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII ( tháng 6-1991) có viết: “ Tư
tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin
trong điều kiện cụ thể của nước ta, và trong thực tế tư tưởng Hồ Chí Minh đã trở
thành một tài sản tinh thần quý báu của Đảng và của cả dân tộc” [7; tr.127]. Định
nghĩa này được phát triển hoàn chỉnh hơn tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX
(tháng 4 -2001) và Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng ( tháng 1 -2011):
“ Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những
vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng
tạo chủ nghĩa Mác – Lenin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển
các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, là
tài sản tình thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi
đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi” [ 8; tr.88].
Từ định nghĩa trên, chúng ta thấy nổi bật lên một số nội dung như: Bản chất
Tư tưởng Hồ Chí Minh “là hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn
đề cơ bản của cách mạng Việt Nam”; nguồn gốc của Tư tưởng Hồ Chí Minh: “kết
quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lenin vào điều kiện cụ
12


thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc,
tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại”; Mục đích, giá trị Tư tưởng Hồ Chí Minh: “là
tài sản tình thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi
đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi; nhằm giải phóng


- Tiếp tục cung cấp những kiến thức cơ bản về chủ nghĩa Mác - Lênin.
- Cùng với môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin tạo lập
những hiểu biết về nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam hành động của Đảng và của cách
mạng nước ta.
- Góp phần xây dựng nền tảng đạo đức con người mới.
Nội dung vắn tắt của môn học bao gồm: Ngoài chương mở đầu, nội dung môn
học gồm 7 chương: chương 1, trình bày về cơ sở, quá trình hình thành và phát triển
tư tưởng Hồ Chí Minh; từ chương 2 đến chương 7 trình bày những nội dung cơ bản
của Tư tưởng Hồ Chí Minh theo mục tiêu môn học.
Như vậy, dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh thực chất là dạy học các quan
điểm cách mạng của Hồ Chí Minh. Các quan điểm này đều có hoàn cảnh ra đời riêng
của nó. Muốn hiểu đúng bản chất của các quan điểm ấy, chúng ta phải nắm chắc chắn
thời điểm, địa điểm ra đời của chúng.
1.1.3. Vai trò, vai trò của Quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học môn Tư
Tưởng Hồ Chí Minh.
Theo ý kiến của nhiều nhà nghiên cứu và giáo dục hiện nay, một trong những
con đường thực hiện mục tiêu trên trong dạy học Tư Tưởng Hồ Chí Minh ở trường
cao đẳng và đại học là tổ chức cho sinh viên được học tập, nghiên cứu tác phẩm của
Hồ Chí Minh, đặc biệt phải hiểu được các trích dẫn trong tác phẩm, hiểu được hoàn
cảnh lịch sử ra đời của các trích dẫn. Qua các trích dẫn, sinh viên hiểu rõ thêm về
tác phẩm, hiểu vai trò và sự nghiệp của Người. Trên cơ sở ấy, giúp sinh viên biết sử
dụng giáo trình và tài liệu tham khảo để nâng cao hiệu quả của việc dạy học Tư
Tưởng Hồ Chí Minh.
Đối với các tác phẩm nói chung, tác phẩm Hồ Chí Minh nói riêng, nếu xa rời
xuất xứ, không biết chính xác về địa điểm, thời gian, hoàn cảnh ra đời, chúng ta sẽ
không hiểu chính xác về nội dung, bản chất của tác phẩm ấy.Tác phẩm của Hồ Chí
Minh là tài liệu tham khảo quan trọng trong quá trình dạy – học Tư Tưởng Hồ Chí
Minh. Trong những tác phẩm của Người có rất nhiều nội dung, để dạy học Tư
Tưởng Hồ Chí Minh đạt hiệu quả cao nhất là dạy học cho sinh viên các trường cao

kiện cơ bản, bản chất của nó mới diễn đạt ngắn gọn rõ ràng diễn biến lịch sử,
phân tích sâu sắc nội dung, bản chất sự kiện, rút ra bài học kinh nghiệm cho đời
sống hiện tại.
Khi tiếp xúc với tác phẩm của Hồ Chí Minh, sinh viên không chỉ hiểu sâu sắc
những sự kiện lịch sử, mà còn có điều kiện đi sâu tìm hiểu những vấn đề đường lối
cách mạng cơ bản trong những thời kỳ lịch sử khác nhau. Trên cơ sở, vốn tri thức lý
luận của sinh viên từng bước được tăng lên, mà niềm tin vào sự nghiệp cách mạng
cũng được vững chắc. Tiếp xúc với tác phẩm của Hồ Chí Minh, sinh viên dần dần
15


nắm vững hơn một số luận điểm cơ bản như: vai trò của quần chúng nhân dân trong
lịch sử, ý nghĩa của cách mạng xã hội, vị trí của các giai cấp trong từng chế độ xã
hội, về nhiệm vụ cách mạng qua các thời kỳ lịch sử … [84]
Vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí
Minh có vai trò quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy môn học.
Ví dụ: Luận điểm:"Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ
nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mạng nhất là chủ nghĩa Lênin".
Luận điểm này được trích dẫn trong tác phẩm Đường Cách Mệnh (1927).
Lúc này, chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn độc quyền, tăng cường bóc lột
lao động trong nước, xâm lược, áp bức nhân dân các nước thuộc địa. Phong trào
đấu tranh giải phóng các dân tộc diễn ra mạnh mẽ ở các nước thuộc địa. Đây là
thời kì Nguyễn Ái Quốc hoạt động sôi nổi. Tại Quảng Châu (Trung Quốc),
Người thành lập Hội Việt Nam cách mạng thanh niên. Mở lớp đào tạo, bồi
dưỡng cán bộ. Ðầu nãm 1927, các bài giảng của Người tại các lớp đào tạo được
Bộ Tuyên truyền của Hội liên hiệp bị áp bức tập hợp và xuất bản thành sách
"Đường Cách Mệnh".
Hay luận điểm: "Chính là do cố gắng vận dụng những lời dạy của Lênin,
nhưng vận dụng một cách sáng tạo, phù hợp với thực tế Việt Nam ngày nay, mà
chúng tôi đã chiến đấu và giành được thắng lợi to lớn"

học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương
hiện nay.
1.2.1. Tình hình vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào dạy học môn Tư tưởng
Hồ Chí Minh ở các trường Đại học, cao đẳng hiện nay
Qua thông tin và số liệu khảo sát của các nhà nghiên cứu trong một số
năm gần đây cho thấy: Nội dung giảng dạy Tư tưởng Hồ Chí Minh ở nhiều
trường đại học, cao đẳng ít sát thực tiễn, nặng tính sách vở, chậm được đổi mới,
chưa tạo được sự hấp dẫn. Nhiều nội dung trong các giáo trình còn trùng lặp,
chưa cô đọng, thiếu tính lô gích giữa các phần, các thí dụ minh họa chưa có tính
thuyết phục cao… Khi biên soạn giáo trình, các bộ, ban, ngành chưa tập hợp
được ý kiến rộng rãi của giảng viên, cập nhật những vấn đề mới của thực tiễn
[86].
Có nhiều giảng viên chỉ quen sử dụng một loại giáo án truyền thống và áp
dụng kiểu dạy “đọc - chép” khiến người học nhàm chán. Bên cạnh đó, cách đánh
giá sinh viên cũng chưa linh hoạt, vẫn chủ yếu thông qua việc làm bài kiểm tra
viết. Nguồn tài liệu, giáo trình sách tham khảo về cuộc đời và sự nghiệp của Bác
Hồ rất phong phú, song việc khai thác một cách triệt để các tài liệu đó chưa được
đúng cách nên làm giảm tính phong phú của môn học. [87].
17


Bên cạnh đó, xuất phát từ đối tượng người học, nên nội dung giáo trình
còn mang tính đại cương. Gần như tất cả các chú thích trong giáo trình đều dẫn
nguồn từ một tác phẩm chung là “Hồ Chí Minh, toàn tập”, vì vậy người học
không biết được đoạn trích dẫn ấy ở bài viết cụ thể nào trong “Hồ Chí Minh,
toàn tập”, ra đời ở đâu và hoàn cảnh nào. Có nghĩa là, hầu hết nội dung các luận
điểm cách mạng của Hồ Chí Minh thể hiện trong giáo trình chưa cụ thể, chưa rõ
hoàn cảnh ra đời.
Thực tiễn giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay cho thấy, rất ít
giáo viên ở các trường đại học và cao đẳng trong quá trình dạy, thường chỉ nêu một

cho việc đề xuất các nguyên tắc và biện pháp vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể
trong dạy học.
- Đối tượng nghiên cứu, khảo sát: sinh viên lớp Y Đa khoa 2 trường Đại Học
kỹ thuật y tế Hải Dương
- Nội dung khảo sát: Căn cứ vào mục đích, phạm vi nghiên cứu luận văn, tôi
giới hạn một số vấn đề sau đây:
+ Nhận thức của giao viên và sinh viên trong việc vận dụng quan điểm lịch
sử cụ thể vào dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh.
+ Mức độ và cách vận dụng (phương pháp sử dụng) trong giảng dạy.
+ Hiệu quả của việc vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể trong dạy học tư
tưởng Hồ Chí Minh.
- Các phương pháp khảo sát:
Trong quá trình nghiên cứu, khảo sát thực trạng tôi tiến hành sử dụng các
phương pháp sau:
+ Điều tra bằng phiếu , thu thập ý kiến của giáo viên và sinh viên về vấn đề
khảo sát.
+ Quan sát: Thu thập những thông tin bổ trợ, cần thiết để đảm bảo cho việc
đánh giá chính xác, khách quan và kiểm nghiệm các kết quả điều tra.
+ Dự giờ: Tiến hành dự giờ một số tiết lên lớp của giáo viên, ngoài ra còn dự
giờ một số học ngoài phạm vi nghiên cứu như: Tâm lý học đại cương, triết
học…để thu thập thông tin, có cơ sở để đánh giác chung, đánh giá mục đích và
hiệu quả vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể của giáo viên.
+ Phỏng vấn, tọa đàm…
- Địa điểm, thời gian khảo sát: Học kì 2 năm học 2016 - 2017, tại trường Đại
Học Kỹ thuật Y tế Hải Dương, tỉnh Hải Dương.
Kết quả khảo sát:
Để đánh giá thực trạng vấn đề này ở trường Đại Học Kỹ thuật Y tế Hải
Dương, tôi đã dựa vào kết quả khảo sát của phiếu điều tra đối với các giáo viên tại
19



58,3

25

- Trong tự học, tự nghiên cứu, ôn

0

66,6

33,3

vận

tập của sinh viên
2

Cách vận dụng quan điểm lịch sử Dùng

như Vận

cụ thể của giáo viên trong quá một phương
trình giảng dạy

pháp

trực

quan để hỗ



điểm này tùy thuộc vào từng đơn vị kiến thức (chiếm 16,6 %); đặc biệt, số lượng
giáo viên vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể kết hợp với các phương pháp dạy
học khác chiếm tỷ lệ cao (66,6 %)...
Thực tiễn việc giảng dạy môn tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường cao đẳng,
đại học nói chung, trường Đại học kỹ thuật y tế Hải Dương nói riêng, giáo viên đã
tiến hành thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, như việc kết hợp phương pháp
truyền thống với phương pháp tích cực và phương tiện dạy học hiện đại. Tuy
nhiên, qua khảo sát thực trạng thì thấy rõ việc vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể
vào dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường đại học kỹ thuật y tế Hải Dương
chưa thực sự phổ biến.
1.2.3. Sự cần thiết của việc vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào dạy học
môn tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương hiện nay.
Từ cơ sở lý luận chung và thực trạng dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở
các trường đại học, cao đẳng trong cả nước, nhất là trường Đại học kĩ thuật y tế
Hải Dương nêu trên, việc vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể vào dạy học môn tư
tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương là rất cần thiết. Lý
do cụ thể như sau:
Thứ nhất, Việc khai thác các nguồn trích dẫn trong giáo trình tư tưởng Hồ Chí
Minh để giảng dạy sẽ là nguồn tài liệu tham khảo quan trọng giúp sinh viên hiểu
đúng các sự kiện, hiện tượng, hoàn cảnh ra đời, thời gian, địa điểm ra đời của các
trích dẫn ấy, giúp các em nắm vững hơn nội dung của bài. Việc đó sẽ góp phần tạo
hứng thú và thói quen làm việc với các tác phẩm Hồ Chí Minh toàn tập, phát triển
năng lực tư duy. Khi vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể vào giảng dạy, giảng viên tạo
cho sinh viên hiểu chân thực về luận điểm của bài học.
Thứ hai, Các môn lý luận chính trị nói chung, môn tư tưởng Hồ Chí Minh
nói riêng khá trừu tượng, mang tính khái quát cao. Hầu hết các đoạn trích dẫn trong
giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh đều không có chú thích nguồn một cách cụ thể,
chi tiết. Do vậy, giáo viên cần cụ thể hóa các trích dẫn trong khi giảng bài, giúp sinh

Chương 2
NGUYÊN TẮC VÀ BIỆN PHÁP VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM LỊCH SỬ - CỤ
THỂ TRONG DẠY HỌC MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Ở TRƯỜNG
ĐẠI HỌC KĨ THUẬT Y TẾ HẢI DƯƠNG
2.1. Nguyên tắc vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học môn Tư
tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương
2.1.1.Vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí
Minh nhằm thực hiện tốt mục tiêu môn học
Vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể vào dạy học chịu sự chi phối của mục
đích và nội dung dạy học. Về phía người dạy có thể hiểu vận dụng quan điểm lịch
sử cụ thể là hệ thống những cách thức, biện pháp giáo viên sử dụng nhằm đạt mục
đích dạy học. Về phía người học, khi vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể vào quá
trình học là con đường dẫn sinh viên chiếm lĩnh một các có hiệu quả nội dung bài
học, trên cơ sở đó đạt được mục đích học tập, hình thành được phương pháp nhận
thức khoa học cho bản thân. Với những mục đích dạy học khác nhau ta có phương
pháp khác nhau. Vì vậy, muốn vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể vào dạy học môn
Tư tưởng Hồ Chí Minh đạt hiệu quả, cần phải xác định đúng mục đích dạy học.
Mục tiêu học là cái đích mà cả thầy và trò đều phải hướng đến, là kết quả
cần đạt được sau khi thực hiện một hoạt động dạy, làm cho người học hiểu rõ, nắm
vững và phải vận dụng những kiến thức đó vào thực tiễn. Việc xác định không
đúng hoặc không rõ mục tiêu bài giảng thì khó có thể dạy hay, dạy tốt, học tốt,
giáo viên và sinh viên dễ lạc vào một rừng tri thức mà không biết đích đến.
Theo quyết định : 52/2008/QĐ-BGDĐT, mục tiêu chung dạy học môn học
tư tưởng Hồ Chí Minh thể hiện như sau:

23


Cung cấp những hiểu biết có tính hệ thống về tư tưởng, đạo đức, giá trị văn
hoá, Hồ Chí Minh.



nhóm. Thậm chí, giao nhiệm vụ cho sinh viên về nhà tìm hiểu xuất xứ các trích
dẫn trong bài học và trình bày kết quả nghiên cứu trước lớp.
Đối với các lớp thường, giáo viên cung cấp tư liệu và giao nhiệm vụ ở mức
vừa phải, phù hợp với nhận thức và điều kiện của sinh viên.
Ngoài ra, giáo viên phải thường xuyên làm công việc này đó là sự quan tâm
đến trình độ nhận thức chung và riêng của một lớp. Có sự so sánh và rút ra kết luận
sự phạm đối với các lớp khác nhau và có đánh giá chung về nhận thức cho toàn
khóa khi giảng dạy cùng một giáo án.
Tùy theo đặc điểm của từng loại sinh viên mà giáo viên có biện pháp giúp
đỡ, hướng dẫn riêng. Với những sinh viên do ảnh hưởng bởi năng lực nhận thức
hạn chế, giáo viên có thể gia tăng hoạt động bồi dưỡng, bổ sung tri thức, hướng
dẫn chi tiết… ý thức chưa cao cần tăng cường các hoạt động liên quan tới mặt giáo
dục tư tưởng, động viên tinh thần, thái độ…
2.1.3. Vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể trong dạy học Tư tưởng Hồ Chí Minh cần
đảm bảo phát triển năng lực người học
Theo quan điểm của những nhà tâm lý học, năng lực là tổng hợp các đặc
điểm, thuộc tính tâm lý của cá nhân phù hợp với yêu cầu đạc trưng của một hoạt
động, nhất định nhằm đảm bảo cho hoạt động đó đạt hiệu quả cao. Các năng lực
hình thành trên cơ sở của các tư chất tự nhiên của cá nhân mới đóng vai trò quan
trọng, năng lực của con người không phải hoàn toàn đo tự nhiên mà có, phần lớn
do công tác, do tập luyện mà có [88].
Đối với sinh viên ngành y, chúng ta cần tập trung phát triển một số năng lực
cơ bản mang tính chuyên biệt như: năng lực tự học, tự nghiên cứu (sử dụng sách
giáo khoa, tài liệu tham khảo, nghe, ghi chép, tìm kiếm thông tin,...), năng lực cảm
xúc (quan tâm, yêu thương, cảm thông, chia sẽ với đau đớn của người bệnh), năng
lực giải quyết các tình huống thực tiễn…
Cần tăng cường giáo dục tư tưởng đạo đức (y đức) – năng lực cảm xúc cho
sinh viên; đồng thời, rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình