BÀI 1
TỔNG QUAN VỀ THUẾ
VÀ HỆ THỐNG THUẾ
PGS. Lý Phương Duyên
Giảng viên trường Học viện tài chính

1


MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Phân tích được bản chất và đặc trưng của thuế.

2. Trình bày được các đặc điểm của các loại thuế theo các tiêu thức phân loại
khác nhau.

3. Chỉ ra được các yếu tố cấu thành một sắc thuế.

4. Kể tên được hệ thống thuế hiện hành ở Việt Nam.

5. Phân tích được các nội dung cơ bản của luật quản lý thuế.
2


CẤU TRÚC NỘI DUNG

1.1.

Bản chất của thuế

1.4.

•
•

Từ góc độ người nộp thuế;
Từ góc độ Nhà nước;
Từ góc độ Kinh tế học;

Khái niệm thuế: Thuế là một khoản đóng góp bắt buộc từ các thể nhân và
pháp nhân cho Nhà nước nhằm sử dụng cho việc thực hiện các chức năng,
nhiệm vụ của Nhà nước.

4


1.2. CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA THUẾ

Các đặc trưng của thuế

•
•
•

Thuế là biện pháp tài chính mang tính bắt buộc gắn với quyền lực của Nhà nước;
Thuế không mang tính hoàn trả trực tiếp;
Việc thu nộp thuế được quy định trước bằng pháp luật.

5


1.3. VAI TRÒ CỦA THUẾ

Phân loại theo phương thức đánh thuế

1.4.3

Phân loại theo mối quan hệ giữa thuế với thu nhập

1.4.4

Phân loại theo cách xác định thuế suất

7


1.4.1. PHÂN LOẠI THEO ĐỐI TƯỢNG CHỊU THUẾ

Thuế thu nhập

Thuế tiêu dùng

Thuế tài sản

Là loại thuế đánh vào các thu nhập nhận được như thu nhập từ lao động,
thu nhập từ hoạt động sản xuất kinh doanh.

Là loại thuế tính trên phần thu nhập dành cho tiêu dùng ở hiện tại.

Là loại thuế tính trên giá trị tài sản.

8


10


1.4.3. PHÂN LOẠI THEO MỐI QUAN HỆ GIỮA THUẾ VỚI THU NHẬP (tiếp theo)

Đáp Ví
ándụ
ví dụ
1: 1:
Ông X có thu nhập là 5 - 10 triệu/tháng, mức thuế suất thuế thu nhập cá nhân
Mức thuế tăng lên khi thu nhập tăng --> được gọi là thuế lũy tiến.
(theo biểu thuế suất hiện hành ở Việt Nam) là 5%. Khi thu nhập của ông X
tăng lên ở mức 10 - 18 triệu/tháng, mức thuế suất thuế thu nhập cá nhân là
10% tính trên phần vượt 10 triệu... Khi thu nhập của ông X tăng lên đến mức
trên 80 triệu/tháng, mức thuế suất thuế thu nhập cá nhân sẽ là 35% tính trên
phần vượt 80 triệu. Đây là loại thuế lũy tiến hay lũy thoái?

11


1.4.3. PHÂN LOẠI THEO MỐI QUAN HỆ GIỮA THUẾ VỚI THU NHẬP (tiếp theo)

Đáp án ví dụ 1:

Mức thuế tăng lên khi thu nhập tăng --> được gọi là thuế lũy tiến.

12


1.4.3. PHÂN LOẠI THEO MỐI QUAN HỆ GIỮA THUẾ VỚI THU NHẬP (tiếp theo)


Là loại thuế được xác định dựa trên đơn vị hàng hóa dịch vụ.

Là loại thuế được quy định bằng một tỷ lệ phần trăm nhất định trên
giá hàng hóa dịch vụ.

Là loại thuế kết hợp cả theo giá và theo đơn vị hàng hóa dịch vụ.

15


1.4.4. PHÂN LOẠI THEO CÁCH XÁC ĐỊNH THUẾ SUẤT (tiếp theo)

Ví dụ :
Thuế nhập khẩu ô tô là 80% tính trên giá nhập khẩu --> thuế theo giá. Thuế
nhập khẩu xe ô tô cũ được tính là 3.600 USD/ 1 xe ô tô nhập khẩu có dung
tích xilanh dưới 1.000 cm3--> thuế theo đơn vị.

16


1.5. CÁC YẾU TỐ CẤU THÀNH MỘT SẮC THUẾ

Tên gọi của sắc thuế

Đối tượng nộp thuế

Đối tượng chịu thuế

Nhằm phân biệt giữa các

Phản ánh mức độ động viên

Là các yếu tố ngoại lệ nhằm định

đối tượng chịu thuế làm căn

của sắc thuế đó trên cơ sở

hướng cho đầu tư, tiêu dùng

cứ tính thuế như giá trị tài

tính thuế và được biểu hiện

hoặc tạo điều kiện cho người

sản, thu nhập chịu thuế, giá

dưới hình thức thuế suất

nộp thuế khắc phục hoàn cảnh

trị

hoặc định suất thuế.

khó khăn do nguyên nhân khách

dịch vụ…


•
•
•
•

Thuế xuất khẩu, nhập khẩu;
Thuế tiêu thụ đặc biệt;
Thuế giá trị gia tăng;
Thuế bảo vệ môi trường;
Thuế thu nhập cá nhân;
Thuế thu nhập doanh nghiệp.
Thuế tài nguyên;
Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp ;
Thuế sử dụng đất nông nghiệp.

19


1.7. QUẢN LÝ THUẾ

1.7.1.

Các văn bản về quản lý thuế

1.7.4. Quyền hạn của cơ quan quản lý thuế

1.7.2.

Quyền của chủ thể nộp thuế



•

Thông tư số 119/TT-BTC ngày 25/8/2014.
21


1.7.2. QUYỀN CỦA CHỦ THỂ NỘP THUẾ

•

Được hướng dẫn thực hiện việc nộp thuế, cung cấp thông tin, tài liệu để thực hiện nghĩa vụ, quyền lợi
về thuế;

•

Yêu cầu cơ quan quản lý thuế giải thích về việc tính thuế, ấn định thuế, yêu cầu cơ quan, tổ chức giám định
số lượng, chất lượng, chủng loại hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu;

•
•
•

Được giữ bí mật thông tin theo quy định của pháp luật;
Hưởng các ưu đãi về thuế, hoàn thuế theo quy định của pháp luật về thuế;
Ký hợp đồng với tổ chức kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế;

22



đầu tư Tinh Hoa. Kế toán của công ty Thiên Phong chưa nắm được cách viết
hóa đơn đối với sản phẩm này. Để thực hiện đúng qui định, kế toán công
ty có những cách thức nào để có được câu trả lời?

24


1.7.2. QUYỀN CỦA CHỦ THỂ NỘP THUẾ (tiếp theo)

Đáp án ví dụ 1:
1. Hỏi bộ phận hỗ trợ tuyên truyền.
2. Gửi công văn tới cơ quan thuế đề nghị hướng dẫn thực hiện.
3. Gửi thư điện tử theo địa chỉ support.

25