"

,

'

BO GIAO Dl)C & DAO T~O
TRUONG D~I HOC KINH TE TP.HCM
-----------~~-----------

'
Q.
,·''

'•, ....

'

'

•

\~\

•

ph~ du thanh h~ th6ng k~ toan ........................................ 8
1.3 Tai khoan va h~ th6ng tai khoan k~ to{m ................................................................................. 11
1.3.1 Titi khoan ...................................................................................................................... 11
1.3 .2 H~ th6ng Uti khoan k~ toan ........................................................................................... 14
1.4 H~ th6ng tai khoan a m(>t s6 qu6c gia ..................................................................................... 17
1.4.1 Nhom khong quy djnh h~ th6ng tai khoim k~ toan th6ng nhdt.. ................................... 17
CHUONG 2: Danh gia h~ th6ng tai khoan k~ toan hi~n hanh quy djnh ap dyng
cho ca~-~oa~h n~hi~p .....:: ........: .... ·:·~ .... ·:·· ................................................................................... 20
2.1 Gtm thu;u htt thong tat khoan hittn hanh ................................................................................ 20
2.1.1 H~ th6ng ·tai khoan ke toan ban hanh theo QD 15 ......................................................... 20
2.1.2 H~ thbng tai khoan k~ toan ban hanh theo QD 48 ......................................................... 32
2.2 Danh gia h~ th6ng tai khoim ke toan hi~n hanh .................................................................... 41
2.2.1 Vu di~m .......................................................................................................................... 42

duqc thiet l~p d€ thgc hi~n phan lo~i va xu ly thong tin g~n li~n vai tirng d6i

tuqng k€ toan nh~m phvc vv cho mvc dich ki€m tra, ki€m soat sv v~n d
ch9n nghien c(ru d~ Uti "thi~t k~ h~ th6ng tai khoan k~ toan ap dvng cho cac
doanh

nghi~p Vi~t

Nam".

Ml)c tieu cua d~ titi Ia gop phdn hoim thi~n h~ th6ng tai khoan k~ toan ap
dvng th6ng nh~t cho cac lo~i doanh nghi~p v&i quy mo khac nhau, d6ng thai
g~n k~t duqc vi~c thl!c hi~n k~ tm1n tai chinh va k~ toan quan tri trong h~ th6ng

tai khoan k~ toan rna doanh nghi~p v~n dvng vao di~u ki~n cv th~.
N(>i dung d~ tai Ia huang vao phvc vv cho giang d~y d6ng thai cling g&p
phfin cimg v&i nai so~n thao va ban hanh ch~ d(> k~ toan th\fc vi~c hoan thi~n
ch~ d(> k~ toan ap dl)ng cho doanh nghi~p Vi~t Nam d~ c6 th~ sfr dvng th6ng
nh~t,

lm djnh va lau dai.
N(>i dung d~ tf1i bao g6m ba chuang:

Chuang I: Tfmg quan v~ h~ th6ng k~ toan va h~ th6ng tai khoan k~ toan.
Chuang II: Th\fc tr~ng h~ th6ng tai khoan ap dvng cho cac doanh nghi~p
Vi~t

Nam hi~n hilnh.

Chuang III: Thi~t k~ h~ th6ng tai khoan k~ toan ap dl)ng cho cac doanh
nghi~p Vi~t

N am.

nhau. Thong tin k~ toan luon duqc S\1' quan tam tim hi~u, su d1,mg tir cac df>i

tuqng ben trong doanh nghi~p lfrn ben ngoai doanh nghi~p.
1.1.1 Dinh nghia v~ k~ toan:
C6 nhi€u djnh nghia khac nhau v€ k~ toan. Tuy nhien cAn nh~n thuc r~ng,
k~ toan vira Ia mon khoa hQc, vira la ngh€ nghi~p quan ly nen djnh nghia k~

toan cAn phai c6 S\1' ti~p c~n v€ d~c di~m nay.

Duai g6c d(> Ia m(>t mon khoa hQC thi k€ toan Ia khoa hQC v~ thong tin va
ki~m tra m9i di~n bi~n th\l'c t~ c6 lien quan d~n linh V\l'C kinh t~ tai chinh cua
m(>t t6 chirc C\1 th~ (doanh nghi~p, tru<mg hQc ... ) thong tin m{>t s6 phmmg
phap rieng bi~t giin li~n v6'i vi~c su d1,1ng 3 loi;ti th(rc do: ti~n, hi~n v~t va thai
gian lao d{>ng trong d6 thu6'c do bAng ti~n Ia chu y~u.
Du6'i g6c d(> la ngh€ nghi~p thi k~ toan duqc hieu Ia cong vi~c tinh toan
va ghi chep bAng con s6 m9i hi~n tuqng kinh t~ - tai chinh phat sinh trong
dcm vi de cung cdp m(>t each toan di~n va nhanh chong cac thong tin v€ tinh
hinh va k~t qua hoi;lt d()ng cua dcm vj, tinh hinh su d1,1ng v6n cua dan vj.
De lam ro hem c6 the phan tich tren cac m~t sau:
- v€ hinh thirc, k~ toan la vi~c tinh toan va ghi chep bAng con s6 m9i
hi~n tuqng kinh t~ - tai chinh phat sinh trong dcm vi vao cac loi;ti chtrng tir,

s6 sach c6 lien quan va qua d6 l~p ra duqc cac bao cao k€ toan cAn thi€t.
- v€ n(>i dung, k€ toan Ia vi~c cung cdp thong tin v€ toan b() di~n bi~n
th\l'c t~ trong qua trinh hoi;tt d()ng cua dcm vi de ph1,1c V\1 cho yeu cAu ki~m
soat, danh gia va ra quy~t djnh kinh t~.
- v € tri;lng thai phan anh, k~ toan phan anh ca hai tri;lng thai tinh va d(>ng
nhung d(>ng Ia tri;tng thai thu

xu

ly Va t6ng k€t cac dfr li~u CO lien quan d€n cac qua trinh ho?t d

quan trc;mg trong quan ly cua ban than cac dan vi k€ toan va

n6 cling rfit

dm thi€t va quan tn,mg trong quan ly cho nhfrng d6i tuqng khac

co quySn lgi ti"\l'C ti€p hay gian ti~p d6i v6i cac ho?t d
ngoai.
K~ toan tai chinh c6 m(>t s6 d~c di~m cftn luu y: phan anh nhfrng sg ki~n

da xay ra (thong tin qua khu); thong tin cung c~p g~n li~n v&i ph~m vi toan
doanh

nghi~p;

phai c6 d(> tin

c~y

cao, mang tinh phap

l~nh;

thu&c do

su dl)ng

ph6 bi~n Ia thu&c do ti~n t~.
- K~ toan quan tri ciing Ia m(>t phan h~ thong tin thu(>c h~ th6ng thong tin
k~ toan cung c~p thong tin v~ qua trinh hinh thimh, phat sinh chi phi va thu

nh~p khi th\l'C hi~n cac k~ ho~ch ng~ h~n, dai h~n Va cac thong tin khac g~n
li~n v&i tirng b(> ph~n C\1 th~ trong qua trinh th\l'C hi~n ml)c tieu chung do dan

vi d~ ra nhiim phl)c V\1 cho nhu cftu quan tri khac nhau

a cac c~p d(> khac


5


nhfrng Sl! ki~n da, dang Va S~p xay ra trong ho(;lt d

h~ ch~t

che v&i nhau trong qua trinh thgc

hi~n k~ toan. Ngoai cac phuang phap tren, thi ki~m ke cfing duqc coi Ia m
h<;>c nhdm qua d6 phan anh duqc tinh hinh tai chinh, tinh hinh kinh doanh va
cac tinh hinh khac lien quan d~n ho~t d
a ben ngoai don vi k~ toan. Gifra cac h~ thbng nay c6 mbi lien h~ ch~t che va
c6

Sl,l

tuong tac trong qua trinh thu th~p va xir ly thong tin. C6 th€ mo ta cfiu

true h~ thbng k~ toan theo cac mo hinh sau:

8


Mo hinh thuc hien bAng phuang phap thu cong:

H~ th6ng thong tin
d~u vao

H~ th6ng
•

HOooOOOOO

xu ly
••

thong tin

HH.

................

xu ly: Xu ly bAng thu cong ho~c xu ly bAng ph~n m€m k~ toan duqc cai d~t
trong may tinh. Sg khac bi~t nay chi la

sv khac bi~t v€ m~t ky thu~t xu ly va

hinh thuc chua dl!llg thong tin, chu cong c1,1 d~ thlJc hi~n vi~c xu ly thong tin
cua 2 mo hinh m1y vfrn la h~ th6ng tai khoan k~ toan duqc thi~t k~ thich ung
tren n~n tang cua h~ th6ng tai khoan k~ toan ap d1,1ng cho dan vi k~ toan.

o mo hinh thgc hi~n bAng phuang phap thu cong thi h~ th6ng xu ly
thong tin la S\1' gdn k~t gifra h~ th6ng tai khoan va h~ th6ng sf> k~ toan du6i hinh
thuc giAy ta, con 6 mo hinh thlJC hi~n bAng may tinh thi SlJ gdn k~t nay duqc
thlJc hi~n du6i hinh thuc rna hoa va cac lo?i sb k~ toan duqc k~t xu~t 6 d~u ra
du6i hinh thuc gifty ta theo yeu c~u quim ly.
Sau day trinh bay cac b9 ph~n cAu thanh h~ th6ng k~ toan duqc ap d1,1ng
cho cac dan vi k~ toan.
(1) H~ thAng chD-ng tir k~ toan: Chung tir k€ toan duqc su d1,1ng d~ ghi nh?n

thong tin ban dfru v~ cac nghi~p

Vl,l

kinh t€ phat sinh va hm1n thanh. Chfrng tir

k~ tmin chua d\lllg nguyen li~u ban dfru v€ ho?t d
sa k~ toan: s6 k~ toan Ia hinh thfrc ghi nh~n thong tin v~

nghi~p

vv kinh t~, v~ tirng d6i tuqng k~ toan theo thfr tl! thai gian phat sinh va theo SlJ
phan lo~i n(>i dung nghi~p vv d~ cung ccip thong tin v~ sg hi~n c6 va tinh hinh
bi~n d(>ng cua cac d6i tuqng k~ toan trong qua trinh ho~t d(>ng cua dan vi k~

toan. T6 chfrc h~ th6ng s6 k~ toan luon g~n li~n v&i h~ th6ng tai khoan k~ toan
nhfim thlJc hi~n vi~c phan lo~i nghi~p vv kinh t~ d€ ghi nh~n thong tin lien
quan d~n tirng d6i tuqng k~ toan rna qua d6 c6 duqc nhiing s6 li~u cfin thi~t d€
l~p ra cac bao cao k~ toan va thlJC hi~n Vi~c ki€m soat ho~t d(>ng cua dan vj.

Tinh da d~g cua h~ thfmg s6 k~ toan g~n li~n v&i tinh da d~ng cua cac
tai khoan thui tuqng Slr dt.mg.Tinh hfru ich cua bao cao k€ toan la vftn d~ luon duqc SJ!
quan Him tir nhi€u d6i tuqng khac nhau

1.3.1.1. Khai

ni~m

tai khoan

De c6 duqc thong tin v~ SJ! v~n d(>ng, thay dbi cua tirng lo~i tai san, tung
lo~i ngu6n v6n ciing nhu cac qua trinh ho~t d(>ng khac nhau cua don vi k€ toan

(sau day gQi chung Ia d6i tuqng k€ toan) thi cAn thi€t phai sir dvng cac tai
khoan k€ toan.
Tai khoan Ia phuang phap phan lo~i nghi~p V\1 kinh t€ phat sinh theo
yeu cAu phan anh va kiem tra ffiQt each thu(mg xuyen, lien t\lC Va CO h~ thf>ng

11


s6 hi~n c6 va tinh hinh bi~n d()ng cua tirng lo~i tai san, tirng lo~i ngu6n v6n
cling nhu cac qua trinh ho~t d()ng khac nhau trong dan vi k~ toan (theo tirng d6i
tuqng k~ toan C\1 th~).
Qua dinh nghla nay c6 th~ neu m()t s6 d~c di~m ca ban cua phuang phap
tai khoan:
V ~ hinh thuc : Ia s6 k~ toan duqc dung d~ ghi chep s6 hi~n c6 cling nhu
S\l' bi~n d(}ng CUa tirng dfJi tuqng k~ toan Cl,l th~ d\l'a tren Cng khac nhau cua doanh nghi~p trong m6i quan h~ ch~t che va nhi~u
m~t v6i nha nu6c, v6i cac d6i tuqng khac nhau trong cfing nhu ngoai nu6c.

D6ng thai cfing cho phep c6 duqc nhiing thong tin cAn thi~t d~ danh gia dung
d~n, kip thai hi~u qua kinh t~ tren tirng m~t ho~t d(>ng, cfing nhu trong ph~m vi

toan b9 ho~t d(>ng cua doanh

nghi~p.

- Can cu vao nhfrng nguyen t~c k~ toan va h~ th6ng chudn m1Jc k~ toan
d~ h~ th6ng tai khoan c6 duqc tinh hoa hqp va hi~n d~i duqc thira nh~n d~ v~n

d\lng cho t~t ca cac doanh nghi~p khac nhau hi~n ho~t d(>ng tren lanh th6 Vi~t
Nam, duqc cac t6 chuc qu6c t~ v~ k~ toan thira nh~n va d~c bi~t la thu~n lqi, d€
dang v~ m~t nghi~p V\1 cfing nhu c6 nhfrng ca

sa phap ly cAn thi~t ph\lc V\1 cho

vi~c ki~m tra ki~m soat va danh gia ho~t d(>ng cua cac lo~i doanh nghi~p khac

nhau.
- Can cu vao S1J bi~n d(>ng cua n~n kinh t~ trong nhfrng giai doC;tn khac

, trong khi d6 m6i nganh ho~t d()ng , ho~c thanh phftn kinh t~ l~i c6 nhfrng d~c
thil v~ d6i tuqng phan anh va yeu cftu quan ly nen dtJa tren ca s& cua h~ th6ng
tai khoan k~ toan th6ng nh~t, m6i nganh (ho~c thanh phftn kinh t~) se nghien
cuu va xay dtJng h~ th6ng tai khoan cho nganh ho~c thanh phftn kinh t~ mng k€ toan cua My va Anh .
T~i cac nuac nay khong c6 m9t h~ th6ng tai khoan k€ toan th6ng nhdt v~

ten gQi va sf> hi~u b~t bui phai giai trinh ly do va anh huemg cua SV
thay dbi d6 d6i v&i bao cao tai chinh.
Can cu d~ xay dvng h~ th6ng tai khoan k~ toan Ia: dva tren ca

sa tuan

thu chuAn mgc k~ toan va cac nguyen t~c k~ toan chung dugc chftp nh~, dga
vao n()i dung kinh t~ cua d6i tuqng dugc phan anh, dva vao m6i quan h~ giua
tai khoan v&i yeu cdu cung cftp thong tin cho vi~c l~p h~ th6ng bao cao tai
chinh va cac bao cao k~ toan khac cua dan vi.
H~ th6ng tai khoan k~ toan xay dvng theo nh6m nay c6 uu diem Ia t~o

doanh nghi~p tir ngay 11112001 v6i d~c di€m:
- Cac d6i tuqng k€ tmin khong phan tich theo tinh ng~n h~n hay dai h~n .
- Khong tach bi~t k€ toan tai chinh, k€ toan quan tri, c6 cac tai khofm
dung d€ h~ch toan chi phi ph\lc V\1 cho vi~c tinh gia thanh .
- Lo~i b6 nhi~u tai khoan chi ti€t nh~m tang tinh linh ho~t cua h~ th6ng
khi v~n dl,lng trong th\l'c ti€n, chu y€u luu gifr nhfrng tai khoan chi ti€t theo yeu
cfiu cua CCY quan thu€.
Hi~n t~i h~ th6ng tai khoan k€ toan 6 Vi~t Nam duqc xay d\l'ng va quy

,

djnh ch~t che tuang W v6i cac nu6c 6 nh6m 2. H~ th6ng tai khoan k€ toan 6
nh6m 2 c6 uu di€m Ia t~o nen tinh th6ng nhAt cao, thu~n lqi trong ki€m tra,
ki€m soat va huang dfrn nghi~p V\1 nhung c6 nhuqc di€m Ia qua c(rng nh~c
trong quy djnh cac tai khoan phai sir dl,lng nen, h~n ch€ tinh chu d()ng, linh ho~t
cua doanh nghi~p trong t6 chuc sir d\lflg h~ th6ng tai khofm k€ toan.

18


Vi~c k€ thira uu di€m cua 2 nhom tren d€ thi~t k€ h~ th6ng ti1i khoan

thich trng v6i di€u ki~n cua nu6c ta Ia di€u cfrn phai nghiem ctru va th1,l'c hi~n.

K~t luan chuong 1
H~ th6ng tai khoan k~ to{m co anh huang quan tn;mg va tac d
a VN: h~ th6ng tai

khoi'm ban hanh QD 15/2006 Qfl - BTC ngay 20.03.2006 va h~ th6ng tai
khmin dung cho doanh

nghi~p

nho va va vira ban hanh theo Qfl 48/2006 QD -

BTC ngay 14.09.2006 cua BTC. Sau day gi&i thi~u tbng quat tung h~ th6ng tai
khoim k~ toan.

2.1.1 H~ thfing tai khoan k~ tmin ban hanh theo QD 15:
H~ th6ng tai khmin nay ra dnng ctia daanh nghi~p.

+ Cac tai khaan thu9c la~i 3 va 4(s6 dAu tien cua s6 hi~u tai khaan Ia s6
3 ha~c s6 4) duqc dung de phan anh ngu6n v6n cua daanh nghi~p.
Trang n9i b9 cac tai khaan la~i 3 ha~c 4 co m6i quan h~ d6i ung phb bi~n bieu

hi~n SlJ chuyen h6a gifra cac la~i ngu6n v6n trong qua trinh ha~t d9ng cua
daanh nghi~p.

+ Cac tai khaan thu9c la~i 5 d€n la~i 9 duqc sir dvng de phan anh cac
qua trinh ha~t d9ng cua daanh nghi~p va xac djnh k€t qua kinh daanh, duqc g<;>i
chung Ia tai khaan trung gian (s6 dAu tien cua s6 hi~u tai khaan Ia s6 5,6,7,8,9)


Nh6m 1: Ti~n (TK111,112,113)

Tai san

Nh6m 2: Dfiu tu ng~n h;;tn (TK121,128,129)

,

ngan

Nh6m 3: Nq phai thu (TK131,133,136,138,139)

h;;tn

Nh6m 4: Ung tru6c ng~ h;;tn (TK141,142,144)
Nh6m 5: Hang tbn kho(TK151,152,153,154,155,156,157,158,159
Nh6m 6: chi SlJ nghi~p (TK 161)

Loai 2

Nh6m 1: Tai san c6 dinhva BDSdfiu tu (TK211,212,213,214,217)

Tai san dai

Nh6m 2: Dfiu tu dai h;;tn (TK221,222,223,228,229)

h;;tn

Nh6m 4: Xay dlJng CO' ban - ung tru6c dai h;;tn

Nh6m 3 : Quy ken thu6ng phuc lqi ((TK431)
Nh6m 6: Ngu6n kinh phi ( TK461, 466)

Loai 5

Nh6m 1: Doanh thu ( TK511, 512)

Doanh thu

Nh6m 2 : Chi~t khAu thuong m~i ( TK521)
Nh6m 3 : Giam gia- Hang ban hi tra l~i ( TK531,532)

Loai 6

Nh6m 1: Mua h~mg ( TK611)

Chi phi

Nh6m 2: Chi phi san phAm (TK621,622,623,627)

SXKD

Nh6m 3: Gia v6n, gia th~mh ( TK631, 632, 635)_
Nh6m 4: Chi phi thai kY( TK641,642)

Loai 7

Thu nh?p khac ( TK711)

Loai 8