SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Đơn vị: Trường THPT Võ Trường Toản
Mã số: ................................

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI

XÂY DỰNG CÂU HỎI, ĐỀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ
THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
LỚP 12 VỀ CHỦ ĐỀ “THƠ CA GIAI ĐOẠN 1945- 1975”

Người thực hiện: Lê Thái Huyền Trân
Lĩnh vực nghiên cứu:
- Quản lý giáo dục ………………………….. 
- Phương pháp dạy học bộ môn: Ngữ văn
- Lĩnh vực khác: …………………





Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN
 Mô hình
 Phần mềm
 Phim ảnh
 Hiện vật khác

Năm học: 2016 -2017

1


2013-2014).
4. Xây dựng câu hỏi, đề kiểm tra theo định hướng phát triển năng lực
cho HS lớp 12 về chủ đề “truyện, kí kịch sau 1975” (Năm 2014-2015).
5. Thiết kế giáo án theo định hướng phát triển năng lực cho HS lớp 12 về
chủ đề “Thơ ca sau 1975” (Năm 2015-2016).

2


MỤC LỤC
Trang
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI ……………………………………………………….. 1
II. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ………………………………………... 2
III. TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI ……………... 4
1. Cách chia và chọn chủ đề “Thơ ca Việt Nam giai đoạn 1945 - 1975”..4
1.1. Cách chia chủ đề trong Chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn
(Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2006) ……………………………………………..........4
1.2. Cách chia chủ đề mạch văn trong chương trình giáo dục phổ thông môn
Ngữ văn lớp 12 theo cụm thể loại, giai đoạn sáng tác và quốc gia …………….... 5
2. Xác định chuẩn kiến thức, kĩ năng(KT, KN) cần đạt và lập bảng mô
tả các mức độ đánh giá về chủ đề “Thơ ca Việt Nam giai đoạn 1945 - 1975”..6
2.1.Các chuẩn KT, KN cần đạt về chủ đề “Thơ ca Việt Nam giai đoạn 1945
- 1975”.. ….............................................................................................................. 6
2.2. Bảng mô tả các mức độ đánh giá chủ đề “Thơ ca Việt Nam giai đoạn
1945 - 1975” theo định hướng phát triển năng lực……………………………….. 6
3. Xây dựng các câu hỏi, bài tập đánh giá theo định hướng phát triển
năng lực về chủ đề “Thơ ca Việt Nam giai đoạn 1945 - 1975”..……………... 10
3.1. Xây dựng các câu hỏi, bài tập kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát
triển năng lực cho HS lớp 12 về bài thơ “Tây Tiến” – Quang Dũng ……………10
3.2. Xây dựng các câu hỏi, bài tập kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát

4. BGDĐT: Bộ Giáo dục và Đào tạo
5. NL: Năng lực
6. KT: Kiến thức
7. CT: Chương trình
8. KTĐG: Kiểm tra, đánh giá
9. KT, KN: Kiến thức, kĩ năng
10. NXB: Nhà xuất bản

5


XÂY DỰNG CÂU HỎI, ĐỀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH HƯỚNG
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH LỚP 12 VỀ CHỦ ĐỀ “THƠ CA GIAI
ĐOẠN 1945-1975”
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Thực hiện nhiệm vụ đổi mới giáo dục phổ thông theo tinh thần Nghị quyết
29/NQ-TW, ngày 6/3/2014, Bộ GD&ĐT đã ban hành kế hoạch số 103/KHBGDĐT về việc tổ chức hội thảo Đổi mới kiểm tra, đánh giá chất lượng học tập
môn Ngữ văn trong trường phổ thông. Hội thảo được tiến hành với mục đích:
nghiên cứu cơ sở lý luận và xây dựng kế hoạch triển khai việc đổi mới phương
thức kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn ở trường phổ thông theo định
hướng phát triển năng lực người học với cách thức xây dựng đề thi/kiểm tra và đáp
án theo hướng mở; tích hợp kiến thức liên môn; giải quyết vấn đề thực tiễn.
Ngày 26/8/2016, Bộ GD-ĐT đã ban hành chỉ thị về nhiệm vụ chủ yếu năm
học 2016 – 2017 của ngành. Trong 5 giải pháp mà chỉ thị nêu ra để thực hiện 9
nhiệm vụ chủ yếu của giáo dục, giải pháp thứ tư chỉ rõ: Tăng cường công tác khảo
thí và kiểm định chất lượng giáo dục, trong đó công tác khảo thí thực hiện theo
hướng đánh giá năng lực người học, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin trong
khảo thí, bảo đảm công bằng, khách quan, chính xác, tin cậy, minh bạch, tạo thuận
lợi tối đa cho người dạy và người học.
Những quan điểm, định hướng nêu trên tạo tiền đề, cơ sở và môi trường

Giáo dục đẩy mạnh thực hiện trong thời gian qua. Nhưng một thử thách đặt ra với
người dạy và người học là sách giáo khoa và chương trình giảng dạy vẫn chưa thay
đổi. Vậy để giải quyết thử thách này, chương trình giảng dạy trong sách giáo khoa
hiện nay đã được Bộ Giáo dục & Đào tạo chỉ đạo là biên soạn và giảng dạy theo
định hướng chủ đề để theo đó việc đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng phát
triển năng lực của người học được thuận lợi hơn.
Từ những lí do nêu trên, tôi mạnh dạn thực hiện sáng kiến kinh nghiệm với
đề tài: Xây dựng câu hỏi, đề kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng
lực học sinh lớp 12 về chủ đề “Thơ ca giai đoạn 1945-1975”
II. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1. Đề tài 1: Đổi mới kiểm tra đánh giá môn ngữ văn ở trường phổ thông
theo định hướng phát triển năng lực (người viết: Phùng Thị Vân Anh). Đề tài đã
xác định: Phát triển năng lực người học là một trong những định hướng đổi mới
trọng yếu của chương trình giáo dục phổ thông sau 2015. Trong bối cảnh hiện nay,
kiểm tra - đánh giá được coi là trọng điểm đổi mới, góp phần thúc đẩy đổi mới
phương pháp dạy học, phát triển năng lực người học đồng thời tạo nên những
chuyển biến tích cực, thực chất hơn chất lượng giáo dục phổ thông. Đối với môn
Ngữ văn, ngoài việc hướng đến hình thành các năng lực chung, bộ môn tập trung
hình thành và phát triển các năng lực chuyên biệt: đọc hiểu văn bản (nghe, đọc),
tạo lập văn bản (viết, nói) và cảm thụ văn học (xúc cảm thẩm mĩ).
2. Đề tài 2: Đổi mới kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng
lực trong môn Ngữ văn (người viết: Th.s Phạm Thị Huệ). Đề tài cho rằng:
Năng lực (NL) là một khái niệm nói lên những gì mà một người có thể làm
được, bao gồm cả KT (KT), kỹ năng (KN) và thái độ. Vì vậy chương trình theo
định hướng NL cần đặt ra mục tiêu là cung cấp cho HS không chỉ KT và KN mà
còn cần cả khả năng suy xét, đánh giá về KT và KN của mình, HS cần phải có khả
năng thể hiện NL của mình trong hành động hay qua những biểu hiện cụ thể
Môn Ngữ văn có thể góp phần hình thành và phát triển một số năng lực
(NL) chung như NL đọc viết, NL giao tiếp, NL tư duy và phê phán, NL sáng tạo,
NL văn hóa và liên văn hóa. Trong đó biết đọc – viết là một NL chung đồng thời

các loại văn bản (bao gồm cả văn bản nhật dụng, văn bản hành chính, văn bản toán
học, văn bản khoa học,...). Ngoài những câu hỏi về nội dung, thông tin … trong
văn bản, đề thi PISA còn có những câu hỏi mở, đưa ra những tình huống trong
cuộc sống để học sinh thể hiện quan điểm cá nhân, yêu cầu các em phải suy ngẫm,
đưa ra quan điểm, nhận xét, ý kiến của cá nhân, phải phân tích sâu, thuyết
phục. PISA thực sự chú trọng tới việc phát triển năng lực, kĩ năng cho học sinh hơn
là mục tiêu thưởng thức văn chương nghệ thuật. Do đó, đề thi PISA đánh giá được
năng lực đọc – hiểu văn bản của học sinh.
PISA đánh giá cao năng lực đọc – hiểu. Vì năng lực đọc - hiểu có ý nghĩa
thiết thực và tầm quan trọng lớn với sự trưởng thành của con người. Nó không chỉ
là một yêu cầu trong suốt thời kỳ trẻ thơ ở nhà trường phổ thông mà nó còn trở
thành nhân tố quan trọng trong việc xây dựng, mở rộng những kiến thức, kỹ năng
và chiến lược của mỗi cá nhân trong suốt cuộc đời khi họ tham gia vào các hoạt
động ở những tình huống khác nhau trong mối quan hệ với người xung quanh,
cũng như trong cả cộng đồng rộng lớn. Nhận thức rõ những ưu điểm của PISA,
hiện nay, Bộ GD&ĐT đang có chủ trương vận dụng PISA trong giảng dạy và kiểm
tra, đánh giá năng lực đọc – hiểu văn bản của học sinh để góp phần cải tiến chất
lượng giáo dục phổ thông, chú trọng đến khả năng tư duy, lập luận của học sinh,
giúp các em gắn kiến thức học tập trong nhà trường vào giải quyết các vấn đề
ngoài cuộc sống.
Đối với môn Ngữ văn THPT, việc vận dụng PISA trong việc đánh giá năng
lực đọc – hiểu văn bản (chủ yếu là văn bản nghệ thuật và văn bản nhật dụng) của
học sinh là yêu cầu hợp lý, khoa học, đúng đắn để đáp ứng các yêu cầu của môn
học, đồng thời gợi tình cảm tích cực của học sinh đối với môn Văn, giúp các em
nhanh chóng hòa nhập với giáo dục quốc tế. Để giúp các em học sinh THPT phát
8


huy được năng lực đọc – hiểu văn bản, các thầy giáo cô giáo đang giảng dạy môn
Ngữ văn cần tìm được phương pháp giảng dạy phù hợp và hiệu quả. Và rất cần

mang tính thực tiễn.
III. TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI
1. Cách chia và chọn chủ đề “Thơ ca Việt Nam giai đoạn 1945 - 1975”
1.1. Cách chia chủ đề trong Chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ
văn (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2006).
Tài liệu tập huấn Dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo định
hướng phát triển năng lực học sinh của Bộ Giáo dục & Đào tạo hướng dẫn quy
trình biên soạn câu hỏi, bài tập kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng
lực học sinh về một chủ đề cụ thể bao gồm các bước: Lựa chọn chủ đề, xác định
9


chuẩn KT, KN cần đạt, lập bảng mô tả các mức độ đánh giá theo định hướng phát
triển năng lực, xác định các dạng câu hỏi, bài tập minh họa. Như vậy, chọn chủ đề
là bước đầu tiên của qui trình biên soạn.
Hiện nay, các chủ đề dạy học ở môn Ngữ văn có thể căn cứ vào tài liệu
Chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2006).
Theo đó, Văn học, Tiếng Việt, Tập làm văn là ba mạch nội dung lớn và cũng là của
ba phân môn hợp thành của môn Ngữ văn. Mỗi mạch nội dung này lại có thể chia
ra thành các chủ đề nhỏ. Ví dụ, mạch Tiếng Việt có thể phân ra các chủ đề nhỏ hơn
như: từ vựng, ngữ pháp, phong cách ngôn ngữ và biện pháp tu từ, hoạt động giao
tiếp; mạch tập làm văn bao gồm: những vấn đề chung về văn bản, các kiểu văn
bản, các cách làm từng kiểu bài…; mạch văn học bao gồm các tác phẩm sắp xếp
theo cụm thể loại: truyện, thơ, nghị luận, nhật dụng,… hoặc theo giai đoạn lịch sử:
thơ ca giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, thơ ca giai đoạn kháng chiến chống Pháp,
thơ ca giai đoạn 1975, văn xuôi giai đoạn kháng chiến chống Pháp, văn xuôi giai
đoạn kháng chiến chống Mỹ, văn xuôi giai đoạn sau 1975,…
1.2. Cách chia chủ đề mạch văn trong chương trình giáo dục phổ thông
môn Ngữ văn lớp 12 theo cụm thể loại, giai đoạn sáng tác và quốc gia
Trong Chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn (Bộ Giáo dục và Đào

văn nghệ dân tộc – Phạm Văn Đồng,
Mấy ý nghĩ về thơ – Nguyễn Đình Thi
(đọc thêm)

* Thơ ca giai đoạn Tây Tiến – Quang Dũng, Việt Bắc – Tố
kháng chiến chống Hữu, Đất nước – Nguyễn Đình Thi (đọc
Pháp và công cuộc thêm), Dọn về làng – Nông Quốc Chấn
10


giai
đoạn
Thơ
ca

1945
-1975

xây dựng chủ (đọc thêm), Tiếng hát con tàu – Chế Lan
nghĩa xã hội ở Viên (đọc thêm)
miền Bắc
* Thơ ca giai Sóng – Xuân Quỳnh, Bác ơi! – Tố Hữu
đoạn kháng chiến (đọc thêm), Đất nước (trích)– Nguyễn
chống Mỹ
Khoa Điềm.

Thơ ca * Thơ ca giai đoạn Đàn ghi ta của Lorca – Thanh Thảo, Đò
sau 1975 hậu chiến
Lèn – Nguyễn Duy(đọc thêm).


sau 1975 * Văn xuôi giai Văn Kháng(đọc thêm), Một người Hà
Nội – Nguyễn Khải(đọc thêm), Ai đã
đoạn hậu chiến
đặt tên cho dòng sông?(trích) – Hoàng
Phủ Ngọc Tường, Hồn Trương Ba, da
hàng thịt (trích)– Lưu Quang Vũ.

Đa
dạng

Văn học nước ngoài

Đô – xtôi – ép – xki – X. Xvai – gơ (đọc
thêm), Tự do – Pôn Ê-luy-ab (đọc thêm),
Thuốc – lỗ Tấn, Số phận con người – M.
Sô – Lô – Khốp, Ông già và biển cả Hê –minh – uê.

2. Xác định chuẩn kiến thức, kĩ năng(KT, KN) cần đạt và lập bảng mô
tả các mức độ đánh giá về chủ đề “Thơ ca Việt Nam giai đoạn 1945 -1975”
Chuẩn KT, KN được xác định căn cứ theo chuẩn được qui định trong
Chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn hiện hành. Tuy nhiên khi xác định
chuẩn theo chủ đề, giáo viên có thể cụ thể hóa hơn, gắn với những bài học/cụm bài
học cụ thể. Và theo định hướng xây dựng câu hỏi, đề kiểm tra đánh giá theo hướng
phát triển năng lực, khi xác định chuẩn KT, KN cần hướng đến những năng lực có
thể hình thành và phát triển sau khi học chủ đề.
11


2.1.Các chuẩn KT, KN cần đạt về chủ đề “Thơ ca Việt Nam giai đoạn
1945 -1975”

dung, nghệ thuật
của bài thơ.

- Vận dụng đặc
điểm phong cách
nghệ thuật của nhà
thơ vào hoạt động
tiếp cận và đọc
hiểu đoạn thơ, bài
thơ.

Nắm được đề tài, - Hiểu được cội - Vận dụng hiểu
cảm hứng, thể loại, nguồn nảy sinh biết về đề tài, cảm
nội dung
cảm hứng.
hứng, thể thơ vào
- Hiểu được đặc phân tích, lý giải
điểm cơ bản của giá trị nội dung và
nghệ thuật.
thể thơ.

Từ đề tài, cảm
hứng, thể loại, cốt
truyện,… tự xác
định được con
đường phân tích
một văn bản mới
cùng đề tài, thể
loại.


nhân vật trữ tình.
nhà thơ trong các

định về văn bản.
- Vận dụng những
tri thức đọc hiểu
văn bản để kiến tạo
những giá trị sống
của cá nhân.

- Giải thích được bài thơ.
tâm trạng của nhân
vật trữ tình trong
đoạn thơ, bài thơ.
- Phát hiện các chi
tiết, biện pháp nghệ
thuật đặc sắc (từ
ngữ, biện pháp tu
từ, câu thơ, hình
ảnh, nhạc điệu, bút
pháp…) của từng
thể loại trong đoạn
thơ, bài thơ.

- Lý giải được
nghĩa và tác dụng
của các từ ngữ,
hình ảnh, câu thơ,
chi tiết nghệ thuật,
biện pháp tu từ…

thơ.
- Khái quát giá trị,
đóng góp của tác
phẩm đối với sự
đổi mới thể loại,
13


nghệ thuật thơ, xu
hướng hiện đại hóa
văn học nói chung
và thơ ca nói riêng.

Câu hỏi định tính, định lượng:

Bài tập thực hành:

- Trắc nghiệm khách quan về tác giả, tác Bài tập :
phẩm, hoàn cảnh sáng tác, đặc điểm thể
1. Bài nghị luận văn học (bài viết) :
loại, chi tiết nghệ thuật,…
- Câu tự luận trả lời ngắn: lý giải, phát - Bài cảm nhận, phân tích đoạn thơ/bài
hiện, nhận xét, đánh giá,…

thơ.

- Phiếu quan sát, làm việc nhóm dùng để - Bài so sánh các tác phẩm thơ (hoặc so
trao đổi, thảo luận về các giá trị của tác
sánh đoạn/khổ/tâm trạng nhân vật trữ
phẩm,..

hồn thơ và sự nghiệp
văn học của nhà thơ
Quang Dũng?

THÔNG HIỂU

- Theo văn bản,
bài thơ có bốn
đoạn. Nêu ý
chính của mỗi
đoạn và chỉ ra
- Cảm hứng chung của mạch liên kết
giữ các đoạn.
bài Tây Tiến là gì ?
- Bao trùm toàn bộ bài - Vì sao có thể
thơ là nỗi nhớ, là kí ức khắng định đó là
của chủ thể trữ tình về cảm hứng bao
Tây Tiến: (A. Đúng; B. trùm bài thơ Tây
Tiến?
Sai)
- Thế giới thiên nhiên
miền Tây hũng vĩ,
hoang sơ, dữ dội, bí ẩn,
…hiện lên qua những
hình ảnh, câu thơ nào?
- Trên nên thiên nhiên
miền Tây hũng vĩ,
hoang sơ, dữ dội, bí ẩn,
…, hình ảnh người lính
Tây Tiến hiện lên qua


- Bút pháp của trong
bài thơ là bút pháp
hiện thực hay bút
pháp lãng mạn? Phân
tích, so sánh Tây Tiến
với bài thơ Đồng Chí
của Chính Hữu để làm
rõ bút pháp đó.
- Con đường đọc hiểu
một bài thơ theo đặc
trưng thể loại là như
thế nào? Giới thiệu
một bài thơ khác và
chỉ ra cách tiếp cận.

- Anh/chị có
nhận xét gì về
nét
riêng
trong phong
cách
thơ
- Thế giới ấy cho Quang Dũng?
- Có những nhận định,
thấy cái nhìn và
cảm xúc nào của - Anh chị ý kiến và bài thơ nào
nhất của các nhà nghiên
nhà thơ Quang thích
Dũng về thiên đoạn thơ nào cứu, nhà thơ nhà văn

15


Tiến hiện lên qua thứ 4?
những hình ảnh, câu - Các yếu tố
thơ nào?
ngôn ngữ và các
- Đâu là câu thơ thể biện pháp nghệ
hiện cách diễn đạt mới thuật trong đoạn
mẻ của Quang Dũng?
thơ 1,2,3,4 đã
góp phần ra sao
vào việc thể hiện
cảm xúc của nhà
thơ?

trong kháng nguồn”.
chiến chống - Tây Tiến đã có đóng
Pháp.
góp gì cho khuynh
- Thông điệp hướng văn học 1945tư tưởng mà 1975?
tác giả muốn
chuyển
tải
thông qua tác
phẩm là gì?

3.2. Xây dựng các câu hỏi, bài tập kiểm tra, đánh giá theo định hướng
phát triển năng lực học sinh lớp 12 về đoạn trích “Việt Bắc”- Tố Hữu.
NHẬN BIẾT

được thể hiện qua
cặp đại từ xưng

- Phân tích sắc thái
tâm trạng và lối đối
đáp của người đi, kẻ
ở trong tám câu thơ
đầu đoạn trích.

- Nhận xét
về hình thức
nghệ thuật
đậm đà tính
dân
tộc
- Người ở lại nhắc trong đoạn
nhớ người ra đi về trích.
những kỉ niệm nào - Anh chị
ở Việt Bắc? Các yếu thích
nhất
tố ngôn ngữ và các đoạn thơ nào
biện pháp nghệ trong đoạn
thuật nào trong trích? Hãy
đoạn thơ đã góp đọc sáng tạo
phần vào việc thể đoạn thơ đó.
hiện cảm xúc của - Cảm nhận
người Việt Bắc?
về vẻ đẹp
- Qua nỗi nhớ và
hồi tưởng của chủ

thơ khác và chỉ ra cách
tiếp cận.
- Có những nhận định, ý
kiến và bài thơ nào của
các nhà nghiên cứu, nhà
thơ, nhà văn liên quan
đến tác giả, tác phẩm và
hình ảnh con người và
thiên nhiên Việt Bắc
trong kháng chiến chống
Pháp?

- Cảm nhận - Anh/ chị hãy vẽ một
vẻ đẹp của bức tranh về một trong
con người những đoạn thơ mà mình
16


hô nào? thường đoạn thơ đã góp
thấy trong thể loại phần vào việc thể
văn học nào?
hiện cảm xúc của
- Xác định cụ thể người cách mạng?
“ta”, “mình” là ai - Khung cảnh hùng
trong từng câu tráng của Việt Bắc
thơ, đoạn thơ?
trong chiến đấu, vai
trò của Việt Bắc
trong cách mạng và
kháng chiến đã


THÔNG HIỂU

VẬN DỤNG
Vận dụng
thấp

- Anh/ chị biết
gì về cuộc đời,
đặc điểm hồn
thơ
và
sự
nghiệp văn học
của nhà thơ
Nguyễn Khoa
Điềm?
- Trường ca
“Mặt
đường
khát vọng” ra
đời trong hoàn
cảnh nào?
- Cảm hứng
chung
của
trường ca là

- Hãy chia bố cục, gọi
tên nội dung trữ tình

Nước thân quen mà mới
lạ trong thi ca Việt
Nam… Nguyễn Khoa
Điềm đã khắc họa nên
một Đất Nước toàn vẹn,
là sự thống nhất của lãnh
thổ và văn hóa, của lịch
sử và sự sống, một Đất
Nước trong không gian
tinh thần của người Việt
Nam” anh/ chị hiểu nhận
xét đó như thế nào?
- Con đường đọc hiểu
một bài thơ theo đặc
17


gì ?
- Nội dung của
bài thơ và vị trí
đoạn
trích
trong SGK.
- Đoạn trích là
những
cảm
nhận, lí giải của
Nguyễn Khoa
Điềm về “Đất
nước”:

qua
dân” nổi bật trong dân”
đoạn trích này và phần 2 đoạn
nhiều bài thơ thời trích.

- Có những tác
phẩm văn học
dân gian nào chống Mỹ?
được tác giả
vận dụng vào
đoạn trích?

- Có những nhận định, ý
kiến, bài thơ nào của các
nhà nghiên cứu, nhà thơ
liên quan đến tác giả, tác
phẩm, đoạn trích?
- Anh/ chị hãy vẽ một
bức tranh về một trong
những đoạn thơ mà mình
yêu thích.
- Anh /chị hãy hát hoặc
ngâm một đoạn thơ trong
bài thơ.

- Thông
điệp
tư
tưởng
mà

-

Cảm

THÔNG HIỂU

- Âm điệu, nhịp điệu
bài thơ được tạo được
tạo nên bởi những yếu
tố nào?.

- Nhà thơ đã có những
khám phá nào về
Sóng và trạng thái tâm
hứng hồn của em qua các

VẬN DỤNG
Vận dụng
thấp

Vận dụng cao

- Có nhiều
câu thơ, bài
thơ so sánh
tình yêu với
sóng
biển.
Hãy sưu tầm
những

đan cài, cộng
hưởng ?
- Trong bài thơ,
“em”, “anh” là
ai?

đó.

nghiệm…” (Trần Đình
Sử, in trong Đọc văn
học văn). anh/ chị hiểu
nhận xét đó như thế
nào?

- Anh chị
thích
nhất
đoạn thơ nào
trong bài thơ
Sóng?
Hãy - Con đường đọc hiểu
đọc sáng tạo một bài thơ theo đặc
đoạn thơ đó. trưng thể loại là như thế
- Cảm nhận nào? Giới thiệu một bài
về vẻ đẹp tâm thơ khác và chỉ ra cách
hồn
của tiếp cận.
người phụ nữ
truyền thống
và hiện đại

vẻ đẹp của tình yêu đích
thực.
- Sóng đã có đóng góp
gì cho khuynh hướng
văn học 1945- 1975?

4. Xây dựng đề kiểm tra (hệ số 2), đề thi học kì I theo định hướng phát
triển năng lực cho HS lớp 12 về chủ đề “Thơ ca Việt Nam giai đoạn 1945
-1975”
4.1. Đề kiểm tra (hệ số 2) theo định hướng phát triển năng lực về chủ đề
“Thơ ca giai đoạn 1945-1975”
Xuất phát từ định hướng dạy học theo chủ đề, tổ Ngữ văn trường THPT Võ
Trường Toản chia chủ đề “Thơ ca Việt Nam giai đoạn 1945 -1975” vào giảng dạy
19


trong học kì 1. Và theo qui định của Bộ Giáo dục & Đào tạo, trong học kì 1, khối
lớp 12 có 03 bài kiểm tra hệ số 2 (chưa tính bài thi). Theo qui định đó, đề kiểm tra
theo định hướng phát triển năng lực HS về chủ đề “Thơ ca Việt Nam giai đoạn
1945 -1975” là bài viết thứ 2 và 3 trong học kì 1. Sau đây, người viết xin giới thiệu
hai đề kiểm tra được biên soạn theo hướng đổi mới.
4.1.1. Đề kiểm tra 1
Theo thống nhất của tổ Ngữ văn trường THPT Võ Trường Toản, phạm vi
kiến thức ôn tập cho bài viết số 2 gồm các bài thơ trong giai đoạn kháng chiến
chống Pháp và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc như: Tây Tiến – Quang
Dũng, Việt Bắc – Tố Hữu, Đất nước – Nguyễn Đình Thi (đọc thêm), Dọn về làng
– Nông Quốc Chấn (đọc thêm), Tiếng hát con tàu – Chế Lan Viên (đọc thêm).
Trong đó, Tây Tiến – Quang Dũng, Việt Bắc – Tố Hữu sẽ được giáo viên ra đề
phần làm văn còn các bài đọc thêm giáo viên ra đề phần đọc hiểu. Vậy cấu trúc đề
kiểm tra số 2 là: Phần đọc hiểu: 3 điểm; Phần làm văn: 7 điểm.

Tổng

Cao
20


Chủ đề
I. Đọc
hiểu

- Nhận biết
được các
phương
thức biểu
đạt; biện
pháp tu từ;
phong cách
ngôn ngữ
của Đất
nước –
Nguyễn
Đình Thi
(đọc thêm),
Dọn về
làng –
Nông Quốc
Chấn (đọc
thêm),
Tiếng hát
con tàu –

Viên (đọc
thêm)

.

Số câu:

2

2

4

Số điểm:

1.0

2.0

3.0

Tỷ lệ:

10%

20%

30%

II.

Quang
Dũng, Việt

Vận dụng
được các
kiến thức
và kĩ năng
làm văn đã
học để viết
bài nghị
luận văn
học đúng
cấu trúc,

Vận dụng
các kĩ năng
viết văn
một cách
sáng tạo, để
bài viết sinh
động, hấp
dẫn.

21


bài thơ Tây Bắc – Tố đúng vấn đề
Tiến
– Hữu
nghị luận.


5

Số điểm:

1.0

2.0

7.0

10.0

Tỉ lệ:

10%

20%

70%

100%

IV. ĐỀ KIỂM TRA
Phần I: Đọc hiểu (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 4:
Con gặp lại nhân dân như nai về suối cũ
Cỏ đón giêng hai chim én gặp mùa
Như đứa trẻ thơ đói lòng gặp sữa
Chiếc nôi ngừng bổng gặp cánh tay đưa

cầu

Nội dung

Điểm

I. ĐỌC
HIỂU
(3điểm)

1

- “Con” là nhà thơ; “Nhân dân” là đồng bào Tây
Bắc.

0,5

2

- Biểu cảm và miêu tả

0,5

3

- Biện pháp tu từ chủ yếu là: So sánh. Hiệu quả:
Đoạn thơ thể hiện sinh động niềm vui, niềm hạnh
phúc lớn lao của nhà thơ khi được trở về với nhân
dân. (0,5đ)


Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Nội dung
và ý nghĩa tư tưởng của một đoạn thơ trong bài
Tây Tiến của Quang Dũng hoặc Việt Bắc của Tố
Hữu.

0,5

Triển khai vấn đề cần nghị luận thành các luận
23


điểm; vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết
hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng:
- Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm

0,5

- Giới thiệu vấn đề cần nghị luận (đoạn thơ)

0,25

- Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật của từng
câu thơ trong đoạn.(Tùy theo độ dài ngắn và số
lượng câu thơ trong đoạn thơ mà GV chia tỉ lệ
điểm sao cho phù hợp)

3,5

- Khái quát đặc sắc nghệ thuật và ý nghĩa tư tưởng
của đoạn thơ.

MÔN NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 90 phút
I. MỤC TIÊU ĐỀ KIỂM TRA
- Thu thập thông tin đánh giá mức độ đạt chuẩn kiến thức, kĩ năng trong
chương trình lớp 12, học kì I.
- Đánh giá việc học sinh vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học, biết cách đọc –
hiểu một văn bản văn học, biết cách viết một bài văn nghị luận văn học.
- Từ đó, HS có thể hình thành các năng lực sau:
+ Năng lực thu thập những thông tin liên quan đến văn bản.
24


+ Năng lực đọc hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại.
+ Năng lực giải quyết những tình huống đặt ra trong văn bản.
+ Năng lực trình bày, cảm nhận của cá nhân về ý nghĩa của văn bản.
+ Năng lực kết hợp các thao tác lập luận, các phương thức biểu đạt,… để
viết hoàn chỉnh bài Nghị luận văn học.
II. HÌNH THỨC ĐỀ KIỂM TRA
- Hình thức: Phần 1. Đọc –hiểu: gồm 01 câu. Phần 2. Làm văn: 01 câu.
- Cách thức tổ chức kiểm tra: HS làm bài viết theo hình thức tập trung và
trong thời gian 90 phút.
III. THIẾT LẬP MA TRẬN
Mức

Nhận biết

Thông hiểu

độ


các chi tiết,
hình ảnh,
hiệu quả
của các
phương
thức biểu
đạt; thao tác
lập luận;
biện pháp
tu từ; phong
cách ngôn
ngữ; các
phép liên
kết câu,
đoạn,... của
văn bản

Số câu:

2

2

4

Số điểm:

1.0

2.0