Dạy học tích cực trong bài luyện tập Hóa học 8 năm học 2007-2008
PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TÂN PHÚ
THCS TRƯỜNG SƠN – TÂN PHÚ.
DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG BÀI LUYỆN
TẬP HÓA HỌC 8
Người thực hiện: THÁI THỊ HOA
Tổ : Khoa học Tự nhiên
Đơn vị công tác : THCS Trường Sơn
Lĩnh vực nghiên cứu: Phương pháp dạy học bộ môn
hóa học THCS.
GV: Thái thị Hoa - Tổ Khoa học Tự nhiên- Trường THCS Trường Sơn
Trang
Dạy học tích cực trong bài luyện tập Hóa học 8 năm học 2007-2008
DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG BÀI LUYỆN TẬP
HÓA HỌC 8
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Trong sự nghiệp đổi mới đất nước, nền giáo dục quốc dân cần phải có những
đổi mới phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế và nhu cầu phát triển của xã hội,
phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh ở từng cấp học. Trong giai đoạn hiện
nay, toàn ngành giáo dục trong cả nước đã và đang áp dụng những biện pháp về
đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực và nâng cao trình độ
nhận thức của học sinh, đem lại hiệu quả giảng dạy và học tập cao nhất.
Một trong những đổi mới về phương pháp dạy học là đổi mới hoạt động dạy học
của giáo viên, đổi mới các hình thức tổ chức dạy học, đổi mới đánh giá kết quả học
tập của học sinh, đổi mới phương tiện dạy học theo hướng tích cực. Phương tiện
hiện đại hỗ trợ đắc lực cho việc soạn giảng trong thời kì mà công nghệ thông tin
phát triển mạnh mẽ như hiện này là bộ trình chiếu (đầu chiếu projector, máy vi
tính), mạng Internet và một số phần mềm hỗ trợ (đặc biệt phần mềm microsoft
Power Point là một trong những phần mềm hỗ trợ cho nhiều môn học và làm nền
Bảng phụ, bút lông bảng.
Bảng từ ( trang bị cho tất cả các phòng học),nam châm.
Đã nối mạng Internet trong nhà trường
Máy photocoppy.
Có phòng dành riêng cho dạy học ứng dụng công nghệ thông tin.
Có phòng thí nghiệm Hóa – Sinh
Có một giáo viên chuyên trách thiết bị, một giáo viên chuyên trách thư viện.
Có sự giúp đỡ và góp ý tận tình của ban lãnh đạo và các đồng nghiệp trong nhà
trường .
Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên chu kì III cũng đã cung cấp nhiều thông tin
rất bổ ích cho đề tài.
Hiện nay trên truyền hình có nhiều gameshow gây được sự chú ý của đông đảo
khán giả xem truyền hình, đặc biệt là lứa tuổi thanh thiếu niên trong đó có học
sinh bậc THCS tạo thuận lợi cho giáo viên tổ chức trò chơi trong giờ học.
Học sinh đã được làm quen với các trò chơi có sự hỗ trợ của phương tiện hiện
đại thông qua các tiết học ngoài giờ lên lớp của nhà trường.
Mạng Internet đã cung cấp được rất nhiều tài liệu bổ ích phục vụ cho việc soạn
giảng giáo án điện tử( địa chỉ : baigiang.bachkim.com ).
2. Khó khăn:
♦ Giáo viên sẽ mất nhiều thời gian để suy nghĩ, thiết kế các hoạt động, làm đồ
dùng dạy học, truy cập mạng Internet để tìm thông tin cho bài dạy.
♦ Dễ tạo sự ồn ào – phấn khích của học sinh khi tham gia trò chơi.
♦ Thời gian thực hiện chuyên đề quá ít, khảo sát học sinh chưa mang tính chất đại
trà.
♦ Phần mềm hỗ trợ soạn giảng cho môn Hóa học thật sự hiệu quả thì rất hiếm
cũng ít người biết đến, mới chỉ có một số ít người biết sử dụng các phần mềm
đó.
♦ Lớp tập huấn về công nghệ thông tin cho giáo viên bộ môn Hóa học THCS tại
huyện Tân phú chưa có.
♦ Hệ thống máy vi tính của nhà trường thì đã cũ kĩ, tốc độ quá chậm, hay bị treo
càng vui nhộn, hài hước càng tốt”. Trong chương trình đổi mới giáo dục phổ thông
hiện nay, cấu trúc nội dung chương trình sách giáo khoa nói chung đã tạo cơ hội để
người dạy thay đổi các hình thức tiếp cận học sinh, nhằm tăng hiệu quả học tập cho
học sinh, trò chơi học tập là một trong những cách tiếp cận hữu hiệu.
Bài luyện tập hóa học 8 là một trong những dạng bài mà khi chúng ta soạn giảng
bằng giáo án điện tử sẽ hiệu quả hơn rất nhiều so với phương pháp truyền thống. Bởi
vì chúng ta có thể thiết kế nhiều dạng câu hỏi trắc nghiệm khác nhau (giáo viên nên
soạn câu hỏi trắc nghiệm đối với bài kiểm tra 15 phút môn Hóa học là 100%, 1 tiết là
50%). Thiết kế trò chơi học tập để gây hứng thú học tập cho học sinh, sử dụng phưông
tiện hiện đại giáo viên có thể đưa ra đáp án để đối chứng với kết quả thảo luận của các
nhóm, đưa hình ảnh minh họa vào bài giảng thuận lợi hơn.
GV: Thái thị Hoa - Tổ Khoa học Tự nhiên- Trường THCS Trường Sơn
Trang
Dạy học tích cực trong bài luyện tập Hóa học 8 năm học 2007-2008
II. NỘI DUNG, BIỆN PHÁP THỰC HIỆN CÁC GIẢI
PHÁP CỦA ĐỀ TÀI:
1. Những yêu cầu đối với giáo viên khi soạn giảng.
Phải tham khảo sách giáo khoa , sách giáo viên của bài học, của chương từ đó
Phải tham khảo sách giáo khoa , sách giáo viên của bài học, của chương từ đótìm ra kiến thức căn bản
tìm ra kiến thức căn bản
Phải tận tâm đầu tư nghiên cứu bài giảng thật kĩ.
Tích cực dự giờ đồng nghiệp trong cùng bộ môn và các môn học khác để từ đó
tích lũy được nhiều kinh nghiệm, hình thành ý tưởng mới, phát huy khả năng
sáng tạo của bản thân.
Thiết kế bài giảng sao cho phù hợp với với điều kiện thực tế của nhà trường như
duy tìm câu trả lời đúng để ghi điểm về cho đội của mình. Có như thế thì hiệu quả
giờ luyện tập sẽ cao hơn nhiều so với các phương pháp dạy thông thường khác
(không có sự hỗ trợ của phương tiện hiện đại ).
Thông qua thi đua các em ngày càng đoàn kết hơn trong học tập, mạnh dạn , tự
tin hơn trước tập thể.
Chúng ta có thể thiết kế từ 2 đến 4 vòng thi trong một tiết dạy với một số hình
thức thi đua như sau:
1) Trò chơi “Rung chuông vàng”
2) Thảo luận nhóm.
3) Trả lời câu hỏi tư duy hoặc bài tập mở rộng.
GV: Thái thị Hoa - Tổ Khoa học Tự nhiên- Trường THCS Trường Sơn
Trang
Dạy học tích cực trong bài luyện tập Hóa học 8 năm học 2007-2008
3.Một số hình thức tổ chức dạy học tích cực cụ thể như sau :
a .Trò chơi “Rung chuông vàng”
Trò chơi “ RUNG CHUÔNG VÀNG” đang phát sóng vào lúc 22giờ 30 phút giờ
tối thứ hai hàng tuần trên kênh truyền hình VTV3, đã gây được sự chú ý của đông
đảo khán giả xem truyền hình. Rung chuông vàng là một sân chơi thật sự trí tuệ, bổ
ích cho mọi người ở mọi lứa tuổi đặc biệt là sinh viên và học sinh trên khắp mọi miền
của đất nước.
Với nội dung phần kiến thức cần nhớ nếu giảng theo phương pháp truyền thống
giáo viên dễ bị lúng túng không biết làm thế nào để dạy cho hay ở phần này. Thông
thường giáo viên liên tục nêu ra một số câu hỏi và học sinh nhìn sgk để trả lời, chủ
yếu là nhắc lại nội dung kiến thức mà các em đã được học. Vì thế dễ tạo sự nhàm
chán đối với cả học sinh lẫn giáo viên, dẫn đến một tình trạng là giáo viên sẽ dạy qua
loa phần này rồi đi vào giải bài tập.
Từ nội dung ở phần kiến thức cần nhớ như sgk đã nêu, giáo viên nên thiết kế
thành các câu hỏi trắc nghiệm hoặc câu hỏi trả lời nhanh ( những câu hỏi này phải
thể hiện được nội dung của bài học) thông qua trò chơi trò chơi rung chuông vàng.
Nếu tất cả các em đều được tham gia và tự mình trả lời câu hỏi thì hiệu quả sẽ cao
viên phải kiểm tra vở bài tập của học sinh theo định kì 1 – 2 lần / học kì).
Học sinh: Bảng con, phấn trắng ( mỗi học sinh một bảng con, hai học sinh một bảng
con hoặc mỗi bàn một bảng con).
Hình thức tổ chức:
♦ Chia lớp thành hai đội A và B.
♦ Sau mỗi câu hỏi mà giáo viên nêu ra, học sinh sẽ viết đáp án vào bảng con rồi
giơ lên.
• Ghi điểm cho mỗi đội ngay sau câu hỏi. Mỗi đáp án đúng học sinh sẽ ghi được 1
điểm cho đội của mình.
• Học sinh được tham gia trả lời tất cả các câu hỏi mà giáo viên nêu ra.
Ví dụ minh họa:
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM NGHIỆM Ở BÀI LUYỆN TẬP 1
Kiến thức cần
nhớ ( sgk tr30 )
Câu hỏi trắc nghiệm Câu hỏi phụ
Các vật thể tự
nhiên cũng như vật
thể nhân tạo đều
gồm có hoặc được
làm từ một số chất
hay hỗn hợp
Câu 1: Chọn khái niệm ở cột A ghép
với các ví dụ ở cột B sao cho phù
hợp?
Kể một số chất có trong
không khí, trong ô tô?
Kết luận: Các vật thể tự
nhiên cũng như nhân tạo
đều gồm có hoặc được
làm từ một số chất hay
b. Quả chanh
c. Núi đồi
d. Sách vở
e. Không khí
f. Ô tô
g. Cơ thể người
h. Cây cỏ
Dạy học tích cực trong bài luyện tập Hóa học 8 năm học 2007-2008
giá trị không đổi. B. Màu sắc
C. Khối lượng riêng
D. Nhiệt độ nóng chảy
hoặc làm thí nghiệm
chúng ta sẽ biết được
những tính chất vật lí của
chất.còn tính chất hóa học
buộc phải làm thí nghiệm
mới biết được
Các chất đều được
tạo nên từ nguyên
tử.
Nguyên tử là hạt
vô cùng nhỏ trung
hòa về điện,số p
bằng số e.
gồm hạt nhân
mang điện tích
dương( p,+).
Vỏ tạo bởi một hay
nhiều electron
mang điện tích âm
lượng nguyên tử?
♦ Kí hiệu hóa
học biểu diễn
nguyên tố và
chỉ một
nguyên tử của
nguyên tố.
♦ Nguyên tử
khối là khối
lượng nguyên
tử, tính bằng
Câu 4: Ghép cột A với cột B sao
cho phù hợp
Cột A Cột B
1. Nguyên tử
khối
2. Phân tử khối
3. Phân tử
4. Kí hiệu hóa
học
a. Đại diện cho
chất
b. Đại diện cho
nguyên tố hóa
học
c. Khối lượng
nguyên tử, tính
♦ Một đơn vị cacbon
bằng bao nhiêu phần
khối lượng nguyên tử
nguyên tử. khác
với đơn chất, phân
tử hợp chất phải
gồm những nguyên
tử khác loại
Câu 5 : Để tạo thành phân tử của
hợp chất tối thiểu cần phải có
bao nhiêu loại nguyên tử?
A. 1 loại nguyên tử
B. 2 loại nguyên tử
C. 3 loại nguyên tử
D. 4 loại nguyên tử
Vì sao phân tử của hợp
chất phải gồm ít nhất hai
loại nguyên tử?
GV: Thái thị Hoa - Tổ Khoa học Tự nhiên- Trường THCS Trường Sơn
Trang
Dạy học tích cực trong bài luyện tập Hóa học 8 năm học 2007-2008
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM Ở BÀI LUYỆN TẬP 2
Nội dung kiến
thức cần nhớ sgk-
tr 40
Câu hỏi trắc nghiệm Câu hỏi phụ
Chất được biễu
diễn bằng công
thức hóa học
Câu 1: Chất được biểu diễn
bằng:
A. Công thức hóa học
A.Kim loại: Đồng,
sắt,kẽm,nhôm…
B.Các khí : Hiđro, nitơ, oxi,
clo…
C.Cả hai ý trên đều đúng
D. Cả hai ý trên đều sai
Viết công thức hóa học của một
số đơn chất sau: Hiđro, nitơ,
oxi, clo…?
Hợp chất AxBy,
AxByCz…
Câu 4: Công thức hóa học của
hợp chất được biểu diễn dưới
dạng :
A. A
x
b
y
B. A
x
B
y
C
z…
C.Cả hai ý trên đều đúng
D. Cả hai ý trên đều sai
♦ Hãy chỉ rõ những phần
tương ứng giữa hai công
thức hóa học sau Al
2
năng liên kết của nguyên tử
hay nhóm nguyên tử gọi là:
Chỉ rõ hệ số, chỉ số, hóa trị
trong công thức sau:
III II
GV: Thái thị Hoa - Tổ Khoa học Tự nhiên- Trường THCS Trường Sơn
Trang
Dạy học tích cực trong bài luyện tập Hóa học 8 năm học 2007-2008
nguyên tử hay
nhóm nguyên tử
A. Hóa trị.
B. Hệ số.
C. Chỉ số
D. Cả 3 ý trên đều đúng
2 Al
2
O
3
Với hợp chất
A
x
B
y
Trong đó :
A,B có thể là
nguyên tử hay
nhóm nguyên tử.
a,b là hóa trị của
khác.
Câu 1: Hiện tượng nào sau đây là
hiện tượng vật lí?
A. Lưu huỳnh cháy tạo ra khí
sunfurơ
B. Cồn để trong lọ bị bay hơi
C. Than cháy tạo ra khí cacbon
đioxit
D.Đường cháy thành than.
Giải thích vì sao các
hiện tượng còn lại
được coi là hiện tượng
hóa học ?
Quá trình biến đổi chất
này thành chất khác
như thế được gọi phản
ứng hóa học.
Câu 2: Khi đốt nến quá trình nào
sau đây có phản ứng hóa học xảy
ra?
A. Nến chảy lỏng thấm vào bấc
B. Nến chảy lỏng chuyển thành hơi
nến.
C. Hơi nến cháy trong không khí
tạo ra khí cacbon đioxit và hơi
nước.
D.Cả ba quá trình trên.
♦ Giải thích vì sao
em chọn đáp án C?
♦ Nêu định nghĩa
không giải thích cho ý 2.
D. Cả hai ý đều đúng và ý 1 giải
thích cho ý 2
Phát biểu định luật
bảo toàn khối lượng ?
GV: Thái thị Hoa - Tổ Khoa học Tự nhiên- Trường THCS Trường Sơn
Trang
Dạy học tích cực trong bài luyện tập Hóa học 8 năm học 2007-2008
E. Cả hai ý đều sai.
BÀI LUYỆN TẬP 5
Kiến thức cần nhớ sgk – 100 Câu hỏi trả lời nhanh Câu hỏi phụ
♦ Khí oxi là một trong
những đơn chất phi kim
có tính oxi hóa mạnh,
rất hoạt động. Đặc biệt
ở nhiệt độ cao, dễ dàng
tham gia phản ứng với
nhiều phi kim, kim loại
và hợp chất.
♦ Oxi là chất khí cần cho
sự hô hấp của người ,
động vật, dùng để đốt
nhiên liệu trong đời
sống và sản xuất.
2. Đây là nguyên tố hóa
học cần thiết cho sự hô
hấp của con người và
động thực vật.
OXI
♦ Tính chất hóa học đặc
nguyên tố hóa học khác gọi
là gì?
OXIT
Oxit được chia thành mấy
loại? đó là những loại
nào?
Không khí là hỗn hợp
nhiều chất khí, thành phần
theo thể tích của không khí
là 78 % khí nitơ, 21 % khí
oxi, 1 % khí khác.
5. Một trong những nguyên
liệu để điều chế khí oxi
trong công nghiệp?
KHÔNG KHÍ
Cho biết thành phần của
không khí?
Phản ứng hóa hợp là phản
ứng hóa học trong đó chỉ
có một chất mới được tạo
thành từ hai hay nhiều chất
ban đầu
6. Phản ứng hóa học sau
đây thuộc loại phản ứng
hóa học nào?
Fe + S FeS
HOÁ HỢP
Nêu định nghĩa phản ứng
hóa hợp?
GV: Thái thị Hoa - Tổ Khoa học Tự nhiên- Trường THCS Trường Sơn
Khí hiđro có tính khử, ở nhiệt
độ thich hợp hiđro không
những kết hợp được với đơn
chất oxi mà còn có thể kết
hợp với nguyên tố oxi trong
một số oxit kim loại. các
phản ứng này đều tỏa nhiệt.
1. Tính chất hóa học đặc
trưng của khí hiđro là gì?
TÍNH KHỬ
Nêu tính chất hóa học
của khí hiđro ?
Có thể điều chế hiđro trong
phòng thí ngiệm bằng dung
dịch axit clohđric hoặc dung
dịch axit sunfuric loãng tác
dụng với kim loại như Zn, Fe,
Al,….Có thể thu khí hiđro
vào bình bằng 2 cách : đẩy
không khí hoặc đẩy nước
(miệng bình úp xuống dưới ).
Phản ứng thế là phản ứng hóa
học giữa đơn chất và hợp
chất trong đó nguyên tử của
đơn chất thay thế nguyên tử
của nguyên tố trong hợp chất.
2.Phản ứng giữa dung dịch
axit( HCl) với kim loại kẽm
( Zn) thuộc loại phản ứng
hóa học nào?
xảy ra đồng thời sự oxi hóa
và sự khử.
4. Phản ứng sau thuộc loại
phản ứng hóa học gì ?
PbO + H
2
Pb + H
2
O
OXI HÓA – KHỬ
Nêu định nghĩa phản
ứng oxi hóa –khử?
Trang