BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

NGUYỄN VĂN SÁU

PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO NGÀNH ĐIỆN CÔNG NGHIỆP
THEO TIẾP CẬN CDIO TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ
VIỆT NAM – HÀN QUỐC THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM KỸ THUẬT
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
CHUYÊN SÂU: SƯ PHẠM KỸ THUẬT ĐIỆN

Hà Nội – 2016

i


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

NGUYỄN VĂN SÁU

PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO NGÀNH ĐIỆN CÔNG NGHIỆP
THEO TIẾP CẬN CDIO TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VIỆT NAM –
HÀN QUỐC THÀNH PHỐ HÀ NỘI

CHUYÊN SÂU: SƯ PHẠM KỸ THUẬT ĐIỆN

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM KỸ THUẬT
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

CHƯƠNG II. CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO NGÀNH ĐIỆN CÔNG NGHIỆP TẠI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VIỆT NAM – HÀN QUỐC TP HÀ NỘI .................. 30
2.1. Giới thiệu khái quát về trường ........................................................................... 30
2.2. Mục tiêu đào tạo của Nhà trường ....................................................................... 31
2.2.1. Mục tiêu chung ............................................................................................. 31
2.2.2. Mục tiêu cụ thể ............................................................................................. 32
2.3. Quy mô và ngành nghề đào tạo ............................................................................ 32
2.4. Tổ chức bộ máy của Nhà trường ........................................................................ 33
2.4.1. Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý ...................................................................... 33

iii


2.4.2. Bộ máy quản lý Nhà trường ......................................................................... 33
2.5. Cơ sở vật chất, cán bộ quản lý và đội ngũ giáo viên nhà trường ....................... 34
2.5.1. Thực trạng cơ sở vật chất ............................................................................. 34
2.5.2. Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên dạy nghề ............................................ 35
2.6. Đánh giá chương trình đào tạo nghề Điện công nghiệp (hệ trung cấp nghề) tại
trường Cao đẳng nghề Việt Nam – Hàn Quốc TP Hà Nội........................................ 38
2.6.1. Về mục tiêu đào tạo ..................................................................................... 38
2.6.2. Về nội dung chương trình đào tạo ................................................................ 42
KẾT LUẬN CHƯƠNG II ...................................................................................... 53
CHƯƠNG 3. THIẾT KẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO NGÀNH ĐIỆN CÔNG
NGHIỆP THEO TIẾP CẬN CDIO ............................................................................... 54
3.1. Nguyên tắc chung ............................................................................................... 54
3.2. Chương trình đào tạo nghề Điện công nghiệp (Hệ trung cấp nghề) .................. 55
3.3. Thiết kế chương trình đào tạo nghề điện công nghiệp (Hệ Trung cấp nghề) theo
tiếp cận CDIO ........................................................................................................... 57
3.3.1. Nhận dạng chuyên ngành đào tạo. ............................................................... 57
3.3.2. Phân cấp quá trình đào tạo ........................................................................... 59

Hà Nội, tháng 10 năm 2016
Tác giả luận văn

Nguyễn Văn Sáu

v


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan những gì mà tôi viết trong luận văn này là do sự tìm hiểu
và nghiên cứu của bản thân. Mọi kết quả nghiên cứu cũng như ý tưởng của các tác
giả nếu có đều được trích dẫn nguồn gốc cụ thể.
Luận văn này cho đến nay chưa được bảo vệ tại bất kỳ một hội đồng bảo vệ
luận văn thạc sỹ nào và chưa được công bố trên bất kỳ một phương tiện thông tin
nào.
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những gì mà tôi đã cam đoan ở trên
đây.
Hà Nội, tháng 10 năm 2016
Học viên

Nguyễn Văn Sáu

vi


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CTĐT

:


Giảng viên

HS - SV

:

Học sinh sinh viên

HC-TC

:

Hành chính - Tổ chức

MĐ

:

Mạch điện

UBND

:

Ủy ban nhân dân

NLTH

:


Hình 1.1. Chương trình đào tạo theo quan điểm quá trình .........................................5
Hình 1.2. Kiểu chương trình đào tạo theo cấu trúc môn học ...................................10
Hình 1.3. Kiểu chương trình đào tạo theo modul kỹ năng thực hành nghề ..............11
Hình 1.4. Kiểu chương trình đào tạo kết hợp............................................................13
Hình 1.5. Quy trình chuyể n từ chương trình khung sang chương trình đào ta ̣o .......17
Hình 1.6. Hệ thống triển khai phát triển chương trình ..............................................19
Hình 1.7. Mối liên hệ giữa lĩnh vực hoạt động, lĩnh vực học tập và tình huống ......21
Hình 1.8. Mối quan hệ của các mục tiêu ...................................................................22
Hình 3.1. Cấu trúc chương trình đào tạo ngành điện công nghiệp ...........................56
Hình 3.2. Sơ đồ khung cấu trúc chương trình ...........................................................63

viii


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1. Tên nghề, quy mô đào tạo, trình độ đào tạo, thời gian đào tạo ................32
Bảng 2.2. Số lượng, trình độ đào tạo của đội ngũ cán bộ quản lý ...........................35
Bảng 2.3. Số lượng, trình độ đào tạo, sư phạm dạy nghề, kỹ năng nghề của đội ngũ
giáo viên theo từng nghề đào tạo ..............................................................................36
Bảng 2.4. Kế hoạch tuyển giáo viên cho từng nghề và theo năm .............................37
Bảng 2.5. Đánh giá về mục tiêu đào tạo của chương trình đào tạo nghề điện công
nghiệp ........................................................................................................................40
Bảng 2.6. Danh mục các môn học, modul nghề điện công nghiệp ...........................43
Bảng 2.7. Khung các môn học/Modul kỹ năng.........................................................45
Bảng 2.8. Đánh giá nội dung chương trình đào tạo nghề điện công nghiệp .............51
Bảng 2.9. Đánh giá mức độ đáp ứng chương trình đào tạo nghề điện công nghiệp .52
Bảng 2.10. Nhu cầu bổ sung, trang bị kiến thức, kỹ năng nghề ...............................52

ix



1


3.2. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu chương trình khung hiê ̣n có và phát triể n mô ̣t số
môn học/modul tự cho ̣n nghề Điện công nghiệp đáp ứng tính đúng đắn của phương
pháp luận CDIO.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận về chương trình đào tạo theo tiếp cận CDIO
Đánh giá chương trình dạy học của trường Cao đẳng nghề Việt Nam – Hàn
Quốc thành phố Hà Nội.
Thiết kế chương trình đào tạo nghề Điện công nghiệp tại trường theo tiếp cận
CDIO
5. Phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
Phân tích, tổng hơ ̣p các chủ trương đường lối, chỉ thi,̣ Nghị quyế t của Đảng,
các chính sách pháp luâ ̣t của nhà nước, của ngành, của điạ phương và các tài liê ̣u
liên quan đế n vấn đề nghiên cứu.
5.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điề u tra: Hỏi, lấ y ý kiến cán bô ̣, giáo viên và ho ̣c sinh trong nhà
trường;
- Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấ n mô ̣t số chuyên gia, cán bô ̣ quản lý và
giáo viên nhà trường có kinh nghiệm để tìm hiểu thực tra ̣ng nhà trường nhằ m làm
sáng tỏ nội dung nghiên cứu bằ ng phương pháp điề u tra
- Phương pháp quan sát: Quan sát cách thức tổ chức quản lý của lãnh đa ̣o và
cán bộ quản lý. Quan sát tình hiǹ h giảng da ̣y của giáo viên, tiǹ h hình ho ̣c tâ ̣p của
ho ̣c sinh để nắm bắ t tiǹ h hiǹ h thực tế đang diễn ra ở trường.
- Phương pháp chuyên gia: Tổ chức khảo sát, trao đổi lấy ý kiến của những
người có kinh nghiệm thực tiễn đào tạo, sản xuất, ý kiến của các chuyên gia về xây

Theo từ điển Giáo dục học- NXB Từ điển bách khoa 2001,khái niệm chương
trình đào tạo được hiểu là: “Văn bản chính thức quy định mục đích, mục tiêu, yêu
cầu, nội dung kiến thức và kỹ năng, cấu trúc tổng thể các bộ môn, kế hoạch lên lớp
và thực tập theo từng năm học, tỷ lệ giữa các bộ môn, giữa lý thuyết và thực hành,
quy định phương thức, phương pháp, phương tiện, cơ sở vật chất, chứng chỉ và văn
bằng tốt nghiệp của cơ sở giáo dục và đào tạo”
Chương trình đào tạo là một bản thiết kết tổng thể các hoạt động của quá
trình đào tạo cho một khoá hoặc một loại hình đào tạo nhất định, trong đó xác định
rõ mục tiêu chung, các thành phần, nội dung cơ bản, phương pháp đào tạo, hình
thức tổ chức, lịch trình (kế hoạch) đào tạo tổng thể, cũng như các yêu cầu về kiểm
tra, đánh giá kết quả đào tạo trong quá trình và kết thúc khoá đào tạo.
Chương trình giảng dạy (Currculum): Là một bản thiết kế chi tiết quá trình
giảng dạy trong một khoá đào tạo, phản ánh cụ thể nội dung, cấu trúc, trình tự, cách
thức tổ chức thực hiện và kiểm tra đánh giá các hoạt động giảng dạy cho toàn khoá
đào tạo và cho từng môn học, phần học, chương, mục, bài giảng. Chương trình
giảng dạy do các cơ sở đào tạo xây dựng trên cơ sở chương trình giáo dục đã được
các cấp có thẩm quyền phê duyệt.

4


Chương trình khung hay chương trình đào tạo khung: Là bản thiết kế phản
ánh cấu trúc tổng thể về thời lượng và các thành phần, nội dung đào tạo cơ bản của
chương trình đào tạo, làm cơ sở cho việc xây dựng các chương trình đào tạo theo
các nhóm, ngành, nghề cụ thể ở từng cấp, bậc học hoặc loại hình đào tạo. Có thể
hiểu chương trình khung là khung chương trình và phần nội dung đào tạo cơ bản,
lõi, (bắt buộc) tương ứng với những thời lượng nhất định để đảm bảo đạt được mục
tiêu đào tạo với chuẩn trình độ đào tạo tương ứng. Với quan điểm quá trình có thể
xem:
1. Chương trình như là một phần của khối lượng kiến thức được chuyển hóa



rõ những gì có thể trông đợi ở người học sau khoá đào tạo, phác thảo ra quy trình
cần thiết để thực hiện nội dung đào tạo, các phương pháp đào tạo và cách thức kiểm
tra, đánh giá kết quả học tập và tất cả những cái đó được sắp xếp theo một thời gian
biểu chặt chẽ ”.
Như vậy chương trình đào tạo hay chương trình giảng dạy không chỉ phản
ánh nội dung đào tạo mà là một văn bản hay bản thiết kế thể hiện tổng thể các thành
phần của quá trình đào tạo, điều kiện, cách thức, quy trình tổ chức, đánh giá các
hoạt động đào tạo để đạt được mục tiêu đào tạo.
1. Là những kiến thức cơ bản mà tất cả sinh sinh viên bắt buộc phải học trong
nhà trường.
2. Chương trình có nhiều hình thức khác nhau. Có thể bao gồm tất cả kinh
nghiệm trong lĩnh vực đào tạo. Cũng có thể được cho như là một cuộc đàm thoại,
một mối liên hệ và đó cũng là những yếu tố mà đa phần được chiếm cố hữu trong
mẫu mới tổng quan về chương trình.
3. Chương trình có nghĩa là kế hoạch tương tác giữa người học và nội dung
giảng dạy, trang thiết bị, nguồn lực và quá trình đánh giá việc đạt được mục tiêu đào
tạo.
4. Một chương trình có thể được định nghĩa như là một trải nghiệm đào tạo
được kế hoạch hóa bởi nhà trường và có thể dạy bất cứ nơi đâu, bất cứ thời gian
nào.
Ở nước ta, Luật giáo dục 2009 ( Sửa đổi) - Điều 6 quy định: “Chương trình
giáo dục thể hiện mục tiêu giáo dục; quy định chuẩn kiến thức, kỹ năng, phạm vi và
cấu trúc nội dung giáo dục, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục,
cách thức đánh giá kết quả giáo dục đối với các môn học ở mỗi lớp, mỗi cấp học
hoặc trình độ đào tạo”
”Chương trình giáo dục nghề nghiệp thể hiện mục tiêu giáo dục nghề
nghiệp , quy định chuẩn kiến thức, kỹ năng, phạm vi và cấu trúc nội dung giáo dục
nghề nghiệp, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, cách thức đánh

hoặc công nghệ đòi hỏi phải có sự phân hóa mục tiêu đào tạo đội ngũ công nhân kỹ
thuật, kỹ thuật viên theo hai hướng như sau:
- Hoặc phải là nhân lực thực hành có trình độ "công nhân lành nghề", không
những có khả năng trực tiếp vận hành sản xuất độc lập mà còn có khả năng kiểm

7


tra, hướng dẫn giám sát người khác trong một số công việc có độ phức tạp trung
bình.
- Hoặc là nhân lực kỹ thuật thực hành "trình độ cao" với những khả năng mới
cao hơn như: Khả năng phân tích, đánh giá và đưa ra quyết định về kỹ thuật, các
giải pháp xử lý sự cố, khả năng giám sát và phần nào quản lý, lãnh đạo như một
"thợ cả" hay kỹ thuật viên cao cấp.
Bất luận ở cấp trình độ nào, ở ngành nghề nào, cũng cần đặc biệt nhấn mạnh
những giá trị và thái độ ưu tiên cần có ở người lao động, chúng phải được thể hiện
rõ trong mục tiêu đào tạo. Đó là giá trị và thái độ, lương tâm nghề nghiệp, có kiến
thức và năng lực thực hành nghề nghiệp tương xứng với trình độ đào tạo, có sức
khỏe đáp ứng nhu cầu lao động sản xuất góp phần xây dựng và bảo vệ tổ quốc.
1.1.2.2. Đổi mới nội dung chương trình đào tạo
Với phương châm lấy người học là trung tâm, "tự lựa chọn" nội dung đào tạo
là ý tưởng mới mẻ. Như vậy, từ chỗ làm cho người học thích hợp với nội dung giờ
đây việc làm cho nội dung giáo dục, dạy học hướng tới người học là một bước
ngoặt quan trọng, nó tiên đề cho những ý tưởng sau này, trong đó có những quan
điểm về đáp ứng chương trình đào tạo theo tiếp cận CDIO:
- Người học là nguồn của các chương trình đào tạo. Thay vì làm cho người
học thích nghi với chương trình, cần làm cho chính chương trình thích nghi với
người học. Mặt khác, chương trình đào tạo cần chú ý tới liên thông trong hệ thống
và đáp ứng được nhu cầu học tập suốt đời của người học.
- Cần chú ý và khuyến khích kinh nghiệm sẵn có của người học thông qua việc

hội để kiểm tra quá trình và không gian giờ học. Vì vậy chương trình thiếu linh hoạt
mềm dẻo. Cuối mỗi học kỳ một số học viên hoàn thành tốt chương trình, còn một số
khác thì không hoàn thành tốt hoặc có thể không hoàn thành yêu cầu đặt ra.
Trong kiểu chương trình môn học, các môn học được tạo thành bởi các "lát
cắt" ngang. Các môn chung, văn hóa phổ thông, các môn học kỹ thuật cơ sở, phần
lý thuyết chuyên môn, phầ n thực hành nghề được cấu trúc riêng biệt. chúng liên kết
với nhau một cách tương đối độc lập.
Chương trình kiểu này thường có hạn chế:
- Kỹ năng hành nghề chỉ được hình thành sau một thời gian học tập trung
tương đối dài ở trường (thường là sau khóa học).

9


- Không tạo điều kiện cho người học tự chọn cho phù hợp với điều kiện cá
nhân (về học vấn, tài chính).
- Khó khăn khi cần phải thay đổi chương trình.
- Không tạo điều kiện cho sự liên thông giữa các trình độ cũng như các
phương thức đào tạo.

"Lát cắt ngang"

Thực hành nghề
Các môn học lý thuyết chuyên môn
Các môn kỹ thuật cơ sở
Các môn chung

Hình 1.2: Kiểu chương trình đào tạo theo cấu trúc môn học
1.2.2. Kiểu chương trình đào tạo theo Modul kỹ năng thực hành nghề
Đây là một phương thức đào tạo nhằm cung cấp cho người học có kiến thức,


n

Thực hành nghề
Các môn học lý thuyết chuyên môn
Các môn kỹ thuật cơ sở
Các môn chung

Hình 1.3: Kiểu chương trình đào tạo theo modul kỹ năng thực hành nghề
Ưu điểm của cấu trúc này:
- Mục tiêu đào tạo và cấu trúc nội dung đa dạng, thời gian đào tạo ngắn, phù
hợp với nhu cầu của người học cũng như người sử dụng lao động.
- Đào tạo ban đầu và nâng cao là một quy trình được thực hiện thường xuyên,
tạo điều kiện cho người học có thể nhanh chóng đi vào nghề nghiệp cũng như có thể
nâng cao trình độ nghề tới đỉnh cao khi có điều kiện.
- Nội dung đào tạo được tích hợp giữa lý thuyết và thực hành nghề, thực hiện
tốt nguyên lý "học đi đôi với hành", nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo.
- Nhanh chóng kịp thời bổ sung được những kiến thức và kỹ năng nghề phù
hợp với sự biến đổi nhanh chóng của tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ, có
điều kiện bám sát với yêu cầu sản xuất. Vì đây là hệ thống mở, có thể bổ sung hoặc
thay đổi các đơn nguyên học tập một cách dễ dàng.
- Nâng cao tính mềm dẻo, linh hoạt của quá trình đào tạo nghề, tạo điều kiện
liên thông giữa một nghề, đặc biệt đối với những nghề cùng một lĩnh vực kỹ thuật
nhờ vào việc sử dụng chung một số modul đơn vị.

11


- Hiệu quả kinh tế cao, các kiến thức và kỹ năng đều có thể được sử dụng ngay
để hành nghề sau khi học xong mỗi modul kỹ năng hành nghề.


Thực chất của kiểu chương trình này là sự kết hơ ̣p giữa chương trình đào tạo
theo môn học (kiểu truyền thống) và chương trình theo modul kỹ năng nghề (hình
1.3).
Modul

Modul

Modul

Modul

1

2

n-1

n

Thực hành nghề
Các môn học lý thuyết chuyên môn
Các môn kỹ thuật cơ sở
Các môn chung

Hình 1.4: Kiểu chương trình đào tạo kế t hợp
Theo kiểu chương trình này, khối kiến thức các môn chung, các môn kỹ thuật
cơ sở là một phần của chương trình đào tạo theo Modul và được Modul hóa thành
các học phần. Phần lý thuyết chuyên môn và thực hành nghề được tích hợp thành
các Modul (modul kỹ năng).

học, môi trường văn hoá - xã hội...
1.3.3. Cách tiếp cận phát triển (Developmental Apporoach)
Trên cơ sở quan niệm “Chương trình là một quá trình và giáo dục là sự phát
triển”, giáo dục là quá trình học tập suốt đời (không chỉ đơn thuần vì một mục đích
cuối cùng cụ thể nào) và phải góp phần phát triển tối đa mọi năng lực tiềm ẩn trong
mỗi con người. Do đó chương trình đào tạo phải chú trọng đến sự phát triển hiểu
biết và năng lực, đến nhu cầu, lợi ích, định hướng giá trị ở người học hơn là truyền
thụ nội dung kiến thức đã được xác định trước hay tạo nên sự thay đổi hành vi nào
đó ở người học. Các tiếp cận này tập trung vào tổ chức hoạt động dạy - học với
nhiều hinh thức linh hoạt và đa dạng, tạo cơ hội cho người học tìm kiếm, thu thập
thông tin và chiếm lĩnh tri thức. Cách tiếp cận này có nhiều ưu điểm song cũng có

14


những khó khăn khi tổ chức thực hiện do tính đa dạng về sở thích, khả năng, nhu
cầu của người học và những hạn chế về các điều kiện đào tạo (phương tiện, tài
liệu...)
1.3.4. Tiếp cận hệ thống (Systematic Apporoach)
Theo quan niệm, chương trình là bản thiết kế tổng thể quá trình đào tạo từ khâu
đầu (tuyển chọn) đến khâu cuối (kết thúc khoa học) với một hệ thống các hoạt động
đào tạo theo một trình tự chặt chẽ, kết hợp và tác động qua lại lẫn nhau nhằm thực
hiện các nội dung và đạt được các mục tiêu cụ thể trong các giai đoạn của quá trình
đào tạo. Tiếp cận hệ thống cho phép thiết kế và xây dựng các chương trình đào tạo
có tính hệ thống, chặt chẽ và logíc cao, làm rõ vai trò, vị trí, tác dụng của từng khâu,
từng nội dung chương trình đào tạo đồng thời bảo đảm mối liên hệ, tác động qua lại
giữa các thành tố của chương trình.
1.3.5. Tiếp cận hành vi (Behaviour Apporoach)
Tiếp cận hành vi xem chương trình như là một bản thiết kế tổ chức, hướng dẫn
các hành vi, các hoạt động trong những môi trường và điều kiện nhất định với

29/7/2011 của Bộ Lao đô ̣ng Thương binh và Xã hô ̣i về việc ban hành Chương trình
khung trình đô ̣ Trung cấ p nghề – nghề Điê ̣n công nghiê ̣p trong đó có nêu rõ quy
định nội dung tổng thể các hoạt động giáo dục của một khoá học thành một hệ
thống hoàn chỉnh và phân bố hợp lý thời gian theo quy định của Luật giáo dục
nhằm đáp ứng yêu cầu chất lượng và mục tiêu giáo dục. Căn cứ vào chương trình
khung, các trường da ̣y nghề xác định chương trình đào tạo của trường mình ( Điều
41- Luật Giáo dục 2005 )
1.4.2. Quy trin
̀ h chuyển chương trình khung sang một chương trin
̀ h đào
ta ̣o

16

Trích đoạn Nhận dạng chuyên ngành đào tạo Mô hình cấu trúc hóa chương trình đào tạo cho nghề Điện công nghiệp

---