BẢNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT
ASEAN
BTA
NATO
START
USD
MIA
WTO

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á
Hiệp ước thương mại song phương
Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương
Hiệp ước cắt giảm vũ khí chiến lược
Đồng Đô la Mỹ
Mất tích khi thực hiện nhiệm vụ
Tổ chức thương mại thế giới


Chính sách đối ngoại của Hoa2Kỳ dưới thời B.Obama(2009 2012)
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đối ngoại là một trong hai chức năng cơ bản của bất kỳ nhà nước nào
trong lịch sử, nó thể hiện vai trò hoạt động của nhà nước trong các quan hệ
với các nhà nước, dân tộc khác cũng như các tổ chức quốc tế khác nhau.
Chính vì vậy chính sách đối ngoại của nước lớn là một điểm hướng đến, đặc
biệt là Mỹ.
Lần đầu tiên sau hơn 200 năm hình thành và phát triển, nước Mỹ có
một vị Tổng thống da màu đầu tiên, ngày 20/1/2009, Thượng nghị sỹ của
Đảng dân chủ Barack Obama giơ tay tuyên thệ nhậm chức, trở thành vị Tổng
thống thứ 44 của Mỹ. Vượt lên định kiến của chủng tộc, màu da, người Mỹ đã
tin tưởng lựa chọn một nhà lãnh đạo có thể giúp họ thay đổi.

của luận văn gồm 3 chương:
Chương 1. Những nhân tố tác động đến chính sách đối ngoại của Mỹ
dưới thời B. Obama
Chương 2. Nội dung chính sách đối ngoại của mỹ dưới thời tổng thống
B.Obama
Chương 3. Thành tựu và hạn chế về chính sách đối ngoại của Mỹ dưới
thời B.Obama


Chính sách đối ngoại của Hoa4Kỳ dưới thời B.Obama(2009 2012)
Chương I
NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI
CỦA MỸ DƯỚI THỜI B.OBAMA
1. Nhân tố quốc tế
Trong điều kiện kinh tế phát triển của các nước, các cuộc cách mạng
khoa học – kĩ thuật, cách mạng khoa học – công nghệ và toàn cầu hóa, sự
cạnh tranh quyết liệt giữa các nước lớn. Quyền lực ở trong kỷ nguyên toàn
cầu hóa trở nên phân tán bao giờ hết, các cường quốc không chỉ cạnh tranh về
kinh tế mà còn cả chính trị tạo nên thế đa cực trong quốc tế hiện đại, trong lúc
này Mỹ muốn một mình lãnh đạo thế giới. Chính vì thế Mỹ phải tính toán đến
sự xuất hiện của các nước là đối thủ đe dọa tới mình.
2. Nhân tố cá nhân và lịch sử.
2.1.

Vài nét về Tổng thống B.Obama
Barack Hussein Obama sinh ngày
04/08/1961 tại Honolulu, Hawai,
Hoa Kỳ, là Tổng thống thứ 44 và
đương nhiệm của Hoa Kỳ. Ông đã
đánh bại Thượng nghị sĩ John

khai cho cả thế giới biết tham vọng thống trị thế giới của mình thông qua
“Chương trình 14 điểm” của Tổng thống Willson, được trình bày tại Hội
nghị Versailles (1919). Tuy nhiên, với thực lực của Mỹ lúc bấy giờ, cái
“giấc mộng bá chủ” ấy vẫn là quá xa vời vì cho dù Anh, Pháp có suy yếu đi
chăng nữa thì đó vẫn là 2 cường quốc ở châu Âu và là rào cản lớn đối với
Mỹ. Cuộc đại chiến thế giới lần thứ 2 đã đưa Mỹ lên một nấc thang mới. Trở
thành tên đến quốc đầu sỏ trong hệ thống tư bản chủ nghĩa thế giới, nước
Mỹ đã tự coi mình là quốc gia siêu cường có quyền lợi ở tất cả các khu vực.
Với sức mạnh hùng hậu về kinh tế, quân sự và chính trị của Hoa Kỳ trong
lúc các đối thủ đồng minh suy yếu, kiệt quệ trong chiến tranh, thế lực tư bản
độc quyền Mỹ cho rằng đã đến lúc Mỹ phải giành lấy ngôi vị thống trị thế


Chính sách đối ngoại của Hoa6Kỳ dưới thời B.Obama(2009 2012)
giới. Vì thế, Mỹ đưa ra chiến lược toàn cầu với tên gọi “Học thuyết ngăn
chặn” với 4 mục tiêu cơ bản.
+ Phát triển nước Mỹ hùng mạnh về kinh tế, chính trị, quân sự, làm cơ
sở cho việc thực hiện tham vọng bá chủ thế giới.
+ Thực hiện chính sách “ngăn chặn” Liên Xô, các nước xã hội chủ
nghĩa, chống phong trào cộng sản Quốc tế.
+ Khống chế các nước đồng minh Phương Tây, tăng cường sự thống trị
của Mỹ đối với nền kinh tế và hệ thống tư bản chủ nghĩa trên thế giới.
+ Ngăn chặn, đẩy lùi, chống phá phong trào giải phóng dân tộc.
Học thuyết Truman ra đời 12/3/1946 được xây dựng trên cơ sở sức
mạnh độc quyền vũ khí nguyên tử và lực lượng hùng mạnh của Mỹ và Học
thuyết này được coi là nền tảng của chiến lược toàn cầu, đánh dấu sự chuyển
hướng bước ngoặt trong chính sách đối ngoại của Mỹ.
- Chiến lược “trả đũa ồ ạt” của Tổng thống Mỹ D. Eisemhower (1953
- 1960).
- John F. Kennedy và chiến lược “phản ứng linh hoạt” (1961 - 1968).

này đi theo chủ nghĩa hiện thực, coi lợi ích quốc gia là lý tưởng cao nhất.
Nhìn lại chiến lược toàn cầu của Mỹ từ khi ra đời cho đến hết nhiệm kỳ
của Tổng thống Bush, có thể thấy tính nhất quán, xuyên suốt không thay đổi
trong mục tiêu chiến lược của Mỹ là làm bá chủ thế giới dù có sự biến hóa,
linh hoạt về ưu tiên chiến lược và biện pháp, sách lược, thủ thuật, thủ đoạn
ngoại giao của các chính quyền Mỹ qua các đời tổng thống. Qua mỗi thời kỳ,
căn cứ vào biến chuyển của tình hình trong nước, quốc tế, cũng như tương
quan lực lượng trong nền chính trị nội bộ và toàn cầu, Mỹ lại điều chỉnh chiến
lược toàn cầu nhằm duy trì lợi ích quốc gia - nhân tố chi phối toàn bộ lịch sử


Chính sách đối ngoại của Hoa8Kỳ dưới thời B.Obama(2009 2012)
ngoại giao của Mỹ. Bản chất của Mỹ là luôn đặt lợi ích của Mỹ lên vị trí số 1
thực thù chính sách đối ngoại dựa trên sức mạnh, cả sức mạnh cứng lẫn sức
mạnh mềm.
Chương II
NỘI DUNG CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA MỸ
DƯỚI THỜI TỔNG THỐNG B.OBAMA
1. Chính sách đối ngoại của chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống
B.Obama qua các lĩnh vực cụ thể
1.1.
1.1.1.

Đối với các vấn đề quốc tế chung
Điều chỉnh chiến lược hạt nhân
Thực tế sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc, nguy cơ tấn công của hạt

nhân lại tăng lên. Các kho vũ khí quá mức thời Chiến tranh lạnh vẫn còn
đó, các quốc gia có vũ khí hạt nhân tăng lên. Trên thế giới hiện có 5 quốc
gia sở hữu vũ khí hạt nhân là Mỹ, Anh, Pháp, Nga và Trung Quốc, 3 quốc

Nga đạt được thỏa thuận mới về việc cắt giảm tối đa vũ khí chiến lược tấn
công, tranh thủ phê chuẩn “Điều ước nghiêm cấm thử nghiệm hạt nhân
toàn diện”, đẩy nhanh việc hoàn thành báo cáo “Nghiên cứu tình hình hạt
nhân”, kêu gọi các nước nhanh chóng đàm phán về “Điều ước cấm sản
xuất nguyên liệu có thể dùng để chế tạo vũ khí hạt nhân”, đồng thời tổ
chức “Hội nghị an ninh hạt nhân” tháng 4/2010.
Thứ ba, đưa ra một chiến lược rõ ràng cho vấn đề hạt nhân Iran và
Bắc Triều Tiên. Vấn đề hạt nhân của Iran, là một trong những thử thách
lớn đối với chính quyền Obama và con đường ngắn nhất để giải quyết vấn
đề hạt nhân của Bắc Triều Tiên là đàm phán trực tiếp giữa Mỹ và nước này
nhưng trong bối cảnh đối đầu hiện nay, Mỹ phải dựa vào vai trò trung gian
của Trung Quốc. Đó là lý do đàm phán 6 vẫn còn và cần được khôi phục.


Chính sách đối ngoại của Hoa10Kỳ dưới thời B.Obama(2009 2012)
“Nếu có một thông điệp cho Iran và Bắc Triều Tiên thì đó sẽ là nếu bạn
chơi đúng luật, nếu bạn gia nhập cộng đồng quốc tế, chúng tôi sẽ cam kết
các nghĩa vụ nhất định cho bạn”. Đây chính là khẩu hiệu mà Mỹ đã áp
dụng cho hai nước này.
1.1.2. Vấn đề chống khủng bố
- Mở rộng địa bàn chống khủng bố
Barack Obama là Tổng thống đầu tiên nhậm chức trong thời đại của
chủ nghĩa khủng bố. Khác với cách nhìn trắng đen rõ ràng của Tổng thống
Bush, Obama coi khủng bố là vấn đề phức tạp hơn. Ông đã nghiêng về
những biện pháp mềm dẻo và khôn ngoan hơn. Trong bối cảnh thất nghiệp
đang đè nặng lên nền kinh tế Mỹ và bảo hiểm y tế đang trở thành vấn đề ưu
tiên trong chương trình nghị sự của Nhà Trắng, B.Obama không muốn cuộc
chiến chống khủng bố quyết định thành bại trong nhiệm kỳ Tổng thống của
ông. Ông bác bỏ cụm từ “Cuộc chiến chống khủng bố”, với mục đích coi
cuộc chiến này chỉ là một trong nhiều thách thức sống còn mà nước Mỹ

cũng không quên trấn an nỗi lo của dư luận và nhân dân Mỹ rằng, nước Mỹ
sẽ không sa lầy ở Afghanistan và sau 18 tháng nữa thì quân đội Mỹ sẽ bắt
đầu trở về nhà và chỉ sau một năm cầm quyền, Tổng thống Obama đã tăng
gấp 3 lần số quân tới Afghanistan nâng tổng số lực lượng quân đội nước
ngoài hiện diện tại Afghanistan khoảng hơn 100.000 quân. Tuy nhiên quyết
định tăng quân của ông Obama đã gặp nhiều ý kiến trái ngược. Như vậy,
không ai có thể nghi ngờ rằng chiến trường Afghanistan là ưu tiên số một về
quân sự của Mỹ.
Có thể nói Afghanistan là cuộc chiến tranh kéo dài nhất trong lịch sử
của nước Mỹ sau cuộc chiến tranh Việt Nam.
- Yemen - Điểm nóng của cuộc chiến chống khủng bố mới.


Chính sách đối ngoại của Hoa12Kỳ dưới thời B.Obama(2009 2012)
Sau Iraq, Afghanistan, Pakistan, nay ông Obama nhận tiếp một di sản
khác từ “Cuộc chiến chống khủng bố”. Yemen là một đất nước nghèo và
không ổn định. Xét nhiều khía cạnh, Yemen hàm chứa nhiều yếu tố của cả hai
cuộc chiến mà chính quyền Obama đang phải đối mặt. Tổng thống Obama đã
ra lệnh tăng cường huấn luyện, trang bị và chia thông tin tình báo với chính
phủ Yemen, đồng thời tăng gấp đôi ngân sách viện trợ quân sự cho Yemen lên
khoảng 70 triệu USD. Vụ đánh bom chở khách không thành công hôm
24/12/2009, đã đưa Yemen trở thành chủ đề tranh cãi chính trị ở Mỹ, nếu
Yemen trở thành một căn cứ lớn cho Al-Qaeda hoạt động, chính sách ở
Afghanistan của Tổng thống Obama sẽ bị ảnh hưởng.
1.1.3. Các vấn đề toàn cầu
Obama quan tâm đặc biệt tới biến đổi khí hậu. Ngay khi bước chân vào
Nhà Trắng, Obama tuyên bố trở lại các cuộc đàm phán nhằm đạt được một
thỏa thuận quốc tế cuối cùng về khí hậu, coi việc cắt giảm là một trong những
chính sách ưu tiên của chính phủ và cam kết Mỹ sẵn sàng đi đầu trong công
cuộc tìm kiếm một nguồn năng lượng tái sinh nhằm cắt giảm khí thải CO2


Từ khi Obama lên cầm quyền tới nay, quan hệ Mỹ - Trung về tổng
thể có xu hướng phát triển tích cực. Các chuyến thăm cao cấp Trung - Mỹ
diễn ra liên tiếp, quan hệ kinh tế thương mại không ngừng được tăng
cường, hai nước hợp tác thuận lợi trong việc đối phó với khủng hoảng kinh
tế toàn cầu, cùng đầy mạnh mức độ phối hợp chính sách trong các công
việc khác của khu vực và quốc tế. Cuộc đối thoại kinh tế chiến lược Trung
- Mỹ lần đầu tiên vừa nâng cao nội dung chiến lược song phương vừa tăng


Chính sách đối ngoại của Hoa14Kỳ dưới thời B.Obama(2009 2012)
cường sự tin cậy lẫn nhau về chính trị. Chuyến thăm Trung Quốc lần đầu
của Tổng thống Obama đã xác định rõ hơn khuôn khổ chung và phương
hướng phát triển của quan hệ Mỹ - Trung. Nhìn chung, với chính sách đối
ngoại của Obama, quan hệ Trung - Mỹ đã có những khởi đầu tốt đẹp, các
nhận tố làm điểm tựa cho mối quan hệ này luôn được ổn định.
Từ khi lên nắm quyền, Tổng thống Obama coi quan hệ Mỹ - Trung
là mối quan hệ song phương quan trọng nhất. Ông xác định Trung Quốc
vừa là đối tác vừa là đối thủ.
Chính quyền Obama coi quan hệ Mỹ - Trung là “Mối quan hệ song
phương quan trọng nhất”. Tổng thống Obama thăm Trung Quốc vào tháng
11/2009, qua chuyến thăm hai bên khẳng định quan hệ hai nước đã thiết
lập được cơ sở vững chắc cam kết tăng cường “đối thoại mạnh mẽ” và mối
quan hệ thân thiết giữa hai bên. Mỹ cam kết sẽ làm sâu sắc hơn nữa và mở
rộng hơn mối quan hệ này, coi quan hệ kinh tế song phương là thiết yếu,
duy trì đối thoại cấp cao về chiến lược các vấn đề chính trị, an ninh toàn
cầu và đối thoại kinh tế.
Nhìn chung, xu thế chủ đạo trong quan hệ Mỹ - Trung thời gian tới
vẫn là duy trì ổn định và tiến triển trong mâu thuẫn, Mỹ sẽ theo đuổi hợp
tác thực dụng với Trung Quốc trong các vấn để cùng quan tâm. Cuộc chạy

đồng về không gian ảnh hưởng hậu Xô Viết, bất đồng về vị thế của hai
nước trên thế giới... Có thể những điều chỉnh chính sách với Nga còn cần
thời gian đánh giá nhưng chắc chắn rằng những điều chính đó không phải
xuất phát từ những toan tính hẹp hòi và thiển cận mà là một tầm nhìn chiến
lược khi cán cân và sự sắp xếp lại lực lượng thế giới đang có sự thay đổi.
1.2.3. Chính sách đối với Nhật Bản
Mỹ coi Nhật là “hòn đá tảng trong chính sách châu Á - Thái Bình
Dương” và luôn khẳng định Nhật Bản là đồng minh số một của Mỹ tại khu
vực này, dựa trên cơ sở là các giá trị chung về dân chủ và chia sẻ lợi ích.
Mỹ cam kết sẽ tiếp tục bảo vệ Nhật Bản và giải quyết vấn đề trên bán đảo
Triều Tiên một cách tổng thể, ủng hộ Nhật Bản là Ủy viên thường trực của
Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, tăng cường trao đổi thông tin và phối
hợp trong đàm phán sáu bên, hợp tác giải quyết các vấn đề khủng khoảng
kinh tế, năng lượng, an ninh, biến đổi khí hậu và các vấn đề toàn cầu khác.
Trước xu thế muốn độc lập hơn trong chính phủ mới của Nhật Bản, Tổng
thống Obama nhấn mạnh yếu tố bình đẳng trong quan hệ đồng minh và
khẳng định đây là nên tảng cho an ninh và thịnh vượng của Mỹ và Nhật
Bản. Tuy nhiên, trong quan hệ đồng minh giữa Nhật Bản và Mỹ còn nhiều
khác biệt chưa thể giải quyết, nhưng Tổng thống Obama đã nêu rõ quan hệ
hai nước sẽ không xấu đi và Mỹ đã khẳng định quan hệ song phương Mỹ Nhật rất vững chắc, hai nước chia sẻ các lợi ích và giá trị chung. Ông nhấn
mạnh 50 năm qua, liên minh Mỹ - Nhật đã phát triển bền vững dưới mỗi
thời Thủ tướng Nhật Bản và Tổng thống Mỹ và sẽ tiếp tục được củng cố
trong những năm tới.


Chính sách đối ngoại của Hoa17Kỳ dưới thời B.Obama(2009 2012)
1.2.4. Chính sách đối với Ấn Độ

Tổng Thống Obama thăm Ấn Độ
Mỹ coi Ấn Độ là một trong số ít những đối tác toàn cầu, hợp tác trong

ASEAN - Mỹ lần thứ hai tại Hà Nội và xúc tiến khả năng Tổng thống
Obama thăm chính thức Việt Nam trong dịp này, Ngoại trưởng H.Clinton
tham dự ARF và thăn Việt Nam vào tháng 7/2010.
Về kinh tế, Mỹ khẳng định ủng hộ các công ty Mỹ, trong đó có công
ty dầu khí, đầu tư ở Việt Nam. Đại diện thương mại Mỹ đề nghị hai bên
tích cực hợp tác giải quyết vấn đề phía Mỹ quan tâm làm cơ sở để Mỹ đẩy
nhanh xem xét quy chế ưu đãi thuế quan phổ cập cho Việt Nam, công


Chính sách đối ngoại của Hoa19Kỳ dưới thời B.Obama(2009 2012)
nhận Việt Nam có nền kinh tế thị trường và là nước “đang phát triển” theo
cam kết của Hiệp định thương mại song phương (BTA) và WTO.
Về hợp tác giáo dục và đào tạo, Mỹ đẩy mạnh liên kết, hợp tác giáo
dục - đào tạo với mục tiêu: tạo sự liên kết giữa các trường đại học và cao
đẳng của hai nước; tăng số học viên của Việt Nam sang học tập tại Mỹ.
Chú trọng đẩy mạnh hỗ trợ và phát triển hệ thống giáo dục đào tạo tư nhân
ở nhiều cấp học tại Việt Nam.
Về quan hệ quốc phòng, đã có nhiều hoạt động thúc đẩy quan hệ
hợp tác, trao đổi đoàn,
quân y, đào tạo, tìm
kiến cứu nạn, tìm kiếm
quân nhân mất tích
trong

chiến

tranh

(MIA), rà phá bom
mìn, phòng chống tội

Chương III
THÀNH CÔNG VÀ HẠN CHẾ VỀ CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI
CỦA MỸ DƯỚI THỜITỔNG THỐNG B.OBAMA
1. Thành công
Obama đã giải quyết được khủng hoảng tài chính và phục hồi nền
kinh tế với những chính sách mạnh tay và rất quyết liệt.
Bên cạnh đó đã có những quyết sách mạnh bạo về cải tổ ngành y tế,
giáo dục, môi trường, giảm thuế cho gia đình lao động và doanh nghiệp
nhỏ, phạt các ngành công nghiệp thải khí gây hiệu ứng nhà kính, tăng
cường cho sinh viên vay vốn học tập,... Những chính sách này góp phần
chấn hưng nền kinh tế Mỹ, khôi phục sự “yên dân”và đồng thuận trong xã
hội đa sắc màu.
Tổng thống Obama cũng phần nào tạo được uy tín trong các vấn đề
quốc nội. Tuy thời gian vừa qua là chưa đủ, nhưng ông đã và đang từng


Chính sách đối ngoại của Hoa21Kỳ dưới thời B.Obama(2009 2012)
bước vực dậy nền kinh tế sau thời gian lâm vào khủng hoảng. Rõ ràng, nền
kinh tế Mỹ bước đầu đã bình ổn trở lại. Chỉ trong vòng 10 tháng lên cầm
quyền, chính quyền Obama đã khôi phục lại được 1,6 triệu việc làm...
Obama đã làm được một khối lượng công việc mà nhiều Tổng thống trước
đó phải mất một, thậm chí cả hai nhiệm kỳ mới đạt được
Thành công tiếp theo của Obama phải kể tới việc ông đã cải thiện
được quan hệ với một loạt các nước lớn, đặc biệt là với Nga và Trung
Quốc...
Điểm mới trong chính sách đối ngoại của ông Obama không phải là
mục tiêu mà là phương pháp. Chỉ trong một thời gian hết sức ngắn ngủi
ông đã thay đổi một cách đáng kể hình ảnh của nước Mỹ trong mắt bạn bè
quốc tế. Những hoạt động ngoại giao liên tục của chính quyền Obama đã
góp phần quan trọng cải thiện bầu không khí căng thẳng trước đó của quốc

hợp tác, đa phương và thân thiện, Obama đã tạo dựng một hình ảnh
thiện cảm hơn về nước Mỹ trong mắt cộng đồng quốc tế.
Những gì Tổng thống Obama làm được có thể chưa đủ để nhân dân
Mỹ nói riêng và thế giới nói chung hài lòng nhưng trong bối cảnh trong
nước và quốc tế đầy khó khăn và thách thức, những hạn chế mà ông
gặp phải là khó có thể tránh khỏi. Có thể nói, vị tân Tổng thống mới đã
cố gắng, nỗ lực hết mình để có thể đưa nước Mỹ qua thời kỳ nguy nan


Chính sách đối ngoại của Hoa23Kỳ dưới thời B.Obama(2009 2012)
nhất, thực hiện sứ mệnh “lãnh đạo thế giới” như siêu cường lâu nay
vẫn luôn tự nhận.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.

Barak Obama (2009, Bài nói chuyện tại Đại học Cairo, Ai Cập, Tài liệu
phục vụ nghiên cứu, Viện Thông tin Khoa học Xã hội,

2.

Bộ Ngoại giao (1969), Chiến lược toàn cầu của Đế quốc Mỹ từ 1945
đến nay.

3.

Hạ Dương Châu (2009), Những bài diễn thuyết nổi tiếng của nước Mỹ,
Nhà xuất bản Công an nhân dân, Hà Nội.

4.


/>
12.

/>
13.

/>
14.

/>

Chính sách đối ngoại của Hoa24Kỳ dưới thời B.Obama(2009 2012)
15.

/>MỤC LỤC