BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

TRƢƠNG VĂN MINH

THIẾT KẾ KẾ HOẠCH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP
PHẦN LỊCH SỬ VIỆT NAM (1858-1918) CHO HỌC SINH
LỚP 11 TRƢỜNG THPT HIẾU TỬ, TỈNH TRÀ VINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC ỨNG DỤNG

Hà Nội – 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

TRƢƠNG VĂN MINH

THIẾT KẾ KẾ HOẠCH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP
PHẦN LỊCH SỬ VIỆT NAM (1858-1918) CHO HỌC SINH
LỚP 11 TRƢỜNG THPT HIẾU TỬ, TỈNH TRÀ VINH
Chuyên ngành :Lí luận và PPDH Bộ Môn Lịch Sử
Mã số : 60.14.0111
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC ỨNG DỤNG

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Mạnh Hƣởng

Hà Nội – 2017



2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ................................................................. 6
3. Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu ....................................................... 14
4. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................... 15
5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu............................ 16
6. Giả thuyết khoa học của đề tài ........................................................ 16
8. Ý nghĩa khoa học của đề tài ............................................................. 17
9. Cấu trúc của đề tài ............................................................................ 17
CHƢƠNG 1.................................................................................................... 18
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC ..................................... 18
THIẾT KẾ KẾ HOẠCH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP .................... 18
TRONG MÔN LỊCH SỬ Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THỒNG ... 18
1.1.Cơ sở lí luận và xuất phát của đề tài ............................................ 18
1.1.1. Một số khái niệm, thuật ngữ cơ bản sử dụng trong đề tài
18
1.1.2. Xu hƣớng đổi mới giáo dục trên thế giới và khả năng vận
dụng vào Việt Nam ...................................................................... 27
1.1.3 Các mức độ tích hợp trong dạy học lịch sử ở trƣờng
THPT ............................................................................................ 30
1.1.4 Quy trình thiết kế kế hoạch dạy học chủ đề tích hợp
trong môn lịch sử ở trƣờng THPT............................................. 31
1.1.5. Ý nghĩa của việc thiết kế kế hoạch dạy học chủ đề tích
hợp trong môn lịch sử ở trƣờng THPT .................................... 39
1.2. Cơ sở thực tiễn ................................................................................. 43
1.2.1.Tình hình dạy học lịch sử ở trƣờng THPT, tỉnh Trà Vinh
43
1.2.2. Tình hình thiết kế kế hoạch và dạy học chủ đề tích hợp
trong môn lịch sử ở trƣờng THPT Hiếu Tử, tỉnh Trà Vinh ... 45
1.2.3. Một số kết luận rút ra từ cơ sở thực tiễn ........................ 51
CHƢƠNG 2.................................................................................................... 54
QUY TRÌNH THIẾT KẾ KẾ HOẠCH DẠY HOC CHỦ ĐỀ .................. 54

KẾT LUẬN .................................................................................................... 99
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................... 101

2


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Vấn đề đổi mới phương pháp dạy học đã được nhiều nước trên thế
giới quan tâm nghiên cứu và áp dung vào nhà trường.
Ở nước ta Đảng và nhà nước luôn coi giáo dục là quốc sách hàng
đầu. Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển, Trong “Chiến lược phát triển
kinh tế xã hội năm 2011 -2012” khẳng định tiếp tục phấn đấu đến năm 2020
cơ bản nước ta phát triển thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại, chính
trị, xã hội ổn định, dân chủ, kỷ cương,….Để làm được điều đó chiến lược
nhấn mạnh “phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng
cao, tập trung đổi mới cơ bản, toàn diện nền giáo dục quốc dân gắn kết chặt
chẽ phát triển nguồn nhân lực và ứng dụng khoa học và công nghệ”. Đào tạo
ra những con người mới năng động, sáng tạo, có năng lực tự giải quyết các
vấn đề trong cuộc sống. Con người đó dược trang bị kiến thức trong các lĩnh
vực, có kĩ năng và khả năng học tập suốt đời.
Nghị quyết hội nghị Trung ương 8 kháo XI về đổi mới căn bản toàn
diện giáo dục và đào tạo đã nêu rõ “ Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp
dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và
vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt
một chiều, ghi nhớ máy móc. tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích
tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kĩ năng, phát
triển năng lực. Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập
đa dạng, chú ý các họat động xã hội, ngoại khoá, nghiên cứu khoa học. Đẩy
mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học” ; “Đổi

4


lời. Học sinh xem đây là môn phụ nên học một cách qua loa, học sinh học chỉ
là để đối phó, để có điểm.
Trong thời đại công nghệ thông tin hiện nay đã giúp cho con người mở
rộng tầm nhìn về tri thức, nhà nước luôn ưu tiên phát triển giáo dục, đầu tư cơ
sở vật chất phục vụ cho giảng dạy
Vậy thì nhiệm vụ của người giáo viên lịch sử phải làm gì để nâng cao
để nâng cao chất lượng dạy và học lịch sử, kích thích sự hứng thú học sử cho
học sinh. Để hoàn thành nhiệm vụ này đòi hỏi giáo viên dạy sử không chỉ có
kiến thức vững vàng về lịch sử mà còn phải có phương pháp dạy học tích cực,
sử dụng tốt kiến thức các môn học khác để phục vụ cho bài giảng của mình.
Tích hợp là một xu thế trong những xu thế hiện đại đang được được bộ
giáo dục và đào tạo quan tâm nghiên cứu thử nghiệm và áp dụng ở tiểu học,
THCS và gần đây có đợt tập huấn cho giáo viên THPT.
Tổ chức quá trình dạy học theo tinh thần của dạy học tích hợp là định
hướng thích hợp với chương trình, nội dung và cách thức tổ chức quá trình
dạy học hiện nay, góp phần tạo ra môi trường học tập tốt, thuận lợi giúp học
sinh tham gia tích cực vào bài học, làm cho lớp học năng động, học sinh dễ
dàng ghi nhận kiến thức một cách có hệ thống , không nhồi nhét, quá tải. Hơn
thế dạy học theo chủ đề tích hợp đã được bộ, sở chỉ đạo tích hợp vào trong
giáo án và thực hiện trong phân phối chương trình.
Ở các trường THPT trong địa bàn tỉnh Trà Vinh, tôi nhận thấy việc
thiết kế dạy học chủ đề tích hợp rất ít, nếu có thì chỉ sơ sài, chỉ đưa vào giáo
án một vài câu thơ là xong. Chưa khai thác triệt để các nguồn tư liệu văn thơ,
lược đồ...vào trong dạy học.
Sau thời gian nghiên cứu thực tiễn trong nhà trường THPT Hiếu Tử,
tôi thấy thiết kế kế hoạch dạy học chủ đề tích hợp sẽ gặp những khó khăn ban
đầu đối với giáo viên do từ trước đến nay đã quen với thiết kế cũ.

6


của học sinh không phải là do giáo viên mà học sinh chỉ “thực sự nắm vững
cái mà chính bản thân giành được bằng lao động của chính mình” [23; 17].
Ông đã đưa ra những yêu cầu về quá trình lĩnh hội kiến thức của học sinh:
“Học tập là một quá trình nhận thức tích cực của học sinh, học sinh muốn
nắm vững kiến thức một cách sâu sắc thì phải thực hiện đầy đủ một chu trình
trí tuệ, bao gồm những hoạt động tri giác tài liệu nghiên cứu (trực tiếp và gián
tiếp); thông hiểu; ghi nhớ (ghi nhận ban đầu, ghi nhớ, củng cố thường xuyên
và ôn tập tiếp theo); luyện kĩ năng kĩ xảo bằng những bài luyện tập và cuối
cùng là những hoạt động khái quát hóa và hệ thống hóa kiến thức nhằm xác
lập mối quan hệ trong từng đề tài, giữa các đề tài và các môn học”[23; 29].
B.P.Êxipôp trong cuốn “Những cơ sở của lý luận dạy học” (tập 2, NXB
Giáo dục, 1977) đã nêu ra các nguyên tắc dạy học, trong đó nhấn mạnh đến
tính hệ thống và tính vững chắc của việc lĩnh hội kiến thức Ông cho rằng “sự
lĩnh hội kiến thức là quá trình liên tục đào sâu, chính xác hóa và củng cố kiến
thức”. “Ở giai đoạn dạy học đầu tiên giáo viên sẽ đưa ra không phải là toàn bộ
khối lượng tri thức mà chỉ nội dung cơ bản của khối lượng đó; trong công việc
tiếp sau đó nhằm đào sâu và củng cố tri thức, khối lượng đó dần được mở rộng
thêm, nêu ra những ví dụ mới, nhằm chính xác hóa hay minh họa sâu hơn cho
điều khái quát” [22; 75]. Việc dạy học theo chủ đề có tác dụng lớn trong việc
ôn tập, củng cố, hệ thống hóa kiến thức và làm sâu sắc thêm nhận thức của học
sinh vì “đặt các tri thức đã nghiên cứu từ trước trong mối liên hệ với những tri
thức mới ngày càng phức tạp hơn, học sinh sẽ thấy được trong các tri thức cũ
một nội dung, những sắc thái mà trước đây học chưa nắm được”.
Tác giả cũng cho rằng để phát huy tính tự giác, tích cực của học sinh,
cần thay đổi phương pháp cũ, thay vì “nắm tay học sinh dẫn từng bước trên
một con đường phẳng phiu của những chân lý đã dọn sẵn thì bây giờ cần phải
ít ra là ở những đề tài mấu chốt quan trọng nhất của giáo trình, sử dụng một

quy trình dạy học để phát triển tư duy, trong đó dạy học nêu vấn đề (học tập
8


phát hiện và giải quyết vấn đề) là một trong những phương pháp hữu hiệu
nhằm kích thích quá trình tư duy độc lập, sáng tạo của học sinh. Ngoài ra, các
tác giả khẳng định quá trình nhận thức độc lập của học sinh phụ thuộc vào
nhiều yếu tố khác nhau của quá trình dạy học.
Giáo trình “Tâm lí học đại cương”, do tác giả Nguyễn Quang Uẩn (chủ
biên), đã đi sâu vào phân tích sự chuyển hóa bên trong quá trình nhận thức
của học sinh và so sánh sự khác biệt trong quá trình nhận thức, giải quyết vấn
đề của HS THPT với các nhà khoa học. Trong đó, tác giả khẳng định muốn
phát triển tư duy của HS trong dạy học cần phải đặt HS vào các tình huống có
vấn đề (dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề). Với cách thức này quá trình
nhận thức của HS không đơn giản diễn ra thụ động một chiều, mà biến thành
quá trình tự chiếm lĩnh tri thức thông qua việc giải quyết vấn đề HS sẽ lĩnh hội
được tri thức mới.
Tài liệu giáo dục lịch sử: Liên quan tới vấn đề thiết kế và tổ chức dạy
học chủ đề có một số tác phẩm, bài viết, công trình tiếp cận trên những khía
cạnh khác nhau có thể kể đến các công trình như sau:
Trước hết, trong cuốn giáo trình “Phương pháp dạy học lịch sử”, tập
II, Phan Ngọc Liên (cb) Nxb ĐHSP Hà Nội tái bản qua các năm 1996, 2010,
2012, đã đề cập đến vấn đề các hình thức tổ chức dạy học LS ở trường PT .
Cuốn sách đã khẳng định vai trò quan trọng của quá trình tổ chức và thiết kế
nội dung dạy học nhằm phát triển năng lực học sinh.
Cuốn “Phương pháp dạy học lịch sử tập II” do Phan Ngọc Liên (chủ
biên) Nguyễn Thị Côi - Trịnh Đình Tùng ( 2009, NXB Đại học Sư phạm) đã
đưa ra khái niệm về sử liệu, phân loại các phương pháp dạy học lịch sử,
những biện pháp nâng cao hiệu quả bài học lịch sử, các tác giả nêu lên vị trí, ý
nghĩa của hoạt động ngoại khoá. Đồng thời các tác giả cũng đưa ra yêu cầu



khích lệ cho các em suy nghĩ trao đổi để tự tìm ra kiến thức.
Cuốn “Đổi mới phương pháp dạy học lịch sử ở trường phổ thông” của
Hội giáo dục Lịch sử Trường ĐHSP Hà Nội (Phan Ngọc Liên chủ biên), Nxb
Đại học Sư phạm Hà Nội, 2005 có các bài viết về việc đổi mới phương pháp
dạy học trong môn lịch sử ở trường THPT .Trong đó, khẳng định vai trò và
sự cần thiết phải đổi mới linh hoạt và đa dạng hình thức tổ chức tiến trình bày
giảng góp phần tạo hứng thú và phát triển năng lực học tập bộ môn.
Đặc biệt là “Dạy học tích hợp phát triển năng lực học sinh” (Quyển 1
và quyển 2) của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội (Trần Thị Thanh Thủy chủ
biên), Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội, 2016 đã cung cấp một số cơ sở lí luận
cần thiết về dạy học tích hợp theo hướng phát triển năng lực đồng thời giới
thiệu các chủ đề tích hợp với các mức độ tích hợp khác nhau, từ tích hợp ở
mức độ lồng ghép/ liên hệ đến tích hợp ở mức độ chương trình. Đây là một
trong những cuốn sách đầu tiên cụ thể hóa nội dung dạy học theo chủ đề theo
định hướng đổi mới giáo dục hiện nay, trở thành tài liệu hữu ích giúp tác giả
thực hiện đề tài.
Trên các tạp chí nghiên cứu, tạp chí chuyên ngành đã có một số bài viết
đề cập đến vấn đề thiết kế chủ đề dạy học tích hợp như:
Tạp chí Nghiên cứu giáo dục viết "Thiết kế kế hoạch bài học lịch sử ở
trường phổ thông theo tinh thần đổi mới" của Nguyễn Thị Côi trên Tạp chí
Giáo dục số 221 (kì 1-9/2009), “Phát huy tính tích cực trong học tập thông
qua việc tổ chức học sinh làm việc độc lập với sách giáo khoa”
Tác giả Trần Trung Dũng trong bài viết “Tổ chức hoạt động dạy học
ở trường THPT theo định hướng phát triển năng lực học sinh”, Tạp chí
giáo dục số 106, 2012 (Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam – Bộ Giáo dục
và Đào tạo) đã đề cập đến các năng lực chung cần hình thành và phát triển
11


Luận văn Thạc sĩ: “Xây dựng và tổ chức dạy học các chủ đề lịch sử
Việt Nam từ 1919-1954 ở trường THPT Chuyên” của Bùi Thị Hương Mơ”
(năm 2013, trường Đại học Sư phạm Hà Nội), dã đề cập đến những vấn đề
chung về dạy học theo chủ đề, từ đó đề xuất một số chủ đề theo chiều hướng
dạy học chuyên môn tại các trường THPT Chuyên. Đây là một công trình đã
cung cấp và giúp ích rất nhiều cho tác giả trong quá trình khai thác nội dung
dạy học theo chủ đề từ đó thiết kế một nội dung dạy học theo hướng phát huy
tính chủ động và tích cực của học sinh.
Gần đây, tại Hội thảo quốc gia về dạy học Lịch sử ở trường phổ thông,
các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu và các giáo viên đều tập trung đóng góp
ý kiến xây dựng một chương trình và bộ SGK lịch sử phù hợp với yêu cầu đổi
mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông sau 2015. Tiêu biểu, phải kể đến
các bài viết và tham luận:
Tác giả Nguyễn Xuân Trường trong bài viết: “Nhìn nhận lại chương
trình, SGK Lịch sử hiện hành và một số vấn đề trao đổi, định hướng xây dựng
chương trình, SGK sau 2015” đã đề xuất ở cấp THPT, nội dung kiến thức
Lịch sử không lặp lại tiến trình như THCS, mà được thiết kế thành các chủ đề.
Tuy nhiên, phải đảm bảo tính toàn diện giữa các chủ đề về chiến tranh với chủ
đề về kinh tế, văn hóa. Như vậy, có thể thấy dạy học theo chủ đề là một trong
những định hướng được nhiều nhà nghiên cứu, nhà quản lý giáo dục đưa ra tại
hội thảo và đây là một trong những hướng đi đúng đắn, phù hợp với thực
trạng dạy và học môn Lịch sử hiện nay góp phần xây dựng chương trình SGK
mới sau 2015.
Bài báo khoa học“Xây dựng hệ thống kĩ năng cần hình thành và phát
triển cho học sinh trong môn lịch sử ở trường phổ thông” của tác giả
Nguyễn Mạnh Hưởng và Nguyễn Văn Ninh, khoa Lịch sử trường Đại học
Sư phạm Hà Nội đăng trên tạp chí Dạy và học ngày nay (số tháng 2 năm
13





Vấn đề mà tác giả nghiên cứu chỉ áp dụng trong giờ học nội khoá, thực
nghiệm sư phạm chỉ tiến hành trong hai lớp (11/1 và 11/2) tại trường THPT
Hiếu Tử, Tiểu Cần, Trà Vinh.
4. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
4.1.Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận dạy học nói chung và thực tiễn việc
DHLS ở trường THPT nói riêng, đề tài khẳng định tầm quan trọng của việc
thiết kế và tổ chức dạy học theo chủ đề trong môn Lịch sử ở trường THPT.
Đồng thời, đề xuất quy trình thiết kế và tổ chức dạy học chủ đề đã nêu theo
hướng phát huy tích cực học sinh.
4.2.Nhiệm vụ nghiên cứu
Để hoàn thành mục đích trên, đề tài có nhiệm vụ:
+ Nghiên cứu lí luận dạy học lịch sử, tâm lí lứa tuổi học sinh trung học
phổ thông.
+ Nghiên cứu nội dung chương trình sách giáo khoa lớp 11 phần lịch sử
Việt Nam, khai thác nội dung đó, tìm ra những nội dung cơ bản để thiết kế kế
hoạch dạy học chủ đề tích hợp.
+ Điều tra cơ bản chất lượng dạy học, tìm hiểu thực trạng của việc thiết
kế dạy học chủ đề tích hợp của giáo viên và học sinh trung học trung học
phổ thông đã học theo chủ đề tích hợp này như thế nào.
+ Tìm hiểu tình hình thiết kế dạy học chủ đề tích hợp của giáo viên
trong tổ bộ môn lịch sử của nhà trường như thế nào.
+ Đề xuất các bước thiết kế dạy học chủ đề tích hợp có thể tiến hành
trong đổi mới biên soạn sách giáo khoa lịch sử trung học phổ thông phần lịch
sử Việt Nam lớp 11.
+ Cụ thể hóa lý luận và thực tiền nêu trên bằng bài thực nghiệm sư
phạm để khẳng định tính đúng đắn, khả thi của đề tài, góp phần nâng cao chất
lượng bộ môn.

16


7. Đóng góp của đề tài
Kết quả nghiên cứu luận văn sẽ góp phần khẳng định vai trò, ý nghĩa
của việc thiết kế dạy học chủ đề tích hợp trong dạy học lịch sử.
Luận văn góp phần phản ánh thực tiễn dạy học lịch sử nói chung, thực
tiễn nhận thức về việc thiết kế dạy học chủ đề tích hợp trong dạy học lịch sử
nói riêng, nhằm phát huy sáng tạo cuả giáo viên trong giảng dạy và phát triển
năng lực của học sinh trong học tập, học sinh nhận thức được sự phát triển xã
hội một cách liên tục, thống nhất, thấy được mối quan hệ hữu cơ giữa các lĩnh
vực của đời sống xã hội, nâng cao chất lượng bộ môn.
8. Ý nghĩa khoa học của đề tài
Luận văn sẽ làm phong phú thêm lí luận và phương pháp dạy học lịch
sử nói chung, về cách thiết kế và tổ chwccs dạy học chủ đề tích hợp phần lịch
sử Việt Nam lớp 11 nói riêng.
Kết quả nghiên cứu của luận văn cũng góp phần giúp các giáo viên
giảng dạy học lịch sử ở trường trung học phổ thông có nhận thức mới về cách
thiết kế dạy học chủ đề tích hợp.
Luận văn cũng có thể làm nguồn tư liệu tham khảo cho giáo viên của
trường THPT Hiếu Tử và một số giáo viên khác trong tỉnh trà Vinh.
9. Cấu trúc của đề tài
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Phụ lục, Tài liệu tham khảo, Nội dung
luận văn chia làm hai chương.
Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc thiết kế kế hoạch dạy
học chủ đề tích hợp trong môn lịch sử ở trường THPT.
Chương 2: Quy trình thiết kế kế hoạch dạy học chủ đề tích hợp phần
lịch sử Việt Nam (1858-1918) lớp 11 cho học sinh trường THPT Hiếu Tử,
tỉnh Trà Vinh.


một giờ học như thế nào, các hoạt động dạy học ra sao…, tất cả đều phụ thuộc
vào sự định hướng, điều khiển của người giáo viên.
Trong một chủ đề có nhiều tiết học thì có thể soạn chung, không phải
tách ra theo từng tiết, không phải lặp lại những phần chung (như: mục tiêu
chủ đề, yêu cầu chuẩn kiến thức, kỹ năng, thái độ... những nội dung này chỉ
ghi một lần nhưng đã phản ánh đầy đủ cho cả chủ đề).
Dạy học theo chủ đề là hình thức tìm tòi những khái niệm, tư tưởng,
đơn vị kiến thức, nội dung bài học, chủ đề,… có sự giao thoa, tương đồng lẫn
nhau, dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập đến
trong các môn học hoặc các hợp phần của môn học đó (tức là con đường tích
hợp những nội dung từ một số đơn vị, bài học, môn học có liên hệ với nhau)
làm thành nội dung học trong một chủ đề có ý nghĩa hơn, thực tế hơn, nhờ đó
học sinh có thể tự hoạt động nhiều hơn để tìm ra kiến thức và vận dụng vào
thực tiễn.
Dạy học theo chủ đề là sự kết hợp giữa mô hình dạy học truyền thống
và hiện đại, ở đó giáo viên không dạy học chỉ bằng cách truyền thụ (xây
dựng) kiến thức mà chủ yếu là hướng dẫn học sinh tự lực tìm kiếm thông tin,
sử dụng kiến thức vào giải quyết các nhiệm vụ có ý nghĩa thực tiễn.
Dạy học theo chủ đề là một mô hình mới cho hoạt động lớp học thay
thế cho lớp học truyền thống (với đặc trưng là những bài học ngắn, cô lập,
những hoạt động lớp học mà giáo viên giữ vai trò trung tâm) bằng việc chú
trọng những nội dung học tập có tính tổng quát, liên quan đến nhiều lĩnh vực,
với trung tâm tập trung vào học sinh và nội dung tích hợp với những vấn đề,
những thực hành gắn liền với thực tiễn.
Với mô hình này, học sinh có nhiều cơ hội làm việc theo nhóm để giải
quyết những vấn đề xác thực, có hệ thống và liên quan đến nhiều kiến thức
19


khác nhau. Các em thu thập thông tin từ nhiều nguồn kiến thức.

trong đó có dạy học theo chủ đề. Dạy học theo chủ đề là xây dựng một nội
dung học thành một kết cấu chặt chẽ, logic theo một hệ thống chứ không
thành những bài học rời rạc. Học sinh phải tự tìm tòi các kiến thức thực tế
liên quan đến nội dung và vận dụng kiến thức vào giải quyết các nhiệm vụ
học tập.
Các chủ đề dạy học thường có sự tích hợp liên môn làm cho nội dung
học có ý nghĩa hơn, thực tế hơn và học sinh có thể tự hoạt động nhiều hơn để
tìm ra kiến thức và vận dụng vào thực tiễn. Xu thế phát triển của khoa học
ngày nay là tiếp tục phân hóa sâu, song song với tích hợp liên môn, liên
nghành ngày càng rộng. Việc giảng dạy các môn khoa học trong nhà trường
phải phản ánh sự phát triển hiện đại của khoa học.
Khác với quá trình nhận thức trong nghiên cứu khoa học, quá trình
nhận thức trong học tập không nhằm phát hiện ra những điều loài người chưa
biết mà nhằm phát hiện lại những tri thức loài người đã tích lũy được. Trong
học tập, học sinh cũng phải khám phá những hiểu biết mới đối với bản thân
thì các em mới ghi nhớ, thông hiểu và vận dụng được. Tuy nhiên, hoạt động
học tập không phải là quá trình mò mẫm tự phát mà là quá trình hoạt động có
sự hướng dẫn của giáo viên. Nghệ thuật của người giáo viên chính là làm thế
nào khi trang bị kiến thức cho học sinh, dẫn dắt các em tuần tự đến những
nhiệm vụ ngày càng phức tạp thêm và đồng thời chuẩn bị cho các em hoàn
thành những nhiệm vụ này, nhưng phải tính toán sao cho việc giải quyết mỗi
nhiệm vụ mới đòi hỏi ở học sinh lao động tự lực và suy nghĩ căng thẳng
tương đương với khả năng đặc biệt mà lứa tuổi và cá thể của học sinh cho
phép trong những điều kiện cụ thể của dạy học.
21