UBND HUYỆN KRÔNG NÔ

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TRƯỜNG MN HOẠ MI

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
(NĂM HỌC 2016 - 2017)
ĐỀ TÀI:

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ HỞ HÀM ẾCH
PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ TỐT

Người viết : Huỳnh Thị Thúy Anh
Lớp

: Chồi 2

Đơn vị

: Trường Mầm Non Họa Mi

Năm học

: 2016 – 2017

Trang 1



Trang 2


1. MỞ ĐẦU:
1.1. Lý do chọn đề tài:
Trẻ em là niềm hạnh phúc của mỗi gia đình, là tương lai của đất nước, chính
vì vậy nên mục tiêu chung của nghành học Mầm non là chăm sóc – giáo dục trẻ
theo nhiều hình thức nhằm giúp trẻ phát triển một cách toàn diện nhất, một trong
những nội dung hết sức quan trọng đó là: Phát triển ngôn ngữ cho trẻ, ngôn ngữ có
vai trò vô cùng quan trong trong việc chiếm lĩnh kho tàng kiến thức của nhân loại,
ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp cơ bản của con người, là nhân tố quan trọng
trong sự phát triển của trẻ, thế nhưng ngôn ngữ không phải là bẩm sinh mà nó
được hình thành và phát triển trong quá trình trẻ sống và giao lưu với những người
xung quanh nhưng đó là đối với những trẻ phát triển bình thường còn đối với
những trẻ khiếm khuyết về môi như bị sứt môi hở hàm ếch thì khó khăn hơn.
Từ trước đến nay khi trẻ bị dị tật về sức môi, hở hàm ếch thì các bậc phụ
huynh chỉ nghĩ đến việc phẩu thuật và tạo hình thẫm mỹ cho trẻ mà ít có phụ
huynh nào có kiến thức về việc chỉnh ngữ âm cho trẻ, chính vì vậy mà trong năm
học vừa qua, lớp tôi chủ nhiệm có một cháu bị sức môi, hở hàm ếch mà bố mẹ
cháu là nông dân nên cũng không quan tâm đến việc chỉnh ngữ âm cho bé nên khả
năng ngôn ngữ của bé phát triển chưa được tốt lắm, nên tôi đã chọn đề tài này làm
bài viết sáng kiến kinh nghiệm cho mình.
1.2. Mục đích nghiên cứu
+ Nhằm giúp trẻ phát triển khả năng nghe, hiểu lời nói và trả lời câu hỏi một
cách có lôgic, có trình tự, chính xác: khả năng nghe tốt giúp trẻ hiểu được vấn đề
mà người khác đang truyền đạt, phát triển khả năng nghe và nói là hết sức quan
trọng, để nói được tốt trẻ cần phải được luyện nghe tốt, luyện nghe cho trẻ được
thực hiện qua các hoạt động khác nhau nhất là thông qua các trò chơi mà đặc biệt
là trò chơi dân gian. Để luyện khả năng nghe hiếu cho trẻ thì chúng ta có thể yêu
cầu trẻ thực hiện lại nhiệm vụ mà chúng ta vừa giao cho trẻ làm bằng lời nói.

giới ngày mai”, tương lai của mỗi dân tộc phụ thuộc vào sự quan tâm, chăm sóc
thế hệ trẻ, để trẻ phát triển toàn diện xứng đáng là chủ nhân tương lai của đất nước
thì sự quan tâm, chăm sóc của cộng đồng nói chung và của cô giáo nói riêng đóng
vai trò quan trọng vì sự phát triển của trẻ. Đảng và nhà nước ta luôn khẳng định tất
cả trẻ em trong đó có cả trẻ em khuyết đều được hưởng nền giáo dục tốt nhất,

Trang 4


trong đó việc phát triển ngôn ngữ có vai trò rất quan trọng trong việc phát triển
toàn diện cho trẻ.
Trẻ hở hàm ếch là trẻ có khiếm khuyết về môi vì vậy khả năng phát triển
ngôn ngữ của trẻ có một số hạn chế nhất định, chính vì vậy trẻ cần được chăm sóc
và giáo dục một cách hợp lí để trẻ có thể phát triển bình thường như bao trẻ khác.

Trang 5


2. NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lý luận của vấn đề
Ở lứa tuổi mẫu giáo việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ là vô cùng quan trọng,
trong đó cô giáo là người thúc đẩy quá trình phát triển ngôn ngữ của trẻ một cách
tích cực nhất, trên bước đường phát triển ngôn ngữ của trẻ, cô giáo là người phát
hiện, hình thành những kỹ năng ngôn ngữ của trẻ và cô quan sát, đánh giá khả
năng ngôn ngữ của từng trẻ, có những trẻ khả năng ngôn ngữ phát triển tốt nhưng
cũng có những trẻ khả năng ngôn ngữ còn yếu vì một số khiếm khuyết như sứt
môi, hở hàm ếch…Nhưng theo tinh thần của Bộ Giáo Dục Và Đào Tạo Thì tất cả
trẻ em kể cả trẻ khuyết tật đều được hưởng nền giáo dục tốt nhất, nên chúng ta
cũng đã từng bước xây dựng và thực hiện chính sách giúp trẻ khuyết tật hòa nhập
với cộng đồng.

tác chăm sóc, giáo dục cháu.
- Được sự tin tưởng, ủng hộ của các bậc phụ huynh.
b. Khó khăn:
- Phụ huynh của cháu bị sứt môi là nông dân nên chưa quan tâm đến việc
phát triển ngôn ngữ cho cháu.
- Từ khi ra trường đến nay, đây là trường hợp đầu tiên do tôi chủ nhiệm nên
còn nhiều bỡ ngỡ trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ.
- Chưa có những lớp tập huấn về chăm sóc, giáo dục cho trẻ khuyết tật.
2.3. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
* Biện pháp 1: Tự học tập để bồi dưỡng kiến thức về phát triển ngôn ngữ
cho trẻ.
- Để có biện pháp giúp trẻ sứt môi, hở hàm ếch phát triển ngôn ngữ tốt thì cô
giáo phải có kiến thức chuẩn xác về phát triển ngôn ngữ cho trẻ chính vì vậy nên
tôt luôn tự học hỏi qua sách, báo, mạng và qua trao đổi kinh nghiệm với đồng
nghiệp để nâng cao kiến thức của bản thân, từ đó rút ra được những phương pháp,
biện pháp phù hợp với trẻ của lớp mình nhằm vận dụng vào công tác nuôi dưỡng,
chăm sóc trẻ để đạt được kết quả tốt nhất.
Ngoài việc luôn bồi dưỡng kiến thúc, trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho
bản thân thì tôi không ngừng phấn đấu để hoàn thiện về nhân cách đạo đức, luôn

Trang 7


là tấm gương sáng cho mọi trẻ noi theo, luôn nêu cao tinh thần chủ động, sáng tạo
trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ.
* Biện pháp 2: Sưu tầm các bài thơ, bài hát, câu chuyện mà đặc biệt là
các bài ca dao, đồng giao, các trò chơi dân gian:
Sưu tầm các bài thơ, các bài hát, các câu chuyện, bài đồng giao, ca dao, các
trò chơi dân gian được lựa chọn phải phù hợp với lứa tuổi, phù hợp với mục đích
phát triển ngôn ngữ và khả năng ngôn ngữ của trẻ.

Khi đóng kịch trẻ được trò chuyện với nhau trong khi thể hiện vai của mình
giúp cho ngôn ngữ của trẻ được phát triển một cách tự nhiên nhất.

Trang 9


(Hình bé đang đóng kịch)
* Biện pháp 4: Giáo dục trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua các hoạt động
trong ngày.
Một ngày ở trường mầm non trẻ được tham gia vào nhiều hoạt động khác
nhau như: Hoạt động chơi, hoạt động học, giao tiếp, lao động …Tất cả các hoạt
động đó đều tạo ra những khả năng to lớn để làm phong phú thêm ngôn ngữ cho
trẻ.
Ngôn ngữ xuất hiện nhằm thỏa mãn nhu cầu giao tiếp và nhận thức thông qua
lao động, học tập , giao tiếp hằng ngày của trẻ trong trường mầm non, và các hoạt
động đó đều cần đến ngôn ngữ để trao đổi, chia sẽ, nhờ vậy nên vốn từ của trẻ
được tăng lên, trẻ sẽ nói đứng ngữ pháp, diễn đạt sao cho mạch lạc.
Ví dụ 1: Trong giờ hoạt động ngoài trời tôi cho trẻ kể về những hiện tượng,
những sự vật mà bé quan sát được, trẻ phải kể bằng ngôn ngữ của mình nên phải
Trang 10


lựa chọn, sắp xếp từ ngữ cần diễn đạt một cách trình tự để cho người nghe có thể
hiều được.
Ví dụ 2: Trẻ đang trao đổi với nhau ở hoạt động góc, trẻ làm bác sĩ khám bệnh cho
bệnh nhân, thông qua giao tiếp giữa hai nhân vật giúp cho vốn từ của trẻ được phát
triển một cách tự nhiên.

(Bé làm Bác Sĩ khám bệnh cho các bạn)
* Biện pháp 5: tạo môi trường thân thiện cho trẻ tự tin phát huy hết khả

thức được điều đó nên tôi luôn chăm sóc, giáo dục và giúp đỡ cháu ở mọi lúc, mọi
nơi, tôi luôn thường xuyên trò chuyện, âu yếm, vỗ về trẻ, tạo cho trẻ tâm thế thoải
mái, vui vẻ, tạo môi trường thân thiện cho trẻ được hòa nhập cùng bạn bè, luôn có
bạn cùng chơi với trẻ, giúp trẻ mạnh dạn, tự tin bộc lộ cảm xúc, trao đổi với bạn
và thích đến trường.

Trang 12


(Hình ảnh bé chơi chi chi chành chành cùng các bạn)
* Biện pháp 6: Phát triển ngôn ngữ thông qua trò chơi dân gian
Trẻ em Việt Nam từ thời xa xưa, bên cạnh những trò chơi do người lớn nghĩ
ra để cho trẻ chơi, bản thân trẻ đã tự đáp ứng nhu cầu chơi của mình bằng cách đã
tạo ra nhiều cách chơi dựa trên cơ sở bắt chước những hoạt động của người lớn,
hướng dẫn cho nhau cách chơi, truyền cho nhau từ thế hệ này sang thế hệ khác, từ
vùng này sang vùng khác, nhờ có trò chơi dân gian được lưu truyền đến ngày hôm
nay. Trò chơi dân gian xưa được xem là một hình thức giáo dục đơn giản, giúp
hình thành nhân cách cũng như phát triển thể chất cho trẻ, nó thường được thể
hiện là các hành vi bắt chước của trẻ nhỏ từ các hoạt động của người lớn hay sự
truyền dạy của người lớn cho trẻ nhỏ, cứ thế các trò chơi dân gian được lưu truyền
từ thế hệ này sang thế hệ khác như một di sản văn hóa dân tộc, trò chơi dân gian có
nhiều thể loại phù hợp với các sở thích, cá tính khác nhau của nhiều đối tượng
Trang 13


người chơi như sôi nổi, điềm đạm hay trầm tĩnh. Mỗi trò chơi lại có một quy luật
riêng, mang những sắc thái khác nhau khiến trẻ em chơi suốt ngày mà không thấy
chán.
Kho tàng các trò chơi dân gian vô cùng phong phú và đa dạng nhưng không
phải trò chơi nào cũng phù hợp với trẻ bị khiếm khuyết về ngôn ngữ vì vậy tôi

Trang 15


(Hình ảnh bé tham gia trò chơi đua thuyền trên cạn cùng các bạn)
* Biện pháp 8: Tôi xây dựng kế hoạch riêng để phát triển ngôn ngữ cho
trẻ trong một năm học như sau:
Khi xây dựng kế hoạch để trẻ phát triển ngôn ngữ tốt tôi chia làm ba giai
đoạn trong một năm học như sau:
- Tháng 9-10-11: Trong giai đoạn đầu của năm học tôi chủ yếu tập trung vào
luyện khả năng nghe cho trẻ nhằm phát triển thính giác âm vị cho trẻ, tôi thường
cho trẻ nghe những bài hát, bài thơ, ca dao, đồng giao…phù hợp với lứa tuổi của
trẻ. Và thường cho trẻ tham gia vào các trò chơi luyện tai nghe như: Giọng ải
giọng ai, tai ai thính, ai đoán giỏi…Thông qua các trò chơi sẽ luyện được cho trẻ
khả năng tập trung chú ý, tập trung nghe để thực hiện được yêu cầu của trong
chơi.
- Tháng 12-01-02: Trong giai đoạn này vốn từ của trẻ cần phải phát triển một
cách tốt nhất vậy nên tôi tập trung vào tăng vốn từ cho trẻ, tập cho trẻ phát âm một
cách rõ ràng, rành mạch nhất với các bài tập luyện phát âm như: Các trog chơi vui
nhộn về các con vật: Trò chơi: “Con bò”; “Con két”….
- Trò chơi: “Một dàn nhạc đặc biệt”; “Bìa hát kỳ diệu”; “Cái bao bí ẩn”
- Tháng 3-4-5: Đây là giai đoạn cuối của năm học nên tôi tập trung vào vấn đề
luyện trí nhớ cho trẻ thông qua các bài thơ, bài hát, ca dao, đồng giao…Sau khi
Trang 16


cho trẻ làm quen với các bài thơ, bài hát….thì cô thường mời trẻ lên đọc lại cho cô
và cả lớp cùng nghe xem trí nhớ của trẻ đến đâu để cô có thể giúp đỡ trẻ kịp thời.
* Biện pháp 9: Tuyên truyền đến phụ huynh:
Công tác giáo dục, chăm sóc trẻ là nhiệm vụ của toàn xã hội, có rất nhiều
hình thức và phương pháp giáo dục trẻ khác nhau, nhưng dù ở hình thức và


các biện pháp

các biện pháp

69 %

97%

75%

95%

80%

95%

70%

98%

Khả năng nghe hiểu ngôn
ngữ và phát âm
Vốn từ
Khả năng nói đúng ngữ

3

4


3.2. Kiến nghị
- Nhà trường nên trang bị thêm nhiều tài liệu, băng, đĩa về giáo dục phát triển
ngôn ngữ cho trẻ khuyết tật mà đặc biệt là trẻ bị sứt môi, hở hàm ếch để giáo viên
tham khảo.
- Thường xuyên mở các lớp tập huấn, hội thảo về giáo dục phát triển ngôn
ngữ cho trẻ khuyết tật để giáo viên có cơ hội học hỏi, trao đổi kinh nghiệm lẫn
nhau để giáo viên có những biện pháp tốt nhất để giáo dục trẻ đạt kết quả cao.
Đăk Drô, ngày 05 tháng 12 năm 2016
Người viết
Trang 20


Huỳnh Thị Thúy Anh

Trang 21


NHẬN XÉT CỦA BGH NHÀ TRƯỜNG
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................