TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
KHOA VĂN HÓA DÂN TỘC THIỂU SỐ

LỘC THỊ LÀN
HÁT QUAN LÀNG TRONG ĐÁM CƯỚI CỦA NGƯỜI TÀY Ở XÃ
AN PHÚ, HUYỆN LỤC YÊN, TỈNH YÊN BÁI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VĂN HÓA DÂN TỘC THIỂU
SỐ
MÃ SỐ : 52220110

Giảng viên hướng dẫn

: ThS. Triệu Thị Nhất

Sinh viên thực hiện

: Lộc Thị Làn

Lớp

: VHDT 18A

Hà Nội : 2016


LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành tốt bài khóa luận này, lời đầu tiên tác giả xin được gửi
lời cảm ơn chân thành tới Khoa Văn hóa Dân tộc thiểu số, cùng toàn thể các
thầy cô giáo trong Khoa đã tạo điều kiện tốt nhất cho tác giả hoàn thành bài

Yên, tỉnh Yên Bái........................................ Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Tiêu chí chọn vợ chọn chồng .......... Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Độ tuổi kết hôn ............................... Error! Bookmark not defined.
1.2.3. Chuẩn bị cho ngày cưới .................. Error! Bookmark not defined.
1.2.4. Các nghi lễ trước ngày cưới ............ Error! Bookmark not defined.
1.2.5. Các nghi lễ trong ngày cưới (Mự Kin lảu)Error! Bookmark not
defined.
1.2.6. Nghi lễ sau ngày cưới ..................... Error! Bookmark not defined.
1.2.7. Trang phục trong ngày cưới ............ Error! Bookmark not defined.
1.3. Biến đổi về tập quán cưới xin của người Tày ở xã An Phú, huyện Lục
Yên, tỉnh Yên Bái hiện nay ........................ Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chương 1........................................ Error! Bookmark not defined.
Chương 2: HÁT QUAN LÀNG TRONG ĐÁM CƯỚI TRUYỀN THỐNG
CỦA NGƯỜI TÀY Ở XÃ AN PHÚ, HUYỆN LỤC YÊN, TỈNH YÊN BÁI
............................................................................. Error! Bookmark not defined.
2.1. Một số vấn đề chung ............................ Error! Bookmark not defined.
2.1.1. Khái niệm về dân ca ....................... Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Khái niệm về Hát Quan làng........... Error! Bookmark not defined.
2.1.3. Nguồn gốc của hát Quan làng ......... Error! Bookmark not defined.
2.2. Nghệ thuật diễn xướng ......................... Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Hình thức diễn xướng ..................... Error! Bookmark not defined.

1


2.2.2. Môi trường diễn xướng ................... Error! Bookmark not defined.
2.2.3. Người diễn xướng........................... Error! Bookmark not defined.
2.2.4. Đạo cụ diễn xướng ......................... Error! Bookmark not defined.
2.2.5. Trang phuc diễn xướng ................... Error! Bookmark not defined.
2.3. Nội dung và trình tự các bài hát Quan làngError!

2


3.4.2. Đối với với cơ quan nghiên cứu, quản lý văn hóaError! Bookmark
not defined.
3.4.3. Đối với đồng bào Tày ở xã An Phú . Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN.................................................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................................. 1
PHỤ LỤC ...................................................... Error! Bookmark not defined.

3


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trên dải đất hình chữ S có 54 dân tộc anh em cùng chung sống.
Mỗi dân tộc có một nền văn hóa riêng tạo nên nền văn hóa Việt Nam
phong phú và đa dạng trong sự thống nhất. Sự thống nhất trong nền văn
hóa không phải là phép cộng đơn giản là các dân tộc chỉ đóng góp vào và
làm nên sự phong phú mà phải hòa nhập nhưng không đánh mất bản sắc
văn hóa tộc người. Việc phát triển văn hóa nhằm mục tiêu tạo nên sự phát
triển bền vững của văn hóa Việt Nam trên con đường phát triển và hội
nhập là sự đòi hỏi các dân tộc phải phát huy hơn nữa các giá trị văn hóa
của dân tộc mình. Hiện nay, sự phát triển kinh tế thị trường, công nghệ
thông tin kéo theo sự phát triển về đời sống văn hóa của đại bộ phận
người dân Việt Nam đặc biệt là người dân tộc thiếu số cũng gây ảnh
hưởng không nhỏ tới sự biến đổi của văn hóa dân tộc. Hội nhập và phát
triển kinh tế, giao thông đi lại dễ dàng hơn, du lịch đang phát triển theo
xu hướng du lịch lên vùng miền núi vùng sâu vùng xa làm cho đời sống
đồng bào được cải thiện nâng cao. Do đó văn hóa truyền thống của tộc

dù ít hay nhiều. Hát Quan làng là yếu tố không thể thiếu trong đám cưới
của người Tày nó quyết định tới yếu tố tổ chức hay không tổ chức đám
cưới. Thông qua hát Quan làng chúng ta có thể thấy được tất cả giá trị
văn hóa cổ truyền được hội tụ trong đó, những quy ước đối nhân xử thế,
giao tiếp giữa cá nhân với cộng đồng, với tổ tiên, với thần linh, thấy được
những khát vọng sống, những nét đẹp về đạo lý, những môn nghệ thuật
diễn xướng có tác dụng rất sâu sắc đến tình cảm con người.
Tuy nhiên, hiện nay hát quan Làng của người Tày trên địa bàn
huyện Lục Yên nói riêng và cả nước nói chung đều có nguy cơ bị mai
một. Thay vào việc hát Quan làng thì các đám cưới chủ yếu sử dụng nhạc
trẻ, nhạc sống, thậm chí nhạc nước ngoài. Việc tìm hiểu, bảo tồn và phát
huy những giá trị văn hóa truyền thống, trong đó có hát Quan làng của
người Tày ở xã An Phú là rất cần thiết. Vì vậy, chúng tôi chọn đề tài
“Hát Quan làng trong đám cưới của người Tày ở xã An Phú, huyện
Lục Yên, tỉnh Yên Bái” làm đề tài nghiên cứu của mình.

5


2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Cho đến nay, việc nghiên cứu về người Tày đã trở thành vấn đề
nghiên cứu mà các nhà nghiên cứu, nhà khoa học đề cập đến trong một số
công trình nghiên cứu sau:
Ngay từ thời phong kiến, các nhà sử học đã nói tới xã hội, phong
tục tập quán các dân tộc thiểu số, trong đó có người Tày. Tiêu biểu là tá
giả Lê Quý Đôn với tác phẩm Kiến văn tiểu lục, nhà xuất bản Khoa học
xã hội, năm 1977, cuốn sách này đã đề cập tới văn hóa của người Tày nói
chung.
Từ sau cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến nay có các công trình
tiêu biểu như: cuốn Văn hóa Tày Nùng của tác giả Lã Văn Lô, Hà Văn

làng và liên quan đến hát Quan làng. Tiêu biểu như:
Năm 2011, cuốn Hát Quan làng trong đám cưới của người Tày
Khao Hà Giang của tác giả Ma Ngọc Hướng, nhà xuất bản Đại học quốc
gia, đã nghiên cứu về tục cưới xin của người Tày Khao và sưu tầm các
bài hát Quan làng trong đám cưới của người Tày Khao trên địa bàn các
huyện Bắc Quang, Quang Bình, Bắc Mê, Vị Xuyên của tỉnh Hà Giang.
Đây là những huyện có số lượng đồng bào Tày sinh sống đông và người
Tày ở đây có điểm tương đồng và văn hóa người Tày ở xã An Phú.
Trong cuốn Từ điển văn hóa cổ truyền dân tộc Tày in năm 2012,
nhà xuất bản Thanh niên do Hoàng Quyết chủ biên đã thống kê rất nhiều
khái niệm liên quan đến văn hóa Tày truyền thống trong đó có khái niệm
hát Quan làng và các khái niệm liên quan đến hát Quan làng.
Tại Yên Bái, tác giả Hoàng Tương Lai đã viết cuốn sách Hát Quan
làng trong đám cưới người Tày ở Yên Bái, nhà xuất bản Văn hóa thông tin,
năm 2013. Đây là cuốn sách duy nhất nghiên cứu sâu về hát Quan làng
trong đám cưới của người Tày ở vùng sông Chảy (Yên Bình và Lục Yên).

7


Nhưng tác giả chưa nghiên cứu sâu vào địa điểm cụ thể mà nghiên cứu
trên địa bàn rộng.
Ngoài những cuốn sách trên còn có nhiều tác giả lấy hát Quan làng
làm đề tài nghiên cứu của họ như:
Tác giả Đàm Thùy Linh Hát Quan làng của người Tày ở Thạch An
– Cao Bằng tiếp cận dưới góc độ văn học dân gian, luận văn thạc sỹ Ngữ
văn, trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên, năm 2009; Tác giả Hoàng
Thị Quyên Tục hát Quan làng trong đám cưới truyền thống của người
Tày xã Dương Quỳ, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai khóa luận tốt nghiệp cử
nhân ngành văn hóa các dân tộc thiểu số Việt Nam, Trường Đại học Văn

Để thực hiện mục tiêu nghiên cứu trên khóa luận sử các phương
pháp nghiên cứu sau:
Phương pháp nghiên cứu thư tịch: để thu thập những tài liệu sách
báo, những công trình nghiên cứu về người Tày, hát Quan làng của người
Tày đã được công bố.
Phương pháp điền dã dân tộc học là phương pháp chủ đạo được sử
dụng trong khóa luận để thu thập tư liệu thực địa với các kỹ thuật như:
quan sát, phỏng vấn, chụp ảnh, quay video…để thu thập tư liệu cho khóa
luận, tôi đã đi thực tế nhiều lần tại xã An Phú, huyện Lục Yên, tỉnh Yên
Bái. Trong quá trình đi thực tế, tôi đã tiếp xúc với nhiều đối tượng khác
nhau để thu thập thông tin, đặc biệt là các cụ trong bản và các ông Quan
làng là người có kinh nghiệm trong việc làm Quan làng và hát Quan làng;
trưởng bản; cán bộ văn hóa;….để tìm hiểu về đời sống cũng như tìm hiểu
về hát Quan làng của người Tày ở An Phú. Ngoài ra để xử lý tư liệu đã
được thu thập thì tôi sử dụng phương pháp logic, phương pháp lịch sử,
phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp và soạn thảo thành văn bản.
6. Đóng góp của khóa luận
* Ý nghĩa lý luận: Đề tài này đã góp thêm tư liệu về người Tày ở
xã An Phú đặc biệt là về hát Quan làng, giúp chúng ta hiểu thêm về một
số khái niệm và văn nghệ dân gian của dân tộc Tày.

9


* Ý nghĩa thực tiễn: Thông qua việc tìm hiểu về hát Quan làng của
người Tày, khóa luận này sẽ là tài liệu tham khảo cho các nhà nghiên
cứu, các cơ quan chức năng có cái nhìn khách quan hơn trong vấn đề bảo
tồn và phát huy văn hóa truyền thống, có sự tiếp thu tinh hoa văn hóa các
dân tộc nhưng vẫn giữ được cái cốt lõi văn hóa của dân tộc Tày. Qua đó
phát huy được thế mạnh để tạo nên cái bản sắc riêng về văn hóa dân tộc

8. Ma Ngọc Hướng (2011), Hát Quan làng trong đám cưới của
người Tày Khao Hà Giang, Hội văn nghệ dân gian Việt Nam, Nxb Đại
học quốc gia, Hà Nội.
9. Lộc Bích Kiệm (2004), “Đón dâu bằng thơ – Nét đẹp trong văn
hóa Tày”, Văn hóa nghệ thuật, www.vanhoanghethuat.org.vn
10. Hoàng Tương Lai (2013), Hát Quan làng trong đám cưới
người Tày ở Yên Bái, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội.
11. Đàm Thùy Linh (2009), Hát Quan làng của người Tày ở
Thạch An, Cao Bằng, Luận văn thạc sỹ Ngữ văn, Đại học Sư phạm Thái
Nguyên.
12. Hoàng Thị Hồng Nhung (2015), Hát Quan lang trong đám
cưới của người Tày ở xã Tân Lang, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn,
Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội.

11


13. Nghị Quyết Hội nghị lần thứ năm, Ban chấp hành Trung
ương Đảng (Khóa VIII) về xây dựng văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà
bản sắc dân tộc.
14. Nghị quyết Hội nghị lần thứ chín Ban chấp hành Trung ương
Đảng khóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam
đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước.
15. Hoàng Quyết, Ma Khánh Hằng, Hoàng Huy Phách, Cung
Văn Lược, Vương Toàn (1993), Văn hóa truyền thống Tày Nùng, Nxb
Văn hóa dân tộc, Hà Nội.
16. Hoàng Quyết (2012), Từ điển văn hóa cổ truyền dân tộc Tày,
Nxb Thanh niên, Hà Nội.
17. Hoàng Quyết – Tuấn Dũng (1994), Phong tục tập quán dân
tộc Tày ở Việt Nam, Nxb Văn hóa dân tộc, Hà Nội.